Bài giảng thận và nước tiểu

Mục tiêu • Mô tả khái quát cấu trúc và chức năng của nephron.. • Mô tả được quy trình lọc, tái hấp thu và bài tiết của chất trong nephron.. • Mô tả được quy trình chuyển hóa nước tiểu và

Thận & nước tiểu

NAB – P.606b dr.nguyenab@gmail.com

Mục tiêu

• Mô tả khái quát cấu trúc và chức năng của

nephron

• Mô tả được quy trình lọc, tái hấp thu và bài

tiết của chất trong nephron

• Mô tả được quy trình chuyển hóa nước tiểu

và sự tác động của các hormone lên quy trình

Chức năng thận

• Bài tiết các chất cặn bã của quá trình chuyển

hóa (hoặc các hóa chất khác)

• Duy trì sự hằng định nội môi:

– Cân bằng dung tích máu, nước, acid – base, *các chất điện giải+

• Chức phận nội tiết

– Renin – angiotensin – aldosterone

– Erythropoietin

• Tân sinh đường (starvation)

• Tổng hợp calcitriol (active form vit D3 của vit D)

Vị trí của thận

Cấu trúc Thận

Cấu trúc renal pyramid

Nephron - Đơn vị Thận

Lưu thông máu trong thận

Hệ mạch máu Thận

Cơ thế thành lập nước tiểu

• Qua 3 bước chính:

– Lọc tại cầu thận

• filtration – Tái hấp thu

• Reabsorption – Bài tiết

• Secretion

Màng lọc cầu thận

• Basement membrane – Lớp TB có chân giả

• Epithethial cells (podocytes)

Ống lượn gần - Tái hấp thu

• Chất được tái hấp thu vào máu:

– Na + , Cl - , K + , HCO3- , 70 % H2O, glucose, a.a.,…

• Active co-transport Na+ & Glucose, a.a., ion hữu cơ…

• Active counter-transport Na+ vs H+

• Diffusion Cl-, HCO3-

Ống lượn gần – bài tiết

• Các chất được bài tiết:

– Acid hữu cơ: muối mật, oxalate, urate

– Base: catecholamines

– Các hóa chất, chất độc, thuốc…

• Không thấm nước, NH3

• Tái hấp thu chủ động, Na + , K + , Cl -

• Diffusion: Ca 2+ , Mg 2+ , HCO3-

Ống thu ở phần tủy (medulla)

• Medullary collecting duct:

– Chịu tác động của ADH

– Làm  tái hấp thu H2O

– Có khả năng tái hấp thu NH3

Osmolarity của thận

Thành phần của nước tiểu

• 95 % nước + 5 % chất hòa tan

• Sản phẩm Nitrogen: NH3, urea, uric acid, creatinine

Các hormone vs nephron

Hormone Site of Action Effects

Aldosterone Collecting tubule and duct NaCl, H2O reab

 K+ sec Angiotensin II Proximal tub., thick ascending

loH, distal tub., collecting duct

NaCl, H2O reab

 H + sec ADH Distal tub., collecting tub &

“Chuyển hóa” nước tiểu

• Nước tiểu được lọc ban đầu 180 L/day:

– 60-70 % (110-130 L), tái hấp thu ở ống lượn gần – 20 % (40 L), tái hấp thu ở quai Henle

– 20 L còn lại → ống lượn xa & …

• Lượng nước tiểu được kiểm soát

• 20 L nước tiểu (hypoosmotic)

– Aldosterone: ↑Na + reab & ↑K + sec

– ADH: ↑H2O reab

1 % thành nước tiểu

• Trục: Renin – Angiotensin II – Aldosterone

Thận, cơ quan nội tiết