Bài giảng Chương III - Nước, không khí và nhiệt trong đất

Tầm quan trọng của nước trong đất * Nước ảnh hưởng tới quá trình hình thành đất Nước tham gia trong các quá trình hydrat hóa, hòa tan, thủy phân đá.. * Nước là một yếu tố của độ phì nhiê

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT KHOA KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-o0o -TRỒNG TRỌT

PHẦN I – THỔ NHƯỠNG HỌC

Chương 3 Nước, không khí và nhiệt trong đất

3.1 Nước trong đất 3.2 Không khí trong đất 3.3 Nhiệt trong đất

Chương 3- Nước, không khí và nhiệt trong đất

3.1 Nước trong đất

3.1.1 Tầm quan trọng của nước trong đất

* Nước ảnh hưởng tới quá trình hình thành đất

Nước tham gia trong các quá trình hydrat hóa, hòa tan, thủy phân đá

* Nước là một yếu tố của độ phì nhiêu

Độ phì nhiêu của đất là khả năng cung cấp nước

và thức ăn cho cây trồng

Chương 3- Nước, không khí và nhiệt trong đất

3.1 Nước trong đất

3.1.2 Các dạng nước trong đất

- Trong đất lượng hơi nước không quá 0,001% so với khối lượng đất

- Nhờ khả năng di chuyển và ngưng tụ trong đất mà vai trò điều tiết nhiệt độ và độ ẩm của hơi nước rất quan trọng

* Dạng hơi nước

Chương 3- Nước, không khí và nhiệt trong đất

3.1 Nước trong đất

3.1.2 Các dạng nước trong đất

- Là dạng nước chịu tác dụng của lực hút mao quản

và lực hút của trái đất

- Là nguồn nước cung cấp chính cho cây (70%)

* Dạng nước tự do

- Có 2 loại nước tự do: Nước mao quản và nước trọng lực

Chương 3- Nước, không khí và nhiệt trong đất

3.1 Nước trong đất

3.1.2 Các dạng nước trong đất

+ Nước mao quản:

Di chuyển trong ống, khe, lỗ, đường kính từ 0,002 – 0,008 mm

* Dạng nước tự do

Là nguồn cung cấp nước chủ yếu cho cây trồng

Chương 3- Nước, không khí và nhiệt trong đất

3.1 Nước trong đất

3.1.2 Các dạng nước trong đất

+ Nước trọng lực:

Dạng nước này chứa ở các lỗ hổng lớn phi mao quản trong đất và di chuyển xuống phía dưới nhờ trọng lực

* Dạng nước tự do

Ở tầng trên, di chuyển làm bão hòa các tầng

Chương 3- Nước, không khí và nhiệt trong đất

3.1 Nước trong đất

3.1.2 Các dạng nước trong đất

* Dạng nước hấp phụ

- Là dạng nước được hấp phụ trên bề mặt hạt đất

- Có hai loại là: Nước hấp phụ chặt và nước hấp

phụ hờ

- Cây trồng sử dụng rất khó khăn

Chương 3- Nước, không khí và nhiệt trong đất

3.1 Nước trong đất

3.1.2 Các dạng nước trong đất

* Dạng nước liên kết hóa học

- Nước cấu tạo: Nước tham gia cấu tạo những khoáng vật, dưới dạng OH-

Nước này chỉ tách ra ở nhiệt độ cao từ 400 – 800oC

Fe 2 O 3 + 3H 2 O → 2Fe(OH) 3

Chương 3- Nước, không khí và nhiệt trong đất

3.1 Nước trong đất

3.1.2 Các dạng nước trong đất

* Dạng nước liên kết hóa học

- Nước liên kết hay hidrat hóa: Bao gồm toàn bộ các phân tử nước trong thành phần của một chất

Ví dụ: CuSO4.2H2O; Na2SO4.10H2O

- Nước ở dạng cấu tạo hay liên kết cây trồng đều

Chương 3- Nước, không khí và nhiệt trong đất

3.1 Nước trong đất

3.1.3 Biện pháp điều tiết và quản lý nước

- Nước phải được thấm đều, nhanh, tránh dòng

chảy trên mặt đất, …

- Vùng khô hạn tránh nước leo lên mặt đất

* Cần đảm bảo:

Chương 3- Nước, không khí và nhiệt trong đất

3.1 Nước trong đất

3.1.3 Biện pháp điều tiết và quản lý nước

- Tăng chất hữu cơ và kết cấu đất

- Sử dụng các biện pháp kỹ thuật tổng hợp như: Xới

xáo, phá vang sau mưa, trồng cây che phủ đất, cày sâu, kết hợp với bón phân hữu cơ, trồng cây gây rừng, …

* Biện pháp:

Chương 3- Nước, không khí và nhiệt trong đất

3.2 Không khí trong đất

3.2.1 Tầm quan trọng của không khí trong đất

* Vai trò của oxy

- Tác động trực tiếp đến sự hô hấp, sự phát triển của bộ rễ, sự sinh trưởng của cây trồng của cây trồng nhất là giai đoạn nảy mầm cần nhiều O2

- Đủ oxy quá trình háo khí phát triển

- Thiếu oxy gây nên quá trình yếm khí, hình thành chất độc trong đất, ảnh hưởng xấu đến việc hút

Chương 3- Nước, không khí và nhiệt trong đất

3.2 Không khí trong đất

3.2.1 Tầm quan trọng của không khí trong đất

* Vai trò của cacbonic

- Trong quá trình quang hợp cây hút CO2 từ trong đất

- Tham gia vào các phản ứng hóa học trong đất,

nhất là phản ứng hòa tan

- Nếu trong đất quá nhiều CO2 thì cũng ảnh hưởng

Chương 3- Nước, không khí và nhiệt trong đất

3.2 Không khí trong đất

3.2.1 Tầm quan trọng của không khí trong đất

* Ngoài ra trong đất còn có thể có NH 3 , H 2 S,

CH 4 , … nhưng với hàm lượng thấp Nếu trong đất mà có nhiều các khí này thì sẽ gây hại cho cây trồng.

Chương 3- Nước, không khí và nhiệt trong đất

3.2 Không khí trong đất

3.2.2 Biện pháp điều tiết khí trong đất

- Cày sâu, kết hợp với bón phân hữu cơ, vôi nhằm tăng kết cấu, tăng mao quản, tăng độ xốp đất

- Xới xáo phá váng, làm cỏ sục bùn để oxy dễ thâm nhập vào đất

- Phơi ải, xếp ải hoặc làm dầm ở những ruộng ngập

Chương 3- Nước, không khí và nhiệt trong đất

3.3 Nhiệt trong đất

3.3.1 Nguồn nhiệt trong đất

- Nguồn nhiệt trong đất chủ yếu do bức xạ Mặt trời

- Ngoài ra, nhiệt trong đất còn được cung cấp bởi các phản ứng hóa học, sinh hóa học, nhiệt từ trong lòng đất,…

Chương 3- Nước, không khí và nhiệt trong đất

3.3 Nhiệt trong đất

3.3.2 Vai trò của nhiệt trong đất

- Chế độ nhiệt có vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển của đất

- Ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sinh trưởng và phát triển của cây trồng, của sinh vật đất

Chương 3- Nước, không khí và nhiệt trong đất

3.3 Nhiệt trong đất

3.3.3 Biện pháp điều tiết nhiệt trong đất

- Thông qua điều tiết nước, không khí để điều tiết nhiệt độ

- Tưới nước đúng lúc, đúng cách cho cây trồng là điều tiết nhiệt độ