Kết cấu văn bản ngôn từ: Kết cấu văn bản ngôn từ là sự tổ chức ở bình diện trần thuật, là sự phân bố thế giới hình tượng qua một văn bản ngôn từ nhằm đạt được hiệu quả tư tưởng thẩm mĩ..
Trang 2không thể bỏ qua khi thưởng thức
truyện ngắn Lỗ Tấn
Trang 3PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
1 Bình diện kết cấu trong tác phẩm văn học
1.1 Xung quanh khái niệm về kết cấu
1.1.1 Kết cấu là một phương tiện cơ bản của sáng tác nghệ thuật
Kết cấu là sáng tác Nhiệm vụ của nhà văn là nhào nặn vốn
sống để xây dựng thành những sinh mệnh nghệ thuật - tái hiện
những bức tranh đời sống giàu tính khái quát, tạo thành một
chỉnh thể mang giá trị nghệ thuật
Kết cấu tác phẩm không bao giờ tách rời khỏi nội dung cuộc
sống và ý nghĩa trong tác phẩm
Trang 4PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
1.1.2 Kết cấu là phương tiện biểu đạt ý nghĩa nghệ thuật
Kết cấu ra dời cùng lúc với ý đồ nghệ thuật của tác phẩm,
cụ thể hóa cùng với sự phát triển của hình tượng
Kết cấu xuất hiện như một mặt của bản thân hình tượng nghệ thuật được sáng tạo
Kết cấu góp phần làm cho nội dung chính của tác phẩm được nổi bật, gây được ấn tượng mạnh mẽ
Trang 5PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
1.1.3 Các bình diện và cấp độ của kết cấu
Kết cấu có nhiều bình diện và cấp độ, tùy theo mỗi thể loại văn học thì nó có những phương thức tổ chức riêng
Kết cấu có tính chất song trùng, gồm có kết cấu bề mặt và
kết cấu bề sâu
Trang 6PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
1.2 Kết cấu bề mặt
Hệ thống hình tượng nhân vậtKết cấu cốt truyện
Kết cấu văn bản ngôn từ
Trang 8PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
1.2.2 Kết cấu cốt truyện:
Cốt truyện là một hệ thống cụ thể những sự kiện, biến cố, hành động trong tác phẩm tự sự và tác phẩm kịch thể hiện mối quan hệ qua lại giữa các tính cách trong một hoàn cảnh xã hội nhất định nhằm thể hiện chủ đề tư tưởng của tác phẩm
Trang 9PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
1.2.3 Kết cấu văn bản ngôn từ:
Kết cấu văn bản ngôn từ là sự tổ chức ở bình diện trần thuật, là sự phân bố thế giới hình tượng qua một văn bản ngôn từ nhằm đạt được hiệu quả tư tưởng thẩm mĩ
Trang 101.2.3.1 Bố cục và thành phần của trần thuật:
PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
Thành phần của trần thuật ứng với thành phần của cốt truyện, nhưng không phải khớp nhau một cách máy móc; bao gồm các thành phần mang tính chất năng động và các thành phần mang tính chất tĩnh tại
Bố cục của trần thuật là sự sắp xếp, tổ chức sự tương ứng giữa các phương diện khác nhau của hình tượng với các thành phần khác nhau của văn bản
Trang 11PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
1.2.3.2 Tổ chức điểm nhìn trần thuật:
Hệ thống điểm nhìn nghệ thuật thực chất là tổ chức cách tiếp cận hình tượng cho người đọc Nó quy định tính chất tư tưởng, cảm xúc và quan hệ thẩm mĩ của hình tượng
Trang 13PHẦN 2: TIẾP NHẬN BA TRUYỆN NGẮN:
NHẬT KÝ NGƯỜI ĐIÊN, AQ CHÍNH TRUYỆN
VÀ THUỐC TỪ BÌNH DIỆN KẾT CẤU TÁC PHẨM
Trang 142 Các bình diện và cấp độ kết cấu trong Nhật kí người điên
2.1 Các bình diện kết cấu bề mặt
2.1.1 Hệ thống hình tượng nhân vật
- N/v tương phản: người điên tương phản với mọi người trong XH
- N/v bổ sung: những người ngoài đường, đám trẻ con, con chó nhà họ Triệu, ông Triệu, ngươi anh, người đàn bà…
- N/v người điên là nhân vật tư tưởng: Người điên nhưng không điên, nhận ra được bộ mặt thật của lễ giáo phong kiến
Trang 152.1.2 Kết cấu cốt truyện:
2 Các bình diện và cấp độ kết cấu trong Nhật kí người điên
Kết cấu chương – hình thức viết nhật ký
Truyện lồng trong truyện: Câu chuyện của tác giả và câu cuyện của nhân vật
Trang 162 Các bình diện và cấp độ kết cấu trong Nhật kí người điên
2.1.3 Kết cấu văn bản ngôn từ
2.1.3.1 Bố cục và thành phần trần thuật
- Sự kết hợp của ngôn từ qua các chương
- Thời gian cốt truyện và thời gian trần thuật không nằm chung trên một quỹ đạo
- Sử dụng kiểu kết cấu để ngỏ
Trang 172 Các bình diện và cấp độ kết cấu trong Nhật kí người điên
Trang 182 Các bình diện và cấp độ kết cấu trong Nhật kí người điên
2.2 Kết cấu bề sâu
- Nhân vật tôi – người điên đối lập với mọi người xung quanh trong xã hội (người đàn bà, ông Triệu, ông thầy lang, người anh…)
- Thông qua hình tượng người điên, tác giả thể hiện sự đối lập trong tư tưởng, trong nhận thức tư duy của con người lúc bấy giờ; phơi bày bộ mặt thật sự của lễ giáo phong kiến
Trang 193 Các bình diện và cấp độ kết cấu trong AQ chính truyện
3.1 Các bình diện kết cấu bề mặt
3.1.1 Hệ thống hình tượng nhân vật
Hệ thống nhân vật đối lập:
- Nhân vật AQ và gia đình nhà họ Triệu, họ Tiền
- Người dân làng Mùi và gia đình họ Triệu, họ Tiền
- Nhân vật AQ và người dân làng Mùi
Hệ thống nhân vật bổ sung: cu Don,Vương râu xồm, vú Ngò
Trang 20-3.1.2 Kết cấu cốt truyện
3 Các bình diện và cấp độ kết cấu trong AQ chính truyện
Chuỗi các sự kiện: Từ khi AQ xuất hiện đến khi bị tử hình
Cốt truyện trùng với trật tự trần thuật
Xây dựng cốt truyện trên cơ sở xung đột phổ biến
Trang 213.1.3 Kết cấu văn bản ngôn từ
3 Các bình diện và cấp độ kết cấu trong AQ chính truyện
Các chi tiết, sự kiện được trình bày qua các chương/ được sắp xếp theo trật tự tuyến tính
3.1.3.1 Về bố cục và thành phần của trần thuật
Ngoài thành phần cốt truyện mang tính chất năng động thì còn
có các thành phần có tính chất tĩnh tại như:
- Lời xen ngoại đề của tác giả ở đoạn mở đầu
- Các đoạn tái hiện tâm trạng
- Miêu tả ngoại cảnh
Trang 223.1.3.2 Về tổ chức điểm nhìn trần thuật
3 Các bình diện và cấp độ kết cấu trong AQ chính truyện
Chủ yếu là trường nhìn tác giả với điểm nhìn bên ngoài Tuy nhiên, có những đoạn tác giả đã chuyển điểm nhìn cho chính nhân vật AQ, để AQ trực tiếp bày tỏ suy nghĩ của mình
Trang 23Hành Giai
Thái
Suy
3 Các bình diện và cấp độ kết cấu trong AQ chính truyện
3.2 Kết cấu bề sâu – Kết cấu lắp ghép
Trang 244 Các bình diện và cấp độ kết cấu trong truyện ngắn Thuốc
4.1 Các bình diện kết cấu bề mặt
4.1.1 Hệ thống hình tượng nhân vật:
- Hình tượng người anh hùng Hạ Du
- Hình ảnh đám đông quần chúng
Trang 254.1.2 Kết cấu cốt truyện:
4 Các bình diện và cấp độ kết cấu trong truyện ngắn Thuốc
Kết cấu khai – thừa – luận – kết hay khai – thừa – chuyển – hợp tương tự như kết cấu của một bài thơ cổ điển
=> tạo thành một cốt truyện hoàn chỉnh, chặt chẽ, mang nhiều ý nghĩa sâu sắc, vừa đẹp về mặt kết cấu, tổ chức nghệ thuật, vừa chuyển tải được một nội dung mang tính cách mạng cao
Trang 264.1.3 Kết cấu văn bản ngôn từ
4.1.3.1 Bố cục và thành phần của trần thuật
4 Các bình diện và cấp độ kết cấu trong truyện ngắn Thuốc
Tác phẩm gồm bốn đoạn, mỗi đoạn nói lên một nội dung riêng Đoạn một: mua thuốc; đoạn hai: uống thuốc; đoạn ba: bàn về thuốc; đoạn bốn: thăm mộ người chết
Ngoài mang tính chất năng động của cốt truyện thành phần trần thuật trong truyện còn bao gồm các thành phần có tính chất tĩnh như:
- Miêu tả ngoại cảnh
- Miêu tả chân dung
- Tái hiện tâm trạng
Trang 274.1.3.2 Tổ chức điểm nhìn trần thuật
4 Các bình diện và cấp độ kết cấu trong truyện ngắn Thuốc
Thuốc của Lỗ Tấn tồn tại hai điểm nhìn trần thuật:
• Điểm nhìn tác giả hay điểm nhìn người kể chuyện hàm ẩn
• Điểm nhìn nhân vật hay điểm nhìn của bác cả Khang
Trang 284.2 Kết cấu bề sâu :
4 Các bình diện và cấp độ kết cấu trong truyện ngắn Thuốc
Kết cấu bề sâu gắn với hai nhân vật đối lập Một bên là một người họ Hoa bị bệnh lao đang cần phương thuốc thần thánh để chữa trị là chiếc bánh bao tẩm máu người Một bên là người họ
Hạ anh hùng cách mạng bị xử chém Không chỉ dừng lại ở sự đối lập của hai cá nhân, điều Lỗ Tấn đặc biệt làm rõ ở đây là sự đối lập của các dân tộc Trung Hoa lúc bấy giờ
Trang 29Cảm ơn thầy và các bạn
đã chú ý lắng nghe!
Cảm ơn thầy và các bạn
đã chú ý lắng nghe!