Đề tài “Khảo sát tỉ lệ rối loạn trầm cảm ở học sinh THPT tại TPHCM” của hai tác giả Phan Thanh Nhật Trang và Lý Trần A Khương học sinh lớp 12 trường THPT Lê Hồng Phong đã chỉ ra có đến
Trang 1Đề tài: Vấn đề trầm cảm trong học sinh, sinh viên hiện nay
Khoa Công nghệ Thông tin Đại học Khoa học tự nhiên TP HCM BÁO CÁO ĐỀ TÀI
NHÓM 19
Trang 2MỤC LỤC
1 Tổng quan 3
Thông tin nhóm 3
Thông tin đề tài 3
Tổ chức nhóm 3
2 Tiến độ thực hiện 4
3 Báo cáo chi tiết 5
A Thực trạng về bệnh trầm cảm hiện nay 5
B Trầm cảm là gì? 6
C Nguyên nhân gây ra trầm cảm trong học sinh, sinh viên 6
D Triệu chứng, dấu hiệu bệnh trầm cảm ở học sinh, sinh viên 8
E Những cách thoát khỏi bệnh trầm cảm 11
4 Tư liệu tham khảo 15
Trang 31
Tổng quan
Thông tin nhóm
Tên nhóm: Nhóm 19
STT MSSV Họ tên Email
1 1612165 Nguyễn Đào Vinh Hải 1612165@student.hcmus.edu.vn
2 1612364 Nguyễn Hoàng Lưu 1612364@student.hcmus.edu.vn
3 1612382 Huỳnh Nguyễn Nhật Minh 1612382@student.hcmus.edu.vn
4 1612446 Nguyễn Hữu Nguyên 1612446@student.hcmus.edu.vn
Thông tin đề tài
Đề tài: Vấn đề trầm cảm trong học sinh, sinh viên hiện nay
Tổ chức nhóm
Vai trò Thành viên Nhiệm vụ
Nhóm trưởng Huỳnh Nguyễn Nhật Minh - Dấu hiệu, triệu chứng của bệnh trầm cảm
- Viết báo cáo
Thành viên Nguyễn Đào Vinh Hải - Thực trạng và khái niệm của bệnh trầm cảm
Thành viên Nguyễn Hoàng Lưu - Nguyên nhân gây ra bệnh trầm cảm
Thành viên Nguyễn Hữu Nguyên - Những cách thoát khỏi trầm
cảm
Trang 42
Tiến độ thực hiện
Mốc thời gian Công việc thực hiện
05/03/2018 Lập nhóm, trao đổi thông tin liên lạc
07/03/2018 Các thành viên cùng suy nghĩ, chọn ra đề tài
11/07/2018 Thống nhất đề tài, phân chia nội dung từng phần cụ
thể cho từng thành viên
18/03/2018 Các thành viên thực hiện phần công việc đã được
giao, sau đó gửi cho nhóm trưởng tổng hợp
23/03/2018 Nhóm trưởng gửi báo cáo cho các thành viên để
kiểm tra, bổ sung, sửa chữa
25/03/2018 Họp nhóm trực tiếp, suy nghĩ hình thức, soạn slide,
tìm thêm tư liệu để thuyết trình
Trang 53
Báo cáo chi tiết
A Thực trạng về bệnh trầm cảm hiện nay
Theo WHO, trầm cảm là một căn bệnh “rối loạn tâm thần” (mental disorder) vô
cùng phổ biến trên thế giới, với hơn 300 triệu người ở đủ lứa tuổi đã từng mắc phải Bệnh trầm cảm cướp đi trung bình 850.000 mạng người mỗi năm Đến năm
2020, trầm cảm sẽ là căn bệnh xếp hạng 2 trong số những căn bệnh phổ biến toàn cầu
Điều đáng báo động là 48% những người trầm cảm có ý tưởng tự sát, và 24% những người toan tự sát được báo cáo là không nhận được sự hỗ trợ điều trị trước đó
Cũng theo WHO, ước tính năm 2015, Việt Nam có khoảng 3,6 triệu người bị rối loạn trầm cảm, chiếm 4% dân số
Mỗi năm ở nước ta có khoảng 36.000 đến 40.000 người tự sát do trầm cảm - Đây là số liệu được Viện sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai đưa ra tại một hội thảo về bệnh trầm cảm tổ chức vào tháng 4/2017
Đề tài “Khảo sát tỉ lệ rối loạn trầm cảm ở học sinh THPT tại TPHCM” của hai tác giả Phan Thanh Nhật Trang và Lý Trần A Khương (học sinh lớp 12 trường THPT Lê Hồng Phong) đã chỉ ra có đến hơn 25% học sinh (khảo sát hơn 3.000 học sinh THPT tại TPHCM) có dấu hiệu trầm cảm với các biểu hiện như chán ghét bản thân, cảm thấy buồn phiền, cảm giác thất bại, thất vọng, mất định hướng vào tương lại, không hứng thú với mọi việc, có cảm giác tội lỗi Học sinh chuyên có dấu hiệu trầm cảm cao gấp 3 lần so với học sinh khối thường Đề tài đã đạt giải
ba lĩnh vực khoa học xã hội hành vi trong cuộc thi Khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học cấp quốc gia 2017
Kết quả nghiên cứu của BV Tâm thần Ban ngày (Hà Nội) với trên 1.200 học sinh ở Hà Nội (bậc tiểu học và THCS), có gần 19,4% học sinh có vấn đề sức khỏe tâm thần nói chung Trong số các ca tự sát có 10% ở lứa tuổi từ 10 đến 17, nguyên nhân chủ yếu là do áp lực học hành
Trang 6B Trầm cảm là gì?
“Trầm cảm không phải bạn thấy buồn vì mọi thứ không theo ý mình, mà thấy buồn mặc cho mọi việc vẫn diễn biến tốt đẹp”
Đó là định nghĩa của tác giả Thomas F Oltmanns trong cuốn Abnormal Psychology (tạm dịch: Tâm lý bất thường)
Trầm cảm là một căn bệnh về tâm lý rất phổ biến, ai cũng có thể mắc bệnh đặc biệt là ở những người gặp quá nhiều stress, trải qua cú sốc tinh thần Thống kê cho thấy tỉ lệ phụ nữ mắc bệnh trầm cảm nhiều gấp đôi đàn ông Trầm cảm khiến người bệnh luôn cảm thấy buồn, mất hứng thú về mọi thứ xung quanh Tất cả chúng ta đều đôi khi thấy buồn hay u ám trong phút chốc, và cũng là một điều rất đỗi bình thường khi bạn đau khổ trước một tình huống buồn bực nào đó, chẳng hạn như mất mát người thân trong gia đình, mất việc, hay li dị Với hầu hết mọi người, cảm giác buồn bã và chán nản giảm dần theo thời gian Tuy nhiên, nếu những cảm giác kéo dài trên 2 tuần và bắt đầu cản trở đời sống thường nhật, có thể điều gì đó nghiêm trọng hơn cảm giác chán đời thông thường đã xảy ra Đó là dấu hiệu của bệnh trầm cảm
Người trầm cảm có thể thấy tuyệt vọng, vô dụng và tự đổ lỗi cho mình về những cảm giác này Họ có thể suy sụp tinh thần, không tham gia vào những hoạt động thường ngày nữa, rút lui khỏi gia đình và bạn hữu, thậm chí có người còn nghĩ đến cái chết hay tự sát
C Nguyên nhân gây ra trầm cảm trong học sinh, sinh viên
Có rất nhiều yếu tố có thể khiến một người bị trầm cảm: một biến cố xảy ra trong cuộc đời, do di truyền, hay thậm chí có thể đơn giản là vì thời tiết Tuy nhiên, lý
do phổ biến nhất đối với giới trẻ, đặc biệt là học sinh, sinh viên là do áp lực và stress
Áp lực từ việc học, gia đình, xã hội đang khiến cho tỷ lệ học sinh, sinh viên mắc bệnh về rối loạn tâm trí, rối loạn hành vi có chiều hướng gia tăng Khối lượng kiến thức khổng lồ, chương trình học nặng nề và đặc biệt là sự kỳ vọng quá lớn từ phụ huynh có thể khiến các bạn luôn trong trạng thái căng thẳng và cảm thấy thất vọng,
sợ hãi, có suy nghĩ rất cực đoan khi kết quả không được như ý Theo tiến sĩ Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu (Đại học Sư phạm TP.HCM), nhiều học sinh hiện tại đi
Trang 7học là để trả nợ, là ước mơ của cha mẹ, là để phục vụ nhu cầu thành tích của nhà trường… chứ không phải để được vui vẻ, được phát triển một cách tự nhiên
Ngoài ra, một bộ phận các bạn sinh viên còn lơ là cho việc chọn trường, chọn ngành Đối với những bạn có ước mơ, xác định được mình muốn gì, làm gì thì việc chọn ngành là quá dễ dàng Nhưng với những bạn không biết mình muốn gì, không xác định được ước mơ để rồi buộc phải chọn đại một ngành để “học đại” Nếu ngành "chọn đại" ấy may mắn phù hợp thì thật may mắn, nhưng nếu không phù hợp, các bạn sẽ chán nản, không có động lực để tiếp tục "lừa dối bản thân",
để rồi lâm vào tình trạng lạc lối, không tìm được lối thoát Bên cạnh đó, đại học là một môi trường hoàn toàn mới Phần lớn các bạn sinh viên phải sống xa gia đình, nhiều bạn còn gặp khó khăn trong việc kết bạn, tìm người chia sẻ với mình Những điều đó có thể khiến các bạn cảm thấy cô đơn, tự thu mình lại Một nguyên nhân nữa khiến sinh viên dễ bị trầm cảm đó là vấn đề tài chính Cuộc sống đòi hỏi phải chi tiêu cho nhiều thứ thì sự túng thiếu đối với nhiều sinh viên là điều rất dễ xảy
ra, thậm chí trở thành nỗi lo sợ, ám ảnh đến từng giấc ngủ Chính vì vậy ngày càng nhiều sinh viên phải lao vào cuộc kiếm sống, làm thêm mọi công việc để có thu nhập trang trải cuộc sống, chính vì vậy, thời gian học tập hạn chế, chất lượng học sa sút Từ những nguyên nhân đó, khiến học sinh trở nên chán nản cho việc học, dẫn đến tình trạng nợ môn, thi lại, ngày càng cảm thấy bế tắc, tuyệt vọng trong việc học
Điều quan trọng nhất, nhiều người trẻ còn thiếu kỹ năng quản lý cảm xúc Họ dễ
bế tắc và chìm vào sự căng thẳng, trong khi còn nhiều cách để giải quyết Nếu không biết tự giải tỏa và vượt qua áp lực, một khi để sự buồn bực chi phối, nó lấn
át lý trí và ý chí con người, làm họ yếu mềm, dẫn tới gục ngã Cách học không khoa học, mục tiêu thi cử quá cao cũng làm học sinh dễ bị khủng hoảng tinh thần Cuộc chạy đua trong xã hội ngày càng khốc liệt, trong khi mối liên kết ở nhiều gia đình ngày càng lỏng lẻo, nhà trường ít quan tâm đến tâm lý học sinh, làm gia tăng nguy cơ hụt hẫng trong tầng lớp thanh thiếu niên
Có một nhận định chủ quan rằng trầm cảm thường chỉ phổ biến ở những đối tượng
có gia cảnh nghèo khó, thất bại trong học tập, công việc hoặc tình cảm… Những đối tượng có cuộc sống thoạt trông yên ả và sự nghiệp vững chắc, thu nhập tốt…những sinh viên học giỏi, đứng đầu lớp sẽ thường được mặc định miễn nhiễm với trầm cảm hoặc được dán nhãn "ăn no rửng mỡ" nếu lỡ chia sẻ về những nỗi niềm mắc phải Chính điều này dẫn đến hệ lụy là những người bị trầm cảm rất khó
Trang 8tìm được nơi chia sẻ Họ phải tự mình đối mặt với vấn đề Đến một lúc nào đó, khi họ không thể chịu đựng được nữa, họ sẽ chọn cách tự giải thoát cho bản thân mình – bằng cách tự tử
D Triệu chứng, dấu hiệu bệnh trầm cảm.
1 Dễ bị xúc động, hay cáu gắt
Những người trầm cảm thường dễ bị kích động hơn Đây là một dấu hiệu thường
bị bỏ qua Bạn sẽ dễ dàng nổi nóng, cáu giận, to tiếng với những người xung quanh dù sự việc thực sự chẳng hề nghiêm trọng Khi mắc những căn bệnh về thể xác, chúng ta thường dễ tức giận và kích thích Điều tương tự cũng xảy ra khi mắc những bệnh về tinh thần, về tâm lí
2 Cảm thấy vô dụng hay vô giá trị
Những người trầm cảm có xu hướng tự thất vọng về bản thân Họ luôn thấy mình gặp khó khăn khi làm bất cứ điều gì Và chính vì hoàn thành công việc không tốt nên họ càng trở nên thất vọng với chính bản thân
3 Cảm thấy buồn mà không có lý do
Người bị trầm cảm luôn cảm thấy buồn chán, ủ dột Cảm giác này diễn ra liên tục
và kéo dài khoảng vài tuần trở lên
4 Thay đổi thói quen ngủ
Trầm cảm là một bệnh tâm thần, nhưng có thể ảnh hưởng đến cơ thể cũng như tâm trí Một dấu hiệu quan trọng của bệnh trầm cảm là sự thay đổi mạnh mẽ trong kiểu ngủ và thói quen ngủ Khó dỗ giấc ngủ hoặc khó duy trì giấc ngủ thường gặp
ở những người trầm cảm Tuy nhiên một số người bị trầm cảm có thể buồn ngủ
và ngủ quá nhiều
Trang 95 Rối loạn tiêu hóa
Não và hệ tiêu hóa của chúng ta liên kết chặt chẽ, đó là lý do tại sao nhiều người
bị đau dạ dày hoặc buồn nôn khi bị căng thẳng hoặc lo lắng Trầm cảm có thể gây
ra triệu chứng buồn nôn, khó tiêu, tiêu chảy hoặc táo bón
Ngoài ra, một số người mất cảm giác ngon miệng khi cảm thấy chán nản Những người khác lại ăn uống liên tục khi buồn, giúp họ giảm thất vọng hay đau khổ Kết quả có thể tăng hoặc giảm cân và thiếu năng lượng Trầm cảm có liên quan đến rối loạn ăn uống như chứng háu ăn, biếng ăn hoặc ăn uống chè chén say sưa Đặc biệt, có mối liên hệ giữa trầm cảm và chán ăn hoặc ăn vô độ ở phụ nữ
6 Mất hứng thú trong công việc, sở thích
Vì ở trạng thái quá mệt mỏi nên người bị trầm cảm dường như không quan tâm đến mọi thứ xung quanh Phần cảm xúc ở họ thường xuyên bị tê liệt, họ thấy trống rống và vô cảm với mọi thứ xung quanh Họ sẽ không còn hứng thú với những điều họ từng thích bởi nó không còn làm họ vui nữa Căn bệnh này làm họ mất đi khả năng tìm kiếm niềm vui từ những trải nghiệm, ngăn họ làm những việc giúp tâm trạng tươi sáng hơn
7 Luôn cảm thấy mệt mỏi
Nếu thấy kiệt sức và không có năng lượng cho công việc hằng ngày - ngay cả khi bạn đã ngủ hoặc nghỉ ngơi rất nhiều, đó có thể là một dấu hiệu cho thấy bạn đang
bị trầm cảm Trầm cảm và mệt mỏi có thể tương tác lẫn nhau, cùng có xu hướng làm cả hai tình trạng này tồi tệ hơn
8 Luôn cảm thấy cơ thể đau nhức
Không một loại thuốc nào có thể cứu bạn khỏi những cơn đau do trầm cảm Khi nội tâm ẩn chứa quá nhiều nỗi buồn thì những cơn đau vô căn cũng là một cách
để "vết thương" nội tâm bộc lộ ra ngoài Tất nhiên, không phải mọi sự cơn đau nhức đều là triệu trứng trầm cảm nhưng nếu bạn đang gặp phải chứng đau mãn tính, không có nguyên nhân và không có hướng giải quyết, hãy gặp bác sỹ để kiểm tra vì đó cũng có thể là dấu hiệu trầm cảm
Trang 10Đau nhức cơ khớp
Đau và trầm cảm có liên quan chặt chẽ với nhau Sống chung với đau mãn tính
có thể làm tăng nguy cơ bị trầm cảm Và trầm cảm tự nó có thể gây đau vì hai tình trạng này có cùng chất dẫn truyền hóa học đến não bộ
Đau đầu
Người bị trầm cảm thường than phiền bị đau đầu mãn tính Một nghiên cứu cho thấy những người trầm cảm nặng có gấp ba lần khả năng bị chứng đau nửa đầu,
và những người có chứng đau nửa đầu có gấp năm lần khả năng bị trầm cảm
Đau ngực
Đau ngực cũng có thể là một dấu hiệu của bệnh tim hay phổi Nếu bạn bị đau ngực, nên đến bác sĩ khám để loại trừ các nguyên nhân nặng Nhưng đôi khi đau ngực có thể là một dấu hiệu của trầm cảm Ngoài ra còn có một mối liên hệ giữa trầm cảm và bệnh tim Trầm cảm có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim Thêm vào đó, những người đã có cơn đau tim nhiều khả năng bị trầm cảm
Đau lưng
Đau lưng mãn tính có thể gây trầm cảm, ngược lại trầm cảm cũng có thể làm tăng nguy cơ phát triển bệnh đau lưng Những người đang chán nản tăng gấp bốn lần khả năng phát triển đau lưng hay đau cổ dữ dội đến mức không thể cử động được
9 Thích ở một mình và ngại giao tiếp với người khác
Mọi người nói chung đều rất thích được tôn trọng sự riêng tư Nhưng nếu bạn chỉ thích ở trong phòng một mình, không thích đến nơi đông người, thậm chí không muốn nói chuyện với ai thì đó là dấu hiệu của trầm cảm
10 Không thể tập trung
Những suy nghĩ buồn bã cùng sự trống rỗng khiến người bị trầm cảm như ngã vào màn sương mù dày đặc không tìm ra lối đi để rồi gây ảnh hưởng đến công việc, trí nhớ và kĩ năng ra quyết định Sự kém tập trung sẽ gây ra những quyết định sai lầm hoặc là tiền đề cho những hành vi nguy hiểm, không thể kiểm soát
Trang 1111 Bị ám ảnh bởi việc tự tử hay cái chết
Luôn ở trong trạng thái tội lỗi với người thân và gia đình, thua kém mọi người xung quanh, tự ti vì mình vô dụng, không đáng để sống và luôn mong muốn được chết
để giải thoát là những suy nghĩ thường gặp ở người mắc chứng bệnh trầm cảm này Những suy nghĩ này sẽ trực tiếp đe doạ cuộc sống của bạn Đây là dấu hiệu nguy hiểm nhất của bệnh trầm cảm
Những người bị trầm cảm thường có nhiều hơn một trong các triệu chứng kể trên Những triệu chứng này tác động lẫn nhau và càng làm trầm trọng thêm bệnh trầm cảm ở người mắc phải Một người bị trầm cảm sẽ luôn cảm thấy mệt mỏi và không thể tập trung Do đó, họ không thể làm được bất cứ việc gì và không còn cảm thấy hứng thú với những thứ xung quanh mình Họ luôn chán nản, cảm thấy thật vô dụng và ngày càng thu mình lại, không muốn tiếp xúc với những người khác Và bởi vì những người trầm cảm chỉ sống trong thế giới của riêng họ, họ sẽ càng chìm sâu trong chán nản và tuyệt vọng Họ đang chết dần nhưng không thể kêu cứu Từ đó, căn bệnh trầm cảm sẽ càng trở nên trầm trọng và rất khó cho những người mắc phải có thể thoát ra
E Những cách thoát khỏi bệnh trầm cảm
1 Thay đổi chế độ ăn uống
Một chế độ ăn uống bổ dưỡng và cân bằng cũng có thể giúp bạn hết trầm cảm Hãy nhớ đừng bỏ bữa, đặc biệt là bữa sáng, ăn ba bữa một ngày sẽ cung cấp năng lượng bạn cần để bạn lạc quan và tập trung
Lựa chọn thực phẩm phù hợp cũng là một trong những yếu tố điều trị trầm cảm mãn tính, các nhà khoa học đã chỉ ra rằng trái cây, các loại hạt, rau xanh, dầu oliu, các loại thịt nạc giúp giảm nguy cơ mắc bệnh trầm cảm
Bên cạnh đó, bạn cần chú ý hạn chế ăn đồ ăn nhanh và các thực phẩm không lành mạnh, đặc biệt là các loại đồ ăn đóng gói, đóng hộp, bữa ăn cần phải đảm bảo đủ chất dinh dưỡng và tươi ngon, bạn nên lựa chọn các loại thực phẩm chứa nhiều chất chống oxy hóa, giúp ngăn chặn sự gia tăng của các gốc tự do, có tác dụng đẩy lùi lão hóa và trầm cảm Hãy thêm rau bina, cam, cà chua, cà rốt, bông cải xanh trong các bữa ăn của mình, một chế độ ăn uống lành mạnh là một yếu
tố quyết định để tránh xa bệnh trầm cảm