6 cách để suy nghĩ như Einstein

Làm thế nào các thiên tài cho ra đời những phát minh? Đâu là mối liên hệ giữa hai lối suy nghĩ, một đã tạo ra Mona Lisa với một đã phát minh ra định luật vạn vật hấp dẫn? Chúng ta học được gì t

6 cách để suy nghĩ như Einstein

Nguyễn Bích Duyên (theo Futurist/Utne Reader)

- Làm thế nào các thiên tài cho ra đời những phát mình?

lu Đóu là mới liên hệ giữa hai lối suy nghĩ, một đã tạo ra

Mona Lisa với một ãã phát mình ra định luật vạn vật hấp

dẫn? Chúng ta học được gì từ cách thức suy nghĩ của nhitng Galileo, Edison va Mozart trong lich sw?

Trong nhiều năm, những học giả đã cô gắng nghiên cứu

các thiên tài bằng phương pháp phân tích thống kê Năm

1904, Havelock Ellis nhận thấy hầu hết các thiên tài đều

sinh ra khi người cha trên 30 tuổi, mẹ dưới 25 và thường đau ô ốm khi còn bé Những công trình nghiên cứu khác lại chỉ ra rằng nhiều thiên tài sống độc thân (như Descartes), mồ côi cha (như

Dickens) hay mồ côi mẹ (Darwin) Cuối cùng, những đữ liệu trên cũng không nói lên

được điều gì

Các nhà nghiên cứu cũng cố găng tìm ra mối liên hệ giữa trí thông minh và thiên tài Nhưng họ nhận thấy rằng những nhà vật lý học bình thường lại có chỉ số là cao hơn nhiều so với những người đoạt giải Nobel và cả thiên tài phi thường Richard

Feynman, người có chỉ số là kha khá: 122 Thiên tài không phải là người thông thạo

14 thứ tiếng lúc mới 7 tuổi hay thậm chí thông minh một cách đặt biệt Năng lực sáng tạo không đồng nghĩa với trí thông minh

Hầu hết những người có trí tuệ trung bình có thể đưa ra những phương án thông

thường để giải quyết vẫn đề Thí dụ, khi được hỏi " Một nửa của 13 là gì?" thì đa số

chúng ta ngay lập tức sẽ trả lời là 6,5 Lý do là chúng ta luôn có khuynh hướng nghĩ đến những điều đã có sẵn Khi phải đối điện với một vấn đề, chúng ta xét lại những gì chúng ta đã được dạy và những gì có hiệu quả trong quá khứ, lựa chọn cái gì gần đúng nhất với hoàn cảnh hiện tại và dùng nó để giải quyết vấn đề

Những thiên tài, ngược lại, suy nghĩ theo những hướng khác nhau Họ tự hỏi: "Có bao nhiêu cách khác nhau đê tôi nhìn nhận vân để?" và "Có bao nhiêu cách đê tôi giải quyêt nó?"

Dấu hiệu của những thiên tài là sự sẵn sảng khám phá tất cả những khả năng có thê xảy ra chứ không phải cách giải quyết thông dụng nhất Suy nghĩ thông thường đưa đến sự cứng nhắc Đó là lý do vì sao chúng ta thường thất bại khi phải đối mặt VỚI những vẫn đề mới mà ban đầu chúng có vẻ gần với những gì chúng ta đã giải quyết

được nhưng trên thực tế lại khác xa Nắm bắt một vấn đề bằng những kinh nghiệm của bạn trong quá khứ sẽ đương nhiên đưa bạn đi theo lôi mòn Nêu bạn suy nghĩ theo tôi mòn, bạn chỉ nhận được những øì bạn đã có

Trong nhiều thế kỷ, người Thụy Sĩ thống trị ngành công nghiệp đồng hồ Nhưng vào năm 1968, khi một nhà phát minh người Mỹ giới thiệu một chiếc đồng hồ chạy pin tại Đại hội đồng hồ thế giới (World Watch Congress), tất cả các nha san xuat đồng hỗ Thụy Sĩ đều bác bỏ nó bởi cho rằng nó không phù hợp với mẫu mã vốn có của họ Trong khi đó, Seiko, một công ty điện tử Nhật Bản đã quan tâm đến phát minh mới này và thành công trong việc thay đổi tương lai của thị trường đồng hỗ thế giới Bằng

việc nghiên cứu sách vở, sự phù hợp và các cuộc trò chuyện với những nhân vật noi tiéng trén thé giới trong lĩnh vực khoa học, nghệ thuật và công nghiệp, các nhà nghiên

cứu đã tìm ra những cách thức suy nghĩ sau có thê thay đổi những ý tưởng thông thường theo hướng thiên tài

1- Thiên tài luôn nhìn nhận vấn để từ mọi góc độ:

Phương pháp phân tích của Sigmund Freud là tìm ra những chi tiết không theo các phương thức truyền thống để đến gần hơn với những cách nhìn hoàn toàn mới Để giải quyết vẫn đề một cách sáng tạo, bạn phải từ bỏ ngay phương pháp trước tiên xuất hiện trong, đầu bạn - cái thường bắt nguồn từ kinh nghiệm trong quá khứ - và nhìn nhận lại vấn đề Thiên tài không đơn thuần chỉ giải quyết những vấn đề sẵn có, họ còn tìm ra những cái mới

2- Thiên tài làm cho những suy nghĩ của mình trở nên hữu hình:

Thiên tài phát triển những khả năng về thị giác và không gian cho phép họ trình bày

thông tin theo những cách mới Cuộc bùng nô năng lực sáng tạo trong thời kỳ Phục Hưng đã gan liền với sự phát triển của đỗ thị minh hoạ suốt thời gian này, đáng chú ý

có biểu đồ khoa học của Leonardo đa Vinci và Galileo Galileo Galileo cải cách khoa

học bằng cách làm cho những ý tưởng của ông rõ ràng, sinh động nhờ biểu đồ trong khi người đương thời sử dụng những phương tiện thông thường hơn

3- Thién tải luôn làm việc

Thomas Edison có 1093 phát minh, đó vẫn đang là một kỷ lục: Ông đảm bảo năng

suất làm VIỆC cao bằng cách đặt ra cho mình những chỉ tiêu phải đạt được: một phát minh nhỏ mỗi mười ngày và một phát minh lớn môi sáu tháng Johann Sebastian Bach viết một bản nhạc mỗi tuần ngay cả khi ông ốm đau hay mệt mỏi Wolfgang

Mozart da viét hon 600 bai nhac

4- Thiên tài có những sự kết hợp mới lạ

Giống như những đứa trẻ say mê với khối hộp xếp, các thiên tài luôn kết hợp và phối hợp lại những ý tưởng, hình ảnh và suy nghĩ Định luật di truyện đã được phát hiện

nhờ Gregor Mendel, người đã kết hợp môn toán và sinh học dé sáng tạo ra một tri thức mới cho ngành di truyén hoc

5- Thiên tài thúc đây những mỗi quan hệ

Khả năng phi thường của họ khi kết nối những thứ có vẻ như không hề liên hệ với nhau giúp họ nhìn thấy những điều mà người khác bỏ sót Da Vinci nhận ra sự giỗng nhau giữa tiếng chuông và hòn đá rơi xuống mặt nước và kết luận rằng âm thanh truyền đi theo dạng sóng

6- Thiên tài chuẩn bị mình cho những cơ hội

Bắt kỳ khi nào chúng ta cỗ gắng làm một điều gì đó và thất bại, chúng ta từ bỏ mục đích của mình Đó là nguyên tắc đầu tiên của những khó khăn trong sáng tạo Chúng

ta có thê tự hỏi vì sao chúng ta thất bại trong những dự định của mình, một câu hỏi hợp lý Nhưng những khó khăn trong sáng tạo đưa đến cậu hỏi: Chúng ta đã làm gì? Trả lời nó bằng cách mới và gây bất ngờ cũng chính là một hành động mang tính sáng

tạo chủ yêu Đó không phải là may mắn, nhưng là trình độ cao nhất của sự hiểu biết

sâu sắc năng lực sáng tạo

Đây có lẽ là bài học quan trọng nhất: Khi bạn thấy điều gì đó hấp dẫn, đừng mọi việc lại và bắt tay vào làm nó Rất nhiều người có khả năng đã thất bại trong việc nâng cao năng lực sáng tạo bởi họ quá gắn bó với những tư tưởng cô hữu của mình Những thứ

đó không phải là những ý tưởng thực sự có ích Những thiên tài không chờ đợi cơ hội,

họ tự tạo ra chúng

Một số thiên tài (được nhắc đến trong bài viết) Galileo Galilei (1564-1642):

Galileo là một nhà thiên văn học và toán học nổi tiếng của ltalia Sau khi phát minh ra

chiêc kính thiên văn đầu tiên, ông dành hêt thời gian cho việc quan sát và ghi chép vê các ngôi sao Ông là người đâu tiên phát hiện ra mặt trăng xoay quanh sao Mộc

Thomas Alva Eđison (1847- 1931) Ông là tác giả của một số lượng lớn các phát minh đã làm thay đổi thế giới Ông được biết đến nhiều nhất qua phát minh bóng đẻn điện và máy ghi âm, nhưng đó chỉ là hai trong số hơn một ngàn phát minh của

Edison Edison đã phát hiện ra carbon dẫn truyén, gitip cho Alexander Graham Bell sau này phát minh ra điện thoại

Wolfgang Amadeus Mozart (1758 - 1791): Nhạc sĩ người Áo này là một trong những nhà soạn nhạc nỗi tiếng nhất thế giới Mozart là một thần đồng âm nhạc có thê chơi

và viết nhạc từ năm lên 6 Suốt quãng đời ngắn ngủi của mình, Mozart đã viết hơn

600 bản nhạc Trong đó bao gồm bản opera The Marriage of Figaro và Don

Giovannicùng 41 bản giao hưởng và rất nhiéu concerto.

René Descartes (1596-1650): Thường được gọi là cha đẻ của triết học hiện đại Ông đã phát minh ra chủ nghĩa duy lý Câu nói nồi tiếng của Descartes: Tôi nghĩ nên tôi tồn

tại Y nghĩa của cầu nói này vân còn được bàn luận ở những khoá triết học khắp thế

ĐIỚI

Charles Dickens (1812-1870): Là một trong những nhà văn sáng chói nhất trong lịch

sử văn học nước Anh Ông sinh ra © Hampshire, Anh, va tro thanh mot chang trai tré

ham thích phiêu lưu và viết tiêu thuyết Những tác phẩm nổi tiếng nhất của ông bao gồm Olivef Twist, David Copperfield, A Tale of Two Cities va Great Expectations Phân lớn tác phẩm của Dickens trình bày những vẫn đề xã hội nỗi cộm thời đó và vẫn còn được quan tâm cho đến ngày nay

Charles Darwin (1809-1882): Là nhà khoa học Anh nổi tiếng với Thuyết tiến hoá Trong cuỗn sách của mình, The Descent of Man, ông cho răng con người tiến hoá từ loài khi Điều này đã gây nên những tranh cãi dữ đội vào cuối thế kỷ XIX và vẫn còn được bàn luận đến tận ngày nay

Richard Feynman (1918-1988): Là nhà vật lý học người Mỹ đến từ New York Ông nổi tiếng với công trình Dự án Mahattan từ năm 1941- 1944 Trong dự án cực kỳ bảo

mật này, Feynman và một nhóm các nhà khoa học đã nghiên cứu để chế tạo ra quả

bom nguyên tử đâu tiên Hai mươi năm sau, Feynman đoạt giải Nobel vật lý năm

1965 cho công trình trong lĩnh vực điện động lực lượng tử (quantum

electrodymanics)

Sigmund Freud (1858-1989) La cha dé của ngành phân tâm học và có vai trò quan trọng trong lịch sử tâm lý học Phân tâm học là một phương pháp chữa trị những chứng bệnh về tâm thần Freud là một Bác sĩ người Áo Vào những năm 90 của thế kỷ XIX, ông bắt đầu thử nghiệm cái gọi là chữa bệnh bằng nói chuyện (talking cure) với những bệnh nhân mac bệnh tâm lý của ông Năm 1900, Freud xuất bản cuốn sách quan trọng nhất The lnterpretation of dreams Trong suốt sự nghiệp của mình, ông đã khăng định rằng nghĩ và nói về những giắc mơ là phương pháp tốt để có được một tâm lý khoẻ mạnh

Leonardo da Vincli (1452-1519) Là một người kiệt xuất, một hoạ sĩ, kiến trúc sư, nhà

điêu khắc và kỹ sư Ông có lẽ là thiên tài vĩ đại nhất thời kỳ Phục Hưng ở ltalia Bức danh hoạ nỗi tiếng của ông là Mona Lisa Những ghi chép vé Da Vinci cho thay 6ng

có những hiểu biết đáng kinh ngạc về cơ thể con người và những ý tưởng sáng tạo của ông trong nhiều phát minh mà chúng ta có ngày nay, bao gồm kính mắt và máy bay

Johann Sebastian Bach (1685-1750): La mét trong nhitng nha soan nhac cé dién vi đại nhất Châu Âu Ông sinh ra trong một gia đình người Đức có truyền thông về âm nhạc và học chơi đàn từ rất sớm Ông trở thành một nhà soạn nhạc khi còn trẻ tuôi Những tác phẩm nỗi tiếng của ông bao gồm Brandenburg Conceltos và Mass in B Minor

Gregor Mendđel (1822-1884): Là một nhà khoa học người áo đã dành phân lớn đời mình cho việc nghiên cứu sự thay đổi ở động vật và thực vật qua các thế hệ Ông được biết đến như cha đẻ của ngành di truyền học hiện đại DI truyền học là ngành

học nghiên cứu những đặc tính được di truyền từ cha mẹ sang con Mendel đã công

hiến đời mình cho công cuộc nghiên cứu và ghi chép lại tiến trình này

Nguồn: Kiến thức ngày na