Liên xô A / Mục tiêu : - Nắm đơc nét chính về công cuộc khôi phục kinh tế của Liên xô sau chiến tranh thế giới thứ hai từ năm 1945 , qua đo thấy đựoc sự tổn thất nặng nề của Liên Xô tr
Trang 1Phần một Lịch sử Thế giới hiện đại từ năm 1945 đến nay
Chơng I : Liên Xô và các nớc đông âu
sau chiến tranh thế giới thứ hai
Bài 1 : Liên xô và các nớc đông âu từ năm 1945 đến giữa những năm 70 của thế kỉ XX
Ngày soạn :
Tiết 1: I Liên xô
A / Mục tiêu :
- Nắm đơc nét chính về công cuộc khôi phục kinh tế của Liên xô sau chiến tranh thế giới thứ hai từ năm 1945 , qua đo thấy đựoc sự tổn thất nặng nề của Liên Xô trong chiến tranh và tinh thần lao động sáng tạo , quên mình của nhân dân Liên Xô Những thành tựu to lớn và những hạn chế , thiếu sót , sai lầm trong công cuộc xây dựng CNXH ỏ Liên Xôi từ 1950 đến nửa đầu năm 70
- Giáo dục cho các em lòng yêu nớc , biết ơn của nhân dân Liên Xô với sự nghiệp ccách mạng của nhân dân
- Biết khai thác những thnàh tựu , tranh ảnh , các vấn đề KT- XH của Liên Xô và các nớc
t bản những năm sau chiến tranh thế giới thứ 2
B / Chuẩn bị :
- Thầy : Soạn bài , tranh ảnh về công cuộc xây dựng XHCN ở Liên Xô
- Trò : Su tầm tranh , ảnh về Liên Xô
C /Tiến trình:
1 ổn định :
2 Kiểm tra bài cũ :
3 Bài mới :
GV : giới thiệu : Sau chiến tranh thế giới thứ 2 Liên Xô bị thiệt hại to lớn về ngời và của
để khôi phục và phát triển kinh tế da đất nớc tiến lên đa đất nớc phát triển khẳng địng vị thế của mình đôíi với các nớc T bản , đồng thời để có điều kiện giúp đỡ phong trào CM
TG , Liên xô phải tiến hành công cuộc khôi phục KT và xây XHCN Để tìm hiểu hoàn cảnh , nội dung , kết quả công cuộc khôi phục KT và xây dựng CNXH diễn ra ntn ? Chúng ta cùng tìm hiểu nội dung bài học hôm nay để lí giải ccâu hỏi trên
Hoạt động 1 : HS nắm đợc hoàn cảnh Liên Xô khi tiến
hành khôi phục Kt sau chiến tranh TG 2
GV : Sdụng bảng phụ đa gữ liệu về sự thiệt hại của Liên
Xô :
- Hơn 27 triêu ngời chết
- 1710 thành phố
- Hơn 70.000 làng mạc bị tàn phá
- Gần 32 nhà máy , xí nghiệp
- Gần 65000 km đờng sắt
? Em co nxgì về sự thiệt hại của Liên Xô trong chien
tranh TG2
- Thiệt hại nặng nề
- HS : Nhận xét bổ sung ( nếu cần )
- GV: bổ sung , nhận xét : đây là sự thiệt hại rất lớn về
ngời của nhân dân Liên Xô , những kk tởng chừng ko vợt
qua nổi Các nớc đồng minh mặc dù bị thua nhng thiệt
hại ko đáng kể
? Theo em LX sẽ làm gì khi dứng trớc hoàn cảnh đó ?
- Tiến hành khôi phục KT
Hoạt động 2 : Năm đợc kết quả trong công cuộc khôi
1 Công cuộc khôi phục
KT sau chiến tranh TG 2 ( 1945 – 1950 )
a) Những thiệt hại của Liên Xô sau CT- TG 2
Lxo chịu tổn thất nặng nề trong chiến tranh Tg 2
Liên Xô khôi phục kinh
tế
Trang 2phục kinh tế ( HĐ nhóm )
GV : Phân tích sự quyết tâm của Đảng và nhà nớc LXô
trong việc đề ra và thực hiện kế hoạch , khôi phục KT
Quyết tâm này đợc sự ủng hộ của nhân dân nên đã hoàn
thnàh kế hoạch 5 năm trớc thời hạn
GV : Đa ra các số liệu ( kết quả ) SGK
HS : Thảo luận về các số liệu và trả lời
? Em có nx gì về tốc độ tăng trởng KT của LX trong thời
kì khôi phục KT , nguyên nhân của sự phát triển đó ?
HS : Thảo luận trình bày theo nhóm ( đại diẹn ) có bổ
sung
GV : nhân xét , bổ sung
- Tốc độ tăng nhanh chóng
- Do sự thống nhất về t tởng , chính trị của XH Liên Xô ,
tinh thần tự lập , tự cờng , tinh thần chịu đựng gian khổ ,
lđ cần cù , quên mình của nhân dân LX
GV : Chuyển
Hoạt động 1 : ( nhóm )
HS hiểu đợc hoàn cảnh LX xay dựng CNXH
GV : Giải thích rõ khái niệm : Thế nào là xây dựng cơ sở
vật chất – kĩ thuật của CNXH : Đó là nền SX đại cơ khí
với công nghiệp hieenj đại , nông nghiệp hiện đại , KHKT
tiên tiến nhất
Lu ý : đây là xd cơ sở vật chất – kĩ thuật của CNXH mà
các em đã đợc học từ trớc đến 1939
GV : cho hs thảo luận nhóm – trả lời
? Liên Xô xdựng cơ sở vật chất – kĩ thuật trong hoàn
cảnh nào ?
HS : thảo luận – trình bày ý kiến theo nhóm
GV : gọi hs trình bày
GV : nhận xét , bổ sung
? Theo em hoàn cảnh đó có ảnh hởng gì đến công cuộc xd
CNXH ở Liên Xô ?
- ảnh hởng trực tiếp tới việc xd cơ sở vật chất kt làm giảm
tốc độ của công cuộc xd CNXH ở LX
Hoạt động 2 : HS nắm đợc những thnàh tựu về việc thực
hiện kế hoạch 5 năm , 7 năm …
GV : đọc các số liệu trong SGK về những thành tựu đạt
đựoc của LX trong việc thực hiện kế hoạch trong 5,7 năm
GV : GT hình trong SGK : Vệ tinh nhân tạo đầu tiên của
loài ngời do LX phóng lên ( 1957 nặng 83,6 kg )
? Em hãy cho biết ý nghĩa của những thnàh tựu mà LX
đạt đợc ?
- Tạo đợc uy tín và vị trí quốc tế đc đề cao
- LX trở thành chỗ dựa cho hoà bình TG
GV : liên hệ với VN
b) Thành tựu
* Kết quả :
- CN : 1950 sx công nghiệp nặng tăng 73% so với trớc chiến tranh
- NN : bớc đầu khôi phục
1 số ngành pt
- Khoa học kĩ thuật : chế tạo thnàh công bom nguyên tử ( 1949 )
2 Tiếp tục xây dựng cơ
sở vc kt của CNXH ( từ
1950 đến nử đầu những năm 70 của thế kỉ XX )
- Hoàn cảnh + Các nớc tử bản phơng tây luôn có âm mu và hoạt động bao vây chống phá LX cả kinh tế , chính trị , quân sự
+ LX fải chi phí lớn , an ninh để bảo vệ thnàh quả của công cuộc XD CN
XH
- Những thnàh tựu : + KT : là cờng quốc CN hàng thứ hai TG sau Mỹ + KHKT : các ngành KHKT ptriển đặc biệt là
KH vũ trụ + Quốc phòng : đạt đc thế cân bằng chiến lợc q
sự nói chung và sức mạnh hạt nhân nói riêng + Ngoại giao : thực hiện chính sách đối ngoại hoà bình và tích cực ủng hộ
Trang 3Củng cố ndung T1 của bài học
4 H ớng dẫn :
- Các em về nhà học bài
- Chuẩn bị bài mới T2 – B1
phong trào CM TG
Ngày soạn :
Tiết 2 II Đông âu
A / Mục tiêu : Nắm đợc những net chúnh về việc thnàh lập Nhà nớc dân chủ nhân dân
Đông Âu và công cuộc xd XHCN ở các nớc Đông âu ( tỳ 1950 đến nửa đầu những năm
70 của thế kỉ XX )
- Nắm đực những nét cơ bản về hệ thống các nớc XHCN thông qua đó hiểu đợc những mối quan hệ chhính , ảnh hởng và đóng góp của hệ thống XHCN với phóng trào CM TG
và CMVN nói riêng
- Khăng địng những đóng góp to lớn của các nớpc Đông Âu trong việc xây dựng hệ thống XHCN thế giới , biết ơn sự giúp đỡ của nhân dân các nớc Đông Âu đối với sự nghiệp Cm nớc ta
- Giáo dục học sinh tinh thần đoàn kết quốc tế
- Biết sd bản đồ để xác định vị trí của các nớc Đông Nám á
B / Chuẩn bị :
Thầy : Bản đồ các nớc Đông Âu
Trò : SGK , tranh ảnh về các nớc Đông âu
C / Tiến trình :
1 ổ n định :
2 Kiểm tra bài cũ :
? Nêu những thành tựu cơ bản về phát triển kt – khoa học kt của liên xô từ năm 1950
đến những năm 70 của thế kỉ XX
3 Bài mới
Hoạt động 1 : Giúp hs nắm đợc sự ra đời của Nhà nớc dân
chủ ở các nớc Đông Âu
? Các nớc dân chủ nd Đông Âu ra đời trong hoàn cảnh
nào ?
- Trong chiến tranh bi lệ thuộc các nớc TB Tây Âu
- Trong chiến tranh bi bọn phát xít chiếm đóng , nô dịch
- Khi Hồng quân Liên xô truy đuổi phát xít Đức , nd các
n-ớc Đông Âu đã phối hợp đấu tranh giành chính quyền
GV : Nhận xét , bổ xung nhấn mạnh vai trò của Hồng quân
LX đối với các nớc Đông Âu
- Sau dố cho hs đọc SGK đoạn nói về sự ra đời của các nc
Đông Âu
? Em hãy nhớ và điền vào bảng sau ?
STT Tên các nớc Ngày , tháng thành lập
GV : Lu ý : Nớc Đức – sau chiến tranh TG 2 để tiêu diệt
1 Sự thnàh lập nhà nớc dân chủ nhân dân ở
Đông Âu
- Hồng quân Liên Xô truy kích tiêu diệt quân phát xít Nhân dân và các lực lợn vũ trang nổi dậy giành chính quyền
và thành lập chính quyền dân chủ nd – Cac nớc dân chủ nhân dân Đông Âu ra đời
Trang 4tận gốc CN phát xít Đức , nớc Đức chia thành 4 4 khu vực
chiếm đóng của 4 cờng quốc : Liên Xô , Mĩ , Anh , Pháp
theo chế độ quân quản , thủ đô Bec- Lin cũng bị chia thnàh
4 phần , Khu vực của Liên Xô chiếm đóng sau này trở
thnàh lãnh thổ của CH dân chủ Đức ( 10/ 1949 ) Khu vực
của Mỹ , Anh , Pháp trở thnàh lãnh thổ của CH liên Bang
Đcs ( 9/1949) thủ đô Béc – Lin chia thành Đông và Tây
Béc – Lin
Hoạt động 2 : HS nắm đợc các nớc dân chủ nhân dân ở
Đông Âu hoàn thành những nhiện vụ CM dân chủ nd ntn ?
? để hoàn thnàh những nhiệm vụ CMDC nhân dân các nớc
Đông Âu đã làm gì ?
HS : Trả lời dựa vào SGK
? Cho các nhóm bổ xung
GV : Nhấn mạnh : Việc hoàn thành nv trên là trong hoàn
cảnh cuộc đấu tranh giai cấp quyết liệt , đập tan mọi âm
m-u của các thế l;ực phản động
GV : Chuyển sang phần 2
Hoạt động 1 : Nắm đc những thnàh tựu trong công cuộc
xd XHCNở các nớc Đông Âu
Cho Hs hoạt động các nhân
GV : Nhấn mạnh sự nỗ lực của các nhà nớc và nhân dân ở
Đông Âu cũng nh sự giúp đỡ của Liên Xô trông công cuộc
xây dựng CNXH ở nớc này
? Các em đọc , theo dõi SGK ?
? Hãy cho biết thành tựu xd CNXH của các nớc Đông Âu
- HS : trả lời dựa vào SGK
? Dựa vào đó em hãy lập bảng thống kê những thnàh tựu
của các cớc Đông Âu ?
- GV : gợi ý , những thàng tựu chủ yêú
GV : nh vậy sau 20 năm xd CNXH ( 1950 – 1970 ) các
n-ớc Đông Âu đã đạt đc những thành tựu to lớn , bộ mặt
KTXH của các nớc này đã thay đổi cơ bản
? Theo em các nớc Đông Âu đã xd CNXH trong điều kiện
nào ?
Hoạt động 2 :
Hoạt động 1 : Nắm đợc việc ra đời của hệ thống XHCN
- Những việc mà các
n-ớc Đ âu tiến hành + XD cq dân chủ nd + Cải cách ruộng đất , quốc hữu hoá xí nghiệp lớn của Tbản
+ Ban hnàh các quyền
tự do dân chủ
2 Các nớc Đông Âu
XD CNXH ( từ năm
1950 đến nửa đầu những năm 70 của thế
kỉ XX )
=- mĐầu những năm 70 các nớc Đông Âu là những nớc công – nông nghiệp
- Bộ mặt KTXH thay
đổi : + An ba ni : đã điện khí hoá cả nớc , giáo dục pt cao nhất Châu âu bấy giờ
+ Ba lan sản lợng công nông nghiệp tăng gấp
đôi + Bun ga ri : sản xuất
CN 1975 tăng 55 lần so
1939 + Tiệp khắc xếp vào hàng các nớc CN phát triển
Các nớc Đ Âu xd CNXH trong hoàn cảnh khó khăn phức tạp về : Cơ sở vật chất kt lạc hậu , các nớc đế quốc bao vây về KT , chống fá về chính trị
3 Hệ thống các nớc XHCN
Trang 5? HS đọc SGK mục 3
? Hệ thống các nớc XHCN ra đời trong hoàn cảnh nào ?
- Đòi hỏi có sự hợp tác cao của LX
- Có sự phân công và chuyên môn hoá trong sane xuất
? Vởy sơ sở nào khiến CNXH ra đời ?
- Mục tiêu chung
- T tởng Mác – Lê – Nin
Hoạt động 2 :
? Sự hợp tác tơng trợ giữa LX và Đông Âu đc thể hiện ntn
- Thể hiện trong 2 tổ chức
GV : Phân tích
Hội đống tơng trợ Ktcủa LX và Đông Âu gồm các thành
viên : Ba Lan , Tiệp khắc , Hung ga ry , Bun ga ri , An ba
ni , CH dân chủ Đức ( 1950 ) , Mông cổ ( 1962 ) , Cu ba
( 1972 ) , Việt Nam ( 1978 )
Tổ chức Vác Sa Va tổ chức này là liên minh phòng thủ
quân sự và chính trị của các nớc XHCN châu âu để duy trì
hoà bình , an ninh thế giới
4 H ớng dẫn :
- Các em về nhà học bài
- Trả lời câu hỏi cuối bài , xchuẩn bị bài sau
a) Hoàn cảnh và cơ sở hình thnàh hệ thống XHCN
- Hoàn cảnh : + Các nớc đông âu cần
có sự giúp đỡ cao , toàn diện của Liên Xô
+ Có sự phân công sx theo chuyên ngành giữa các nớc
- Cỏ sở : + Cùng chung mục tiêu
xd CNXH + Do Đảng cộng sản lãnh đạo
+ Nền tảng tt Mác Le Nin -> sau chiến tranh
hệ thống XHCN ra đời b) Sự hình thnàh hệ thống XHCN
- Tổ chức tơng trợ KT giữa các nớc XHCN ( SEV ) – 8/ 1/ 1949
- Tổ chức hiệp ớc Vac
sa va ( 14/5/1955)
Ngày soạn :
Tiết 3 : Bài 2
Liên Xô và các nớc đông âu từ giữa những năm 70
đến đầu những năm 90 của thế kỉ XX
A / Mục tiêu : Nắm đc những nét chính về sự khủng hoảng và sự tan rã của Liên Bang
Xô Viết ( từ nửa sau những năm 70 -> 1990 ) và các nớc XHCN ở Đông Âu
- Nguyên nhân sự khủng hoảng và sự sụp đổ của Liên Bang Xô Viết và các nớc XHCN ở
Đông Âu
Trang 6- HS cần nhận thức đún sự tan rã cua LX và các nớc XHCN ở đông âu là sự sụp đổ của mô hình không phù hợp chứ không phải sự sụp đổ của lí tởng XHCN , phê phán CN cơ hội …
- Rèn kĩ năng nhận biết sự biến đổi của lịch sử từ tiến bộ sang phản động bảo thủ , từ chân chính sang fane bội quyền lợi của giai cấp công nhân và nhân dân lao đọng
B / Chuẩn bị :
Thầy : Tranh ảnh về Liên Xô và các nớc XHCN ở Đông Âu về sự tan rã
Trò : Chuẩn bị bài
C / Tiến trình :
1 ổ n định :
2 Kiểm tra bài cũ :
? Nêu những thnàh tựu chủ yếu trong công cuộc xd CNXH ở các nớc Đông Âu
3 Bài mới :
GV : giới thiệu bài
HS theo dõi sgk
HS : Thảo luận ( 5 phút )
Hoạt động 1 :
? Tình hình LX giữa những năm 70 đến 1985 có gì nổi
cộm ?
HS trả lời
- KT , chính trị , cuộc khủng hoảng dầu mỏ tg 1973
Hoạt động 2 : HS thấy đc sự cải tổ của LX
? Hãy cho biết mục đíh và nộ dung của công cuộc cải
tổ ?
HS : dựa vào SGH trả lời câu hỏi
GV : hoàn chỉnh và bổ sung
GV : Giảng thêm : Lời nói của Goc ba Chop , giữa klí
thuyết và thực tiễn của công cuộc cải tổ từ bỏ và phá vỡ
CNXH , xa rời CN Mác Lê Nin phủ định Đảng cộng sản ,
vì vậy công cuộc cải tổ của Goc ba chop làm cho KT lún
sâu vào khủng hoảng
HS : Cho hs xem tranh sgk
? Hậu quả của công cuộc cải tổ ở LX ntn ?
HS dựa vào sgk và những hiểu biết để trả lời
? Cho hs quan sát lại lợc đồ các nớc Đông Âu ?
GV : gọi hs trình bày quá trình khủng hoảng và sụp đổ
của chế độ XHCN ở các nớc Đông Âu
1 Sự khủng hoảng và tan rã của Liên Bang Xô viết a) Nguyên nhân :
- KT LXô lâm vào khủng hoảng
+ CN : trì trệ , hàng tiêu dùng khan hiếm
+ NN : sa sút
- Chính trị XH dần dần mất ổn định đời sống nhân dân khó khăn , mất niềm tin vào Đảng , nhà nớc
b) Diễn biến
- Mụch đích : Sửa chữa những thiếu sót , sai lầm trớc kia đa đất nớc ra khỏi khủng hoảng
- Nội dung : Thiết lập chế
độ tổng thống , đa nguyên
đa đảng xoá bỏ ĐCS
- KT : thực hiện KT thị tr-ờng theo định hớng
TBCN c) Hởu quả :
- Đất nớc ngày càng khủng hoảng và rối loạn
- Mâu thuẫn sắc tộc bùng
nổ
- 19/8/ 1991 cuộc đảo chính Goc ba chop thất bại
- ĐCS bị đình chỉ hoạt
động
- 21/ 12 / 1991 -> 11 nớc cộng hoà li khai , hình thnàh cộng đồng các quốc gia độc lập
( SNG )
- Liên Xô sụp đổ hoàn toàn
Trang 7HS : trình bày
GV : nói thêm về Đa nguyên chính trị :Nhiều đảng phái
cjhính trị cùng tồn tại , cùng hoạt động làm mất quyền
thống trị của ĐCS
? Nguyên nhân
HS : trình bày :
- Khủng hoảng KT
- Do nhân dân đấu tranh
GV : nh vậy nguyên nhân chủ quân và khách quan sự sụp
đổ của LX và các nớc Đông Âu là không thể tránh khỏi
? Hâụ quả của cuộc khủng hoảng ở các nớc Đông âu ntn
- ĐCS mất quyền lao động
- Thực hiện đa nguyên chính trị
GV : đây là tổn thất hết sức nặng nề với phong trào CM
TG và các LL tiến bộ Các dân tộc bị áp bức đang đấu
tranh cho hoà bình và độc lập dân tộc
4 H ớng dần :
- Các em về nhà học thuộc bài
- Nắm và hiểu đc nguyên nhân của sự sụp đổ
- Chuẩn bị bài mới
II / Cuộc khủng hoảng và tan rã của chế độ XHCN
ở các nớc Đông Âu
Quá trình :
- Cuối 70 đầu 80 : nền kt khủng hoảng gay gắt
- SX giảm , nợ tăng
- Phong trào đìng công
đần áp các cuộc đấu tranh
- Cuối năm 1988 cuộc khủng hoảng tới đỉnh cao bắt đầu từ Ba Lan và Lan khắp các nớc Đông
Âu
- Mũi nhọn đấu tranh nhằm vào ĐCS
- Các nớc XHCN ở Đông
Âu sụp đổ
* Nguyên nhân :
- KT lâm vào khủng hoảng sâu sắc
- Rập khuôn mô hình của Liên Xô , chủ quan duy ý chí
- Nhân dân bất bình với lãnh đạo
* Hậu quả :
- Đcs bị mất quyền lãnh
đạo
- Thực hiện đa nguyên chính trị
- 1989 chế độ XHCN ở hầu hết các nớc Đông Âu sụp đổ
- Tuyên bố từ bỏ CNXH
và CN Mác Le Nin
- 1991 Hệ thống các nớc XHCN bị tan rã sụp đổ