Nhiễm trùng đường hô hấp trên và Viêm phổi

Mục tiêu học tập Kết thúc bài này, học viên có khả năng:  Xác định các nguyên nhân thường gặp nhất của bệnh hô hấp ở người bệnh HIV  Mô tả cách xử trí các nhiễm trùng tai  Giải thích

Nhiễm trùng đường hô hấp

trên và Viêm phổi

HAIVN

Chương trình AIDS của Đại học

Y Harvard tại Việt Nam

Mục tiêu học tập

Kết thúc bài này, học viên có khả năng:

 Xác định các nguyên nhân thường gặp nhất của bệnh hô hấp ở người bệnh HIV

 Mô tả cách xử trí các nhiễm trùng tai

 Giải thích cách chẩn đoán và điều trị

lâm sàng:

• Viêm phổi do vi khuẩn

• Viêm phổi do vi-rút

• Viêm phổi do nấm

Các Hội chứng hô hấp thường gặp ở trẻ

nhân lây nhiễm

 Nhiễm trùng đường hô hấp trên:

• Nhiễm trùng tai

• Viêm xoang

 Nhiễm trùng đường hô hấp dưới:

• Viêm phổi do Pneumocystis jiroveci (PCP)

• Viêm phổi do vi khuẩn

Nhiễm trùng đường hô

hấp trên

• Có xu hướng tái phát

• Biến chứng: thường thủng màng nhĩ, viêm tai giữa mạn tính

• Đau cấp tính, thường nặng

Viêm xoang (1)

 Bệnh học:

Viêm xoang (2)

 Triệu chứng:

• Sốt, ăn kém

• Nghẹt mũi, Nasal congestion, mũi chảy mủ

• Ho >10-14 ngày, hoặc sốt cao 39oC và chảy

mủ trong khoảng 3-4 ngày, chỉ điểm viêm xoang do vi khuẩn

 Điều trị:

Trường hợp nhẹ Amoxicillin 45mg/kg/ngày

Trường hợp nặng

hơn Amoxicillin-clavulanate (80-90mg/kg/ngày)

Thay thế Azithromycin, cotrim, cefuroxime,

ceftriaxone, levofloxacin

Viêm hầu họng

 Viêm hầu họng cấp do Strep.

Nhiễm trùng đường hô

hấp dưới

Nhiễm trùng đường hô hấp dưới

 Viêm phổi là nguyên nhân số một gây tử vong ở trẻ

trên thế giới:

• Nguyên nhân của khoảng 1 trong 5

trường hợp tử vong, ước tính 1.8 triệu

trường hợp tử vong hàng năm

• Hầu hết các trường hợp ở Châu Phi và

Đông Nam Á

• Tỉ lệ mắc có thể cao hơn ở những nơi có

tỉ lệ lưu hành HIV cao

• Thường xảy ra hơn và nặng hơn, với tỉ lệ

tử vong cao hơn, ở trẻ nhiễm HIV

Viêm phổi – Căn nguyên theo tuổi

•Vi khuẩn kỵ khí

•và PCP

 Streptococcus pneumoniae

Haemophilus influenzae

và Staphylococcus aureus

•hoặc Chlamydophila pneumonia

Lao? LIP?

Viêm phổi – chẩn đoán

Viêm phổi do vi khuẩn

Nhiễm trùng hô hấp do vi khuẩn

 Viêm phổi do vi khuẩn hay gặp hơn ở trẻ nhiễm

HIV so với trẻ không nhiễm HIV:

Viêm phổi do vi khuẩn ở người

bệnh nhiễm HIV

So sánh với người không nhiễm HIV:

 Hay gặp hơn, nặng hơn, khả năng tử vong cao hơn

 Do nhiều chủng vi khuẩn khác nhau

hơn, bao gồm cả những chủng đề

kháng

 Có nhiều khả năng đa vi khuẩn

hơn

Viêm phổi do vi khuẩn –

Biểu hiện lâm sàng

 Có thể ăn kém, buồn nôn/nôn

 Thường có ran (rale) khi khám phổi

Viêm phổi do vi khuẩn –

X-quang phổi (1)

 Thường thấy:

• Thùy thâm nhiễm

• Phế quản thâm nhiễm

• Tràn dịch cạnh phổi

• Tràn dịch màng phổi

Viêm phổi do vi khuẩn –

X-quang phổi (2)

Viêm phổi do vi khuẩn –

X-quang phổi (3)

Viêm phổi do vi khuẩn –

X-quang phổi (4)

Viêm phổi do vi khuẩn –

X-quang phổi (5)

Viêm phổi do vi khuẩn – Điều trị

Nhiễm trùng đường hô

hấp do vi-rút

HIV nặng

• RSV, influenza, parainfluenza, coronavirus, rhinovirus, giống nhau trừ:

 Thải trừ vi-rút kéo dài hơn

 Đối với RSV, influenza và parainfluenza, ít gặp thở khò khè

• Đồng nhiễm vi khuẩn thường gặp hơn

• Tỉ lệ nhập viện và tử vong cao hơn

Nhiễm trùng đường hô hấp do

vi-rút (2)

 Kết cục nặng hơn với các nhiễm trùng sau:

• Sởi, thủy đậu, CMV, adenovirus

• Viêm phổi CMV xuất hiện khi nhiễm HIV giai đoạn nặng, thường là đồng tác nhân gây bệnh, đặc biệt ở trẻ nhũ nhi và trẻ nhỏ

Nhiễm trùng đường hô hấp do

vi-rút (3)

 Chẩn đoán:

• RSV: viêm tiểu phế quản

• Influenza: theo mùa, lưu hành mang tính địa phương

• CMV: viêm phổi nặng X-quang phổi có thâm nhiễm hai bên, CMV IgM+, PCR+ hiệu giá cao

 Điều trị: chủ yếu là trợ giúp

• Influenza: oseltamivir (Tamiflu), zanamivir

(Relenza), peramivir (tĩnh mạch), amantadine, rimantadine

• CMV: gancyclovir tĩnh mạch

Viêm phổi do nấm

Viêm phổi do nấm

 Khó chẩn đoán trên lâm sàng

 Chẩn đoán yêu cầu xét nghiệm vi sinh đặc hiệu

• Cấy và nhuộm đờm hoặc dịch rửa phế quản, sinh thiết

 Viêm phổi do nấm ở người bệnh suy giảm miễn dịch thường là một phần của nhiễm trùng toàn thân, đa cơ quan

• Nhiễm Cryptococcus viêm màng não

• Penicillium marneffei có tổn thương da, to lách

 X-quang phổi không cho phát hiện điển hình

 Điều trị theo căn nguyên

Viêm phổi – Lồng ghép chăm

Viêm phổi – Tiêu chuẩn nhập viện

 Viêm phổi vừa đến nặng, có suy hô hấp và giảm oxy máu (SpO2 <90%)

 8 dấu hiệu của suy hô hấp

7 Trạng thái tâm thần thay đổi

8 Đo oxy mạch, 90% ở điều kiện thường

 Tuổi 1–5 năm: 40

 Tuổi 5 năm: 20

Nghiên cứu trường hợp

Linh, trẻ gái (1)

 Một trẻ gái 17 tháng tuổi có sốt và khó thở được chuyển tới phòng khám của anh/chị

 Tiền sử: 10 ngày trước khi đến phòng

khám, bệnh nhân biểu hiện sốt (38), ho có đờm, khó thở Sốt và khó thở ngày càng

nặng Trẻ không bị nôn hay co giật Bệnh

nhân được điều trị tại bệnh viện tỉnh 4 ngày

mà không cải thiện

• Phổi: rale ẩm, tiếng thở giảm bên phổi trái

• Tim: nhịp tim: 155 lần/phút, đều

• Nấm miệng

• Bụng: mềm, gan to, 4cm hạ sườn

 HIV ELISA: dương tính

Linh, trẻ gái (5)

 Bệnh nhân khỏe hơn sau 7 ngày điều trị (không sốt, hết khó thở) và sau 2 tuần bệnh nhân ra viện

 khẳng định HIV +, khởi động điều trị ARV

Sau 7 ngày điều trị Thời điểm ra viện

Những điểm chính

 Viêm tai giữa thường gặp ở trẻ nhiễm HIV

và cần được điều trị một đợt kháng sinh

kéo dài để phòng tránh biến chứng

 Viêm phổi do vi khuẩn tái diễn thường gặp

ở trẻ nhiễm HIV

Cảm ơn!

Câu hỏi?