tiet 94: CAC THAO TAC LAP LUAN

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO ĐAK LAKTRÖÔØNG THPT TRAĂN QUANG KHẠI GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ Ngư ời biên s o ạn : Traăn AÙnh Döông Giáo viên tổ Ng ư î văn... Kiểm tra bài cũ :-Hãy nêu cách lập luận trong

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO ĐAK LAK

TRÖÔØNG THPT TRAĂN QUANG KHẠI

GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ

Ngư ời biên s o ạn : Traăn AÙnh Döông

Giáo viên tổ Ng ư î văn.

CHƯƠNG TRÌNH LỚP 10 PHỔ THÔNG

(BAN CƠ BẢN)

BỘ MÔN : NGỮ VĂN

TIẾT : 94

BÀI : CÁC THAO TÁC NGHỊ LUẬN

Kiểm tra bài cũ :

-Hãy nêu cách lập luận trong văn nghị luận ?

-Cần xác định đư ợc luận điểm chính xác, minh bạch; tìm các luận cư ï (lí lẽ và bằng chư ïng) thuyết phục và vận dụng các

phư ơng pháp lập luận hợp lí (diễn dịch, qui nạp, phản đề )

Bài mới :

TIẾT : 94

CÁC THAO TÁC NGHỊ LUẬN

PHẦN I

KHÁI NIỆM

1.Thao tác là g ì ?

-Thao tác là c hỉ v iệc thư ûc hiện như îng động tác

the o như îng

trì nh tư û nhất đị nh v à the o như îng y êu c ầ u ky î

thuật nhất đị nh.

2.Thao tác ng hị luận là g ì ?

-Thao tác ng hị luận là như îng động tác thư ûc

hiện tro ng q uá

trì nh tham g ia b àn b ạc , thảo luận nhằ m thuy ết

p hục ng ư ời

khác đồ ng y ï, đồ ng tì nh v ới như îng v ấn đề

đư ợc đư a ra.

PHẦN II

MỘT S Ố THAO TÁC NGHỊ LUẬN

CỤ THỂ

1.Ôn lại các thao tác đã học ở chư ơng trình Ng ư î văn THCS :

p hân tí c h, tổ ng hợp , d iễn d ị c h, q uy nạp

a.Hãy điề n c ác tư ì thí c h hợp v ào c hỗ trống :

* Tổ ng hợp là kết hợp c ác p hầ n (b ộ p hận), c ác mặt (p hư ơng

d iện), c ác nhân tố c ủa v ấn đề c ầ n b àn luận thành m ột c hỉ nh thể thống nhất để xe m xe ït.

*Phân tí c h là c hia v ấn đề c ầ n b àn luận ra thành c ác b ộ p hận

(c ác p hư ơng d iện, c ác nhân tố) để c o ï thể xe m xe ït một c ác h c ặn

ke î v à kĩ c àng

*Qui nạp là tư ì c ái riêng s uy ra c ái c hung , tư ì như îng s ư û v ật c á

b iệt s uy ra ng uy ên lí p hổ b iến.

*Diễn d ị c h là tư ì tiề n đề c hung , c o ï tí nh p hổ b iến s uy ra như îng kết luận v ề như îng s ư û v ật, hiện tư ợng riêng

*Nhận xét : Phân tí c h v à tổ ng hợp , d iễn d ị c h v à q ui nạp là c ác

c ặp thao tác ng hị luận v ư ìa c o ï q uan hệ c hặt c he î v ới nhau, v ư ìa đối lập nhau.

b Tro ng lời tư ûa Trí c h d iễm thi tập , tác g iả

v iết :

Thơ văn không lư u truyề n hết ở đời là vì nhiều

lí do

Tiếp đo ï tác g iả nêu lên 4 lí d o khiến thơ v ăn xư a không thể

truy ề n lại đầ y đủ đư ợc Hãy c ho b iết tác g iả đã d ùng thao tác g ì ? (p hân tí c h hay d iễn d ị c h) -Thao tác p hân tí c h.

Thao tác ấy c o ï tác d ụng g ì ?

-Tác h một nhận đị nh c hung thành c ác mặt

riêng b iệt để làm ro î ng uy ên nhân thơ v ăn không

đư ợc lư u truy ề n c ho đến khi tác g iả b àn v ề

no ï.

Tro ng đo ạn trí c h đầ u b ài Bi kí đề d anh tiến s ĩ kho a Nhâm

Tuất c ủa Thân Nhân Trung , tác g iả s ư í d ụng

thao tác ng hị luận g ì ? c ác h s ư í d ụng ấy thể hiện đư ợc điề u g ì ?

-S ư í d ụng thao tác q ui nạp

-Thể hiện q uan hệ nhân - q uả.

c Tro ng lời tư ûa Trí c h d iễm thi tập , s au khi nêu 4 lí d o hạn

c hế, tác g iả rút ra kết luận : Vậy thì các bản thảo thơ văn cũ

mo íng manh kia còn g iư î mãi thế nào đư ợc mà không rách nát

tan tành?

Tác g iả s ư í d ụng thao tác g ì ? (tổ ng hợp hay q ui nạp ).

Thao tác đo ï g iúp í c h g ì c ho q uá trì nh lập luận ?

-Tác g iả s ư í d ụng thao tác tổ ng hợp

-Nhằ m to ïm tắ t như îng y ï b ộ p hận v ào một kết luận c hung

mang tí nh khái q uát c ao

Tro ng đo ạn trí c h Hịch tư ớng s ĩ (SGK), tác g iả c o ï s ư í d ụng

thao tác g iống trên không ? Vì s ao ?

-Tác g iả s ư í d ụng thao tác q ui nạp

-Bằ ng c ác h thông q ua m ột lo ạt d ẫn c hư ïng để đi đến kết luận.

d Như îng nhận đị nh nêu d ư ới đây đúng hay không đúng ?

Vì s ao ?

-Thao tác diễn dịch có khả năng g iúp ta rút ra chân

lí mới tư ì các chân lí đã biết.

-Đúng , v ới điề u kiện : tiề n đề để d iễn d ị c h p hải

c hân thật v à c ác h s uy luận khi d iễn d ị c h p hải

c hí nh xác Khi đo ï kết luận rút ra s e î m ang tí nh tất

y ếu.

-Thao tác qui nạp luôn luôn đư a lại cho ta như îng

kết luận

chắ c chắn và xác thư ûc.

-Chư a thật c hí nh xác Khi nào s ư û q ui nạp c o ìn

c hư a đầ y đủ thì khi đo ï c ầ n p hải kiể m c hư ïng c ụ thể tro ng thư ûc tế, khi ấy kết luận m ới đáng tin

c ậy

-Tổng hợp không chỉ là thao tác đối lập với thao tác phân tích mà co ìn là s ư û tiếp tục và ho àn

thành của quá trình phân tích.

-Đúng Vì kết q uả c ủa p hân tí c h là tổ ng hợp , d o

đo ï tổ ng hợp là khâu tiếp tục v à ho àn thiện c ủa

p hân tí c h.

2.Thao tác s o s ánh :

Mục đí ch c ủa thao tác s o s ánh ?

-Thư ûc hiện thao tác s o s ánh nhằ m mục đí ch thấy

đư ợc s ư û g iống

nhau ho ặc khác nhau giư îa các s ư û vật, hiện tư ợng.

Co ï m ấy các h s o s ánh ?

-Co ï hai c ách s o s ánh :

*So s ánh để thấy s ư û g iống nhau : (câu a - Hồ Chí

Minh)

*So s ánh để thấy s ư û khác nhau : (c âu b - Lê Văn Hư u)

Các điều kiện để thư ûc hiện thao tác s o s ánh ?

-Như îng đối tư ợng (s ư û vật, hiện tư ợng ) đư ợc s o

s ánh phải co ï mối

liên quan với nhau về một mặt (một phư ơng diện)

nào đo ï.

-Sư û s o s ánh phải dư ûa trên như îng tiêu chí cụ thể ,

ro î ràng và c o ï ý ng hĩ a quan tro üng đối với s ư û nhận thư ïc bản chất của vấn đề (s ư û vật, hiện tư ợng ) -Như îng kết luận rút ra tư ì s ư û s o s ánh phải chân

thư ûc, mới me í, bổ í ch, giúp c ho việc nhận thư ïc s ư û vật (hiện tư ợng , vấn đề ) đư ợc s áng to í và s âu s ắ c hơn.

PHẦN III

LUYỆN TẬP

1.Tìm hiểu đoạn trích của SGK và cho biết :

Tác g iả muốn chư ïng minh điề u g ì ?

-Đo ạn trí c h đư ợc v iết để c hư ïng minh : Thơ

Nôm Ng uyễn Trãi đã tiếp thụ nhiều thành tư ûu của văn hóa dân g ian, văn ho üc dân g ian.

Tác g iả đã s ư í dụng như îng thao tác ng hị luận chủ yếu nào ?

-Chủ y ếu là thao tác p hân tí c h.Tác g iả đã c hia

luận điể m khái q uát thành nhiề u b ộ p hận nho í

v à m ỗi b ộ p hận nho í đư ợc c hia thành như îng

y ïï nho í hơn Nhờ thế luận điể m đư ợc xe m xe ït đầ y đủ, c hi tiết hơn.

Cách dùng thao tác ng hị luận đo ï hay ở chỗ nào

?

-Câu c uối c ủa đo ạn trí c h c o ï y ï ng hĩ a khái q uát Tác g iả đã d ùng thao tác q ui nạp để tư ì c ái đã

b iết s uy ra c ái c hư a b iết.

2.Viết một đo ạn văn ng hị luận s ao cho đạt

đư ợc 2 yêu cầ u :

-Đề c ập một v ấn đề b ư ïc thiết c ủa đời s ống (ho üc tập , p ho ìng

c hống tệ nạn xã hội, tai nạn g iao thông ).

-S ư í d ụng c o ï hiệu q uả c ác thao tác ng hị luận

v ư ìa ho üc

Gợi ý : An to àn g iao thông là hạnh p húc c ủa

mỗi nhà.Vậy m à khi ng ồ i trên xe m áy , không í t

b ạn đã q uên đi điề u g iản d ị đo ï Chỉ m ột kho ảnh khắ c v ô y ï thư ïc hay đua đo ìi, thế là p ho ïng nhanh

v ư ợt ẩ u, lạng lác h b ạt mạng Và hậu q uả là như îng tai nạn g iao thông khủng khiếp Các b ạn đã q uên m ất rằ ng , khi c ha m e û s inh ra ta, ta v ốn lành lặn v à kho íe m ạnh Thế mà c hỉ tro ng p hút

c hốc , ta thành ke í tàn p hế s uốt đời, thành g ánh nặng c ho g ia đì nh, c ho xã hội Co ï thể no ïi,

như îng b ạn tre í không c o ï y ï thư ïc tôn tro üng luật lệ g iao thông , không c o ï trác h nhiệm v ới c hí nh

b ản thân mì nh khi tham

g ia g iao thông là như îng ng ư ời í c h kỉ

CỦNG CỐ :

-Nắm v ư îng c ác thao tác ng hị luận : Phân tí c h,

tổ ng hợp, diễn d ị c h, qui nạp

-Các điều kiện để thư ûc hiện thao tác s o s ánh.

DẶN DÒ :

CHUẨN BỊ ĐỂ LÀM BÀI VĂN SỐ 7.

Xin chân thành cám ơn Quý Thầy Cô

và các em học s inh.

Giáo viên : Traăn AÙnh Döông Trư ờng THPT Traăn Quang Khại