bài giảng PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MAC-LÊNIN NGUỒềN GỒốC NHÀ NƯỚốC NGUỒềN GỒốC NHÀ NƯỚốC Trước mâu thuẫn gay gắt giữa các g/c, có thể dẫn đến tiêu diệt lẫn nhau, g/c nắm quyền lực về kinh tế đã lậ

Trang 1

MÔN HỌC

PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

Giảng viên: Ths Đinh thị Hoa – Khoa lý luận chính trị

Trang 2

Khái quát nội dung môn học

Môn học Pháp luật đại cương là một học phần bắt buộc thuộc phần kiến thức giáo dục đại cương theo chương trình khung của bộ giáo dục đào tạo.

Trang 3

Đối tượng nghiên

 Phương pháp luận :

chủ nghĩa Mác Lênin (CN duy vật biện chứng & CN duy vật lịch sử)

Trang 4

Mục tiêu môn học

- Trang bị cho người học những kiến thức

cơ bản vè nhà nước và Pháp luật nói chung, Nhà nước và Pháp luật nhà nước CHXHCN Việt Nam nói riêng.

- Trang bị kiến thức lý luận chung làm cơ sở

để nghiên cứu các môn luật chuyên ngành.

- Hình thành kỹ năng xử lý các tình huống liên quan đến Pháp luật

Trang 5

Kết cấu môn học :

Phần 1 :Những vấn đề chung về nhà nước và Pháp luật

Phần 2 : Một số ngành luật cơ bản của hệ thống Pháp luật Việt Nam

Trang 7

BÀI 1

I NGUỒN GỐC NHÀ NƯỚC

II KHÁI NIỆM, BẢN CHẤT NHÀ NƯỚC

III THUỘC TÍNH NHÀ NƯỚC

IV CHỨC NĂNG NHÀ NƯỚC

V KIỂU VÀ HÌNH THỨC NHÀ NƯỚC

VI BỘ MÁY NHÀ NƯỚC

VII NHÀ NƯỚC CỘNG HOÀ XHCN VIỆT NAM

Kết cấu nội dung

Trang 8

HAI LOẠI QUAN ĐIỂM CHÍNH

Các quan Điểm phi Mác- xít

Quan điểm

Của chủ nghĩa Mác- lêNin

Quan điểm

Của chủ nghĩa Mác- lêNin

I Nguồn gốc Nhà nước

Trang 9

BÀI 1

2 1

1/ Các quan đi m phi MacXit v ngu n g c NN ể ề ồ ố

là hình thức tổ chức tự nhiên con người

Thuyết khế ước Nhà nước

ra đời thông qua một khế ước được ky` kết giũa các thành viên trong xh.Khi nào NN không thực hiện được vai trò của mình thì

ND có quyền lật đổ

3

Trang 10

BÀI 1

1/ Các quan đi m phi Mac- Xit v ngu n g c ể ề ồ ố

NN

Kết luận

Nhìn chung các quan điểểm phi Mac-xit chưa đưa ra đượợc cợ sợể khoa hoợc vểề nguồền gồốc nhà nượốc Vì vậợy, khồng giaểi quyểốt đượợc mồợt cách đúng đắốn vậốn đểề vểề baển chậốt nhà nượố c

Trang 11

2 Quan điểm của chủ nghĩa Mac-Lênin

Nhà nước kh ông phải là

hiện tượng v ĩnh cửu,

Trang 12

 Tổ chức xã hội: rất đơn giản Tế bào đầu tiên là thị tộc, theo huyết thống (mẫu hệ ) vừa là đơn vị kinh tế, vừa là đơn vị tiêu dùng.Từ đó tạo nên hình thức xh lớn hơn là bào tộc và Bộ lạc.

 Tổ chức xã hội : rất đơn giản Tế bào đầu tiên là thị tộc, theo huyết thống (mẫu hệ ) vừa là đơn vị kinh tế, vừa là đơn vị tiêu dùng.Từ đó tạo nên hình thức xh lớn hơn là bào tộc và Bộ lạc.

Xã hội Cộng sản nguyên thủy chưa có Nhà nước

2.1 Xã hội nguyên thuỷ và tổ chức Thị tộc,Bộ lạc

ĐẶC TRƯNG

 Cơ sở kinh tế: sở hữu chung về TLSX thô sơ và sản

phẩm lao động-(Mọi ng như nhau, bình đẳng, ko có giàu nghèo)

 Cơ sở kinh tế: sở hữu chung về TLSX thô sơ và sản

phẩm lao động-(Mọi ng như nhau, bình đẳng, ko có giàu nghèo)

Quyền lực XH:

 Thuồợc vểề xã hồợi, do toàn bồợ xã hồợi tồể chưốc ra

 Phuợc vuợ lợợi ích caể cồợng đồềng.

 Khồng có bồợ máy riểng đểể cượỡng chểố

Quyền lực XH:

 Thuồợc vểề xã hồợi, do toàn bồợ xã hồợi tồể chưốc ra

 Phuợc vuợ lợợi ích caể cồợng đồềng.

 Khồng có bồợ máy riểng đểể cượỡng chểố

Trang 13

Trải qua lao động, XH loài người đã vận động và phát triển, tư hữu nảy sinh, phân hóa g/c Sự phân hóa giai cấp trong XH loài ng được đánh dấu bởi 3 lần phân công lao động

LẦN 2: Ngành tiểểu thuể cồng nghiểợp ra đợềi, đậểy thểm mồợt bượốc sượ phận hóa giàu nghèo

Mậu thuậỡn giưỡa các giai cậốp ngày càng tắng

LẦN 3: Ngành thượng nghiểợp ra đợềi, mậu thuậỡn

Giai cậốp càng thểm sậu sắốc

Vậợt trao đồểi trung gian Là tiểền đã ra đợềi

Lậền 1: Chắn nuồi tách khoểi trồềng troợt, mậềm mồống tư hưỡu xuậốt hiểợn,

XH bắốt đậều phận chia thành ngượềi giàu và ngượềi nghèo

Trang 14

2.2 SỰ PHÂN HOÁ GIAI CẤP TRONG XÃ HỘI VÀ NHÀ NƯỚC XUẤT HIỆN

2 QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MAC-LÊNIN

Mâu thuẫn giữa các g/c giàu nghèo

Khồối dận cư thuậền nhậốt

Trong xh nguyển thuểy

Phận thành hai bồợ phậợn

Sồố đồng ngượềi nghèo khồng có TLSX trợể thành G/C biợ thồống triợ)

Tồể chưốc thiợ tồợc, bồợ laợc tan rã

Trang 15

2.2 SỰ PHÂN HOÁ GIAI CẤP TRONG XÃ HỘI VÀ NHÀ NƯỚC XUẤT HIỆN

2 QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MAC-LÊNIN

NGUỒềN GỒốC

NHÀ NƯỚốC

NGUỒềN GỒốC

NHÀ NƯỚốC

Trước mâu thuẫn gay gắt giữa các

g/c, có thể dẫn đến tiêu diệt lẫn nhau, g/c

nắm quyền lực về kinh tế đã lập ra một tổ

chức làm dịu đi những mâu thuẫn trong

XH, duy trì quyền lực của mình và t/c đó

chính là Nhà nước

Nhà nước ra đời từ 2 nguyên nhân chính:

+ Về kinh tế: Xuất hiện chế độ tư hữu về tài sản

+ Về xã hội: Xuất hiện giai cấp và đấu tranh giai cấp

Trang 16

2.2 S Ự PHÂN HOÁ GIAI CẤP TRONG XÃ HỘI VÀ NHÀ NƯỚC XUẤT HIỆN

Và có sự Phân công Lao động

Xã hội

Kinh tế Phát triển

Và có sự Phân công Lao động

Xã hội

Xuất hiện Của cải

dư thừa và Chế độ

tư hữu

Ra đời

Xuất hiện Của cải

dư thừa và Chế độ

tư hữu

Ra đời

Sự hình Thành g/c mâu thuẫn Giai cấp và Đấu tranh giai cấp

Nhà nước Xuất hiện Nhà nước Xuất hiện

Trang 17

2.2 S Ự PHÂN HOÁ GIAI CẤP TRONG XÃ HỘI VÀ NHÀ NƯỚC XUẤT HIỆN

1/ Tìm hiểểu nguồền gồốc Nhà nượốc

là đi vào giaểi thích nguồền gồốc cuểa vậốn đểề gì?

2/ Sượ khác biểợt cợ baển giưỡa quan điểểm cuểa Chuể nghĩa Mac-Lểnin và quan điểểm phi Macxit vểề nguồền

gồốc nhà nượốc là gì?

Câu hỏi

Trang 18

1 BẢN CHẤT NHÀ NƯỚC

Bản chất Giai cấp

Bản chất Giai cấp Bản chất Bản chất Xã hội Xã hội

Thể hiện ở hai mặt

Bản chất Nhà nước là vấn đề cơ bản của mọi thời đại

Trang 19

1.1 BẢN CHẤT GIAI CẤP

Nhà nước là công cụ nằm trong tay giai cấp thống trị để đảm bảo và thực hiện sự thống trị của giai cấp đó đối với xã hội về kinh tế,

chính trị và tư tưởng

Thể hiện

Trang 21

NN sẻỡ khồng thểể tồền taợi

Nểốu chiể phuợc vuợ

cho lợợi ích cuểa giai cậốp thồống triợ

Điểều hòa ý chí cuểa các giai tậềng trong xã hồợi Là đaợi diểợn chính thưốc cho toàn XH, NN gánh vác nhưỡng cồng viểợc vì lợợi ích cồng cồợng

Nếu b/c G/cấp của NN gắn liền với G/c thống trị- một bộ phân nắm quyền lực thì tính xã hội của NN gắn với cộng đồng với toàn XH

Trang 22

Tại sao bản chất giai cấp và bản chất

xã hội của các kiểu nhà nước luôn song song tồn tại?

Bản chất giai cấp của các kiểu nhà nước luôn sâu sắc hơn bản chất xã hội, đúng hay sai? Tại sao?

Câu hỏi

Trang 23

1/ B n ch t nhà n ả ấ ướ c

Kết

luận

Tính giai cậốp và tính xã hồợi là baển chậốt chung cuểa các kiểểu N.nượốc trong liợch sưể Khồng có kiểểu Nhà nượốc nào chi thểể hiểợn baển chậốt giai cậốp và cũng khồng có

NN nào chiể thểể hiểợn b/c xã hồợi

Tuy nhiển , tùy vào mồỡi kiểểu NN và trong tưềng giai đoaợn liợch sưể nhậốt điợnh thì baển chậốt g/c và b/c xã hồợi thểể hiểợn nhưỡng mưốc đồợ đậợm nhaợt khác nhau Nói chung, NN càng dận chuể thì baển chậốt xã hồợi thểể hiểợn rõ nét hợn.

Bài 1

Trang 24

2/ Khái niệm Nhà nước

NN là một bộ m áy quyền lực đặc biệt do g iai cấp thống trị lập ra n hằm bảo vệ lợi ích củ a giai cấp thống trị xã hội và thực hiện chức năng quản lý mọi mặ t đời sống xã hội the o ý chí của giai cấp thố ng trị

Trang 25

1/ Tìm hiểểu nguồền gồốc Nhà nượốc là đi vào giaểi thích nguồền gồốc cuểa vậốn đểề gì? Taợi sao trong thợềi kỳ cồợng saển nguyển thuểy chưa có nhà

nượốc?

2/ Nhà nượốc đậều tiển cuểa Viểợt Nam ?

3/ Trong sồố các đắợc trưng cuểa NN, đắợc trưng nào là quan troợng nhậốt trong điểều kiểợn hiểợn

nay? Vì sao?

Câu hỏi

Trang 26

III Các thuộc tính của Nhà nước

2 1

3 4 5

NN thiểốt lậợp quyểền lược cồng cồợng đắợc biểợt

NN phận chia dận cư thẻo lãnh thồể hành chính

NN có chuể quyểền quồố c gia

NN ban hành pháp luậợt và quaển lý XH bắềng pháp luậợt

NN ban hành tiểền, quy điợnh và thược hiểợn viểợc thu các loaợi thuểố

Trang 29

kinh tểố, vắn hóa – xã hồợi…

IV/ Chức năng Nhà nước

Trang 30

- Chức năng đối ngoại

Là những mặt hoạt động cơ bản của NN

trong mối quan hệ với các nhà nước trên thế giới

+Phòng thuể đậốt nượốc, chồống sượ

xậm lượợc tưề bển ngoài

IV/ Chức năng Nhà nước

+Thiểốt lậợp mồối quan hểợ ngoaợi giao, quan hểợ kinh tểố, vắn hóa, khoa hoợc- kyỡ thuậợt…vợối các quồốc gia khác

Trang 31

Add Your Title

Trang 32

5.2 Các kiểu nhà nước trong lịch sử

Sự thay thế kiểu NN này bằng kiểu NN khác tiến

bộ hơn là tất yếu khách quan

o4

ki u ể

Nh à

n c ướ

Trang 33

1 2 3

CHÍNH THỂ CẤU TRÚC CHẾ ĐỘ CHÍNH TRỊ

5.3 HÌNH THỨC NHÀ NƯỚC

Hình thức NN là Cách thức tổ chức và phương pháp thực hiện quyền lực Nhà nước

Cách thức tổ chức,trình tự thành lập các

cơ quan quyền lực tối cao,và mối quan hệ giữa các

cơ quanđó

Sự tổ chức Nhà nước thành các đơn vị

hành chính lãnh thổ và mối quan hệ giữa các

cơ quan NN

Tổng thể phương pháp, biện pháp

thực hiện quyền lực NN

Trang 35

Khái

niệ

m

Bồợ máy nhà nượốc là hểợ thồống các cợ quan nhà nượốc tưề trung ượng đểốn điợa

phượng, đượợc tồể chưốc và hoaợt đồợng thẻo nhưỡng

nguyển tắốc nhậốt điợnh

Mồỡi kiểểu NN có mồợt cách thưốc riểng vểề tồể

chưốc bồợ máy, tùy vào baển chậốt,nhiểợm vuợ, muợc tiểu cuểa NN ậốy

Trang 36

6.2/ CÁC LOẠI CƠ QUAN TRONG BỘ MÁY NHÀ NƯỚC

CƠ QUAN THỰC HIỆN

QUYỀN TƯ PHÁP

BMNN nói chung gồm 3 loại cơ quan

Trang 37

VII- Nhà n ướ c C ng hòa xã h i ch nghĩa Vi t nam ộ ộ ủ ệ

- Bản chất của NN Việt Nam là NN của dân, do dân,

Trang 38

Khái quát sự ra đời của NN

Cộng hòa XHCN Việt nam

Từ 1946- 1954, kháng chiến chống Pháp, miền Bắc hoàn toàn giải phóng

30/4/1975 giải phóng Miến Nam, thống nhất đất nước

Đổi tên Nhà nước việt nam DCCH thành NN Cộng hòa XHCNVN ngày 2/7/1976

NN Cộng hòa XHCN Việt Nam,

tiền thân là Nhà nước Việt Nam

DCCH, ra đời từ 2/9/1945, dưới

sự lãnh đạo của Đảng CSVN

Trang 39

7.1 BẢN CHẤT NHÀ NƯỚC CỘNG HOÀ XHCN VIỆT NAM

Như vậy, bản chất của NNCHXHCNVN là NN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Tính giai cấp(công nhân) của NN gắn liền với tính xã hội rộng rãi là liên minh với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức

Điều 2 HP 1992 (sửa đổi) quy định:

“ Nhà nước CHXHCNVN là NN pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Tất cả quyền lực NN thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minhgiữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức

B/c NNCHXHCNVN là NN của nhân dân, do nhân dân, vì

nhân dân được quy định công khai trong các Hiến pháp,

Điều 1 HP 1946, Đ4 HP 1959, Đ2 HP 1980 và Điều 2 Hiến

pháp 1992

Trang 40

7.1 BẢN CHẤT NHÀ NƯỚC CỘNG HOÀ XHCN VIỆT NAM

Baển chậốt Nhà nượốc Cồợng hòa XHCN Viểợt Nam

Mang baển chậốt G/C Cồng nhận

Thểể hiểợn tính nhận dận sậu sắốc

Là nhà nượốc dận chuể

Thểể hiểợn

tính dận

tồợc rồợng

rãi

Trang 41

7.2/ Chưốc nắng Nhà nượốc Cồợng hòa XHCN Viểợt Nam HAI ch c n ng c b n HAI ch c n ng c b n ứ ứ ă ă ơ ả ơ ả

Chức năng Đối nội

Chức năng

Đối ngoại

Chức năng Đối ngoại

Hai chưốc nắng có quan hểợ mậợt thiểốt, tác

đồợng aểnh hượểng lậỡn nhau

Trang 42

7.2/ CHỨC NĂNG NHÀ NƯỚC CỘNG HOÀ XHCN VIỆT NAM

CHỨC NĂNG ĐỐI NỘI

Trang 43

7.2/ CHỨC NĂNG NHÀ NƯỚC CỘNG HOÀ XHCN VIỆT NAM

CHỨC NĂNG ĐỐI NGOẠI

Trang 44

7.2/CHỨC NĂNG NHÀ NƯỚC CỘNG HOÀ XHCN VIỆT NAM

CHỨC NĂNG ĐỐI NGOẠI

Trang 45

7.3/ B máy nhà n ộ ướ c C ng hòa xã h i ch nghĩa Vi t nam ộ ộ ủ ệ

Bồợ máy Nhà nượốc Viểợt nam là hểợ thồống các CQNN tưề trung ượng đểốn điợa phượng đượợc tồể chưốc và hoaợt đồợng thẻo nguyển tắốc quyểền lược NN là thồống nhậốt nhưng có

sư phận cồng và phồối hợợp chắợt chẻỡ giưỡa các cợ quan nhà nượốc ( nguyển tắốc tậợp quyểền)

Cợ quan NN là mồợt bồợ phậợn cậốu thành bồợ

máy NN đượợc thành lậợp và hoaợt đồng

thẻo quy điợnh cuểa PL, nhận danh NN thược

hiểợn mồợt phậền chưốc nắng, nhiểợm vuợ nhà

nượốc

Khái

niệm

Trang 46

BMNN Cộng hòa XHCNVN được cấu thành từ các cơ

quan sau:

+ Các cơ quan quyền lực nhà nước

+ Các cơ quan quản lý nhà nước

+ Các cơ quan kiểm sát

+ Các cơ quan xét xử

+ Chủ tịch nước ( nguyên thủ quốc gia)

Trang 47

Các cơ quan Kiểm sát Các cơ quan xét xử

Cợ cậốu tồể chưốc bồợ máy nhà nượốc

Trang 48

Hội Đồng Nhân Dân Quốc Hội

+ Hệ thống cơ quan quyền lực nhà nước (hệ thống cq đại diện) bao gồm Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp.

phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên.

(Điều 83 HP 1992)

-QH là cơ quan đại biểu cao nhất

của ND, cơ quan quyền lực NN cao

nhất của nước CHXHCNVN.QH do

ND trong cả nước bầu ra,

- QH có 3 chức năng cơ bản: Lập

hiến lập pháp , q.định những vấn đề

quan trọng của đất nước , giám sát

tối cao với hoạt động của nhà

nước.

- QH được tổ chức theo cơ cấu một

viện, bao gồm các cơ quan:

+ Ủy ban thường vụ quốc hội

+ Hội đồng dân tộc và các ủy ban

của Quốc hội ( 9 Ủy ban)

Trang 49

BỘ,CQ NGANG BỘ,CQ THUỘC CP

+CP gồm :

-Thủ tướng, -các phó Thủ tướng, -các Bộ trưởng và

các thành viên khác + TTCP phải là ĐBQH,

do QH bầu, miễn nhiệm, Bãi nhiệm.

Bộ Cơ quan ngang bộ

và cơ quan thuộc CP

là các cơ quan QLNN cấp trung ương,

thực hiện chức năng

QLNN theo ngành hoặc lĩnh vực công Tác trong

Trang 50

Hệ thống cơ quan kiểm sát

Hệ thống cơ quan xét xử

+ Hệ thống cơ quan Kiểm sát và hệ thống cơ quan xét xử

Trang 51

+ Chủ tịch nước : Theo Hiến pháp 1992,

- Chủ tịch nước là CQNN ở trung ương , CTN do Quốc hội bầu ra trong số đại biểu QH, nhiệm kỳ CTN theo nhiệm kỳ của Quốc hội

- CTN là nguyên thủ quốc gia, người thay mặt cho Nhà nước về đối nội và đối ngoại (Đ 101)

- CTN được giao nhiều quyền hạn trong cả 3 lĩnh vực Lập pháp, hành pháp, tư pháp, là người giữ quyền thống lĩnh các lực lượng vũ trang,là Chủ tịch Hội đồng quốc phòng và an ninh.

- Như vậy, CTN là một loại cơ quan có vị trí đặc

biệt giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm sự phối hợp thống nhất giữa các bộ phận của BMNN

7.3/ BỘ MÁY NHÀ NƯỚC CỘNG HOÀ XHCN VIỆT NAM

Trang 52

3 BỘ MÁY NHÀ NƯỚC CỘNG HOÀ XHCN VIỆT NAM

Cử tri/ CD có quyền bầu cử

CHÍNH PHỦ TỐI CAO VKSND TỐI CAO TAND

UBND HUYỆN

UBND XÃ

VKSND TỈNH

VKSND HUYỆN

TAND TỈNH

TAND HUYỆN

CHỦ TỊCH NƯỚC QHỘI CƠ QUAN

QUYỀN LỰC NN

CAO NHẤT

Trang 53

Cơ cấu tổ chức bộ máy hành chính Nhà nước trung ương ( Quốc hội khóa XIII)

TTg,các Phó TTg Chính phủ

Bộ QP

Bộ CA

Bộ XD

Bộ Nội vụ

Văn phòng Chính phủ UBDTộc

BỘ MÁY NHÀ NƯỚC CỘNG HOÀ XHCN VIỆT NAM

Trang 54

Cơ cấu tổ chức các CQHCNN cấp tỉnh

Cử tri

Chủ tịch UBND

PCtịch UBND

Ủy viên UBND

Trang 55

7. 3/ Bồợ máy nhà nượốc Cồợng hòa xã hồợi chuể nghĩa Viểợt nam

Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy NN CHXHCN Việt nam

1 2

Tậốt caể quyểền lược nhà nượốc thuồợc vểề nhận dận

Trang 56

STT Cơ quan Nhà nước 1

2

3 4

Sắp xếp theo thứ tự quyền lực từ cao xuống thấp các cơ

phố Biên hòa, HĐND thị xã Bảo lộc, HĐND tỉnh Bình dương, HĐND tỉnh Sóc trăng, HĐND thị trấn Lái thiêu, HĐND Thành phố cần thơ, Quốc hội, HĐND huyện Cần giờ, HĐND xã Thanh tân, HĐND Quận Gò vấp.

Trang 57

STT Cơ quan Nhà nước

Bình dương HĐND Thành phố cần thơ ( cấp tỉnh )

Trang 58

5 Tại sao các cơ quan nhà nước phải báo

cáo hoạt động của mình trước quốc hội và bị đại biểu QH chất vấn?

6.Hiện nay các kỳ họp của Quốc hội thường được truyền hình trực tiếp, Việc truyền hình trực tiếp có ý nghĩa gì?

Định dạng
Số trang	66
Dung lượng	13,97 MB