tiết 25-28 NC12

YÊU CẦU BÀI HỌC: * Giúp HS: Kiến thức: - Cảm nhận được những suy nghĩ và t/c tha thiết, sâu sắc của tác giả về đất nước ở nhiều bình diện địa lí, lịch sử, văn hoá, phong tục… với tư tưởn

Trang 1

Ngày soạn: 1/10/08

Lớp dạy: 12A5

Ngày dạy: 3/10/08

Tiết 25: Đọc văn:

ĐẤT NƯỚC (Trích: Mặt đường khát vọng)

Nguyễn Khoa Điềm

-A PHẦN CHUẨN BỊ

I YÊU CẦU BÀI HỌC:

* Giúp HS:

Kiến thức:

- Cảm nhận được những suy nghĩ và t/c tha thiết, sâu sắc của tác giả về đất nước ở nhiều bình diện (địa lí, lịch sử, văn hoá, phong tục…) với tư tưởng bao trùm: Đất nước của nhân dân từ đó làm sâu sắc thêm t/c và nhận thức của bản thân về đất nước

Kĩ năng:

- Cảm nhận và phân tích những nét đặc sắc nghệ thuật của NKĐ: kết hợp giữa trữ tình, chính luận vận dụng phong phú chất liệu văn hoá và văn học dân gian, thể thơ tự do với sự biến đổi linh hoạt về nhịp điệu

Giáo dục – tư tưởng – tình cảm:

- Giúp HS bồi dưỡng tình yêu quê hương đất nước

II CHUẨN BỊ

- Thầy: SGK, SGV, TLTK, giáo án

- Trò: Đọc SGK, chuẩn bị theo hệ thống câu hỏi

III CÁCH THỨC TIẾN HÀNH

- Gv trao đổi, nêu vấn dề, HS thảo luận, trả lời câu hỏi kết hợp phân tích, bình giảng

B PHẦN LÊN LỚP

Ổn định tổ chức:

I KIỂM TRA BÀI CŨ (5p)

1 Câu hỏi: Đọc thuộc lòng bài thơ: Đất nước Cảm nhận của em về hình ảnh đất nước ở đây

2 Đáp:

- Yêu cầu HS đọc thuộc lòng và chính xác bài thơ

- Cảm nhận được h/ả đất nước đau thương, căm hờn đứng lên chống giặc và niềm tự hào khi được nối tiếp truyền thống cha ông

II BÀI MỚI

•

Vào bài : Từ câu trả lời của HS, vào bài mới, giới thiệu sơ lược về tác giả.

Mỗi nhà thơ có cách cảm nhận về đất nước một cách khác nhau Nếu như nhà thơ NĐt đi tìm đất nước từ trong hình ảnh đau thương, máu lửa đứng dậy chiến đấu anh dũng, thì nhà thơ NKĐ lại đến với đất nước qua những gì bình dị nhất, gắn bó với con người nhất

Để thấy rõ điều đó, chúng ta sẽ tìm hiểu bài hôm nay

Trang 2

Hoạt động của GV & HS Tg Nội dung cần đạt

GV lưu ý HS những điểm chính

về tác giả và sự nghiệp sáng tác

của NKĐ trong phần tiểu dẫn

? Nêu xuất xứ bài thơ.

1 HS đọc VB

? Có thể chia đoạn trích làm mấy

phần, ý từng phần.

Gv h/dẫn HS đọc từng đoạn kết

hợp với phân tích

GV h/dẫn HS tìm hiểu từng phần

của đoạn trích

? Đọc đoạn thơ đầu, Tg tái hiện

điều gì.? Trong cảm nhận của nhà

thơ, đất nước bắt nguồn từ đâu.

? Đất nước hình thành, lớn lên

ntn.

? Nhận xét cách giải thích về đất

nước.

? Nhận xét giọng điệu của đoạn

thơ.

? Đoạn thơ tiếp cảm nhận về đất

nước trên những phương diện nào,

cho thấy điều gì.

5P

28 P

I Tìm hiểu chung.

1 Tác giả.

2 Về bài thơ.

* Xuất xứ: Thuọc phần đầu chương V của trường

ca “mặt đường khát vọng”, chương cột trụ của tư tưởng tác phẩm

* Gồm 2 phần:

- Từ đầu … Làm nên đất nước muôn đời -> Đất nước được cảm nhận bằng VH, ca dao, thần thoại

và t/y con người

- Còn lại: Đất nước của nhân dân

-> Thể hiện lối trữ tình – chính luận

II Đọc hiểu văn bản.

1 Đọc văn bản.

- Yêu cầu: Đọc giọng trầm lắng thể hiện những suy tưởng về đất nước

2 Đọc hiểu.

2.1 Cảm nhận chung về đất nước.

a) Nhà thơ đi sâu vào lí giải cội nguồn đất nước.

* Đất nước:

- trong câu chuyện ngày xưa, miếng trầu, búi tóc -> gắn với phong tục tập quán, nếp sống của mỗi người

- Đất nước hình thành và lớn lên tồn tại trong ngàn năm lịch sử, từ t/y đất nước, từ tình nghĩa thuỷ chung (cha mẹ thương nhau), từ sự nghiệp đấu tranh, từ c/s lao động vất vả của người dân

* Lí giải 1 khái niệm lớn lao bằng h/ả bình dị đời thường để khẳng định: Đất nước không xa xôi trừu tượng mà gần gũi thân quen ngay trong c/s mỗi con người

* Đoạn thơ mở đầu giản dị, thân thiết như câu chuyện kể, vừa có tính KĐ chân lí thực tế: cội nguồn đất nước

b) Định nghĩa về đất nước.

* Phương diện địa lí: (k) đất nước

- kiến tạo địa lí (N-S-R-B) -> h/ả đất nước lớn lao, bao la

- (k) sinh tồn của cộng đồng dân tộc ->gần gũi với mỗi người

* Phương diện lịch sử: (t) làm nên đất nước

- từ truyền thuyết huyền thoại LLQ và ÂC

- Truyền thuyết HV – ngãy giỗ tổ

Trang 3

? Từ đó nhắn nhủ mỗi con người

ntn.

- Đọc đoạn thơ tiếp theo

? TG muốn nói điều gì.

? Nhà thơ nhắn nhủ điều gì với

mỗi chúng ta.

GV h/dẫn HS tự tìm hiểu và đánh

giá, Gv có thể gợi ý một số điểm.

? Nhìn lại 4000 năm đất nước, Tg

nhắc đến đối tượng nào.

? Vì sao lại nhắc đến họ.

? Từ đó, nhà thơ KĐ quan điểm

nào.

? đoạn thơ sử dụng bpnt gì, ý

nghĩa.

GV giúp HS củng cố những điểm

chính về nội dung và nghệ thuật

H/dẫn HS làm bài luyện tập kết

hợp tìm hiểu nội dung đoạn 2.2

phần a) ở nhà

5 p

-Câu ca dao quen thuộc -> Tạo nên chiều sâu, KĐ truyền thống lịch sử của dân tộc Lời nhắn nhủ với mỗi con người: lòng biết ơn, tình nghĩa với đất nước

c) Đất nước có trong mỗi con người chúng ta.

* Lời thơ khẳng định: Trong anh và em hôm nay ……… Có 1 phần đất nước -> chân lí rút ra từ c/s: Đất nước hoá thân trong mỗi người, sự sống cá nhân gắn với đất nước bởi mỗi người đều được hưởng những di sản văn hoá vật chất và tinh thần

* Nhắn nhủ: Trách nhiệm giữ gìn và phát triển đất nước, trách nhiệm với bản thân

2.2 Tư tưởng đất nước của nhân dân.

a) Cách nhìn về các thắng cảnh địa lí.

- Chính nhân dân đã tạo dựng nên đất nước đặt tên ghi dấu vết trên mỗi ngọn núi, con sông, tấc đất này

b) Tư tưởng đất nước của nhân dân.

* L/sử 4000 năm: năm tháng … làm ra đất nước

- Nhấn mạnh đến vô vàn những con người vô danh, bình dị -> KĐ những con người làm nên đất nước

- Vai trò của họ với đất nước lớn lao:

Họ giữ … đánh bại -> giữ gìn truyền lại cho mọi thế hệ mọi giá trị văn hoá văn minh tinh thần và vật chất, lưu giữ và phát huy truyền thống quật cường

* Đất nước của nhân dân … dài lâu

- Phát hiện mới mẻ: khái quát từ cuộc chiến đấu,

từ lịch sử dân tộc mà thành

- Lí giải đất nước từ cội nguồn văn hoá tinh thần của dân tộc Từ đó nêu phẩm chất cao quý:

+ T/y say đắm + Quý trọng tình nghĩa + Quyết liệt trong căm thù và chiến đấu -> ba phương diện quan trọng tạo nên sức mạnh của con người Nhà thơ góp thêm 1 nhận thức sâu sắc mới mẻ qua trải nghiệm của chính mình

III Củng cố, luyện tập

1 Kết luận

* Nghệ thuật: - Sửdụng h/ả chất liệu ca dao, dân

ca Kết hợp hài hoà giữu lí trí và cảm xúc

* Nội dung: Nhận thức sâu sắc về đất nước, xác định vai trò trách nhiệm của cái tôi với đất nước

Trang 4

2 Luyện tập.

- Kể tên các thắng cảnh trong phần 2 Nhận xét cách đưa của nhà thơ

- Cách tạo dựng hình ảnh, cách kết cấu đoạn thơ

có gì đặc biệt

III HƯỚNG DẪN HỌC BÀI VÀ CHUẨN BỊ BÀI MỚI (2p)

1 Học thuộc lòng đoạn trích Phân tích cách cảm nhận về tư tưởng đất nước của nhân dân

2 Chuẩn bị: Sóng – Xuân Quỳnh

- Đọc tiểu dẫn, tìm hiểu về tác giả, tác phẩm

- Dự kiến hướng tìm hiểu bài thơ

Trang 5

Lớp dạy: 12A5

Ngày dạy: 7/10/08

Tiết 26: Đọc văn: SÓNG

Xuân Quỳnh

* Giúp HS:

Kiến thức:

- Cảm nhận được tâm hồn phong phú, nồng nhiệt và khát khao tự nhận thức của người phụ

nữ trong tình yêu

- Nắm được những nét đặc sắc về nghệ thuật kết cấu và xây dựng hình tượng, nhịp điệu của bài thơ

Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng đọc hiểu tác phẩm thơ

- Giúp HS bồi dưỡng tình yêu đúng đắn, có t/y chân thành, trong sáng

II CHUẨN BỊ

2 Đáp:

- Cảm nhận được h/ả đất nước qua các bình diện: thời gian lịch sử, không gian địa lí, chiều sâu văn hoá, tâm hồn dân tộc, đời sống sinh hoạt, phong tục quen thuộc hàng ngày

II BÀI MỚI

•

Vào bài : Từ câu trả lời của HS, vào bài mới, giới thiệu sơ lược về tác giả.

Tình yêu luôn là một đề tài hấp dẫn Có rất nhiều nhà thơ với những cách nói khác nhau

về tình yêu Chúng ta cùng cảm nhận về t/y qua 1 trái tim phụ nữ hồn hậu, chân thành nhưng không kém phần mãnh liệt Đó là nhà thơ nữ Xuân Quỳnh với bài thơ Sóng

Trang 6

GV h/dẫn H/s đọc tiểu dẫn giới

thiệu những nét chính về tác giả

? 1 vài nét về tác giả XQ

? Thống kê những tác phẩm của

XQ.

? Những sáng tác ấy có đặc điểm

gì.

- Không sĩ diện đâu nếu tôi yêu

được 1 người Tôi sẽ yêu anh hơn

anh ta yêu tôi nhiều lắm Tôi YA

dẫu vạn lần cay đắng

- Bây jờ yêu mai có thể xa rồi

- Mùa thu hoa vẫn vàng như thế

Chỉ em là khác với em xưa

- Em trở về đúng nghĩa tái tim e

Là máu thịt đời thường ai chẳng

có Cũng ngừng đập khi c/đ khg

còn nữa Và biết yêu A cả khi chết

đi rồi

? nêu xuất xứ bài thơ.

? Đọc bài thơ, xác định bố cục và

ý chính của từng phần.

- Muốn hôn rồi hôn lại, đến

tan cả đất trời anh mới thôi

dào dạt (biển – XD)

Gọi 1 HS đọc lại VB, yêu cầu

đọc

? Cảm nhận của em về âm hưởng

bài thơ.

? Nhận xét cấu tứ, h/ả.

1 Về tác giả.

* NTXQ (1942 – 1988) quê La Khê, Văn Khê ngoại thị Hà Đông, lớn lên ở HN

- Cảnh ngộ thiệt thòi: Mất mẹ, sống với bà, luôn khát khao t/c

- 13 tuổi, là diễn viên múa trong đoàn văn công, biểu diễn tại đại hội liên hoan thanh niên – sinh viên Áo 1959 Sau đó vì yêu thơ nên chuyển sang nghiệp văn

* Tác phẩm chính: SGK

- XQ yêu thơ và là một trong những tên tuôit tiêu biểu nhất của lớp nhà thơ trẻ trong k/c chống Mĩ, gương mặt đáng chú ý của nền thơ hiện đại VN

- Với XQ, thơ là đời, là hạnh phúc, niềm vui và

cả đắng cay của người phụ nữ tiếp tục trọn vẹn

và sâu sắc thêm c/s của mình

- Thơ XQ thể hiện 1 trái tim phụ nữ hồn hậu, chân thành, nhiều lo âu và luôn da diết trong khát vọng hạnh phúc đời thường

+ Thơ T/y thể hiện khát khao sôi nổi mãnh liệt

mà chân thành tự nhiên của trái tim đang yêu

2 Bài thơ.

* Xuất xứ: In trong tập Hoa dọc chiến hào

* Hoàn cảnh: Bài thơ viết năm 1967 khi XQ đã

ở vào độ tuổi có suy nghĩ rất chín về t/y

* Bố cục:

- 2 khổ đầu: mượn sóng để nói cảm nhận về những người đang yêu

- khổ 3,4: lí giải cội nguồn của t/y

- Khổ 5,6,7: T/y gắn liền với nỗi nhớ

- Khổ 8,9; ý thức về thời gian và sự khao khát t/y vĩnh hằng

II Đọc hiểu bài thơ.

* Yêu cầu: - Đọc diễn cảm thể hiện được 2 hình tượng sóng và em

- Đọc với giọng sôi nổi, dào dạt chú ý nhấn giọng ở các thanh trắc và hạ giọng ở thanh bằng

* Cảm nhận chung

- Âm hưởng của bài thơ: dạt dào miên man như những con sóng nối dài theo nhau vào bờ

- Nối kết 2 hình tượng: sóng - người con gái

Trang 7

? được triển khai ntn.

? 2 hình tượng ấy có tác dụng gì.

H/dẫn HS đọc hiểu theo bố cục

/Đọc khổ 1, sóng được diễn tả

ntn, thể hiện điều gì

? mượn h/ả sóng để khắc hạo điều

gì.

? Khổ 2 miêu tả đặc điểm của

sóng ntn, ý nghĩa.

? Thức nhận về t/y khiến mỗi

người khi yêu phải đòi hỏi điều gì.

- Em muốn nhìn sâu vào tâm

tưởng của A, như trăng kia muốn

vào sâu biển cả

? NVTT đã tìm được câu trả lời

ntn.

- làm sao cắt nghĩa được chữ yêu

(XD)

? các khổ thơ bộc lộ t/cảm nào.

? H/ả con sóng nhớ bờ liên tưởng

đến h/ả nào.

? Sử dụng BPNT gì để diễn tả, ý

nghĩa.

? Mức độ nỗi nhớ phát triển bằng

h/ả nào.

- Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ Nhơa ai

ai nhớ bây jờ nhớ ai…

? Từ nỗi nhớ cháy bỏng, NVTT kđ

t/cảm nào.

? Nhận xét cách bộc lộ.

đang yêu:

+ Đan cài, hoà quyện: ẩn dụ tâm hồn con người (k1)

+ Cái cớ để liên tưởng đến mình (k3,4) + So sánh với tâm hồn (k5,6,7)

=> 2 hình tượng song song tồn tại có tác dụng soi chiếu vào nhau để bổ sung, cộng hưởng nhằm diễn tả sâu sắc tâm trạng người con gái đang yêu

2 Đọc hiểu.

2.1 Khổ 1,2.

* Hình tượng sóng:

- dữ dội >< dịu êm, ồn ào >< lặng lẽ

-> ở những thời điểm khác nhau, mang trạng thái đối lập phù hợp với quy luật của tự nhiên

- Khắc hoạ những biến động khác thường của tâm hồn đang yêu: Sông không … bể -> khao khát vượt ra ngoài giới hạn đến những miền bao

la như t/y khao khát sự vĩnh hằng

* Khổ 2: khẳng định: đặc điểm của sóng là quy luật của c/s, của t/y:

- khát vọng t/y gắn với tuổi trẻ

- t/y là của tuổi trẻ và t/y làm con người trẻ lại

2.2 Khổ 3,4.

* đòi hỏi tìm căn nguyên, câu trả lời về cội nguồn t/y -> tâm lí bộc lộ chân thật, q/luật của những người yêu nhau

* Sóng bắt đầu từ gió… không biết nữa

- lời thú nhận thành thực, hồn nhiên mà ý nhị sâu sắc

- t/y không thể giải thích bằng bất kì lí do cụ thể

mà bằng cả tâm hồn, tình cảm của mình

2.3 Khổ 5,6,7.

* Con sóng nhớ <=> nhớ anh

- Cách lí giải liên tưởng gảin dị, bất ngờ, hợp lí

- Điệp từ, phép liệt kê gợi h/ả những đợt sóng liên tiếp triền miên <-> nỗi nhớ dào dạt cuồn cuộn da diết trong lòng người

- Cả trong mơ còn thức -> câu thơ đắt giá, nỗi nhớ khắc khoải đi vào trong tiềm thức trọn vẹn trong giấc mơ

* Dẫu xuôi … hướng về anh một phương

- Gợi (k) rộng, khoảng cách xa nghìn trùng -> khẳng định nỗi nhớ và t/y lấy sóng để CM t/y sâu sắc, bền chặt, thuỷ chung

Trang 8

? Em hiểu gì về khổ 8.

? dậy lên mong muốn gì ở NVTT.

Gv h/dẫn HS củng cố, chốt lại giá

trị ND và NT của bài thơ

H/dẫn HS làm bài tập luyện tập

-> Đoạn thơ là lời bày tỏ chân thành táo bạo, không giấu giếm t/y sôi nổi, mãnh liệt của người phụ nữ trong t/y

2.4 khổ 8,9

* Câu thơ ý thức về sự chảy trôi của (t), ý thức

về sự hữu hạn của đời người -> sự mong manh của t/y Cảm gáic hạnh phúc không tồn tại vĩnh viễn, gợi cảm giác lo âu, băn khoăn trong lòng NVTT

* Khao khát mãnh liệt được sống hết mình trong t/y Ước vọng vĩnh viễn hoá t/y để sống mãi với (t) để t/y tồn tại mãi mãi

III Củng cố, luyện tập.

1 Tổng kết.

* Giá trị nghệ thuật

* Giá trị nội dung

2 Luyện tập.

- T/y của người phụ nữ

- Vẻ đẹp và tâm hồn phong phú của nhà thơ thể hiện ntn

III HƯỚNG DẪN HỌC BÀI CÀ CHUẨN BỊ BÀI MỚI

1 Học thuộc lòng bài thơ Hoàn thành phần luyện tập

2 Tìm đọc các tác phẩm thơ viết về t/y của các Tg khác

3 Chuẩn bị: đọc thêm: Đò lèn

- Dự kiến hướng tìm hiểu

Trang 9

Lớp dạy: 12A5

Ngày dạy: 10/10/08

Tiết 27: Đọc thêm:

ĐÒ LÈN

Nguyễn Duy

* Giúp HS:

Kiến thức:

- Hiểu được những t/cảm suy nghĩ cảm động và sâu lắng của nhà thơ đối với người bà, sự vận động của mạch cảm xúc

Kĩ năng:

- Nắm được một số nét đặc sắc về nghệ thuật bài thơ.Rèn kĩ năng đọc hiểu tác phẩm thơ và phương pháp tiếp cận

- Giúp HS bồi dưỡng tình cảm yêu thương gia đình

II CHUẨN BỊ

2 Đáp:

- Cảm nhận được h/ả đất nước qua các bình diện: thời gian lịch sử, không gian địa lí, chiều sâu văn hoá, tâm hồn dân tộc, đời sống sinh hoạt, phong tục quen thuộc hàng ngày

II BÀI MỚI

* Vào bài: Từ câu trả lời của HS, vào bài mới, giới thiệu sơ lược về tác giả.

Nguyễn Duy đã diễn tả kí ức về tuổi thơ của mình bằng chính tâm hồn chân thật, hồn nhiên vô tư, giàu tưởng tưởng của tuổi thơ, cia tuổi dường như sống với cõi ảo hơn là cõi thực, lẫn lộn thế giới tâm linh với sự thật đời thường Từ đó dựng lại được thế giới của tuổi thơ với bầu không khí cụ thể của nó khiến người đọc dường như có thể hít thở được trong đó

Trang 10

Gv h/dẫn HS tìm hiểu tiểu dẫn

? giới thiệu những nét cơ bản về

tác giả.

? Thống kê những tác phẩm chính.

kể tên bài thơ đã học.

? Xuất xứ của bài thơ.

? Em biết gì về địa danh Đò lèn.

? Cảm nhận chung về bài thơ.

H/dẫn HS đọc hiểu văn bản

- Xác định yêu cầu đọc

? Bài thơ có thể chia làm mấy

phần, ý từng phần.

GV h/dẫn HS đọc thêm theo gợi ý

những câu hỏi trong SGk

? Trong câu chuyện đã phần nào

hiện lên một cậu bé hồi nhỏ Được

hiện lên ntn.

?Ấn tượng về tuổi thơ của cậu bé

ra sao

? Từ những h/ảnh ấy gợi cho em

điều gì về c/s ở làng quê.

? Nhận xét lối kể chuyện ở đây.

1 Tác giả.

* ND sinh năm 1948 tại Đông Vệ - Thanh Hoá

- Năm 1965, ông nhập ngũ và có mặt tại chiến trường ác liệt: Khe Sanh, Đường chín Nam lào Sau đó học khoa văn trường ĐH tổng hợp HN

- 1977 đến nay, ông làm đại diện báo văn nghệ các tỉnh phía Nam

* Các tác phẩm chính:

2 Bài thơ.

* Xuất xứ: được viết năm 1983, trong môộtdịp nhà thơ trở về thăm quê hương BT rút từ tập Ánh trăng

* Đò lèn: là một địa danh nổi tiếng ở Thanh Hoá

- Bài thơ viết về người bà cùng những kí ức tuổi thơ gắn liền với địa danh thân thiết ấy cho thấy cảm hứng về cội nguồn là một nét đẹp trong xúc cảm thơ của Tg

II Đọc hiểu văn bản.

* Yêu cầu: đọc với giọng trầm lắng, tha thiết thể hiện tình cảm yêu thương, gắn bó

* Bố cục: 2 phần:

- 5 khổ đầu: Người cháu nhớ lại h/ả lam lũ tần tảo giữa c/s thường nhật của người bà bên cạnh

sự vô tư đến vô tâm của mình

- Khổ cuối: sự thức tỉnh của người cháu trước quy luật đơn giản nghiệt ngã của cõi đời, càng đau đớn, tiếc nuối xót xa

2 Hướng dẫn đọc hiểu.

a) Hình ảnh cậu bé hồi nhỏ.

- H/ả một cậu bé tinh nghịch vô tư sống giữa đất trời quê ngoại với kỉ niệm vui buồn đan xen đặc biệt gắn liền với h/ả bà ngoại

* Ấn tượng về tuổi thơ:

- Khói trầm thơm

- Điệu hát văn

- Mùi huệ trắng

- bóng cô đồng -> ấn tượng về c/s làng quê bình yên vừa có cái riêng tư vừa gần gũi

=> lối kể chân thực, cụ thể như lời ăn tiếng nói hàng ngày thể hiện vè đẹp, tính cách ngây thơ

Tiêu đề	Đọc văn: Đất nước (Trích: Mặt đường khát vọng)
Tác giả	Nguyễn Khoa Điềm
Trường học	Trường Trung Học Phổ Thông
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	bài giảng
Năm xuất bản	2008
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	201 KB