U màng não

ĐẶC ĐIỂM CHÍNH Phát triển chậm, ngoài trục, thường thường lành tính, xuất phát từ màng nhện không phải màng cứng Thường thường chữa khỏi nếu lấy hoàn toàn, mà không phải luôn luôn không

U MÀNG NÃO

I ĐẶC ĐIỂM CHÍNH

Phát triển chậm, ngoài trục, thường thường lành tính, xuất phát từ màng nhện( không phải màng cứng )

Thường thường chữa khỏi nếu lấy hoàn toàn, mà không phải luôn luôn không thể

Hầu hết nằm (định vị ) dọc liềm não, vòm sọ hoặc xương bướm

Thường gây phì đại xương kế đó

Thường can xi hóa (vôi hóa ) Dấu hiệu bệnh học kinh điển : thể cát (psammona body )

Có thể xảy ra bất kì chổ nào có tế bào màng nhện (giữa não và sọ, trong não thất, và dọc tủy sống )

Thường phát triển chậm, có viền (không thâm nhiễm ), thương tổn lành tính (các biến thể ác tính hoặc phát triển nhanh cũng được mô tả ).Có thể không

có triệu chứng Thực chất xuất phát từ tế bào mủ của màng nhện (không phải màng cứng ), có thể nhiều u lên đến 8% trường hợp.Hiện tượng này phổ biến hơn trong bệnh Neurofibromatosis Đôi khi tạo ra tấm khối u lan tỏa ( Meningioma en plaque )

II DỊCH TỂ HỌC

Chiếm 14,3% - 19% u nguyên phát trong sọ.Tỉ lệ mắc cao nhất ở tuổi 45,

tỉ lệ nam : nữ là 1,8 : 1

15% xảy ra ở trẻ nhỏ và niên thiếu, thường là 10 – 20 tuổi 19% - 24% Meningioma thiếu niên xảy ra ở bệnh nhân Neurofibromatosis tuýp I ( Von

Reckling hausen’s )

III.VỊ TRÍ

Xem bảng 14- 20 60 – 70% xảy ra dọc liềm não ( bao gồm parasagital ) dọc xương bướm (bao gồm củ yên ), hoặc vòm sọ Meningioma trẻ nhỏ thì hiếm, 28% trong não thất, và hố sau cũng là vị trí thường gặp

Meningioma parasagital và liềm não :

Lên đến ½ xâm nhập vào xoang dọc trên được xếp nhóm như sau:

1 Ở trước: trước khớp vành 33%

2 Ở giữa: giữa khớp vành và khớp lamđa 50%

3 Ở sau: từ khớp lamda đến hồi lưu Herophili 20%

Meningioma parasagital có thể xuất phát tại mức dải vận động, và biểu hiện ban đầu thường gặp nhất là khó vận động bàn chân đối bên

1 Có thể biểu hiện với hội chứng Foster- Kenedy: mất mùi (bệnh nhân thường không biết), teo dây thị cùng bên, phù gai thị đối bên

2 Thay đổi tình trạng tâm thần

3 Tiểu không tự chủ

4 Các tổn thương nằm ở sau có thể đè vào hệ thống thị giác gây giảm thị giác

5 Động kinh

Vị trí Meningioma ở người lớn

IV BỆNH HỌC

Nhiều hệ thống phân loại bệnh học đã được mô tả bao gồm:

1 Meningotheliomatous: được biết như u hợp bào, thường gặp nhất, tấm

tế bào đa giác

2 Sợi hoặc nguyên bào sợi: các tế bào được phân cách bởi chất đệm mô

liên kết

3 Chuyển tiếp: trung gian giữa Meningotheliomatous và fibrous, vòng,

một số vòng can xi hóa (thể cát)

4 Angiomatous: loại Meningotheliomatous có các mạch máu được gói

chặt

5 Angioblastic (nguyên bào mạch): các tác giả khác nhau dùng thuật

ngữ này một cách khác nhau, một số cùng gọi Hemangiopericytomas màng não, một số khác dùng thuật ngữ này cho u giống với Hemangioblastoma về mô học

6 Ác tính: đặt trưng bởi hình ảnh gián phân thường xuyên, xâm lấn vỏ và

hiếm khi di căn

Di căn:

Meningioma rất hiếm khi di căn ra khỏi hệ thần kinh trung ương Hầu hết những u này là u Agioblastic hoặc ác tính phổi gan hạch lymphô và tim là những

vị trí thường gặp nhất

V ĐÁNH GIÁ

1 MRI:

Ban đầu được nghĩ là kém trong kiểm tra Meningioma, MRI hiện tại (> 0,5 tesla) cho thấy hầu hết Meningioma trên T2WI (trừ phi nó vô hóa gần toàn bộ) cho các thông tin về độ thông của xoang tĩnh mạch màng cứng “đuôi màng cứng” là dấu hiệu thường gặp nhất

2 CT

Xuất hiện đồng nhất khối tăng đậm độ có đáy bám dính rộng dọc bờ màng cứng Số Hounsfield không cảng quan 60-70 ở Meningioma thường liên quan tới

sự vôi hóa dạng cát ít có phù não hoặc có thể được đánh dấu và kéo dài khắp chất xám của toàn bộ bán cầu

Meningioma trong não thất: 50% gây ra phù ngoài não thất Trên mạch não đồ những dấu hiệu này xuất hiện ác tính giả

Ung thư Carcinoma tiền liệt tuyến có thể giống hệt Meningioma (tiền liệt tuyến di căn lên não thì hiếm, nhưng tiền liệt tuyến thường tới xương và có thể

đến xương sọ, có thể gây ra phì đại xương)

3 Chụp mạch não đồ

Có thể giúp xác định chẩn đoán: khối u đỏ đồng nhất kéo dài, đặc trưng có

làm lớn rãnh mạch máu đặc biệt động mạch màng não giữa

VI ĐIỀU TRỊ

Phẫu thuật là điều trị lựa chọn đối với Meningioma có triệu chứng Meningioma xảy ra ngẫu nhiên có thể được xử trí một cách hi vọng với hàng loạt hình ảnh khi Meningioma có xu hường phát triển chậm, và một số có thể

“nổ ra” và dừng phát triển

1 Kĩ thuật mổ

Thường mất nhiều máu, nghẽn mạch trước mổ có thể hữu dụng

Đối với Meningioma cánh xương bướm, parasagital hoặc liềm não một

khi u được bộc lộ lấy bớt một phần bên trong được thực hiện, sau đó điểm dính (vào liềm não hoặc xương bướm) được bóc khỏi bằng cách sử dụng đốt lưỡng cực để cắt bỏ các mạch máu nuôi Rồi các phần u chính có thể được phân li khỏi não với u vô mạch một khi cuốn mạch máu dã được cắt ngang

Đối với Meningioma parasagital và liềm não: sự hiểu biết về khả năng

dính của phần dưới của u và các nhánh động mạch não trước

Meningioma rãnh khứu được tiếp cận qua mở sọ trán hai bên (bảo tồn màng xương để che phủ xoang trán và sàn hố sọ trán vào lúc cuối cuộc mổ) những khối u nhỏ có thể tiếp cận được qua mở sọ một bên ở bên nhiều u nhất Cắt cụt cực trán nên làm nếu cần thiết để tránh kéo quá mức động mạch nuôi đến

từ sàn hố trán ở đường giữa Ban đầu bao u ở phía trước được mổ và khối u được lấy bớt một phần từ bên trong hướng xuống sàn hố trán để ngắt quãng cung cấp máu, bao u ở sau được bóc tách cẩn thận và phần này của u có thể bao bọc nhánh của động mạch não trước và hoặc dây thị và giao thoa thị giác

Nguy cơ sau mổ bao gồm dò dịch não tủy qua xoang sàn Các thay đổi

điều trị xoang bao gồm:

Nếu u làm tắt nghẽn xoang, xoang có thể được cắt cẩn thận bảo tồn ven dẫn lưu vào phần xoang hiển nhiên có

Tắt nghẽn một phần xoang dọc trên:

* Trước khớp Coronal: có thể thắt được

* Sau khớp Coronal: không thắt được hoặc và nhồi máu tỉnh mạch xảy ra: Liên quan nông: khối u có thể cắt bỏ khỏi xoang cẩn thận bảo tồn sự dẫn lưu

Liên quan rộng rãi: - Tại xoang: nguy hiểm, không nên Tốt nhất chừa lại

u và theo dõi bằng CT hoặc MRI thỉnh thoảnh có thể cho phép u tồn lưu làm nghẽn xoang chậm sau đó cắt u và xoang một khi nghẽn hoàn toàn

Với xoang ngang: không nên làm nghẽn xoang đột ngột

VII XẠ TRỊ LIỆU

Nhìn chung không hiệu quả như kiểu điều trị nguyên thủy Nhiều tác giả không thích sử dụng tia đối với các thương tổn “lành tính” Hiệu quả của xạ trị trong việc phòng ngừa tái phát còn nhiều bàn cãi, một số phẫu thuật viên chỉ dùng xạ trị đối với u ác tính (xâm nhập), nhiều mạch máu, tái phát nhanh hoặc các Meningioma không thể cắt bỏ được

VIII HẬU QUẢ:

Sống sót 5 năm đối với bệnh nhân Meningioma là 91,3%

IX.TÁI PHÁT

Mức độ lấy bỏ khối u là yếu tố quan trọng nhất trong việc phòng ngừa tái phát

Tái phát sau lấy toàn bộ u xảy ra trong 11- 15% trường hợp nhưng lên đến 29% khi lấy không hoàn toàn

Tỉ lệ tái phát sau 5 năm cắt u một phần cũng được đưa ra

Tỉ lệ tái phát toàn bộ sau 20 năm là 19% ở một seri và 50% ở một seri khác

Hệ thống phân độ lấy u màng não của Simpson

I Lấy toàn bộ về mặt đại thể có cắt chỗ bám màng cứng và xương xung quanh (bao gồm cắt xoang khi có liên quan)

II Lấy toàn bộ u về mặt đại thể có đốt nhiệt bên trong (Bovie hoặc laser) chỗ bám màng cứng

III Lấy toàn bộ u về đại thể không cắt bỏ hoặc đốt chỗ bám màng

cứng hoặc cắt hoặc đốt phần ăn rộng ngoài màng cứng (VD: phì

đại xương)

IV Lấy một phần, để lại u trong nhu mô

V Giải ép đơn giản (có thể sinh thiết )

Giá trị của xạ trị :

Hồi cứu 135 Meningioma không ác tính theo dõi 5 – 15 năm sau mổ phát hiện tỉ lệ tái phát 4% khi cắt u toàn bộ , 60% đối với cắt bỏ một phần mà không

xạ trị, và 32% đối với cắt một phần có xạ trị.Thời gian trung bình để tái phát dài hơn ở nhóm có xạ trị (125 tháng ) so với nhóm không xạ trị ( 66 tháng ).Những kết quả này cho rằng xạ trị có thể có lợi trong các Meningioma được cắt bỏ một phần, tuy nhiên có thể chỉ theo dõi những bệnh nhân này bằng CT hoặc MRI mà không xạ trị

Thêm vào các tác dụng phụ thường gặp của xạ trị, xạ trị được báo cáo gây

ra Astrocytoma ác tính khi xạ trò Meningioma