Viêm phổi lao

ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG Có 3 thể lâm sàng: * Các ổ viêm phổi lao điều trị được.. * Giai đoạn viêm phổi trong lao phổi chung... • Một tiêu bản đờm AFB+ và có hình ảnh lao tiến triển trên phim

VIÊM PHỔI LAO

BSCKII.PHẠM HỒNG CÁCH GIẢNG ĐƯỜNG 3 14/11/2014

ĐAI HỌC Y DƯỢC T.P HỒ CHÍ MINH

BỘ MÔN LAO VÀ BỆNH PHỔI

NỘI DUNG

1 Định nghĩa, Dịch tễ học, Giải phẫu bệnh

2 Các thể lâm sàng và đặc điểm lâm sàng

3 Cận lâm sàng

4 Chẩn đoán

5 Chẩn đoán phân biệt

6 Diễn tiến – Tiên lượng

7 Điều trị - Dự phòng

DỊCH TỄ

TẦN SUẤT

GIẢI PHẪU BỆNH

ĐẠI THỂ

ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG

 Có 3 thể lâm sàng:

* Các ổ viêm phổi lao điều trị được.

* Giai đoạn viêm phổi trong lao phổi chung.

 Bệnh cảnh kinh điển nhất : viêm phổi bã đậu ở người lớn

Gồm 3 giai đoạn:

1 Khởi bệnh

2 Viêm phổi

3 Hoá mềm

Khởi bệnh

GIAI ĐOẠN VIÊM PHỔI

A Triệu chứng cơ năng:

Xảy ra sau 2 – 3 ngày sau sốt cao, đau ngực.

Khó thở rất nặng và trầm trọng.

Đàm mủ, nhờn.

Ho ra máu : Triệu chứng quan trọng nếu xuất hiện sớm.

B Các triệu chứng tổng quát:

Tổng trạng rất xấu Xanh xao , toát mồ hôi lạnh

Tím tái môi và các đầu chi

Mạch nhanh, sốt cao dao động (39-40oC) Sụt cân nhanh, mệt mỏi trầm trọng

TRIỆU CHỨNG QUAN TRỌNG

Lưỡi hồng sạch trong

viêm phổi lao

Lưỡi dơ trong viêm phổi do

vi trùng thường

GIAI ĐOẠN HOÁ MỀM

-Tổng trạng ngày càng suy sụp : suy nhược trầm trọng vào ngày 10-12

CẬN LÂM SÀNG

1.X quang phổi 2.Xét nghiệm đàm 3.Các xét nghiệm khác

X-RAY Machine

X QUANG PHỔI

Hạch trung thất viêm phổi lao trẻ em

GIAI ĐOẠN VIÊM PHỔI

XÉT NGHIỆM ĐÀM

CHẨN ĐOÁN LAO PHỔI AFB (+)

Thoả mãn 1 trong 3 tiêu chuẩn sau:

• Tối thiểu có 2 tiêu bản AFB(+) từ 2 mẫu đờm khác nhau

• Một tiêu bản đờm AFB(+) và có hình ảnh lao tiến triển trên phim

Xquang phổi

• Một tiêu bản đờm AFB(+) và nuôi cấy dương tính

• Riêng đối với người bệnh HIV(+) cần có ít nhất 1 tiêu bản xét nghiệm

đờm AFB(+) được coi là lao phổi AFB(+).

Nguồn: WHO – 2006 – Tiêu chuẩn chẩn đoán lao

CHẨN ĐOÁN LAO PHỔI AFB (-)

Thoả mãn 1 trong 2 tiêu chuẩn sau:

XN đờm AFB (-) qua 2 lần khám mỗi lần XN 3 mẫu đờm cách nhau khoảng 2 tuần

Tổn thương nghi lao tiến triển trên phim Xquang phổi

Hội chẩn với bác sĩ chuyên khoa lao.

 Kết quả xét nghiệm đờm AFB (-) nhưng nuôi cấy dương tính.

Riêng đối với người bệnh HIV(+) chỉ cần ≥ 2 tiêu bản đờm AFB(-), điều trị kháng sinh phổ rộng không thuyên giảm, có hình ảnh Xquang phổi nghi lao và bác sĩ chuyên khoa quyết định là lao phổi AFB (-).

Nguồn: WHO – 2006 – Tiêu chuẩn chẩn đoán lao

Sơ đồ quy trình chẩn đoán lao phổi AFB(-)

(WHO, 2006)

(Ban hành kèm theo Quyết định số 979 /QĐ-BYT ngày 24 tháng 3 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Y tế)

Tất cả các người bệnh nghi lao

Xét nghiệm đờm tìm AFB

Kết quả âm tính cả 3 mẫu đờm, chụp Xquang phổi

Có triệu chứng nghi lao  điều trị kháng sinh phổ rộng,

(không dùng thuốc chống lao và nhóm Quinolon)

Triệu chứng không thuyên giảm Triệu chứng thuyên giảm

Triệu chứng không thuyên giảm Triệu chứng thuyên giảm

Xét nghiệm lại 3 mẫu đờm

Cả 3 mẫu đều vẫn âm tính

≥ 1 mẫu

dương tính

Lao phổi AFBa(-)

Nội soi phế quản:

 Thấy sang thương lao

 Rửa PQ tìm AFB

PCR lao:

tổng trạng xấu đi nhanh chóng.

X quang phổi : bóng mờ đồng nhất theo hệ thống thùy, tạo hang

sớm

AFB(+) trong đàm hoặc dịch dạ dày.

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

 Viêm phổi do Pneumocoque

 Abces phổi

 U phổi

 Phế quản phế viêm

Viêm phổi do Pneumocoque :

Viêm phổi lao Viêm phổi

Tiền căn lao (+) (-)

Xquang ngực Có hang Không hang

Urobilin/ nước tiểu (-) (+)

Abces phổi:

Lao hoại tử abces hóa

Ung thư phổi:

Phế quản

phế viêm lao:

DIỄN TIẾN – TIÊN LƯỢNG

 Tạo hang: Điều trị không

hiệu quả bằng và có biến chứng, di chứng

Nhiễm nấm Aspergilus

Dãn phế quản (bronchiectasis)

Khí phế thủng (COPD)

ĐIỀU TRỊ - DỰ PHÒNG

Sử dụng Corticoid khi nào?

 Chưa tạo hang.

 Khó thở.

 Đang được điều trị lao hiệu quả.

 Sốt cao.

Ethambutol (E): 15-25 mg/kg/ngày

 Trong giai đoạn cấp tính:

Prednisone: 1 mg/kg/ngày và sau đó giảm dần liều điều trị.

Kết luận: Viêm phổi lao

 Là bệnh cần cấp cứu

 Vẫn còn gặp ở nước ta, chủ yếu ở người lớn suy giảm sức đề kháng hoặc trẻ suy dinh dưỡng không BCG mà tiếp xúc MT (+)

 Nếu phát hiện sớm và điều trị đúng sẽ khỏi bệnh hoàn toàn.

XIN CẢM

ƠN CÁC ANH CHỊ

ĐÃ CHÚ Ý THEO DÕI