Bài Giảng Lựa Chọn Trật Tự Từ Trong Câu(Luyện Tập)

* Các trật tự từ ở các ví dụ sau thể hiện điều gì ?=> Nhấn mạnh vẻ đẹp của non sông đất nước ta trong những năm đầu mới giải phóng.. Tiết 120 – LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU *Trật tự từ

* Các trật tự từ ở các ví dụ sau thể hiện điều gì ?

=> Nhấn mạnh vẻ đẹp của non sông đất nước ta trong những năm đầu mới giải phóng.

=> Đảm bảo sự hài hòa về mặt ngữ âm của lời nói.

KIỂM TRA BÀI CŨ

a) Chị Dậu xám mặt, vội vàng đặt con xuống đất, chạy đến đỡ

lấy tay hắn.

=>Thể hiện thứ tự trước sau của hoạt động.

b) Đẹp vô cùng, Tổ quốc ta ơi!

Rừng cọ đồi chè, đồng xanh ngào ngạt.

c) Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa

chín

Tiết 120 Tiếng Việt

I Ôn tập lí thuyết:

* Trong một câu có thể có nhiều sắp xếp trật tự từ, mỗi cách đem lại hiệu quả diễn đạt riêng Người nói (người viết) cần biết lựa chọn trật tự từ thích hợp với yêu cầu giao tiếp.

Tiết 120 – LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

*Trật tự từ trong câu có thể:

- Thể hiện thứ tự nhất định của sự vật, hiện tượng, đặc điểm (thứ bậc quan trọng của sự vật, thứ tự trước sau của hoạt động, trình tự quan sát của người nói…).

- Nhấn mạnh hình ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện tượng.

- Liên kết câu với những câu khác trong văn bản.

- Đảm bảo sự hài hòa về ngữ âm của lời nói.

II LUYỆN TẬP

1 Bài tập 1: Trật tự các từ và cụm từ in đậm dưới đây thể

hiện mối quan hệ giữa những hoạt động và trạng thái mà

chúng biểu thị như thế nào?

a Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý Có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy Nhưng cũng có khi được cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm.Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày Nghĩa là phải

ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu

nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.

Đầu tiên là giải thích cho quần chúng hiểu.

Sau đó là tuyên truyền cho quần chúng hưởng ứng.

Tổ chức cho quần chúng làm

Lãnh đạo để quần chúng làm đúng.

Kết quả: làm cho tinh thần yêu nước của quần chúng được thực

hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.

 Các hoạt động được liệt kê theo thứ tự trước sau trong công tác

vận động quần chúng phát huy lòng yêu nước.

II Luyện tập

1 Bài tập 1: Trật tự các từ và cụm từ in đậm dưới đây thể

hiện mối quan hệ giữa những hoạt động và trạng thái mà chúng biểu thị như thế nào?

b Gần đến ngày giỗ đầu thầy tôi, mẹ tôi ở Thanh Hóa vẫn chưa về Trong đó nghe đâu mẹ tôi đi bán bóng đèn và

những phiên chợ chính còn bán cả vàng hương nữa.

Các hoạt động được sắp xếp theo thứ bậc:

 Việc chính: việc thường xuyên diễn ra hàng ngày của mẹ là bán bóng đèn.

 Còn việc bán vàng hương chỉ là việc làm thêm trong những phiên chợ chính.

I Ôn tập lý thuyết

LUYỆN TẬP: LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

b Nguyễn Tuân có một kho từ vựng hết sức phong phú

mà ông đã cần cù tích lũy Vốn từ vựng ấy, trước Cách

mạng tháng Tám,ông thường dùng để chơi ngông với đời

câu trước.

để tạo sự liên kết câu.

2 Bài tập 2: Vì sao các cụm từ in đậm dưới đây được đặt ở

2 Bài tập 2: Vì sao các cụm từ in đậm dưới đây được đặt ở

đầu câu?

c Việc đến tai em bé con nhà thợ cày, em liền bảo cha:

–Chả mấy khi được lộc vua ban, cha cứ thưa với làng giết thịt hai con trâu và đồ hai thúng gạo nếp để mọi người ăn một bữa cho

sướng miệng Còn một trâu và một thúng gạo , ta sẽ xin làng làm phí tổn cho cha con ta trẩy kinh lo liệu việc đó.

d Một thời đại vừa chẵn mười năm

Trong mười năm ấy , thơ mới đã đấu tranh gắt gao với thơ cũ, một bên giành quyền sống, một bên giữ quyền sống Cuộc đấu tranh kéo dài cho đến ngày thơ mới toàn thắng Trong sự thắng lợi ấy, cũng có công của những người tả xung hữu đột nơi chiến trường, nhưng

trước hết là công những nhà thơ mới

->Liên kết với câu trước.

->Liên kết với câu trước.

Tỡnh huống:

mừng ngày 20-11 Gần đến giờ biểu diễn mà ch a thấy Bắc

đâu.

Em lựa chọn câu nào để hoàn thành tỡnh huống trên?

a Nam hớt hải chạy đi tỡm Bắc, bỗng Nam gặp Sơn, Sơn

hỏi đầu đuôi câu chuyện rồi cả hai cùng đi tỡm Bắc.

b Nam hớt hải chạy đi tỡm Bắc, Sơn hỏi đầu đuôi câu chuyện, rồi cả hai cùng đi tỡm Bắc, bỗng Nam gặp Sơn

Chọn câu (a) là hợp lý vỡ nó thể hiện thứ tự tr ớc sau của diễn biến sự việc.

Bài tập 3: Phân tích hiệu quả diễn

đạt của trật tự từ trong những

câu in màu dưới đây :

Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa

Lom khom dưới núi, tiều vài chú,

Lác đác bên sông, chợ mấy

nhà Nhớ nước đau lòng,

con quốc quốc Thương nhà mỏi

miệng, cái gia gia Dừng chân đứng

lại, trời, non, nước Một mảnh

tình riêng, ta với ta.

(Bà Huyện Thanh Quan, Qua Đèo

Ngang)

Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa Dưới núi, vài chú tiều lom khom Bên sông, mấy nhà chợ lác đác Con quốc quốc, nhớ nước đau lòng, Cái gia gia, thương nhà mỏi miệng Dừng chân đứng lại, trời, non, nước Một mảnh tình riêng, ta với ta.

LUYỆN TẬP: LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

Bài tập 1

Bài tập 1

Lom khom dưới núi , tiều vài chú

Lác đác bên sông , chợ mấy nhà.

Nhớ nước đau lòng , con quốc quốc

Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.

Đảo trật tự

cú pháp

TN

->Nhấn mạnh vẻ hoang sơ tiêu điều của Đèo Ngang Nhấn mạnh tâm trạng buồn hoài cổ.

3 Bài tập 3: Phân tích hiệu quả diễn đạt của trật tự từ

trong những câu in đậm dưới đây:

b Rất đẹp hình anh lúc nắng chiều

Bóng dài trên đỉnh dốc cheo leo

Núi không đè nổi vai vươn tới

Lá ngụy trang reo với gió đèo

(Tố Hữu- Lên Tây Bắc)

-> Đảo tính từ lên đầu câu nhấn mạnh vẻ đẹp của người chiến sỹ vừa hiên ngang, anh dũng vừa lãng mạn, thơ mộng.

LUYỆN TẬP: LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

I Ôn tập lý thuyết

II Luyện tập

1.Bài tập 1:

2.Bài tập 2:

Tiết 120 – LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

(Thép Mới – “Cây tre Việt Nam”)

THẢO LUẬN NHÓM

LUYỆN TẬP: LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

4 Bài tập 5:

* Các khả năng sắp xếp trật tự từ:

- Cây tre nhũn nhặn, xanh, thủy chung, ngay

thẳng, can đảm.

- Cây tre can đảm, thủy chung, xanh, nhũn nhặn, ngay thẳng.

- Cây tre ngay thẳng, nhũn nhặn, xanh, can đảm, thủy chung.

- …

* Tác giả lựa chọn trật tự từ như vậy có dụng ý:

- Xanh: nhấn mạnh vẻ đẹp hình thức bên ngoài.

- Nhũn nhặn, ngay thẳng, thủy chung, can đảm: nói tới vẻ đẹp và

phẩm chất bên trong.

Trật tự từ thể hiện vẻ đẹp của tre từ hình thức bên ngoài đến vẻ đẹp, phẩm chất bên trong.

Cách sắp xếp của tác giả là hợp lí vì nó đúc kết được phẩm chất đáng quý của cây tre theo trình

tự miêu tả trong bài văn.

Bài tập 6: Viết một đoạn văn ngắn khoảng 7 câu về một trong các đề tài sau đây :

a/ Lợi ích của đi bộ đối với sức khoẻ.

b/ Lợi ích của đi bộ đối với việc mở rộng hiểu biết thực tế.

trong các câu sau:

Lá xanh bông trắng lại chen

nhị vàng

Nhị vàng, bông trắng, lá

xanh…

Phạm V n ồng từng ăn Đồng từng Đồng từng nhận định nh thế nào

về TiếngViệt?

Sửa lại trật tự từ ở câu sau Biển luôn thay đổi màu tùy theo sắc mây trời.Trời xanh thẳm, biển cũng xanh thẳm.

Nêu tác dụng của sự sắp xếp trật tự từ ?

Trật tự từ của câu nào góp

Trời âm u mây m a, biển xám xịt, nặng nề

Biển xám xịt, nặng nề, trời âm u mây m a.

Tiếng Việt là một thứ tiếng đẹp, một thứ tiếng hay.

Miêu tả vẻ đẹp hoa sen từ

ngoài vào trong và ng ợc lại.

Luật chơi

Ô cửa may mắn Chúc mừng các bạn!

Luật chơi

- Có 7 ô cửa trong đó có 1 ô cửa bí mật Lần l ợt các đội

- Sau khi mở hết 6 ô cửa, đội nào nhiều điểm hơn sẽ đ ợc

mở ô cửa bí mật.

- Nếu nhúm chọn trả lời sai thỡ cỏc nhúm khỏc dành

khụng được điểm.

điểm.

Lùa chän trËt tù tõ trong c©u

III/ Mét sè t¸c dông cña sù s¾p xÕp trËt tù tõ

Trật tự từ trong câu có thể :

-Thể hiện thứ tự nhất định của sự vật, hiện tượng…

- Liên kết câu với những câu khác.

- Nhấn mạnh hình ảnh, đặc điểm của sự vật

- Đảm bảo sự hài hòa về ngữ âm.

Hướng dẫn về nhà:

-Làm bài tập còn lại.

- Soạn bài tiếp theo

“Luyện tập đưa yếu tố

tự sự và miêu tả vào văn nghị luận”