b Kĩ năng: - Biết vận dụng kiến thức tổng hợp viết đoạn văn, bài văn nghị luận về tác phẩm tự sự c Thái độ: - Bồi dưỡng niềm tự hào, tình yêu quê hương đất nước, con người Việt Nam trong
Trang 1NGỮ VĂN 9 TIẾT 156 CHỦ ĐỀ: truyÖn hiÖn ĐẠI VIỆT NAM
A Xác định chuẩn kiến thức kĩ năng thái độ:
a) Kiến thức:
- Hiểu được đặc trưng thể loại truyện hiện đại VN (“Lặng lẽ Sapa” (Nguyễn Thành Long),
“Làng” (Kim Lân),“Chiếc lược ngà” (Nguyễn Quang Sáng),“Những ngôi sao xa xôi” (Lê Minh Khuê)).
- Nắm vững nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa các văn bản truyện hiện đại VN.
b) Kĩ năng:
- Biết vận dụng kiến thức tổng hợp viết đoạn văn, bài văn nghị luận về tác phẩm tự sự
c) Thái độ:
- Bồi dưỡng niềm tự hào, tình yêu quê hương đất nước, con người Việt Nam trong lao động và chiến đấu
- HS biết hướng tới những giá trị cao đẹp của con người trong mọi thời đại.
- Ý thức làm bài kiểm tra nghiêm túc, tự giác
B Bảng mô tả các mức độ đánh giá theo định hướng năng lực của chủ đề
Nội dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao
- Tác giả, hoàn
cảnh sáng tác
- Thể loại văn
bản
- Đề tài, chủ đề,
cảm xúc chủ
đạo…
- Ý nghĩa, nội
dung
- Giá trị nghệ
thuật (chi tiết,
hình ảnh, biện
pháp nt…)
- Nhớ được những nét chính về tác giả, tác phẩm (cuộc đời và sự nghiệp, hoàn cảnh sáng tác, thể loại…)
- Nhận biết được nhân vật, sự việc, cốt truyện, bố cục, kết cấu, tình huống; tóm tắt được tác phẩm, nhớ hình ảnh chi tiết tiêu biêu của các truyện đã học
- Nhận diện về các biện pháp nt
- Nhớ được một số đặc điểm của truyện hiện đại việt Nam
- Chỉ ra được sự ảnh hưởng, chi phối nổi bật của hoàn cảnh sáng tác đến tác phẩm (nếu có)
- Hiểu giá trị nội dung, nghệ thuật,
tư tưởng của các tp
- Nhận xét giá trị, tác dụng của các biện pháp nghệ thuật đã được sử dụng trong tác phẩm
- Nắm vững một
số đặc điểm của truyện hiện đại Việt Nam qua các văn bản
- Vận dụng hiểu biết về tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh ra đời… để cảm nhận được tư tưởng, tình cảm của tác giả trong mỗi tác phẩm
- Khái quát đặc điểm phong cách tác giả
- Cảm nhận được nội dung,
ý nghĩa của một số sự việc, hình ảnh, chi tiết trong tác phẩm
- Trình bày
nhận, ấn tượng của cá nhân về giá trị nội
- Trình bày những kiến giải riêng, những phát hiện sáng tạo về tác phẩm truyện
- Biết tự đọc và khám phá các giá trị của một văn bản mới cùng thể loại (nếu có)
- Vận dụng tri thức đọc-hiểu văn bản để kiến tạo những giá trị sống của cá nhân
Trang 2dung, nghệ thuật của văn bản
- Nhận xét, khái quát được một số đặc điểm và đóng góp của truyện hiện đại Việt Nam
C Câu hỏi minh họa
1 Văn bản "Làng" (Kim Lân)
- Đề tài quen thuộc
trong sáng tác của
Kim Lân?
- Hoàn cảnh ra đời
của tác phẩm?
- Truyện được xây dựng từ tình huống nào?
- Tình huống truyện
có gì đặc biệt?
- Viết đoạn văn lí giải tính đặc biệt của tình huống truyện?
- Nhận xét về giá trị nội dung và nghệ thuật?
- Viết đoạn văn nêu cảm nghĩ về nhân vật ông Hai?
- Nếu được đặt lại tên cho tác phẩm em đặt là gì? Vì sao?
- Từ nội dung tác phẩm
"Làng", em hãy viết một văn bản bàn về tình yêu quê hương đất nước của con người Việt Nam?
2 Văn bản "Lặng lẽ SaPa" (Nguyễn Thành Long)
- Nhớ tên tác giả,
tác phẩm, hoàn cảnh
sáng tác
- Nắm được cốt
truyện
- Xác định được
nhân vật chính
- Cách xây dựng nhân vật và tình huống truyện
- Ý nghĩa nhan
đề của truyện
- Hiểu được chủ đề của truyện, từ đó hiểu được niềm vui của con người trong lao động
- Cảm nhận được vẻ đẹp thiên nhiên, con người vùng đất SaPa
- Viết đoạn văn thể hiện suy nghĩ về anh thanh niên và ý thức, trách nhiệm của tuổi trẻ trong công cuộc xây dựng, bảo
vệ Tổ quốc hôm nay
3 Văn bản: Chiếc lược ngà
-Truyện ngắn Chiếc
lược ngà được kể
theo ngôi thứ mấy?
- Truyện ngắn «
Chiếc lược ngà » đã
sáng tạo được tình
huống truyện bất
ngờ mà tự nhiên,
hợp lí Đó là tình
huống nào ?
- Người kể chuyện
ở đây là ai ? Cách chọn vai kể đã góp phần như thế nào vào sự thành công của tác phẩm ?
- Vì sao câu chuyện
về tình cha con cảm động trong chiến tranh lại được
- ViÕt ®o¹n v¨n ng¾n kho¶ng 5- 7 c©u nªu nh÷ng c¶m nhËn cña
em về nhân vật bé Thu trong truyện ngắn : « Chiếc lược ngà » của nhà văn Nguyễn Quang Sáng
- Nhận xét về nghệ thuật?
- Từ câu chuyện cảm động về tình cha con trong tác phẩm
"Chiếc lược ngà", em hãy viết một bài văn nêu suy nghĩ của
em về tình cảm cha con trong đời sống hiện nay?
Trang 3Nguyễn Quang Sáng đặt tên là « Chiếc lược ngà » ?
- Suy nghĩ về đời sống
và tình cảm gia đình trong chiến tranh qua truyện ngắn "chiếc lược ngà" của nhà văn Nguyễn Quang Sáng
4 Văn bản "Những ngôi sao xa xôi" (Lê Minh Khuê)
- Gới thiệu về tác
giả Lê Minh Khuê"?
- Hoàn cảnh ra đời
của tác phẩm?
-Tình huống của truyện là gì?
- Ngôi kể và nhân vật kể truyện?
- Ý nghĩa nhan đề của truyện?
- Nhận xét vè giá trị nội dung và nghệ thuật?
- Phân tích tinh thần dũng cảm của ba cô gái (hoặc của Phương Định) trong tổ trinh sát mặt đường?
- Cảm nghĩ về nhân vật Phương Định?
- Vẻ đẹp tinh thần dũng cảm của nhân vật Phương Định trong truyện ngắn "Những ngôi sao xa xôi" ( Lê Minh Khuê)
Từ đó em có suy nghĩ gì về trách nhiệm của thế hệ trẻ ngày nay đối với đất nước?
D Ra đề kiểm tra
I MA TRẬN:
Tên chủ đề
( Nội dung)
Mức độ
Tổng Nhận biết Thông hiểu
Vận dụng
Lặng lẽ
Sapa
Hiểu và nắm vững được chủ
đề truyện Lặng lẽ Sa Pa
Câu 1 1,5 đ 15%
Số câu: 1 Sđ: 1,5 đ TL: 15%
Làng
Nhớ hoàn cảnh ra đời của văn bản Làng
Câu 1 1,5 đ 15/%
Số câu: 1 Sđ: 1,5 đ TL: 15,0
%
Trang 4ngà
được nghệ thuật viết truyện của Nguyễn Quang Sáng
Số câu: 1 Sđ: 2 đ TL: 20%
Số câu:1 Sđ: 1đ TL: 20%
Những ngôi
sao xa xôi
Phân tích vẻ đẹp tinh thần dũng cảm của nhân vật Phương Định
Số câu 1
Sđ 5,0 TL: 50%
Số câu:1 Sđ: 5đ TL: 50%
Tổng:
Số câu
Số điểm
Tỉ lệ %
Số câu: 1 Sđ: 1,5 đ
TL: 15,0 %
Số câu: 1 Sđ: 1,5 đ TL: 15,0 %
Số câu: 1 Sđ: 2,0 đ TL: 20 %
Số câu: 1 Sđ: 5,0 TL: 50%
4 câu
10 điểm 100%
II CÂU HỎI
Câu 1( 1,5 điểm): Giới thiệu hoàn cảnh ra đời của truyện ngắn "Làng" ( Kim Lân).
Câu 2(1,5 điểm): Nêu chủ đề truyện " Lặng lẽ Sa Pa" của Nguyễn Thành Long.
Câu 3(2 điểm): Nhận xét nghệ thuật viết truyện của Nguyễn Quang Sáng qua tác phẩm "Chiếc
lược ngà".
Câu 4(5điểm): Vẻ đẹp tinh thần dũng cảm của nhân vật Phương Định trong truyện ngắn
"Những ngôi sao xa xôi" ( Lê Minh Khuê) Từ đó em có suy nghĩ gì về trách nhiệm của thế hệ trẻ ngày nay đối với đất nước?
III HƯỚNG DẪN CHẤM
Trang 5- "Làng" (Kim Lân) được viết trong thời kì đầu của cuộc
kháng chiến chống Pháp và đăng lần đầu trên "Tạp chí văn
nghệ" năm 1948 ( 1,0 đ)
- Truyện viết về tình yêu làng quê, lòng yêu nước và tinh
thần kháng chiến của người nông dân khi phải rời làng đi
tản cư ( 0,5)
đảm bảo đủ ý, diễn đạt mạch lạc.
- Mức chưa tối đa(0.75): Đảm bảo được một phần nội dung trên hoặc còn mắc một vài lỗi diễn đạt
- Không đạt (0đ) : Không đạt được các yêu cầu trên Câu 2 - HS nêu được: Truyện ca ngợi những con người lao động
bình thường nhưng có lẽ sống cao đẹp đang lặng lẽ quên
mình cống hiến cho tổ quốc ( 1,5 điểm)
- Mức tối đa (1,5): HS
đảm bảo đầy đủ các yêu cầu, diễn đạt mạch lạc.
- Mức chưa tối đa(0.75):
HS chạm đến ý nhưng chưa biết khái quát thành luận điểm hoặc còn mắc một vài lỗi diễn đạt
- Không đạt (0đ) : Không đạt được các yêu cầu trên Câu 3 Nghệ thuật đặc sắc trong truyện "Chiếc lược ngà":
- Truyện đã xây dựng được những tình huống truyện bất ngờ,
hợp lý qua bộc lộ tình cảm cha con sâu nặng (0,5đ)
- Cốt truyện chặt chẽ (0,5đ)
- Chọn ngôi kể phù hợp – ngôi 1 (Người kể là bác Ba – bạn
chiến đấu của ông Sáu) (0,5đ)
- Ngôn ngữ kể chuyện giản dị, đậm chất Nam Bộ (0,5đ)
- Mức tối đa (2,0): HS đảm
bảo đầy đủ các yêu cầu
- Mức chưa tối đa:
+ HS chỉ đạt 3/4 yêu cầu (1.5)
+ HS chỉ đạt 1/2 yêu cầu (1.0)
+ HS chỉ đạt 1/3 yêu cầu (0.5)
- Không đạt ( 0 đ) : Không đạt được các yêu cầu trên
Câu 4 * Yêu cầu về hình thức (0.5 điểm):
- Đảm bảo là một bài văn ngắn
- Trình bày mạch lạc, diễn đạt trong sáng, không mắc lỗi chính
tả
- Mức tối đa (0.5): HS đảm bảo đầy đủ các yêu cầu trên
- Mức chưa tối đa(0.25):
HS chỉ đạt được 1 yêu cầu
- Không đạt (0đ) : Không
Trang 6* Yêu cầu về nội dung (4.5 điểm):
HS có thể trình bày nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo
được một số ý sau:
- Mở bài:
+ Giới thiệu về tác giả, tác phẩm;
+ Giới thiệu nhân vật Phương Định: nổi bật là vẻ đẹp tinh thần
dũng cảm tiêu biểu cho vẻ đẹp của thanh niên thời chống Mĩ
- Thân bài:
a HS phân tích được vẻ đẹp của nhân vật Phương Định
biểu hiện cụ thể ở tinh thần chiến đấu dũng cảm, thái độ bình
tĩnh vượt qua mọi nguy hiểm trong khi làm việc trên chiến
trường : (3 đ)
+ Khi chạy trên cao điểm bị bom đạn cày nát còn ẩn dấu những
quả bom chưa nổ cũng có nghĩa là đối mặt với thần chết nhưng
cô vẫn thấy bình thản, thẩm chí còn thấy thú vị, dù trên mình
vẫn còn những vết thương chưa lành miệng (1đ)
+ Cô đã đến với nhiệm vụ bằng tư thế bàng hoàng, bằng cảm
giác: “Các anh cao xạ đang dõi theo từng động tác cử chỉ của
mình” Ở đây lòng dũng cảm được kích thích bằng lòng tự
trọng: “Tôi đến gần quả bom thỉnh thoảng lưỡi xẻng chạm
vào những quả bom, một tiếng động sắc đến gai người” Đó là
cảm giác giữa sự sống và cái chết chỉ trong tích tắc thôi Nếu
không thành thạo chỉ sơ suất cô sẽ đi cả tuổi thanh xuân của
mình (1đ)
+ Cũng có lúc Phương Định nghĩ đến cái chết nhưng chỉ là mờ
nhạt còn ý nghĩ cháy bỏng trong cô là “liệu mìn có nổ không,
bom có nổ không, không nổ thì làm thế nào để châm mìn lần
hai” Như vậy giữa sự sống của mình và nhiệm vụ của mình
Phương Định đã lựa chọn đặt nhiệm vụ lên trên hết có như vậy
họ mới đảm báo cho những chuyến xe thông suốt vì miền Nam
thân yêu (1,0đ)
b Liên hệ với thế hệ trẻ ngày nay về tinh thần trách nhiệm,
nghĩa vụ đối với đất nước; có định hướng nhận thức và hành
đạt được các yêu cầu trên
* Mở bài:
- Mức tối đa (0.5): HS đảm bảo đầy đủ các yêu cầu trên
- Mức chưa tối đa(0.25):
HS chỉ nêu được 1 yêu cầu
- Không đạt (0đ) : Không đạt được các yêu cầu trên
*Thân bài:
Luận điểm a (3 đ):
- Mức tối đa(4.0): HS đảm
bảo đầy đủ các yêu cầu trên
- Mức chưa tối đa:
+ HS chỉ nêu được 2/3 ý (3.0)
+ HS chỉ nêu được 1/3 ý (1.5)
- Không đạt (0đ) : Không đạt được các yêu cầu trên
Luận điểm b (1 đ):
Trang 7động đúng đắn, phù hợp (1,0đ)
* Kết bài:
- Đánh giá về vẻ đẹp của nhân vật Phương Định: Cô và những
đồng đội trong tổ trinh sát mặt đường là hình ảnh tiêu biểu cho
thế hệ trẻ Việt Nam thời kì chống Mĩ cứu nước
- Nhân vật góp phần tạo nên thành công cho tác phẩm
- Mức tối đa (1): HS đảm bảo đầy đủ các yêu cầu trên
- Mức chưa tối đa(0.5): HS
có bàn đến nhưng chưa còn hời hợt hoặc còn miễn cưỡng, thiếu chân thực
- Không đạt (0đ) : Không đạt được các yêu cầu trên hoặc còn sai lệch về tư tưởng, nhận thức
* Kết bài:
- Mức tối đa (0.5): HS đảm bảo đầy đủ các yêu cầu trên
- Mức chưa tối đa(0.25):
HS chỉ nêu được 1 yêu cầu
- Không đạt (0đ) : Không đạt được các yêu cầu trên
