Văn học việt nam hiện đại 2b

Tr că tìnhă hìnhă y,ă ngă ph iă th că hi nă ch ă tr ngă đ iă m iă nh mă đ aă đ tă n căthoátăkh iăđóiănghèo.ăChính t ă iăh iă ngăl năVIă1986,ăđ tăn căchínhă th căb căvƠoăgiaiăđo năđ iăm i

TR NGă IăH CăPH MăV Nă NG

KHOAăS ăPH MăXÃăH I

Bài gi ng h c ph n

Ch ngătrìnhăcaoăđ ng,ăngƠnhăS ăph măNg ăv n

Gi ngăviên:ăTR NăTH ăTHU

KhoaăS ăph măXưăh i

QU NGăNGÃI,ăTHỄNGă5/2014

M CăL C

Ch ngă1.ăKHỄIăQUỄTăV ăV NăH CăVI TăNAMăT ăSAUă1975 1

1.1.ăHoƠnăc nhăl chăs ă- xưăh i,ăt ăt ngă– v năhoáăvƠăđòiăh iăđ iăm iăv năh c 1

1.1.1.ăHoƠnăc nhăl chăs ă- xưăh i,ăv năhoáă– t ăt ng 1

1.1.2.ă òiăh iăđ iăm iăv năh c 2

1.2.ăTi nătrìnhăv năđ ngăc aăv năh căt ăsauă1975 4

1.2.1.ăT ăsauăthángă4ăn mă1975ăđ nă1985 4

1.2.2.ăT ă1986ăđ năđ uănh ngăn mă90 6

1.2.3.ăT ăgi aănh ngăn mă90 8

1.3.ă căđi măc ăb năc aăV năh căVi tăNamăt ăsauă1975 9

1.3.1.ăV năh căv năđ ngătheoăh ngădơnăch ăhoá 9

1.3.2 Tinh th nănhơnăb năvƠăs ăth căt nhăýăth căcáănhơnălƠăn năt ngăt ăt ngăvƠă c măh ngăch ăđ o,ăbaoătrùmătrongăn năv năh căgiaiăđo nănƠy 10

1.3.3.ăV năh căphátătri năphongăphú,ăđaăd ng,ăh ngăt iătínhăhi năđ i 11

Ch ngă2.ăV NăXUỌIăT ăSAUă1975 13

2.1.ăDi năm oăchung 13

2.1.1.ăCácăch ngăđ ngăv năđ ngăc aăv năxuôiăt ăsauă1975 13

2.1.2.ăCácăkhuynhăh ng 16

2.2.ăNh ngăđ iăm iăv ăt ăt ngăvƠăngh ăthu t 18

2.2.1.ă iăm iăquanăni măv ăhi năth c 18

2.2.2.ă iăm iăquanăni măngh ăthu tăv ăconăng i 19

2.2.3.ă iăm iăv ăngh ăthu tătr năthu t 20

2.3.ăThƠnhăt uăv ăcácăth ălo iăv năxuôi 21

2.3.1.ăTi uăthuy t 21

2.3.2.ăTruy năng n 22

2.3.3.ăKí,ăphóngăs 22

Ch ngă3.ăNGUY NăMINHăCHÂUă(1930ă- 1989) 24

3.1.ăTi uăs ,ăconăng i,ăquanăni măsángătác 24

3.1.1.ăTi uăs 24

3.1.2.ăConăng i 24

3.1.3.ăQuanăni măsángătác 25

3.2.ăConăđ ngăsángătácăc aăNguy năMinhăChơu 26

3.2.1.ăSángătácăc aăNguy năMinhăChơuătr că1975 26

3.2.2.ăSángătácăc aăNguy năMinhăChơuăt ăsauă1975 27

3.3.ăNguy năMinhăChơuăvƠăcôngăcu căđ iăm iăv năh c 29

3.3.1.ă iăm iăh ngăti păc năđ iăs ng 29

3.3.2.ă iăm iăquanăni măv ăconăng i 30

3.3.3.ă iăm iăngh ăthu tăv năxuôi,ăch ăy uălƠătruy năng n 30

3.4.ăV ătríăc aăNguy năMinhăChơuătrongăcôngăcu căđ iăm iăv năh c 31

Yêuăc uăsinhăviênăch năm tătrongăhaiătácăph măvƠăso năgiáoăánă(theoăm uăgiáoăánă THCSăhi năhƠnh),ăth căhƠnhăgi ngătrênăl p.ăCh ngă4.ăTH ăT ăSAUă1975 31

4.1.ăTi nătrìnhăth ăvƠăđ iăng ăsángătácăt ăsauă1975 32

4.1.1.ăS ăl căv ăti nătrìnhăv năđ ngăc aăth ăt ăsauă1975 32

4.1.2.ă iăng ăsángătác 34

4.2.ăNh ngăkhuynhăh ngăchínhătrongăth ăt ăsauă1975 35

4.2.1.ăTi păt căm chăc măh ngăs ăthi,ănh ngăthiênăv ăbiătrángăvƠăg năv iănh ngătr iă nghi m,ăkinhănghi măcáănhơn 35

4.2.2.ăH ngăvƠoăđ iăs ngăth ăs ăvƠătr ăv ăv iăcáiătôiăcáănhơn 36

4.2.3.ă iă sơuă vƠoă vùngă m ă c aă tơmă linh,ă vôă th că vƠă đ aă th ă theoă h ngă t ngă tr ng,ăsiêuăth c 39

4.3.ăNh ng tìmătòiăđ iăm iăngh ăthu tăth ăsauă1975 40

4.3.1.ăS ăđ iăm iăv ăngônăng 40

4.3.2.ăS ăbi năđ iăv ăth ălo i 42

4.3.3.ăS ăbi năđ iăv ăhìnhă nhăth 45

Ch ngă5.ăXUÂNăQU NHă(1942ă- 1988) 48

5.1 Ti uăs ,ăconăng i 48

5.2.ăConăđ ngăsángătác 49

5.ă3.ăTh ăXuơnăQu nh 50

5.3.1.ăKhátăv ngăh nhăphúcăđ iăth ng 50

5.3.2.ăCáiă“tôi”ătr ătìnhăđaăd ngăvƠăth ngănh t 52

5.3.3.ăHìnhă nh,ăgi ngăđi u,ăngônăng 55

TÀIăLI UăTHAMăKH O 60

Ch ngă1 KHỄIăQUỄTăV ăV NăH CăVI TăNAMăT ăSAUă1975

1.1 HoƠnăc nhăl chăs ă- xưăh i,ăt ăt ngăậ v năhoáăvƠăđòiăh iăđ iăm iăv năh c 1.1.1 HoƠnăc nhăl chăs ă- xưăh i,ăv năhoáăậ t ăt ng

iăth ngămùaăxuơnăn mă1975ăđưăk tăthúcăth ngăl iăcu căkhángăchi năch ngă

M ,ăc ăn căph năkh iăb tătayăvƠoăxơyăd ngăđ tăn c,ăkh căph căh uăqu ăn ngăn ă

c aăhaiăcu căchi nătranh.ăXưăh iăVi tăNamăđưăth căs ăchuy năsangăm tăgiaiăđo nă

m i:ăhòaăbình,ăth ngănh t.ăTh ănh ng,ăc ădơnăt căl iăph iăđ ngăđ uăv iănh ngăkhóă

kh năm iătrongăn c:ătìnhătr ngătrìătr ăc aăc ăch ăqu nălýăquanăliêuăbaoăc p,ăđ iă

s ngănhơnădơnăkhóăkh n,ăđ tăn cănghèoănƠn,ăl căh u… CònăngoƠiăn c,ălƠăs ătanărưăc aăh ăth ngăcácăn căxưăh iăch ăngh aăvƠăs ăs păđ ăc aăLiênăbangăXôăVi tă–

v nălƠăn căđ ăđ uăchoăVi tăNamăth iăk ănƠy

Tr că tìnhă hìnhă y,ă ngă ph iă th că hi nă ch ă tr ngă đ iă m iă nh mă đ aă đ tă

n căthoátăkh iăđóiănghèo.ăChính t ă iăh iă ngăl năVIă(1986),ăđ tăn căchínhă

th căb căvƠoăgiaiăđo năđ iăm iăđ aăđ tăn căraăkh iăcu căkh ng ho ngăđ ăb căvƠoăth iăkìăphátătri năm i.ăS ăsuyăthoáiăkinhăt ăđưăđ căch năl iăvƠăn năkinhăt ăb tă

đ uăcóăs ăt ngătr ngăv iăt căđ ăngƠyăcƠngăcao vƠăd năcóăs ă năđ nh,ăn năkinhăt ăth ă

tr ngăd năđ căhìnhăthƠnh.ă iăm iăc ngăcóăngh aălƠăm ăc aăt ngăc ngăgiaoăl uăvƠăh iănh păqu căt ătrênăm iăbìnhădi năchínhătr ,ăkinhăt ,ăv năhoá.ăG năhaiăm iă

n măt ăkhiăb tăđ uăcôngăcu căđ iăm i,ătrênăđ tăn cătaăđưădi năraăr tănhi uăs ăthayă

đ iătheoăh ngătíchăc c,ălƠmăbi năđ iăsơuăs c,ătoƠnădi năhìnhă nhăc aăđ tăn c.ă

T ă nh ngă n mă thángă chi nă tranhă chuy nă sangă hoƠă bình,ă t ă n nă kinhă t ă t pătrung,ăbaoăc păchuy năsangăkinhăt ăth ătr ngătheoăđ nhăh ngăxưăh iăch ăngh a,ăt ă

m iăquanăh ăv ăchínhătr ,ăkinhăt ăh uănh ăch ăkhépăkínătrongăh ăth ngăcácăn căxưă

h iăch ăngh aătr căđơy,ăđ năch ătr ngăm ăc a,ăh iănh pătoƠnădi năv iăth ăgi i,ă

nh ngăđi uăđóăđưăt tăy uăkéoătheoănhi uăđ iăthayăv ăm tăxưăh i Nôngăthônătr căđơyălƠăch ăd aăv ngăch căc aăchi nătranhăcáchăm ng,ălƠăn iăch ăy uăđ ăhuyăđ ngănhơnăl c,ăv tăl căcungă ngăchoăchi nătr ng,ăvƠăđ ălƠmăt tăđ cănhi măv ăđóăph iă

d aăh năvƠoăc ăc uăt ăch căc aăh pătácăxư.ăC ăc uă yăđưăkhôngăcònăthíchăh păv iă

đi uăki năm i,ăkhiăru ngăđ tăph iăđ căgiaoăkhoánăđ năt ngăh ănôngădơnăđ ăgi iăphóngăti măn ngăc aăm iăng iălaoăđ ngăkhiăh ăđ călƠmăch ăchínhămình.ă

Trongăchi nătranhăgi ăn căvƠăgi iăphóngădơnăt c,ăs căm nhăc aătinhăth năyêuă

n căvƠăýăth căc ngăđ ngăđưăđ căphátăhuyăcaoăđ ăCu căs ngăcáănhơn,ăriêngăt ă

c aăm iăng iăph iăthuăh păl iăđ năt iăthi u,ănh ngăch ăchoăđ iăs ngăchungăc aă

t păth ,ăc aăc ădơnăt c.ăConăng iăđ cănhìnănh n,ăđánhăgiáătr căh tăvƠăch ăy uă ă

t ăcáchăconăng iăc aădơnăt c,ăc aănhơnădơn,ăc aăcáchăm ng.ăNayăhoƠăbìnhătr ăl i, conăng iătr ăv ăv iăcu căs ngăbìnhăth ng,ăc ngăcóăngh aălƠătr ăv ăv iăđ iăth ngă– cáiăđ iăth ngăph năt p,ămuônăv ăl năl năt tăx u,ătr ngăđen,ăbiăhƠi…ýăth căcáănhơnăv iăm iănhuăc uăc aăconăng iănh ăm tăcáăth ,ăm tăth căth ăs ngăđưăđ că

th căt nhătr ăl i.ăCácăgiáătr ăv ăxưăh i,ăđ oăđ c,ănhơnăcách…tr căđơyăb năv ngăthìălúcănƠyănhi uăđi uăđưăkhôngăcònăphùăh păvƠăđưăr năn t,ătrongăkhiăđóăcácăchu năgiáă

tr ăm iăthìăch aăhìnhăthƠnhăth căs ă

1.1 2.ă òiăh iăđ iăm iăv năh c

V năh căVi tăNam trongăbaăm iăn m,ăt ă1945ă– 1975ăđưălƠmătrònăs ăm nhăcaoăc ăc aăm tăn năv năh căph căv ăcáchăm ng,ăc ăv ăchi năđ uăvìăT ăqu c,ădơnă

t c,ănhơnădơn.ăV ăđ căđi mălo iăhình,ăđóălƠăn năv năh cătheoăkhuynhăh ngăs ăthi,ă

đ căth ăhi nătrongăs ăth ngănh tătrênăquanăđi măs ăthiăt ăc măh ng,ăđ ătƠiăvƠăch ă

đ ,ăth ăgi iănhơnăv tăchoăđ năk tăc u,ăgi ngăđi u N năv năh căs ăthiă yălƠăm tăgiaiă

đo năcóătínhăđ căthù,ăcóănh ngăđóngăgópăriêngăchoăti nătrìnhăv năh cădơnăt c.ă că

đi măc aănóăcònăti păt căchiăph iăn năv năh că n aăcu iăth păk ă70ăvƠăph nănƠoă ă

c ăn aăđ uăth păniênă80.ăNh ngăs ăchuy năbi năc aăđ iăs ngăxưăh i,ăv năhoáăt ă

t ng đưăd năđ nănh ngăđ iăthayătrongănhuăc uăvƠăquanăni măth măm ,ăđòiăh iăv nă

h căph iăđ iăm i.ăK ăt ăđơy,ăđ iăm iăv năh cătr ăthƠnhăđòiăh iă chung,ăb căthi tăkhôngăch ăc aăgi iăsángătác,ălíălu năphêăbìnhămƠăc ăcôngăchúngăyêuăth ăv n

Tr c 1975,ăv năh căVi tăNamăch uăs ăchiăph iăc aăhoƠnăc nhăchi nătranhănênă

đưăt oăraăm t n n v n h c ph c v chi n tranh v i xu h ng đ i chúng hóa và

cách m ng hóa LúcănƠy,ăv năh căđ căxemănh ălƠăv ăkhíăt ăt ngăđ ăchi năđ u,ă

đápă ngăcácăyêuăc uăc aăs ănghi păcáchăm ng.ăVìăm cătiêuănƠyămƠăv năh căcáchă

m ngăkhôngăđ căphépănóiăđ năcu căs ngăriêngăt ăc aăconăng i,ăkhôngăđ căđ ă

c păđ năýăth căcáănhơn,ăkhôngăđ c caăng iăth ătìnhăyêuălưngăm n,ă yăm ălƠmăchoăconăng iătr ănênăy uăđu i,…ăConăng iăđ cănhìnănh n,ăđánhăgiáătr căh tăvƠăch ă

y uă ăt ăcáchăconăng iăc aădơnăt c,ăc aănhơnădơn,ăc aăcáchăm ng.ă óălƠăth iăk ă

theoăcáchănóiăc aănhƠăth ăCh ăLanăViên:ă“nh ngăn măđ tăn căcóăchungătâmăh n,ă

cóăchungăkhuônăm t,ăn ăc iăti năđ aăcon,ănghìnăbàăm ănh ănhau”.ăHayănóiănh ă

nhƠănghiênăc uăHoƠngăNg căHi n,ăđ căđi măbaoătrùmăc aăv năh cătaătrongăth iăkìăqua,ălƠă“ch ăngh aăhi năth căph iăđ o”.ă i uănƠyăc ngăd ăhi u,ăb iătrongăhoƠnăc nhăchi nătranhătƠnăkh cănh ăth ,ăch ăcóăs căm nhăc aătinhăth năyêuăn c,ăc aăýăth că

c ngăđ ng,ăc aătìnhăđoƠnăk tăthìăchúngătaăm iăcóăth ătiêuădi tăk ăthù,ădƠnhăl iăđ că

l p,ăt ădo

Nh ng sau 1975,ăđ tăn căhòa bình, th ngănh t,ăv năh căkhôngăcònăph căv ă

cáchăm ng,ăc ăv ăchi năđ uăn aănênăkhôngăth ăv năc ămưiăl nădƠiătrênănh ngăconă

đ ngăđưăl măl iămònăx a.ăConăng iăc ngăkhôngăth ăc ămưiăki măch ăcáiătôiăc aăriêngămình,ăýăth căcáănhơnăc ngăkhôngăth ă“gi ăv ”ăng ăquênămưiăđ c.ăConăng iă

gi ătr ăv v iăcu căs ngăđ iăth ngăv iăt tăc ănh ngăH ,ăN ,ăỄi,ă ,ănh ngăquanătơmă

v ăh nhăphúcăriêngăt ,ăquy năl iăcáănhơnăvƠăc ănh ngăhamămu nătr năt căb năn ngă

c aăm iăconăng i.ăDoăđó,ănhƠăv năph iătr ăthƠnhăng iăcóăth ăsoiăth uăđ căt tăc ă

nh ngăđi uă y.ăNóiănh ăNguy năV năB ng,ănhƠăv năph iă“th ăhi năđ căs ăph nă

conăng iăm tăcáchăsâuăs căh n”,ăhayănh ăNguy năV năTùngălƠă“c năn măb tăđ că

c ă nh ngă hànhă đ ng,ă toană tính,ă tâmă tr ng,ă hamă mu nă r tă đ iă th ngă c aă conă

ng i”.ăCònănhƠăv năNg.ăMinhăChơuătrongăbƠiăVi t ố ăchi nătranh thìăkh ngăđ nhă

“R iătr căsauăconăng iăc ngăđãăleoălênăcácăs ăki năđ ăđòiăquy năs ng” ơyălƠă

h ăqu ăđ aăt iăm tăkhuynhăh ngăm iătrongăv năh că ăn aăđ uănh ngăn mă80ăc aă

th ăk ătr c,ăđó là khuynh h ng ti p c n đ i s ng trên bình di n th s - đ i t

Khuynhă h ngă nƠyă khôngă ch ă “c iă trói”ă choă nh ngă cơyă bútă thu că th ă h ă tr ngăthƠnhăt ătr căn mă1975ămƠăcònăm ăđ ng,ăt oăngu năc măh ngăsángătácăchoăhƠngă

lo tăcơyăbútăthu căcácăth ăh ăth iăk ăđ iăm i,ănh tălƠăcácăcơyăbútăn ănh :ăPhanăTh ăVàngăAnh,ăNguy năTh ăThuăHu ,ăNguy năNg căT ,ăVõăTh ăH o,ăLíăLan,ăPh măTh ăHoƠi…

Nh ngăcơyăbútănƠyăkhôngăch ăđiăvƠoăkhámăpháăb năth ăt ănhiênăc aăconăng iămƠăcònăkhaiăthácăc ănh ngăchi uăsơuăbíă năc aătơmălinh,ăc aăti măth c,ăvôăth c,ă

nh ngăth ăv nălƠăm tăph năkhôngăth ăthi uăc aăđ iăs ngăconăng i,ănh ngătr căđơyă doă nhi uă nguyênă nhơnă kháchă quană vƠă c ă ch ă quană mƠă chúngă th ngă khôngă

đ căđ ăc păđ n.ă

Ý th c đ i m i c a nhà v n Vi t Nam b t g p chính sách m c a, h i nh p

c a ng đã t o ra m t môi tr ng thu n l i cho s giao l u v n hóa, v n h c

gi a Vi t Nam và các n c trên th gi i, nh t là ph ng Tây.ăNh ăv y,ăcácănhƠă

v năc aăchúngătaăcóăđi uăki năti păthu,ăh căt păcácătrƠoăl u,ăkhuynhăh ngăm iăm ,ă

hi năđ iăc aăph ngăTơyăgiúpăh ăcóăs ăsángăt o,ăphátăhuy cá tính và phong cách cá nhơnăt oăs ăđ tăpháătrênăconăđ ngăv nănghi păc aămìnhăđápă ngăni mămongăm iă

c aăđôngăđ oăb năđ c

1 2.ăTi nătrìnhăv năđ ngăc aăv năh căt ăsauă1975

1 2.1.ăT ăsauăthángă4ăn mă1975ăđ nă1985

ơyălƠăth iăkìăchuy năti păt ăn năv năh c trongăchi nătranhăsangăn năv năh c

c aăth iăkìăh uăchi n.ăTínhăch tăchuy năti pănƠyăth ăhi nărõă ăc ăđ ătƠi,ăc măh ng,ăcácăph ngăth căngh ăthu tăvƠăc ăquyălu tăv năđ ngăc aăv năh c

ăn aăcu iăth păk ă70,ănh ngăn măli năsauăkhiăk tăthúcăth ngăl iăcu căkháng

chi n ch ngăM ăc u n c,ăđ ătƠiăchi nătranhăvƠăkhuynhăh ngăs ăthiăv năn iătr i,ătuyăđưăcóănh ngătìmătòiăvƠăb căphátătri năm iăc ă ăv năxuôiăvƠăth

Trongăv năxuôi,ăcùngăv iăh ngăti păc năchi nătranhă ăc ăliăg n,ăt ăchi năhƠoă

vƠăng iălínhăho c nh ngăcánăb ăch ăhuyă ăđ năv ăc ăs ă(ti uăthuy tăTrongăc năgióă

l c – Khu tăQuangăThu ,ăN mă75ăh ăđãăs ngănh ăth - Ng Trí Huân, ả ăcùngăth iă

ố iănh ngăai – TháiăBáăL i…)ălƠăcáchăti păc năchi nătranhăt ăcáiănhìnătoƠnăc c,ăt ă

s ăch ăhuyă(kíăs ăThángăbaă ăTây Nguyên – Ng.ăKh i,ă iăth ngămùaăồuân – V nă

Ti năD ng,ăti uăthuy tă tămi nă ông - NamăHƠ).ăM tăs ăcơyăbútămu năb ăsungă

choăb cătranhăv ăcu căkhángăchi năb ngăvi cătáiăhi năth iăkìăđ yăkhóăkh năc aăl că

l ngă cáchă m ng trênă chi nă tr ngă mi nă Namă th iă kìă sauă M uă Thơnă 1968ă (ti uă

thuy tă tătr ng – Nguy n Tr ngăOánh,ăN ngăđ ngăb ng – Chu Lai)

Trongăth ,ăm chăc măh ngătr ătìnhă– s ăthiăv năti păt cădòngăch yăm nhăm ăcùngăv iăxuăh ngănhìnăl i kháiăquátăv ăcu căchi nătranhăvƠăhƠnhătrìnhăc aănh ngă

th ăh ăđưăđiăquaăcu căchi năđ uălơuădƠiăvƠăquy tăli tă y.ăCùngăv iăcácăt păth ăc aă

nh ngănhƠăth ăthu cănhi uăth ăh ăđ căraăm tăkháăd năd pătrongăvƠiăn măsauăkhiă

k tăthúcăchi nătranhălƠăs ăn ăr ăc aăcácătr ngăcaăvi tăv ăchi nătranhătrongăkho ngă

nh ngă n mă t ă 1976ă – 1980 (Nh ngă ng iă điă t iă bi n – Thanhă Th o,ă ngă t iă

thànhăph và Tr ngăcaăbi n – H uăTh nh,ăTr ngăcaăS ăđoàn – Nguy n căM u,ă

M tătr iătrongălòngăđ t – Tr năM nhăH o…).ăTr ngăcaăc aăcácănhƠăth ăth ăh ă

ch ngăM ăđưăphátăhuyănh ngă uăth ăc aăth ălo iămangătínhăt ngăh p,ăk tăh păc ăt ă

s ,ătr ătìnhăvƠăchínhălu n.ă óăcóăth ăxemălƠăs ăt ngăk tănh ngătr iănghi măvƠătr ngă

thƠnhăc aăth ăh ătr ăđiăquaăcu căchi nătranhăv iăt ăcáchăc aăm tăth ăh ă“dànăhàngă

gánhăđ tăn cătrênăốai”ă(B ngăVi t)

M tăs ăcơyăbútăđưăđ ăc păk păth iănh ngăv năđ ăm iăn yăsinhătrongăbu iăgiaoă

th iăt ăchi nătranhăsangăhoƠăbình,ămƠăcu căs ngă ăm iăn iăhi năraăkhôngăch ăcóă

ni măvuiăc aăhoƠăbình,ăchi năth ng,ăđoƠnăt ămƠăcònăv iăbaoăph căt p,ăkhóăkh năvƠă

c ănh ngămơuăthu năm iăn yăsinhă(t pătruy năng năN măhoàăbìnhăđ uătiên vƠăti uă

thuy tăNh ngăkho ngăcáchăcònăl i c aăNguy n M nhăTu n,ăMi năcháy – Nguy n

MinhăChơu).ăB ngăd ăc măc aăm tănhƠăv năđ yătráchănhi m,ăNguy năMinhăChơu

đưăkh ngăđ nhă“B căraăkh iăm tăcu căchi nătranhăc ngăph iăcóăđ yăđ tríătu ăốàă

ngh ăl cănh ăb căốàoăm tăcu căchi nătranh”

B căsangănh ngăn măđ uăth păk ă80ătìnhăhìnhăkinhăt ă- xưăh iăc aăđ tăn că

g pănhi uăkhóăkh năvƠăr iăvƠoăkh ngăho ngăngƠyăcƠngătr mătr ng.ăN năv năh c

c ngăch ngăl iăvƠăkhôngăítăng iăvi tălơmăvƠo tìnhătr ngăb iăr i,ăkhôngătìmăth yă

ph ngăh ngăsángătác.ăÝăth căngh ăthu tăc aăs ăđôngăng iăvi tăch aăchuy năbi nă

k pă v iă th că ti nă xưă h i,ă nh ngă quană ni mă vƠă cáchă ti pă c nă hi nă th că v nă quenăthu cătrongăth iăkìătr căđưăt ăraăb tăc pătr căhi năth căm iăvƠăđòiăh iăc aăng iă

đ c.ăNh ngăc ngăchínhătrongăth iăgianănƠyăđưădi năraăs ăv năđ ngă ăchi uăsơuăc aă

đ iăs ngăv năh c,ăv iănh ngătr nătr ,ătìmătòiăth măl ngămƠăquy tăli tă ăm tăs ănhƠă

v năm năc măv iăđòiăh iăc aăcu căs ngăvƠăcóăýăth cătráchănhi măcaoăv ngòi bút

c aămình.ă óălƠănh ngăng iăđiătiênăphongătrongăcôngăcu căđ iăm iăv năh c, mà

ng iă“m ăđ ngătinhăanhăốàătàiăn ng đãăđiăđ căồaănh t”ă(NguyênăNg c) ăch ng

đ uănƠyălƠăNguy năMinhăChơu v iăcácătruy năng năh ngăvƠoă đ iăs ngăth ăs ă- sinhăho tăhƠng ngƠyăc aăconăng i.ăGópăph năt oănênăchuy năđ ngătheoăh ngăm iă

c aăv năh c trongănh ngăn mănƠyăcònăph iăk ăđ năsángătácăc aăNguy n Kh iă(Ả pă

g ăcu iăn m,ăTh iăgianăc aăng i), Nguy n M nhăTu nă( ngătr căbi năvà Cù lao tràm ),ăMaăV năKhángă(Mùaăláăr ngătrongăố n),ăD ngăThuăH ngă(Bên kia

b ă oăố ng,ăChuy nătìnhăk ătr călúcăr ngăđông), th ăc aăNguy năDuy (Ánhătr ng),

Ý Nhi (Ng iăđànăbàăng iăđan),ătr ngăcaăc aăThanhăTh oă(Nh ngăng năsóngăm tă

tr i,ăKh iăốuôngăRuă- bích)…Trênăsơnăkh uăk chănói,ănhi uăv c aăL uăQuangăV (L iăth ăth ă9,ăả năTr ngăBaădaăhàngăth t) đưătr cădi năt năcôngăvƠoănhi uăcáiătiêuă

c c,ătrìătr ătrongăxã h i,ătrongăkinhăt ăvƠătrongăt ăt ngăc aăm tăb ăph năcánăb ă

qu nălý.ă

1 2.2.ăT ă1986ăđ năđ uănh ngăn mă90

ngăl iăđ iăm iăt iă iăh iăVIăc aă ngăvƠăti pătheoăđóălƠăNgh ăquy tă05ă

c aăB ăchínhătr , cu căg păg ăc aăT ngăBíăth ăNguy n V năLinhăv iăđ iădi năgi iă

v năngh ăs ăvƠoăcu iăn mă1987,ăt tăc ăđưăth iăm tălu ngăgióăl năvƠoăđ iăs ngăv nă

h c ngh ăthu tăn cănhƠ,ăm ăraăth iăkìăđ iăm iăc a v năh căVi tăNam trong tinh

th năđ iăm iăt ăduyăvƠănhìnăth ngăvƠoăs ăth t.ă

VƠoăn aăcu iănh ngăn mă80ăvƠăđ uănh ngăn mă90ăđưăphátătri năm nhăkhuynhă

h ngănh năth căl iăhi năth căv iăc măh ngăphêăphánăm nhăm ătrênătinhăth nănhơnă

b n.ă Ti uă thuy tă Th iă ồaă ố ng c aă Lêă L uă đ că coiă lƠă tác ph m kh iă dòngă choă

khuynhăh ngănƠyăvƠăđưătr ăthƠnhăs ăki năv năh c n iăb tăc aănh ngăn mă86ă– 87 Chi nătranhăc ngăđ c Nguy năMinhăChơu nhìnănh năt ăphíaătácăđ ngăc aănóăđ nă

s ăph năvƠătínhăcáchăconăng iă(C ălau, Mùa tráiăcócă ămi năNam),ăcònăB oăNinhă

thìă th ă hi nă th mă thíaă n iă bu nă chi nă tranhă v iă nh ngă th ă h ă ph iă tr iă quaă cu că

chi nă yătrongăThânăph năc aătìnhăyêuă(N iăbu năchi nătranh).ăChi nătranhăc ngă

đ căc mănh năth măthíaăv ănh ngătácăđ ngăc aănóăđ năcu căđ i vƠăs ăph nă ăth iă

h uăchi năc aănh ngăconăng iăđưătr iăquaăcu căchi nă( nămàyăd ăốãng – Chu Lai,

Chim én bay – Nguy n Trí Huân, Ng iăsótăl iăc aăr ngăc i – VõăTh ăH o…).ă

Nguy n HuyăThi păl iăph iăbƠyăs ăkh ngăho ngăc aăxã h i quaăvi căthayăđ iăcácă

giá tr ăvƠăl iăs ngă(T ngăố ăh u,ăKhôngăcóăốua) Còn B năkhôngăch ng c aăD ngă

H ng,ăM nhăđ tăl măng iănhi uăma c aăNguy n Kh căTr ng,ă ámăc iăkhôngă

cóăgi yăgiáăthú c aăMaăV năKhángăl iălƠănh ngăb cătranhăhi năth căv iănhi uăm ngă

t iătr căđơyăth ngăb ăkhu tăl p,ănayăđưăhi năraătrênătrangăsáchăv iăbaoăđi uăxótăxaăvƠăc ăs ănh cănh iămƠăcácătácăgi ămu năth căt nhătrongăm iăng iăđ căc ngănh ătoàn xã h i đ ăcóăth ăd tăkhoátăv tăquaăcáiă“th iăxaăv ng”ăv năch aăxaălƠăm y.ăTuyănhiên,ăcóălúcăc măh ngăphêăphánăb ăđ yăt iăc căđoan,ăl chăl căvƠăng iăvi tă

b căl ăm tăcáiănhìnă măđ m.ăăă

Ti păt căh ngăti păc năđ iăs ngătrênăbìnhădi năth ăs ă- đ iăt ăđưăđ căm ăraă ă

n aăđ uănh ngăn mă80,ănhi uăcơyăbútăđưăđiăvƠoăth ăhi năm iăkhíaăc nhăc aăđ iăs ngăcáănhơnăvƠănh ngăquanăh ăth ăs ăđanăd tănênăcu căs ngăđ iăth ngăph năt păvƠă

v nhăh ng.ăNhi uănhƠăv năcóăh ngăthúăđiăvƠoăkhámăpháăchi uăsơuăbíă năc aătơmălinh,ăti măth c,ăvôăth căvƠăc ăph năb năn ngăt ănhiênăc aăconăng i,ăb iăđóălƠăm tă

ph năkhôngăth ăthi uăđ căc aăm iăconăng i,ănh ngătr căđơyădoănhi uănguyênănhơnămƠănóăth ngăb ăv năh c xemănh ,ăth măchíăb ăqua.ăTiêuăbi uăchoăh ngăđiănƠyăcóăNguy n HuyăThi p,ăPh măTh ăHoƠi,ăMaăV năKháng,ăH ăAnhăThái,…

V ăđ iăng ăsángătác,ăngoƠiăNguy năMinhăChơu đ căcoiălƠăng iăm ăđ ng tinhăanhăvƠătƠiăn ngăc aăcôngăcu căđ iăm i,ăcònăcóăcácănhƠăv nănh ăNguy năKh i,ăMaăV năKháng,ăNguy n Kh căTr ng,ăNguyênăNg c,…ăM tăs ănhƠăv năthu căth ă

h ă “ti nă chi n”ă v nă b tă k pă v iă b că chuy nă c aă th iă đ iă đ ă cóă đ că nh ngă tác

ph m gơyăchúăýănh ăCát b iăchânăai – TôăHoƠi,ăbaăt păDiăc oăth – Ch ăLanăViên.ă

ôngăđ oănh tăv nălƠăth ăh ănhƠăv năxu tăhi năt ăsau 1975,ătrongăđóătiêuăbi uălƠăNguy n Huyă Thi p,ă Ph mă Th ă HoƠi,ă Chuă Lai,ă T ă Duyă Anh,ă H ă Anhă Thái,ă B oăNinh,ăđ căbi tăs ăxu tăhi năc aănhi uăcơyăbútăn nh ăNguy năNg căT ,ăPhanăTh ăVƠngăAnh,ăNguy n Th ăThuăHu ,ăLíăLan,ăVõăTh ăH o,…đưăđemăl iănh ngăs căđi uă

m iăchoăc ăv năxuôiăvƠăth ă

Cácăth ălo iăv năh c đ uăcóăs ăbi năđ i,ănh ngăgi ăvaiătròăxungăkíchăvƠăphátătri năsôiăn i,ăphongăphúănh tălƠăkhuăv căv năxuôiăv iăs ăđaăd ngăc aăcácăth ătruy nă

ng n,ăti uăthuy t,ăkí,ăphóngăs …ăTh iăkìănƠy,ăth ăg pănhi uăkhóăkh năvƠăcóănh ngăkho ngăth iăgianăch ngăl i

VƠoăđ uănh ngăn mă90,ăxu tăhi năxuăh ngăcáchătơnăm nhăm ătrongăth ăKh iă

đ ngăchoănh ngăcáchătơnănƠyălƠăm tăs ănhƠăth ăthu căth ăh ătr că75ăv iănh ngăt pă

th ăch aăđ ngănhi uăth ănghi m,ătìmătòi,ăgơyăraănh ngăph nă ngăkhácănhauătrongă

gi iă sángă tácă vƠă côngă chúng:ă V ă Kinhă B c,ă M aă Thu nă Thành c aă HoƠngă C m,ă

Bóngăch c aăLêă t,ăC ngăt nh,ăMùaăs ch c aăTr năD n, B năl và Ô mai c aă

ngă ìnhăH ng,ăNg aăbi năvà Ng iăđiătìmăm t c aăHoƠngăH ng.ăNguy n Quang Thi uăc ngăgópăvƠoăxuăh ngăcáchătơnăth ăb ngăhaiăt p:ă S ăm tăng ăc aăl a và

Nh ngăng iăđànăbàăgánhăn căsông

1 2.3.ăT ăgi aănh ngăn mă90

T ăgi aănh ngăn m 90ăc aăth ăk ăXX,ătrongăxuăth ăđiăt iăs ă năđ nhăc aăxưă

h i,ă v nă h că v ă c ă b nă c ngă tr ă l iă v iă nh ngă quyă lu tă mangă tínhă bìnhă th ng,ă

nh ngăkhôngăxaăr iăđ nhăh ngăđ iăm iăđưăhìnhăthƠnhăt ăgi aănh ngăn mă80.ă ơyălƠălúcăv năh cătr ăv ăv iăđ iăs ngăth ngănh tăvƠăv nhăh ng,ăđ ngăth iăcóăýăth căvƠănhuăc uăt ăđ iăm iăv ăhìnhăth căngh ăthu t,ăph ngăth căth ăhi n.ăTuyăítăcóănh ngătácăph mătr ăthƠnhăhi năt ngăthuăhútăđôngăđ oăcôngăchúng,ănh ngăh uănh ă ăth ă

lo iănƠoăc ngăcóăs ătìmătòi,ăs ăđ iăm i.ă

Trongăth ,ăm tăs ăcơyăbútătr ăg năđơyăđưăgơyăđ căs ăchúăýăb ngănh ngătìmătòiă

m i,ăcóăkhiătáoăb o trongăh ngăđiăsơuăvƠoăb năth ăconăng iăv iăkhátăv ngăthƠnhă

th căvƠăph iăbƠyăt tăc ăm iăđi uătrênătrangăvi tă(PhanăHuy năTh ,ăViăThu ăLinh,…) Trongăv năxuôiănh ngăn mă90ăvƠănh ngăn măsauăđó,ăn iălênăhaiăm ngăđángăchú ý: h i kí – t truy n và ti u thuy t l ch s ăM tălo tăh iăkíăc aăcácănhƠăth ,ănhƠă

v n,ăc ănh ngănhƠăho tăđ ngăxưăh iăđưăđemăl iăchoăng iăđ cănh ngăhi uăbi tăc ă

th ,ăsinhăđ ngăvƠăxácăth căv ăxưăh i,ăl chăs ,ăv ăđ iăs ngăv năh c.ăTôăHoƠiăcóăh iăkíă

Cátă b iă chână ai,ă Chi uă chi u,ă ti uă thuy tă l chă s ă ả ă Quýă Ly c aă Nguy nă Xuơnă

Khánh, Giàn thiêu c aăVõăTh ăH oălƠănh ngăh ngăkhaiăthácăl chăs ăcóănh ngăcáchă

ti păc năm i.ăNh ngăth ănghi măm nhăb oăđ ăcáchătơnăti uăthuy tăc ngăđ căcácătácăgi ăthu căth ăh ăđ iăm iăth căhi nătrongăhƠngălo tăti uăthuy tăxu tăhi năg năđơyă(C ăh iăc aăChúa c aăNguy năVi tăHƠ,ăCõiăng iărungăchuôngăt năth c aăH ăAnhă

Thái, Thiênăth năsámăh i c aăT ăDuyăAnh…)

1 3.ă căđi măc ăb năc aăV năh căVi tăNamăt ăsauă1975

1 3.1.ăV năh căv năđ ngătheoăh ngădơnăch ăhoá

Nhìnăl iăti nătrìnhăv năh căVi tăNamăth ăk ăXXăchúngătaăcóăth ăth yăbaăxuă

h ngăv năđ ngăchínhă ăbaăth iăk ăphátătri năc aăn năv năh c:ăT ăđ uăth ăk ăXXă

đ nă1945ăv n h c v n đ ng theo h ng hi n đ i hoá; trongăbaăm iăn măti pătheoă

t ă1945ă– 1975 v n h c v n đ ng theo xu h ng đ i chúng hoá và cách m ng

hoá ;ăcònăt ăsauă1975,ănh tălƠăt ăgi aănh ngăn mă80ătr ăđi,ădân ch hoá là xu th

l n c a xã h i và trong đ i s ng tinh th n c a con ng i, c ng đã tr thành xu

h ng v n đ ng c a n n v n h c iăh iă ngăl năth ăVI kêuăg iăđ iăm iăt ăduy,ă

nhìnăth ngăvƠoăs ăth tăđưăt oăc ăs ăt ăt ngăchoăxuăh ngădơnăch ăhoáătrongăv nă

h c đ căkh iădòngăvƠăphátătri năm nhăm ăDơnăch ăhoáăđưăth măsơuăvƠăđ căth ă

hi nă ănhi uăc păd ăvƠăbìnhădi năc aăđ iăs ngăv năh c.ăTrênăbìnhădi năýăth căngh ăthu tăđưăcóănh ngăbi năđ iăquanătr ngătheoăh ngădơnăch ăhoáăc aăcácăquanăni mă

v ăvaiătrò,ăv ătríăvƠăch căn ngăc aăv năh c,ănhƠăv năvƠăquanăni măv ăhi năth c.ă

N uănh tr căkia,ăv năh c đ căxemănh ălƠăv ăkhíăt t ng,ăph căv ăchoăs ănghi păcáchăm ng, thì sau 75 v năh c c ngăkhôngăh ăt ăb ăvaiătròăv ăkhíătinhăth nă–

t ăt ng,ănh ng nó đ c nh n m nh tr c h t s c m nh khám phá th c t i và

th c t nh ý th c v s th t, vai trò d báo, d c m Thêmăn a,ătrongăxuăh ngă

dơnăch ăhoáăc aăxã h i, v năh c cònăđ căxemălƠăm tăph ngăti năc năthi tăđ ăt ă

bi uăhi n,ăbaoăg măc ăvi căphátăbi uăt ăt ng,ăquanăni m,ăchínhăki năc aăm iăng iăngh ăs ăv ăxã h i vƠăconăng i.ăV nă h c khôngăch ălƠă ti ngănóiăchungăc aăc ngă

đ ng,ădơnăt c mƠăcóăth ălƠăphátăngônăc aăm iăcáănhơn.ăKhôngăch ălƠăkinhănghi mă

c ngăđ ngăm iăđ căcoiătr ngămƠăcònăc năđ năkinhănghi măcáănhơnăđ ălƠmăgiƠuăthêmănh năth căc aăm iăng iăvƠătoƠnăxã h i

Quan ni m v ki u nhà v n c ng có s thay đ i.ăN năv năh căcáchăm ng đưă

s năsinhăvƠăđƠoăluy nănênăm tăđ i ng nhà v n – chi n s r tăđángăt ăhƠoăvƠăđưăcóă

khôngăítăng iăc ngăhi năcho cáchăm ng khôngăch ătƠiăn ng,ătơmăhuy tămƠăc ăs ă

s ngăc aăh ăNgƠyănay,ăng iăđ căđòiăh iă m i nhà v n m t nhà t t ng, m t

nhà ho t đ ng xã h i đ không ch soi sáng mà còn kh i g i suy ngh c a h , đ cùng bàn b c, đ i tho i v m i v n đ c a cu c s ng.ăT ăđó,ăm iăquanăh ăgi aănhƠă

v năvƠăb năđ căc ngăthayăđ iătheoăh ngădơnăch ăhoáăđ ăbìnhăđ ngăh năvƠăng iă

đ căth tăs ăđ cătônătr ng,ăđ căquy nălƠmăch ăNhƠăv năkhôngăcònălƠăng iăđ căquy năbanăb ,ăphánătruy năcácăchơnălíăkhôngăth ăbƠnăcưi,ăb iănóălƠăt ăt ngăchung,ălƠăm cătiêuăcaoăc ăc aăc ăc ngăđ ng.ă

Quan ni m v hi n th c c ng đ c m r ng và mang tính toàn di n h n

Hi năth căkhôngăch ălƠăhi năth căcáchăm ng,ăcácăbi năc ăl chăs ăvƠăđ iăs ngăc ngă

đ ngămƠăđóăcònălƠăhi năth căc aăđ iăs ngăhƠngăngƠyăv iăcácăquanăh ăth ăs ăv năd ăđaăđoanăđaăs ,ăph căt p,ăch ngăch tăđanăd tănênănh ngăm chăn iăm chăng măc aăđ iă

s ng.ăHi năth căđóăcònălƠăđ iăs ngăcáănhơnăc aăm iăconăng iăv iănh ngăv năđ ăriêngăt ,ăs ăph n,ănhơnăcách,ăv iăkhátăv ngăm iăm t,ăh nhăphúcăvƠăbiăk ch.ăHi nă

th căđ iăs ngătrongătínhătoƠnăv năc aănóăđưăm ăraănh ngăkhôngăgianăvôăt năchoăv n

h c tho ăs căchi măl nh,ăkhámăphá.ă

Xuăh ngădơnăch ăhoáăđ aăđ năs ăn ăr ăc aăcácăphongăcách,ăbútăpháp,ăb căl ă

h tă mìnhă cácă cáă tínhă sángă t oă c aă nhƠă v nă cùngă v iă vi că raă s că tìmă ki m,ă th ănghi mănhi uăhìnhăth căvƠăth ăphápăth ăhi năm i,ăk ăc ăti păthuăvƠăv năd ngănh ngă

y uăt ăc aăcácătr ngăpháiăngh ăthu tăhi năđ iăph ngăTơy.ă

1 3.2.ăTinhăth nănhơnăb năvƠăs ăth căt nhăýăth căcáănhơnălƠăn năt ngăt ăt ngă vƠăc măh ngăch ăđ o,ăbaoătrùmătrongăn năv năh căgiaiăđo nănƠy

Sauă1975,ăkhiăcu căs ngăd nătr ăv ăv i nh ngăquyălu tăbìnhăth ngăc aănó,ăconăng iătr ăv ăv iămuônăm tăđ iăth ng,ăph iăđ iăm tăv iăbaoănhiêuăv năđ ătrongă

m tăgiaiăđo năcóănhi uăbi năđ ng,ăđ iăthayăc aăxưăh iăđưăthúcăđ yăs ăth căt nhăýă

th căcáănhơn,ăđòiăh iăs ăquanătơmăđ năm iăng iăvƠăt ngăs ăph n.ăTruy năng năB că

tranh c aăNguy năMinhăChơuăđưăphêăphánăvƠăbácăb ănh ngălu năđi mănhơnădanhăcáiăchung,ăm năl iăíchăc ngăđ ngămƠăb ăqua,ăth măchíăchƠăđ pălênăn iăđauăvƠăs ă

ph năc aăm iăcáănhơn.ăTi uăthuy tăTh iăồaăố ng c aăLêăL uăphátăhi năraăs ăl ch

pha,ăs ătráiăng căgi aăs ăph năcáănhơnăvƠăc ngăđ ngălƠmăn yăsinhănh ngăbiăk chă

c aăconăng iălƠăn nănhơnăc aăhoƠnăc nhăvƠăs ăph n

S th c t nh tr l i ý th c cá nhân đã m ra cho v n h c nhi u đ tài và

ch đ m i, làm thay đ i quan ni m v con ng i V năh căngƠyăcƠngăđiăt iăm tă

quanăni mătoƠnăv năvƠăsơuăs căh năv ăconăng iămƠăh tănhơnăc ăb năc aăquanăni mă

yălƠăt ăt ngănhơnăb n.ăConăng iăv aălƠăđi măxu tăphát,ălƠăđ iăt ngăkhámăpháă

ch ăy u,ăv aălƠăcáiăđíchăcu iăcùngăc aăv năh c,ăđ ngăth iăc ngălƠăđi măquyăchi u,ălƠăth căđoăgiáătr ăc aăm iăv năđ ăxưăh i,ăm iăs ăki năvƠăbi năc ăl chăs ă

Con ng i trong v n h c hôm nay đ c nhìn nhi u v th và trong tính đa chi u c a m i m i quan h ăConăng iăxưăh i,ăconăng iăv iăl chăs ,ăconăng iă

c aăgiaăđình,ăgiaăt c,ăconăng iăv iăphongăt c,ăv iăthiênănhiên,ăv iănh ngăng iăkhácăvƠăchínhămình…ăConăng iăc ngăđ căv năh căkhámăphá,ăsoiăchi uă ănhi uăbìnhădi năvƠănhi uăt ngăb c:ăýăth căvƠăvôăth c,ăđ iăs ngăt ăt ng,ătìnhăc măvƠăđ iă

s ngăt ănhiên,ăb năn ng,ăkhátăv ngăcaoăc ăvƠăd căv ngăt măth ng,ăconăng iăc ă

th ,ăcáăbi tăvƠăconăng iătrongătínhănhơnălo iăph ăquát.ă i uăd ănh năraălƠătrongă

ph năl nătácăph măv năh căth iăkìănƠy,ăconăng iăkhôngăcònălƠănh tăphi n,ăđ nătr ămƠă luônă lƠă conă ng iă đaă di n,ă đaă tr ,ă l ngă phơn,ă trongă conă ng iă đană cƠi,ă giaoătranhăgi aăbóngăt iăvƠăánhăsáng,ăr ngăph ngăl năr năr t,ăthiênăth năvƠăqu ăs ,ăcaoă

c ăvƠăt măth ng.ă

1 3.3.ăV năh căphátătri năphongăphú,ăđaăd ng,ăh ngăt iătínhăhi năđ i

S ăphongăphúăvƠăđaăd ngăc aăv năh căVi tă Namăsauă75ăđ căth ăhi nătrênănhi uăbìnhădi n:ăđaăd ngăv ăđ ătƠi,ăphongăphúăv ăth ălo i,ănhi uătìmătòiăv ăth ăphápăngh ăthu t,ăđaăd ngăv ăphongăcáchăvƠăkhuynhăh ngăth măm ăNh ngăs ăđaăd ngă

c ngăđiăli năv iătínhăph căt păvƠăkhôngă năđ nh

Nhi uăkhuynhăh ngătìmătòiăch ăr ălênătrongăkho ngăm tăth iăgianăng năng iă

r iăt tăl m,ăth ăhi uăc aăcôngăchúngăkhôngăthu nănh tăvƠăc ngăluônăbi năđ ng,ăcácă

th ălo iăc ngăth ngătr măkháăb tăth ng.ăS ăph căt păvƠăkhôngă năđ nhănƠyălƠăđ că

đi mă t tă y uă c aă m tă giaiă đo nă vhă mangă tínhă giaoă th i,ă nh ngă c ngă cònă doă m tănguyênănhơnăr tăc ăb năn a,ăđóălƠăs ăchiăph iăc aăc ăch ăth ătr ng.ăV năh căt tăy uă

ph iăthƠnhăm tăs năph măhƠngăhoáătrongăm tăn năkinhăt ăth ătr ng,ăđi uăđóăv aăcóătácăđ ngăthúcăđ yăs ăphátătri năv năh c,ăv aăcóănhi uătácăđ ngătiêuăc căkhóătránhă

kh iăđ iăv iăc ăsángătácăl năxu tăb n,ăphêăbìnhăvƠăcôngăchúng.ă

CÂUăH IăỌNăT PăVÀă ăTÀIăTH OăLU N

1.ăT ăsauă1975,ăv năh căVi tăNamăđưăv năđ ngăquaănh ngăch ngăđ ngănƠo?ăNêuăđ căđi măvƠăcácăthƠnhăt uăđángăchúăýă ăm iăch ngăđ ng

2.ăTrìnhăbƠyănh ngăđ căđi măc ăb năc aăv năh căVi tăNamăsauă1975

3.ăXuăh ngădơnăch ăhoáăđ căth ăhi nănh ăth ănƠoătrongăcácăquanăni măv ă

v năh c,ăv ăhi năth c,ăv ănhƠăv nă ăgiaiăđo năsauă1975?

4.ăHưyălƠmărõănh ngăbi uăhi năc aăs ăth căt nhăýăth căcáănhơnătrongăquanăni măngh ăthu tăv ăconăng iă ăv năh căVi tăNamăsauă1975.ăCh ngăminhăquaăm tătácă

ph măc ăth

Ch ngă2 V NăXUỌIăT ăSAUă1975

2.1 Di năm oăchung

2 1.1.ăCácăch ngăđ ngăv năđ ngăc aăv năxuôiăt ăsauă1975

2.1.1.1.ăT ă1975ăđ n 1985:ăch ngăđ ngă“kh iăđ ng”ăchu năb ăchoăcaoătrƠoă

đ iăm i

Kho ngă5ăn măđ u,ăd ăơmăc aăcu căkhángăchi năch ngăM ăc uăn căvƠătácă

đ ngăc aăhaiăcu căchi nătranhăbiênăgi iăkhi năchoăv năxuôiăc ăb nă“tr tătheoăquánă

tínhăc ” (NguyênăNg c).ă ătƠiăchi nătranhăvƠănh ngăv năđ ăth iăs ă- chínhătr ăv nă

lƠăm iăquanătơmăhƠngăđ uăc aăv năh c vƠăng iăvi tăv nătrungăthƠnhăv iăcáchăx ălíă

ch tăli uănh ăgiaiăđo nătr c.ăTuyănhiên,ăcóăm tăs ătácăph măđưăm nhăd năh năkhiă

ch nănh ngăth iăđi măkh căli t,ăgayăc năc aăchi nătranhălƠmăb iăc nhăđ ăkhámăpháă

tơmălí,ătínhăcáchăconă ng i:ă Mi năcháy (Nguy năMinhăChơu), Trongăc năgióăl c (Khu tăQuangăTh y),ăả ăcùngăth iăố iănh ngăai (TháiăBáăL i),ăN mă75ăh ăđãăs ngă

nh ă th (Nguy n Trí Huân), Kíă s ă mi nă đ tă l a (Nguy n Sinhă vƠă V ă K ă

Lân)…Vi căch năb iăc nhănh ăv yăgiúpănhƠăv năkh căph căph nănƠoăcáiănhìnăd ădưi,ăgi năđ n,ăcóăđi uăki năsoiăchi uăhi năth căquaăc ănh ngăhiăsinh,ăm tămátăvƠă

nh tălƠăcóăth ăkhámăpháăsơuăh nănh ngăvaăđ păc aăhoƠnăc nhăvƠoătơmălíăconăng i.ă

M tăs ătácăph mădƠnh s ăquanătơmăh năchoăth iăh uăchi nănh ăquáătrìnhăhoƠăh pădơnăt c,ăt ăb ăcácăthóiăquenăth iăchi năđ ăb căvƠoăth iăbình,ănh ngăv năđ ăđ oăđ că

m iăn yăsinhătrongăcácăquanăh ăth ngănh t,ăph ăbi n:ă Thángăbaă ăTâyăNguyên,ă

Cha và con và …ă (Nguy n Kh i),ă L aă t ă nh ngă ngôiă nhà (Nguy nă Minhă Chơu),

Nh ngă kho ngă cáchă cònă l i (Nguy n M nhă Tu n),ă ảaiă ng iă tr ă l iă trungă đoàn

(TháiăBáăL i)…

nă n aă đ uă th pă k ă 80,ă nhuă c uă đ iă m iă rõă d n.ă N mă 1982,ă s ă xu tă hi nă

truy năng năB cătranh (Nguy năMinhăChơu)ăđánhăd uăb căngo tăth tăs ătrên hành

trìnhăsángăt oăc aăNguy năMinhăChơu.ă ălo tătruy năti pătheoă(đ căt păh păthƠnhă

haiăt păNg iăđànăbàătrênăchuy nătàuăt căhành – 1983, B năquê 1985)ănhƠăv n ti pă

t cădòngăm chăt ăt ngăđ tăraăt ătácăph mănƠy.ăTruy năng nă B cătranh mang rõ

tínhălu năđ ,ăgi ngănh ăm tăl iăt ăv n,ăm tăcu căđ iătho iăv ăquanăni măv năch ngă

trênăm tăs ăkhíaăc nhăc ăb n:ăđ ătƠi,ăch ăđ ,ănhơnăv t,ăđ căthùăc aăsángăt oăngh ăthu t,ăs ăcanăd ăc aăngh ăs ăvƠoăđ iăs ngăxưăh i.ăT ăt ăt ngăv ătínhăph căt p,ăb tătoàn c aăconăng i,ănhƠăv nănhìnăraăkháăs mănhuăc uădơnăch ăhoáăv năh c.ăHaiăt pătruy năng nă yălƠăquy năs ngăc aăt ngăconăng i,ăsaoăchoăconăng iăngƠyăm tăt tă

h nă“s ăđ nălúcăconăng iătrèoălênătrênăs ăki năđòiăquy năs ng” Ọngăch năh ngă

ti păc năđ iăs ngăt ăgócăđ ăđ oăđ că– th ăs ,ădùngăth căđoănhơnăb năđ ăsoiăng măconăng i.ăS ătr ăv ăm iăquanătơmăv iă“cáiăth ngăngƠy”ăchoăth yăNguy năMinhăChâu r tănh yăc mătr cănh ngăchuy năđ ngăsơuăxaătrongăđ iăs ngătơmălíăth iăhoƠă

bình VƠăôngăkhôngăđ năđ c.ă ănh ngăgócăđ ăquanăsátăkhácănhau,ăMaăV năKhángă

v iă M aă mùaă h ,ă Mùaă láă r ngă trongă ố n, Nguy nă Kh iă v iă Ả pă g ă cu iă n m,ă

Th iăgianăc aăng i,ăNguy n M nhăTu năv iă ngătr căbi n,ăCùălaoăTràm c ngă

đangăn ăl căm ăr ngăbiênăđ ăchoăb cătranhăđ iăs ngăvƠăquanăni măngh thu tăv ăconăng i.ăS ăchúăýăđ năgiáătr ăcáănhơn,ăvaiătròăgiaăđìnhăvƠăn năt ngăđ oăđ căxưăh i,ănhuăc uănh năth căl iăm tăs ăchu năm căđưătr ănênăl iăth i…choăth yăýăth căđ iă

m iăc aăcácănhƠăv năch ăy uănh măvƠoăh ngăti păc năhi năth căvƠătháiăđ ăm nhă

d n kh ngăđ nhăt ăcáchăcôngădơnătr cănh ngăb tăc p,ăb tă năc aăc ăch ă ơy c ngălƠănh ngăd ăbáoăđúngăđ n,ănh ngă“kh iăđ ng”ăc năthi tăt oăđƠăchoăcaoătrƠoăđ iăm iă

v năxuôiăsauăđó.ă

2.1.1.2.ăT ă1986ăđ iăm iăv năxuôiăđ tăđ năcaoătrƠoăsauăđóăl ngăl i

N aăcu iăth păk ă80ăkhôngăkhíădơnăch ,ăc iăm ătrongăđ iăs ngăxưăh iăcùngătinhă

th năkhuy năkhíchăt ădoăsángăt oăquaăcácăNgh ăquy tăc aă ngăv ăv năngh ăđưăđemă

l iă choă cácă ngh ă s ă nh ngă đi mă t aă tinhă th nă v ngă ch că đ ă t ă kh ngă đ nhă mình.ăKhátăv ngăsángăt oăđ căgi iăphóng,ăkh iăm ăS ăm ăr ngăgiaoăl uăv năhoáăđemă

t iănhi uăkinhănghi măngh ăthu tăm iăl ăTh căti năphongăphú,ăsinhăđ ngăc aăđ tă

n cătrongăb căchuy năl chăs ăđ tăraăbi tăbaoăv năđ ăc nănh năth c,ăbƠnălu n.ăNhuă

c uăđ iă m iăbùngăn ătrongă v năxuôiăthƠnhăcaoătrƠoăsôiăn i v iăhƠngălo tăcáătínhă

ngh ăs ăđ căđáo,ănhi uătácăph mălƠmăxônăxaoăd ălu năc ătrongăvƠăngoƠiăn c.ăC m

h ng ch ng tiêu c c kh i d y m t trào l u m nh m , n ào, thu hút đông đ o

ng i vi t, có s c h p d n r t l n.ăKí,ăphóngăs ănh ăl tăxác,ăđápă ngăk păth iănhuă

c uăđ căthôngătinăv ăs ăth tăvƠăđ căbƠyăt ăquanăđi măcáănhơnătr cănhi uăv năđ ă

b căxúcăc aăxưăh i.ăNhi uătruy năng năvƠăti uăthuy tămangăh iăh ngăphóngăs ,ăchoăth yăkh ăn ngădungăh păgi aăcácăth ălo iăvƠăth ăhi uăcôngăchúngăđưăchiăph iăquyălu tăphátătri năc aăv năh căm nhănh ăth ănƠo.ăD ălu nănóiănhi uăđ năcácăbútăkíă

– phóngăs :ăCâuăchuy năố ăm tăôngăốuaăl p,ăL iăkhaiăc aăb ăcan (Tr năHuyăQuang),ă

Suyăngh ătrênăđ ngălàng (H ăTrungăTú),ăNg iăđànăbàăqu (Tr năKh c),ăCông lí,

ngăquênăai (LơmăTh ăThanhăHƠ),ăCáiăđêmăhômă y,ăđêmăgì (PhùngăGiaăL c)…ă

Tinhăth năm ăx ,ăphanhăphuiăm tătrái,ăm tăb tăc p,ăb tăcôngădoăs ăl iăth iăc aăc ă

ch ăc ,ădoănh ngăđ nhăki năl nhălùng ho căl iăngh ăgiáoăđi u,ăphi nădi năc ngăth mă

đ mănhi uătruy năng n,ăti uăthuy t:ăChuy nănh ăđùa (MaiăNg ),ăK ăsátănhânăl ngă

thi n (L iăV năLong),ă ámăc iăkhôngăcóăgi yăgiáăthú,ăCôiăcútăgi aăđ iăth ng

(MaăV năKháng),ă oă nhătr ng (Nguy n Th ăNg căTú),ăM nhăđ tăl măng iănhi uă

ma (Nguy n Kh căTr ng),ăB căquaăl iănguy n (T ăDuyăAnh), V ăđi uăc aăcáiăpô (V ăQuangăThơn)…

V aăđanăxenăv aăphơnăl păv iăc măh ngăch ngătiêuăc călƠăc m h ng ph n

bi n, nh n th c l i m tăs ăgiáătr ,ăchu năm că ngăx ăc aăth iăđưăquaăđ ngăth iă

c nhăbáoănh ngă oăt ng,ăng ănh năc aăconăng iăth iăhi năt i:ăM nhăố năồ aă

hoangăố ng ( ăChu),ăThânăph năc aătìnhăyêu (B oăNinh),ăThiênăs ,ăảànhătrìnhă

c aănh ngăconăs (Ph măTh ăHoƠi),ăB năkhôngăch ng (D ngăH ng),ăL iănguy nă haiătr măn m (KhôiăV ),ăT ngăố ăh u,ăNh ngăbàiăh cănôngăthôn (Nguy năHuy

Thi p),ăMùa hoa c iăbênăsông (Nguy n QuangăThi u), Ánhătr ng (Nguy năB n)…

C m h ng chiêm nghi m, tri t lí – n iăb căl ăgiáătr ănh ngăkinhănghi măt ngă

tr iăvƠănhuăc uănh năth căđ iăs ngăt ăcácăquyălu tăph ăquátăti păt călƠăđi măm nhă

c aăngòiăbútăNguy n Kh iă(M tăcõiănhân gianăbéătí,ăM tăgi tăn ngănh t).ăKhôngăch ă

Nguy năKh i,ăNguy năMinhăChơu,ăMaăV năKháng,ăcácătácăgi ătr ăh nănh ăNguy n HuyăThi p,ăPh măTh ăHoƠi,ăPh măHoa,ăHoƠăVang…v iăs ăt v năth ngătr căc ngăđưăgópăph nălƠmăchoăc măh ngătri tălu nătr ăthƠnhăm tănétăphongăcáchăquanătr ngă

c aăv năxuôiăđ ngăđ i

T ăđ uănh ngăn mă90ătr ăđi,ăsauămùaăgi iăc aăH iănhƠăv nă1990ă– 1991ă(gi iă

Aăchoăbaăti uăthuy tăM nhăđ tăl măng iănhi uăma,ăB năkhôngăch ng,ăThânăph nă

c aătìnhăyêu)ăvƠăgi iăcu căthiătruy năng năbáoăV năngh ă(1990 - 1991), không khí

v năxuôiănhìnăchungăl ngăxu ng,ănh ngăconăđ ngăđ iăm iăv năđ căti păt c.ăLúcă

nƠy,ăs ăb nătơmăc aăcácănhƠăv năxoayăquanhăcơuăh iăv ăcách vi t Nhi uătênătu iă

m iăti păt căxu tăhi năkháă năt ng:ăPhanăTh ăVƠngăAnh,ăNgôăT ăL p,ăH ăAnhăThái,ăNguy năTh ă m,ăYăBan,ăVõăTh ăH o,ăNguy năTh ăThuăHu ,ăPh măH iăVơn,ăNguy n Vi tăHƠ,ă Nguy năBìnhă Ph ng,ă Nguy nă Ng că Thu n,ăThu n,ă ăHoƠngă

Di u,ăNguy n Ng căT ,…ă aăs ăcònătr ăvƠăý th c cá tính là ch m nh c a h

Tuyăch aăđ ă“đ ălùi”ăth iăgianăđ ăcó th ăđ aăraănh ngăđánhăgiáăch căch năchoăcácă

tácăgi ănƠyănh ngăcóăth ătinăvƠoătơmăhuy tăvƠăs ătr nătr ăv ăngh ăc aăh ăH không

tho mãn v i nh ng gì đã có vì hi u r ng cách tân là sinh l c a ngh thu t ó

là đi u c n đ c ghi nh n và khích l ă ăkhíaăc nhănƠyăhayăkhíaăc nhăkhác,ăm iă

tácăph măc aăh ăgi ngănh ăm tăcu căth ănghi măvƠăđ uăch aăđ ngăítănhi uăy uăt ă

m i,ănh tălƠăv ăbútăpháp M tăs ătácăph măđ căchúăýănh ăTi ngăth ădàiăquaăr ngă

kimăt c (H ăAnhăThái),ă Cátăđ i,ă ả uăthiênăđ ng (Nguy n Th ăThuăHu ),ă ả iă

ch ,ăKhiăng iătaătr (PhanăTh ăVƠngăAnh),ăC ăh iăc aăchúa,ăKh iăhuy nămu n

(Nguy n Vi tăHƠ),ăGiàn thiêu (VõăTh ăH o),ăCánhăđ ngăb tăt n (Nguy n Ng căT ),ă

Tríănh ăsuyătàn,ăTho tăk ăthu (Nguy n BìnhăPh ng),ăPh ăTàu,ăParisă11ăthángă8

(Thu n)…Cóă m tă tinhă th nă th mă m ă m iă đangă hìnhă thƠnhă trongă l pă tr ,ă tuyă cònă

ch aăth tă năđ nh.ăL păđiătr căc ngăkhôngăch uăd ngăl i.ăCôngăchúngăyêuăv năh că

đưăchƠoăđónăkháăn ngănhi tăcácăcu năh iăkíăCátăb iăchânăai,ăChi uăchi u (Tô Hoài),

ti uăthuy tă nămàyăd ăốãng (Chu Lai), ả ăQuýăLy (Nguy n Xuân Khánh), Sông Côn

mùaă l (Nguy n M ngă Giác),ă M tă ngàyă ốàă m tă đ i (Lêă V nă Th o),ă L că r ng

(TrungăTrungă nh),ăTh ngăđ ăthìăc i (Nguy n Kh i), Baăng iăkhác (Tô Hoài)

Quaăth iăgian,ăch căch năr tănhi uăth ăs ăb ăđƠoăth i,ănh ngăđi uăđángăquýălƠăcácănhƠăv năđưădámăv tăquaăchínhămình,ădámătr ăgiáăđ ăv năh căđ căđaăd ngăh n,ă

đ căthƠnhăth căh năvƠăkhôngăb ăl căh uăsoăv iăcu căs ng.ă

2 1.2.ăCácăkhuynhăh ngă

C năc ăvƠoăch ăđ ăvƠăc măh ng,ăcóăth ănh năraăv năxuôiăth iăkìănƠyăn iăb tăbaăkhuynhăh ng:ăkhuynhăh ngănh năth căl iăhi năth c,ăkhuynhăh ngăđ oăđ că– th ă

s ,ăkhuynhăh ngătri tălu n

2.1.2.1.ăKhuynhăh ngănh năth căl i

Khuynhăh ngănƠyăth ngăl yăquáăkh ălƠmăđ iăt ngăphơnătích,ăkhôngăph iătoƠnăb ăquáăkh ămƠălƠănh ngăph năkhu tăl p,ănh ngăv năđ ăch aăđ căth iătr căquanătơmăđúngăm c.ăTrongăýăth căv ăhi năt i,ăvi cărútăraăbƠiăh căt ăquáăkh ălƠăh tă

s căc năthi t.ăNh ngăsaiăl m,ă uătr ,ănh ngăđ nhăki năh păhòi,ăc năb nhăch ăquanăduyăýăchíăc aăm tă“th iăxaăv ng”ăgơyănênăbiăk chăchoăkhôngăítăcáănhơn,ălƠmăhaoă

mònă nhơnă tính,ă đ că m ă x ă kháă thuy tă ph că ă Th iă ồaă ố ng,ă B nă khôngă ch ng,ă

M nhăđ tăl măng iănhi uăma,ăChuy nălàngăngàyă y,ăB căquaăl iănguy n,ăPhiênă

ch ăẢiát…ăCácăs ăki năl chăs ăv nălƠmăn năchoăcơuăchuy nănh ngătrungătâm soi

ng măc aătácăgi ălƠăs ăph năconăng i.ăL chăs ăđ căđánhăgiáăt ăcáiănhìnănhơnăb n.ăTheoă tinhă th nă nƠy,ă chi nă tranhă c ngă đ că nh nă th că l i.ă Bênă c nhă nh ngă chi năcôngălƠmăb ngălênăni măkiêuăhưnh,ăt ăhƠoăv ăph măgiáădơnăt c,ăchi nătranhăcònă

đ căcơnăđongăb ngănh ngăđauăbu n,ăth ngăt năv ănhơnătínhăvƠăh nhăphúc.ă óă

chínhălƠăy uăt ălƠmănênăchi uăsơuăt ăt ngăchoăcácătácăph măChim én bay (Nguy nă

Trí Huân), B nă tr nă gian (L uă S nă Minh),ă C ă lau,ă Mùaă tráiă cócă ă mi nă Nam

(Nguy năMinhăChơu),ăNg iăsótăl iăc aăr ngăc i (VõăTh ăH o),ăThânăph năc aă

tình yêu (B oăNinh)…ăKhaoăkhátădùngăngòiăbútătácăđ ngăvƠoăti nătrìnhăxưăh i,ăcácănhƠăv năđ ngăth iăc ngălƠmăm tăcu că“đ iăch ng”ăv iăchínhămình,ăýăth căt ăv năt ăNamăCao,ăTh chăLamăl iăđ căti păn iătrongăv năxuôiăhômănayăv iăNguy năMinhăChơu,ăNguy năHuyăThi p,ăPh măTh ăHoƠi,ăT ăDuyăAnh…ăch ngăt ănh ngătr nătr ă

đ yătráchănhi măc aăng iăc măbút.ăTuyănhiên,ăkhôngăítătácăph mănhìnăl iăquáăkh ă

b ngăđ nhăki năl chăl c,ăb ngăm căc măcáănhơn,ălƠmăchoăhi năth căm tăđiătínhăkhách quan,ăchơnăth t.ă

2.1.2.2.ăKhuynhăh ngăđ oăđ că– th ăs

Nh ngătácăph măthu căkhuynhăh ngănƠyăth ngăl yăđ ătƠiătr căti păt ăđ iă

s ngă hi nă t i.ă i m t a cho k t c u không ph i là các bi n c l ch s mà là

nh ng chuy n hàng ngày, nh ng quan h nhân sinh muôn thu , nh ng ng x

có tính ph bi n hay đ t bi n c a con ng i Quaăđó,ănhƠăv năs nătìmăýăth căv ă

nhơnăcách.ăM iătìnhăhu ngăhƠnhăđ ng,ăm iătơmătr ngăđ uăs ăđ căsoiăchi uăb ngă

n iăkh căkho iăc aăngh ăs ăv ăhƠnhătrìnhăconăng iăt ăhoƠnăthi nămình.ă ănh ngătácă

ph măthƠnhăcông,ăng iăvi tăkhôngăch ăx ălíăt tăm iăquanăh ăgi aăcáănhơnăv iăc ngă

đ ng,ăgi aăconăng iăv iăhoƠnăc nhăs ngămƠăcònăcóăkh ăn ngăn măb t,ădi năt ăconă

ng iăkhiănóăđ iădi năv iăchínhănó.ăCóăth ăk ăđ nă ảaiăng iătr ăl iătrungăđoàn

(Tháiă Báă L i),ă S ngă ố iă th iă giană haiă chi u (V ă Túă Nam),ă B că tranh,ă ả ng (Nguy nă Minhă Chơu),ă Tr ngă Chi,ă Ải tă máu (Nguy nă Huyă Thi p),ă tă kinhă kì,ă

N ngăchi u (Nguy năKh i)…

2.1.2.3.ăKhuynhăh ngătri tălu n

Cáiănhìnătri tăh căbaoăgi ăc ngăgiúpăchoăs ănh năth căngh ăthu tăcóăchi uăsơuăvƠăgiáătr ăph ăquát.ăTr că1975,ăm tăs ătácăph măc aăNguy năKh iăđ căvi tătheoăkhuynhăh ngănƠy.ăKhiăđóăc măh ngătri tălu năg năv iănh ngăv năđ ăchínhătr ă- th iă

s ă năgiaiăđo nănƠy,ănhuăc uătri tălu năh ngăm nhăvƠoăcácăv năđ th ăs ămongă

khámăpháăquyălu tănhơnăsinhăt ăcáiăhƠngăngƠy.ăB năquê c aăNguy năMinhăChơu,ă

Thiênăs c aăPh măTh ăHoƠi,ăS ătíchănh ngăngàyăđ pătr i,ăNhânăs ,ăM tăcõiănhână

gianăbéătí,ăTh ngăđ ăthìăc i c aăNguy n Kh i,ăK ăsátănhânăl ngăthi n c aăL iă

V năLong,… gópăph năchoăth yănh ngăchiêmănghi mătri tălýă y

2 2.ăNh ngăđ iăm iăv ăt ăt ngăvƠăngh ăthu t

2 2.1.ă iăm iăquanăni măv ăhi năth c

S ăđ iăm iăquanăni măv ăhi năth căc aăv năh căsauă75ăcóăl ăb tăđ uăb ngănhuă

c uă“nóiăth t”ă– m tătơmălíăxưăh iăđi năhình,ăm tănhuăc uăkh năthi tăv ăchơnălíăđ că

th iă bùngă lênă t ă côngă cu că đ iă m iă c aă ng.ă T ă hi nă th că c aă nh ngă s ă ki n,ă

nh ngăbi năc ăl chăs ,ăv năh căh ngăđ năhi năth căv ăconăng i,ăt ăhi năth căm tăchi uăchuy năsangăcáchănhìnăhi năth căđaăd ngăvƠănhi uăchi u.ăBiênăđ ăhi năth că

đ căm ăr ng,ăkh ăn ngăchi măl nhăđ iăs ngăđ cănơngălên.ăNh ngăm tătrái,ăm tătiêuăc c,ăcáiăx u,ăcáiăb tăh pălíătr căkiaăb ăcheăkhu tăgi ăđ căphátăhi năvƠăđ aăvƠoă

tácăph mănh ătrongăNg iăđànăbàătrênăchuy nătàuăt căhành,ăM tăl năđ iăch ng – Nguy năMinhăChơu,ăTh iăồaăố ng – LêăL u,ăMùaăláăr ngătrongăố n – MaăV nă

Kháng,…

Hi năth călƠă cáiăch aă bi t,ăkhôngăth ă bi tăh t,ăhi năth că ph căt p,ă c năph iăkhámă pháă tìmă tòi.ă NhƠă v nă l aă ch nă hi nă th că nƠoă khôngă quană tr ngă b ngă cáchăđánhăgiáăc aăh ăv ăhi năth că y.ă ăđơyăkinhănghi măriêngăgi ăvaiătròăquy tăđ nh,ăt oăraăs ăđ căđáo,ăth măm ătrongăcáiănhìnăhi năth căc aăt ngătácăgi

NhƠăv năkhôngăcoiăvi căd ngăl iătrungăth căb cătranhăđ iăs ngălƠăm căđíchăngh ăthu t,ăkhôngăquanăni măhi năth că ph iăđ cămiêuăt ătheoăđúngălogicăthôngă

th ngămƠăcóăth ăch ălƠăph ngăti năđ ădi năt ăsuyăngh ,ăchiêmănghi măvƠăc ăs ăphiêuă l uă bútă phápă trongă khátă v ngă chi mă l nhă cáiă th ă gi iă vôă cùngă r ngă l nă vƠănhi uăbíă nănƠy.ăTínhăhi năth căc aătácăph măđ căxácăđ nh b ngăs ăchơnăth tăc aătơmătr ng,ăc măxúc,ăni mătinăcáănhơn.ăNhi uătácăph măgi ăc ătích,ăgi ăl chăs ăxu tă

hi năkh ngăđ nhăm iăquanăh ăt ădoăgi aănhƠăv năv iăhi năth cănh :ăSông Côn mùa

l – Nguy năM ngăGiác,ăả ăQúyăLy – Nguy năXuơnăKhánh,ăGiàn thiêu – Võ Th ă

H o,ăConăgáiăth yăth n,ăKi măs c,ăVàngăl a - Nguy năHuyăThi p…

Bênăc nhăhi năth căđ căki măch ngăcònăxu tăhi năhi năth căc aă oăgiácătơmălinh (B nătr năgian – L uăS n Minh, Ng iăsôngăMê – ChơuăDiên)ăhayănh ngăhi nă

th cămangătínhăb aăđ tăkhôngăcheăgi uă(Ti mămayăSàiăẢòn – Ph măTh ăHoƠi,ăCon

gáiăth yăth n – Nguy năHuyăThi p,…).ăHi năth căđ căt oăraăt ătríăt ngăt ngă

trongăcu căch iăv iăng iăđ c.ăVìăth ăcáiăk ă o,ăngh chăd ăxu tăhi năm tăcáchăđ mă

đ cătrongătácăph m

2 2.2.ă iăm iăquanăni măngh ăthu tăv ăconăng i

Sauăn mă1975ăs ăth căt nhăc aăýăth căcáănhơnătrongădòngăch yăđ iăth ngăđưălƠmăthayăđ iăquanăni măv ăconăng iătrongăv năxuôi.ă

Conăng iăt ăđi mănhìnălýăt ngăhóaăđ căđ tăvƠoăđi mănhìnăth ăs ăđ iăt ă

V năxuôiăsauă75ăd năd năquanătơmăđ năconăng iă ăt ăcáchăcáănhơnănh ăm tă“nhơnă

v ”ăđ căl p.ăS ăphongăphúăc aăcáănhơnăđòiăh iăph iăxemăxétănóăt ănhi uăphía,ănhi uă

“t aăđ ”.ăVìăth ăxu tăhi năki uăconăng iăph căt p,ăl ngădi n,ăconăng iăkhôngă

trùngăkhítăv iăchínhămìnhănh ătrongăS ngăố iăth i gianăhaiăchi u c aăV ăTúăNam,ă

B cătranh c aăNguy năMinhăChơu,ăKhông có Vua – Nguy năHuyăThi p, iăđ i,ă

M tăcõiănhânăgianăbéătíăc aăNguy năKh i.ăConăng iăđ cătrìnhăbƠyănh ănóăv năcó,ă

khôngălýăt ngăhóa,ăth năthánhăhóa

Cùngăv iăs ăph căt păcònălƠăs ăbíă n.ăConăng iătrongăv năxuôiăsauă75ălƠăm tă

ti uăv ătr ăđ yăbíă n,ă khôngăth ăbi tătr c,ă khôngăth ăbi tăh t.ăCácănhơnăv tăc aă

Nguy năHuyăThi pătrongăT ngăố ăh u,ăChútăthoángăsôngăả ng, c aăNguy năTh ă Thuă Hu ă trongă Mùaă đôngă mă áp,ă c aă Nguy nă Quangă Huyă trong Conă g u,ă Ch ă

Thìn,…ăđ uăcóănh ngăđ tăbi nătơmălý,ătínhăcách,ănh ngăhƠnhăđ ngăb tăng ăkhôngă

th ăđoánătr c.ăConăng iăv aălƠăs năph măc aăt ănhiênăv aălƠăt ngăhòaăc aăcácă

m iăquanăh ăxưăh i.ăConăng iăhƠnhăđ ngăcóăkhiătheoăs ăch ăhuyăc aăýăth c,ăc aălíătríăt nhătáo,ăcóăkhiăl iăb ăchiăph iăb iăti ngănóiătơmălinh,ăc aăvôăth căb năn ng

Conăng iătrongăv năxuôiăsauă75ăđ cănhìnă ănhi uăv ăth ătrongătínhăđaăchi uă

c aănhi uăm iăquanăh ăDoăđó,ăconăng iă ăđơyăkhôngăcònălƠăconăng iănh tăphi n,ă

đ nătr ămƠălƠăconăng iăđaădi n,ăđaătr ,ăl ngăphơn,ătrongăconăng iăđanăxenăc ăt tă–

x u,ăc ăthiênăth năl năácăqu ă

2 2.3.ă iăm iăv ăngh ăthu tătr năthu t

Tinhă th nă dơnă ch ă hóaă v nă h că b tă đ uă t ă ch ă thayă quană h ă đ că tho iă m tăchi uăthƠnhăquanăh ăđ iătho iăhaiăchi u.ăNgƠyănayăng iăvi tăcóăth ăđ aăraănhi uăquanăđi m,ăchínhăki năkhácănhau.ă căgi ăkhôngăb ăápăđ tăchơnălíămƠăđ căquy nă

bìnhăđ ngăv iănhƠăv nătrênăhƠnhătrìnhătìmăki măchơnălý.ă S tr n thu t t nhi u

đi m nhìn là b ng ch ng chân th c v đ i m i v n xuôi M iăđi mănhìnălƠăm tăýă

th căđ căl p,ăquaăđóăs ăki n,ăconăng iăs ăđ cănh năth căt ănhi uăphíaăđ ăhi nălênă

m tăcáchătr năv năh nănh ătrongăChim én bay – Nguy năTríăHuơn,ă ámăc iăkhôngă

cóă gi yă giáă thú – MaăV nă Kháng,ă Chi că thuy nă ngoàiă ồa – Nguyên Minh Châu, Thiênăs – Ph m Th ăHoƠi,…

Tácăph măb tăđ uăh ngăđ năc uătrúcăb ăng ,ăđaăthanh.ăNh ngătácăgi ăcóăcáchătơnăn iăb tă ăph ngădi nănƠyălƠăNguy năMinhăChơu,ăNguy năHuyăThi p,ăNguy nă

Kh i,ăB oăNinh,…ăSángătácăc aăh ănhìnăchungăkhôngăcóăch ăđ ărõărƠngăvƠăsáng tác

v iătinhăth nătônătr ngăb năđ c

Nhưnăquanăngônăng ăc aăv năxuôiăsauă1975ălƠănhưnăquanădơnăch ,ăc iăm ănh ăđóămƠănhi uărƠoăc năngônăng ăđ căg ăb ,ăt ăng ăđ căgi iăphóngăkh iăs ăphơnă

bi tăđ ngăc păsangăhèn

Gi ngă đi uă v nă xuôiă giaiă đo nă nƠyă c ng r tă đaă d ng:ă gi ngă d ngă d ng,ă vôă

c m,ăchiêmănghi m,ăsuyăng m,ătr ătìnhăxótăxa,ănh ngăn iăb tăh năc ălƠăgi ngăgi uă

nh iăvƠăhoƠiănghi

2 3.ăThƠnhăt uăv ăcácăth ălo iăv năxuôi

2 3.1.ăTi uăthuy t

Quáătrìnhăđ iăm iăti uăthuy tăsauă1975ăb tăđ uăkháăs mănh ngăth măl ngăv iă

nh ngătínăhi uăcóătínhăd ăbáoătrongăMi năcháy,ăL aăt ănh ngăngôiănhà – Nguy nă Minh Châu, Cha và con và …ă- Nguy năKh i,ăN mă75ăh ăđãăs ngănh ăth - Nguy nă

TríăHuơn…ă ănh ngătácăph mănƠy,ăgócăđ ăti păc năhi năth c vƠăconăng iătuyăch aăđiăch chăqu ăđ oăv năh căs ăthiănh ngăcáchăx ălíăhi năth căítănhi uăđưăcóăbi năđ i óălƠăýăth căkh căph căcáiănhìnălíăt ngăhoáăv ăconăng i,ăchúăýănhi uăh năđ năcácă

di năbi năt ăt ngă– tơmălíătr cănh ngăb căchuy năc aăl chăs

T ăth iăđi măcaoătrƠoăđ iăm iă1986,ăti uăthuy tăn r ,ăbênăc nhănh ngătênătu iă

cóă t ă tr că đưă xu tă hi nă nhi uă tênă tu iă m i:ă B oă Ninhă – N iă bu nă chi nă tranh,

D ngăH ngă– B năkhôngăch ng,ăPh măTh ăHoƠiă– Thiênăs ,ăNguy năQuangăL pă – Nh ngăm nhăđ iăđenătr ng,ă oƠnăLêă– Cu năgiaăph ăđ ăl i,…ăCóăth ănóiăti uă

thuy tăch ngănƠyăvi tăv ăm iăđ ătƠiănh ngăđ căquanătơmănh tălƠăđ ătƠiăsinhăho t.ăơyălƠăn iăgiaoăthoaăc aănhi uăch ăđ ,ănhi uăc măh ng,ănhi uălo iănhơnăv t,ănhi uă

s căđi uăngônăng ă

Cóăm tăm chăv năđ ngăkhác,ălúcăđ uăl ăt ă ăvƠiăcơyăbútănh ngăt ăkho ngăđ uă

th păk ă90ăđ nănayăl iăđangăcóăkh ăn ngătr ăthƠnhădòngăchính.ăCóăl ăb tăđ uăt ă

Thiênăs c aăPh măTh ăHoƠiă(1989), cơuăh iă“Cóăth ăối tăti uăthuy tănh ăth ănào?”ă

đ căđ tăraănh ălƠăm iăb nătơmăl nănh tăc aăng iăvi t Cácăcu căth ănghi măki mătìmăhìnhăth căm iăchoăti uăthuy tăv năđangăti păt c.ăD ngăti uăthuy tăng năb tăđ uă

đ că đ nhă hìnhă b ngă m tă s ă tácă ph mă nh :ă Vào cõi (180 trang) – Nguy nă Bìnhă

Ph ng,ăThiênăth năsámăh i (120 trang) – T ăDuyăAnh,ăThiênăs (80 trang) – Ph mă

Th ăHoƠi V iăcáchăvi tăti uăthuy tăng nănh ăv y,ăcácănhƠăv năk ătrênăđưă“thoátăkh iă

ốàădámăch ngăl iăồuăh ngătruy năth ngăchoăr ngăđãălàăti uăthuy tăthìăph iăl năố ă dungăl ngătrang,ănhi uăố ănhânăố t,ăd iădàoăkh ăn ngăbaoăquátăhi năth căđ iăs ngă

c ăb ăm tăl năb sâu” NgoƠiăra,ăcònăcóănh ngătácăph măm năch tăli uăl chăs ăđ ă

t oăraăg ngăm tă“l chăs ăgi ăđ nh”ănh ăả ăQuýăLy – Nguy năXuơnăKhánh,ăSông

Cônămùaăl – Nguy năM ngăGiác,ăGiàn thiêu – VõăTh ăH oăc ngăđangăgópăph nă

m ăr ngăquanăni măv ăti uăthuy tăl chăs

2 3.2.ăTruy năng n

LƠăth ălo iăphátătri năm nhătrongăv năxuôiăhi năđ iăn căta,ătruy năng năđưăđ tă

đ cănhi uăthƠnhăqu ăđángăt ăhƠoăquaăcácăgiaiăđo nă1930ă– 1945; 1945 – 1975.ăT ăsauă 1975,ă th ă lo iă nƠyă v nă ti pă t c đ că truy nă th ngă đóă vƠă th tă s ă có cách tân mangăýăngh aăđ tăpháăv iăcácăsángătácăc aăNguy năHuyăThi p,ăH ăAnhăThái,ăPh mă

Th ăHoƠi,ăPhanăTh ăVƠngăAnh,ăNguy năNg căT ,ă ăHoƠngăDi u,…ăM iănhƠăv năcóăm tăs ăpháăcáchăriêng,ăNguy năHuyăThi păđ ăl iăd uă năsơuăđ mătrongănhi uăb nă

đ cănh ănh ngăcáchătơnătáoăb oăv ăn iădungăl năhìnhăth c,ănh ngăđ mănétănh tălƠă

s ăcáchătơnăv ăngh ăthu tătr năthu t CònăPh măTh ăHoƠiăt oăđ că năt ngăđ căbi tă

v ăm tăth ăngônăng ăs căc nh,ăđ yăcáătínhăv iăl iăhƠnhăv năgiƠuănh păđi u Nh ngăcơyă bútă khácă nh ă H ă Anhă Thái,ă T ă Duyă Anh,ă Nguy nă Quangă Thơn,ă D ă Ngơn,ăNguy năBìnhăPh ng,ăTr năThu ăMai,…ăl iăcóăs ăđ căđáoătrongăcácăk ăthu tăl ngăghép,ă c tă dán,ă đ ngă hi n,ă giánă cách,ă ngh ă thu tă s ă d ngă dòngă ýă th c,ă th ă phápăngh chă d ,ă l ngă hoá,ă dùngă cáiă k ă o,ă dùngă hìnhă th că “gi ă c ă tích”,ă “gi ă liêuătrai”…đ ăt oăraăhi năth căth ăhai.ă

c aă th ă lo iă nƠyă trongă v nă xuôiă n că taă sauă 1975.ă H ngă ngă ch ă tr ngă “nói

th ng,ănóiăth t,ănhìnăth ngăốàoăs ăth t” c aă ng,ăm tăs ăkíăs ăv ăđ ătƠiăchi nătranhă

nh ăThángăbaă ăTâyăNguyên (Nguy năKh i),ăR tănhi uăánhăl a (HoƠngăPh ăNg că

T ng),ăMi năđ tăl aă(Nguy năSinhă– V ăK ăLơn)ăđ căcácătácăgi ăph năánhă ăc ă

lyăg năvƠăkhôngănéătránhăhi năth căđưăđemăl i c măgiácătinăc yăchoăb năđ c.ă

năch ngăcaoătrƠoăđ iăm iăv năxuôiă(sauă1986),ătrênătinhăth năch ngătiêuăc c,ăcácănhƠăv năđưăxôngăvƠoănhi uăv năđ ăb căxúc,ănóngăb ngăc aăxưăh iăđ ăki năngh ă

vƠăđ ăxu tăgi iăpháp.ăCácătácăph măSuyăngh ătrênăđ ngălàng – H Trung Tú, Cái

đêmăhômă yăđêmăgì – PhùngăGiaăL c, L iăkhaiăc aăb ăcan – Tr năHuyăQuang,…ălƠă

nh ngăti ngănóiăk păth iăv ănh ngăb tăc pătrongăchínhăsáchăc aă ngăvƠănhƠăn cătaălúcăb yăgi ă

Xu tăhi nămu năh năm tăchútălƠăcácătácăph mămangădángăd păt ătruy năvƠăh iă

kýănh :ăMi năth ă u – V ăTh ăHiên,ăTu iăth ăimăl ng – Duy Khán, Tu iăth ăd ăd i – Phùng Quán, Cátăb iăchânăai,ăChi uăchi u – TôăHoƠi…

Cácă hìnhă th că t pă v n,ă ghiă chépă t nă m nă c ngă đ că đôngă đ oă b nă đ că đónă

nh n.ăNguy năKh iăv iăChuy năngh ,ăNguy n MinhăChơuăv iăT năm năố ăố năh c,

ố ăngh ,ăTôăHoƠiăv iăM tăs ăkinhănghi măối tăố năc aătôi,…ăđưăd năt oăraăđ că

nh ngă năt ngăv ăs căs ngăc aăth ăv năn ngăđ ngănƠy.ă

CÂUăH IăTH OăLU N,ăTHUY TăTRỊNH

Sinhă viênă đ că cácă tácă ph mă T ngă ố ă h u (Nguy nă Huyă Thi p),ă ả uă thiênă

đ ng (Nguy nă Th ă Thuă Hu ),ă Th iă ồaă ố ng (Lêă L u),ă Mùaă láă r ngă trongă ố n

(MaăV năKháng)ă(m iăt ăm tătácăph m)ăvƠăchu năb ăcácăn iădungăsau:

- Tómăt tătácăph m

- Nêuăgiáătr ăn iădungăvƠăngh ăthu tăc aătácăph m

- Chu năb ănh ng cơuăh iăcó v năđ ăđ ăth oălu n

Ch ngă3 NGUY NăMINHăCHÂU (1930 - 1989)

3.1 Ti uăs ,ăconăng i,ăquanăni măsángătác

3 1.1.ăTi uăs

Nguy năMinhăChơuă(1930 - 1989).ăỌngăsinhăraătrongăm tăgiaăđìnhănôngădơnăkháăgi ă ăxưăQu nhăH i,ăhuy năQu nhăL u,ăt nhăNgh ăAn

N mă1945,ăôngăthiăđ ăb ngăThƠnhăchung

N mă1950,ăôngălƠăh căsinhăchuyênăkhoaătr ngăHu nhăThúcăKháng.ăSauăđóăôngătìnhănguy năvƠoăquơnăđ iăvƠăv ăs ăđoƠnă320ălƠmăcánăb ătrungăđ i.ă

Sauă1954,ăôngăti păt căph căv ătrongăquơnă đ i,ălƠmăcánăb ătuyênăhu năti uăđoƠn.ă

N mă1960,ăôngăđ căđi uăđ ngăv ăC căV năhóaăQuơnăđ i,ăv aălƠmăbiênăt pă

v aălƠmăphóngăviên

Nguy năMinhăChơuăđưăđ tănh ngăgi iăth ngăcaoăquý:ăGi iăth ngăHCMăv ă

v năh căngh ăthu tă(2000),ăgi iăth ngăH iănhƠăv năVi tăNamă(1990),ăgi iăth ng

B ăQu căphòngă(1984-1989)

NgƠyă23/01/1989ăNguy năMinhăChơuătrútăh iăth ăcu iăcùngăt iăViênăquơnăyă108ăHƠăN iăsauăg năm tăn măch ngăch iăv i b oăb nh,ăđ ăl iănhi uăd ăđ nhăsángătácăcònăđangă pă ă

3.1.2.ăConăng i

LƠăng iăcóăýăchíăkiênăđ nh,ăcóăni mătinăv ngăch căvƠoăs ăl aăch năc aămình,ă

dámăch pănh năm iăkhóăkh n,ătháchăth c.ăV ngăTríăNhƠnăg iăđóălƠă“s ăd ngăc mă

r tăđi măđ m”

Theoăđu iănghi păv năch ngăv iăm tăni măđamămêăcháyăb ngăvƠăs ăd ngă

c mătìmătòi,ăphátăhi n,ăth ăhi năcáiăm iăl ă

Có ý th căr tăsơuăs căv ătráchănhi măc aăng iăc măbútătr căb năđ căvƠătr că

cu căđ i

NguyênăNg căđưăkh ngăđ nh:ă “Nguy năMinh Châuălàăng iăm ăđ ngătinhă

anhăốàătàiăn ngăđãăđiăđ căồaănh t”

* Nh ngă y uă t ă nhă h ngă đ nă s ă nghi pă sángă tácă c aă Nguy nă Minhă Châu

- ảoànăc nhăcáănhân:

+ăXu tăthơnătrongăgiaăđìnhănôngădơnăkháăgi

+ăQuêăh ngă ăQu nhăL u - Ngh ăAn

+ăLƠăm tăng iălính,ăm tăphóngăviên,ăbiênăt păviên

+ăNg iăluônăcóăýăth căđ iăm iăv năch ng

- ảoànăc nhăl chăs ,ăồãăh i:

+ăCu căkhángăchi năch ngăPháp,ăch ngăM

+ă tăn căhòaăbình,ăth ngănh tă(1975)

+ăCôngăcu căđ iăm iăv năh că(1986)

Nguy năV năH nhănh năxét:ă“Cu căđ iăc aăNguy năMinhăChâuălàăm tăt mă

g ngălaoăđ ngăsángăt oăốàăđ yătráchănhi măchoăđ năh iăth ăcu iăcùng”

3.1.3 ăQuanăni măsáng tác

Nh ă m iă nhƠă v nă chơnă chính,ă m iă quană tơmă l nă tr că h tă ă Nguy nă Minhă

ChơuălƠăm iăquanăh ăgi aăv năh căv iăđ iăs ng,ăv iăth iăđ i:ăỌngăquanăni m: “V nă

h căbaoăgi ăc ngăph iătr ăl iănh ngăcâuăh iăc aăngàyăhômănay,ăbaoăgi ăc ngăph iă

đ iăm tăố iănh ngăng iăđ ngăth iăố ănh ngăcâuăh iăc păbáchăc aăđ iăs ng”

Quanăni măv ăhi năth că ăNguy năMinhăChơuăluônăg năli năv iăn năt ngătinhă

th nănhơnăb n: “V năh căốàăđ iăs ngălàănh ngăốòngătrònăđ ngătâm,ămàătâmăđi mălàă

conăng i”

Tr că1975,ăkhátăv ngăc aănhƠăv nălƠ: “Ả ngăđiătìmănh ngăh tăng că năgi uă

trongăb ăsâuătâmăh năconăng i”.ă

Sauă 1975,ă ôngă nghi mă raă r ng:ă “Ph iă ối tă ố ă conă ng i.ă T tă nhiênă làă conă

ng iăkhôngătáchăr iăs ăki năchi nătranh”.ă“R iătr căsauăgìăconăng iăc ngăleoă lênătrênăcácăs ăki năđ ăđòiăquy năs ng”

Ọngăchoăr ngăcáiăhi năth căphongăphú,ănhi uăv ăđ pănh tăđóălƠăth ăgi iăbênă

trongăc aăconăng i vƠăkh ngăđ nh: “conăng iăph iăđ cănhìnănh nă ăc ăb ăsâu,ă

b ăsau,ăb ăồa”

Nguy năMinhăChơuăýăth căv ătráchănhiêm,ăs ăm nhăc aănhƠăv nătr căcu c

đ i.ăỌngăquanăni m,ănhƠăv năc năph iădùngă“ngòiăbútăc aămình”ătr ăl căchoăconă

ng iătrongăcu căđ uătranhăgi aăthi năvƠăác

Ọngăluônăthaăthi tăv iăm cătiêuăcaoăc ăvìăconăng i.ăỌngăvi t:ă“Nhàăố năt nă

t iătrênăđ iăđ ăbênhăố căchoănh ngăconăng iăkhôngăcóăaiăđ ăbênhăố c”.ă

Ọngăkh ngăđ nhăph măch tăđ uătiênăc năcóăc aăm tăng iăvi tăv năph iălƠătình

yêuăth ngăconăng i

ToƠnăb ăsángătácăc aăNguy năMinhăChơuăđưăth ăhi nă“m iăquanăhoàiăsâuă

s c” vƠăth ngătr căc aănhƠăv năv ăs ăph năvƠăn iăkh ăđauăc aăconăng i

3.2.ăConăđ ngăsángătácăc aăNguy năMinhăChơu

3 2.1.ăSángătácăc aăNguy năMinhăChơuătr că1975

Ti uăthuy tă“C aăsông” (1967)

ơyălƠăcu năti uăthuy tăinăđ măd uă năth iăs ăc aănh ngăngƠyăđ uăđ tăn că

b căvƠoăcu căchi nătranhăch ngăM ăc uăn c.ăLƠăcơuăchuy năv ăm tălƠngăquêăvenă

bi nămi năTrungăvào nh ngăngƠyăđ uăchi nătranhăpháăho iăc aăM ăNhƠăv năđưăth ă

hi năs ăv ngăvƠng,ăbìnhăt nhăc aănh ngăng iădơnălƠngăKi uăkhiăđ iăm tăv iăchi nătranh

T pătruy năng nă“Nh ngăốùngătr iăkhácănhau” (1970)

G măcó 7 truy năng n:ă“Nhànhămai”,ă“Bàăm ăồómănhàăth ”,ă“Ngu năsu i”,

“Mùaă hèă n mă y” ă că s că nh tă lƠă tácă ph mă “M nhă tr ngă cu iă r ng”.ă Nh ngă

truy năng nănƠyăch ăy uăđ căvi tătrongănh ngăn măđ uăkhángăchi năch ngăM ăT tă

c ăđ uălƠănh ngăcơuăchuy n,ăhìnhă nhăv ăng iălínhăvƠăng iăph ăn ătrongăchi nătranh

Ti uăthuy tă“D uăchân ng iălính” (1972)

G mă3ăph n:ă

- Hành quân

- Chi năd chăbaoăvơy

- tăgi iăphóng

ưăd ngăl iăkhungăc nhăr ngăl năvƠăhƠoăhùngăc aăcu căchi nătranhăv iănh ngă

c nhăv tătr ngăs n, nh ngăchi năd chăKheăSanh, TƠăC năv iănh ngătr năchi năácă

li tătrênăvùngăđ tăQu ngăTr ă

Tómăl i,ăbaătácăph mătiêuăbi uătrênăđưăth ăhi năđ cătơmăni măsángătácăduyă

nh tăc aăNguy năMinhăChơuălúcănƠyălƠăh ngăđ năcu că“chi năđ uăốìăs ăs ngăcònă

c aăc ădânăt c,ăđ tăn c” óăchínhălƠănh ngătácăph măđ căvi tăb iăc măh ngăs ă

thi – anh hùng ca – m tă c mă h ngă ch ă đ oă c aă v nă h că th iă k ă ch ngă M ă mƠăNguy năMinhăChơuălƠăm tătrongănh ngănhƠăv năth ăhi năxu tăs cănh t.ă

3 2.2.ăSángătácăc aăNguy năMinhăChơuăt ăsauă1975

*ăTi u thuy t:

“Mi năcháy” (1977):ăLƠăcơuăchuy năc aăđ tăn căv aăb căraăkh iăcu căchi nă

tranhăph iăđ iăm tăv iăbaoănhiêuăkhóăkh năvƠătháchăth că– nhi uăcáiălƠăh uăqu ăc aăchi nă tranh,ă nhi uă cáiă l iă m iă n yă sinhă sauă cu că chi nă vƠă ngayă trongă hƠngă ng ă

nh ngăng iăchi năth ng.ă“B căraăkh iăm tăcu căchi nătranhăc ngăph iăcóăđ yăđ ă

tríătu ăốàăngh ăl cănh ăb cốàoăm tăcu căchi nătranh”, đóălƠăđi uămƠănhƠăv nămu nă

g iăđ năb năđ căquaăcơuăchuy năc aăgiaăđìnhăm ăểmăvƠănh ngăconăng iăv aăđiăraă

t ăcu căchi nătrênăm tăvùngăđ tăkh căli tănh tăsu tăcu căchi n:ăQu ngătr ăăă

L aă t ă nh ngă ngôiă nhà (1977):ă K ă v ă cơuă chuy nă m tă chuy nă v ă phépă c aă

ng iălínhăt ăchi nătr ngăv ăthƠnhăph ,ăhìnhă nhăh uăph ngăhi năraăkhôngăêmă ă

nh ă nhi uă sáchă h iă đ uă chi nă tranhă th ngă môă t ,ă mƠă ti mă nă khôngă ítă v nă đ ă

Nh ngăv tălênăt tăc ăm iăkhóăkh n,ăthi uăth năv nălƠăm tăh uăph ngăv ngăch că

v iănh ngăconăng iăt tăc ădƠnhăchoăti nătuy n.ă

Nh ngăng iăđiăt ătrongăr ngăraă(1982):ăLƠăcơuăchuy năv ăm tăti uăđoƠnăr iă

khuă c nă c ă trênă r ngă mi nă tơyă Th aă Thiên,ă ti nă xu ngă vùngă c aă Thu nă Ană xơyă

d ngăthƠnhăm tăđ năv ăđánhăcáăbi n.ăNh ngăbƠnătay ng iălínhăhômăquaăch ăquen

c măsúngăr iăc măx ngădòăg ămìn,ăhômănayăđưăn măl yămáiăchèoăvƠănh ngăgiƠn

l iăh căngh ăđánhăcáăbi n,ăđiăt ăthôăs ăđ năgi năđ năhi năđ i,ăt ătrongăl ngăv năraăkh iăxa.ăKhôngăch ălƠăcơuăchuy nălƠmă năkinhăt ,ăNguy năMinhăChơuăcònăđ tă

nh ngă nhơnă v tă ng iă línhă c aă mìnhă vƠoă môiă tr ngă đ iă s ngă th ngă nh tă v iă

nh ngănhuăc u,ănh ngăquanăh ăph căt p,ăc ăxưăh iăvƠăriêngăt ăCóăkhôngăítănh ngă

b ăng ,ălúngătúng,ăc ănh ngăv păngưă ăh ăNh ngăr iănh ngăph măch tăc aăng iălínhă đ că hìnhă thƠnhă vƠă rènă luy nă trongă b yă nhiêuă n mă chi nă tranhă đưă giúpă choă

ph năl nătrongăs ăh ăđ ngăv ngăđ căvƠătìmăth yăv ătríăc aămình

M nhăđ tătìnhăyêu (1987):ăTruy năđ căk ăb ngăl iăc aănhơnăv tăQuy,ătheoă

cáchăxenăk ăh iăt ngăv iăhi năt i,ăt ălúcăcònălƠăm tăchúăbéăm ăcôiăchaăkhiăm iăn aă

tu i,ăs ngăv iăm ăvƠăôngăngo i,ăđ nălúcătr ngăthƠnh,ăr iălƠngăquêăraăthƠnhăph ăQuaăđó,ătácăph mălƠmăhi nălênănhi uăcu căđ iăv iănh ngăs ăph năl mătruơn chuyên

c aăm yăth ăh ăn iăti pănhauătrênăm tăvùngăđ tă ăc aăl chăđ ăraăbi n,ăcùngăv iăbaoă

bi năthiênăc aăchi nătranhăvƠăđ iăthayăc aăxưăh i.ă

B năti uăthuy tătrênăđưăđánhăd uăb căchuy nămìnhăc aăNguy năMinhăChơuă

t ăch ngh a hi n th c bay b ng ch t lãng m n cách m ng và c m h ng s thi

b c sang ch ngh a hi n th c t nh táo

*ăTruy năng n,ătruy năv a

- B cătranhă(1982)

- Ng iăđànăbàătrênăchuy nătàuăt c hành (t pătruy năng nă1983)

- B năquêă(t pătruy năng nă1985)

- C ălauă(t pătruy năng nă1989)

Tómă l iă truy nă ng nă vƠă v aă c aă Nguy nă Minhă Chơuă ch aă đ ngă m tă s ă ýăngh aăsau:

+ăM ăraănh ngăbìnhădi năm iăc aăhi năth căv iănh ngăh ngăti păc năm i:

“ aă năc p”,ă“Ng iăđànăbàăt tăb ng”…ă-> Quaăs ăvi căbìnhăth ngăth yăđ că

quy lu tăc aăcu căs ng

+ Cácătruy năh ngăvƠoăýăth căt ăv năc aăconăng i,ălƠăs xungăđ tăgi aăcáiă

chơnăchínhăv iăcáiăt măth ng,ăgi ăd i, đ ăh ngăt iăcáiăthi n:ă“B cătranh”,ă“S mă

ốai”,

+ LƠăs ăchiêmănghi măv ăđ iăng iă“B năquê”,ăv ănh ng biăk chăchi nătranhă

“C ălau”,ăv ă nhăh ngătiêuăc c c aăchi nătranhăt iănhơnăcáchă “Mùaătráiăcócă ă

Mi năNam”,…

+ Truy năng năc aăNMCăcòn t oăd ngăđ cănh ngăhìnhăt ngănhơnăv tăđ că

s c,ăcóăs căámă nhăm nhăm ănh : Qu ,ăH nh,ăKhúng…