Phương pháp dạy học sinh học bài giảng dành cho sinh viên

Phương pháp dạy học sinh học bài giảng dành cho sinh viên là bộ tài liệu hay và rất hữu ích cho các bạn sinh viên và quý bạn đọc quan tâm. Đây là tài liệu hay trong Bộ tài liệu sưu tập gồm nhiều Bài tập THCS, THPT, luyện thi THPT Quốc gia, Giáo án, Luận văn, Khoá luận, Tiểu luận…và nhiều Giáo trình Đại học, cao đẳng của nhiều lĩnh vực: Toán, Lý, Hoá, Sinh…. Đây là nguồn tài liệu quý giá đầy đủ và rất cần thiết đối với các bạn sinh viên, học sinh, quý phụ huynh, quý đồng nghiệp và các giáo sinh tham khảo học tập. Xuất phát từ quá trình tìm tòi, trao đổi tài liệu, chúng tôi nhận thấy rằng để có được tài liệu mình cần và đủ là một điều không dễ, tốn nhiều thời gian, vì vậy, với mong muốn giúp bạn, giúp mình tôi tổng hợp và chuyển tải lên để quý vị tham khảo. Qua đây cũng gởi lời cảm ơn đến tác giả các bài viết liên quan đã tạo điều kiện cho chúng tôi có bộ sưu tập này. Trên tinh thần tôn trọng tác giả, chúng tôi vẫn giữ nguyên bản gốc. Trân trọng. ĐỊA CHỈ DANH MỤC TẠI LIỆU CẦN THAM KHẢO http:123doc.vntrangcanhan348169nguyenductrung.htm hoặc Đường dẫn: google > 123doc > Nguyễn Đức Trung > Tất cả (chọn mục Thành viên)

TR NGă I H C PH MăV Nă NG

KHOAăS ăPH M T NHIểN

M C L C

M TăS ăTHU TăNG ăVI TăT T 9

L IăNịIă U 10

PH NăA.ă IăC NGăPH NGăPHÁPăD YăH CăSINHăH C 12

Ch ngă1.ă IăT NG,ăNHI MăV ăC AăPH NGăPHÁPăD YăH CăSINHă H C 12

฀ M cătiêuăc aăch ng 12

฀ N iădungă(1ăti t) 12

1.1.ă iăt ngănghiênăc uăch ăy uăc aăPPDHSH 12

1.2.ăNhi măv ăc aăph ngăphápăd yăh căsinhăh c 12

1.3.ăCácăph ngăphápănghiênăc uăph ngăphápăd yăh căSinhăh c 13

฀ Cơuăh iăbƠiăt păcu iăch ng 15

Ch ngă2.ăNHI MăV ăD YăH CăSINHăH Că ăTR NGăTRUNGăH CăC ă S 16

฀ M cătiêu 16

฀ Cơuăh i,ăbƠiăt păSVăph iăchu năb ătr căkhiăh căch ngănƠyă ătrênăl p: 16

฀ N iădungă(3ăti t) 16

2.1.ă iăt ng,ănhi măv ăvƠăv ătríăc aăSHă ătr ngăTHCS 16

2.2.ăCácănhi măv ăd yăh căSinhăh c 17

2.3.ăXácăđ nhăm cătiêuăd yăh c 19

2.4.ăNh ngăquyăt căvi tăm cătiêuăbƠiăh c 20

฀ Cơuăh iăbƠiăt păcu iăch ng 21

Ch ngă3.ăN IăDUNGăD YăH CăSINHăH Că ăTR NGăTRUNGăH CăC ă S 22

฀ M cătiêu 22

฀ Cơuăh i,ăbƠiăt păSVăph iăchu năb ătr căkhiălênăl păh căch ngănƠy 22

฀ N iădungă(3ăti t) 22

3.1.ăH căv năph ăthôngă(HVPT) 22

3.2.ăNh ngănguyênăt căxácăđ nhăn iădungăd yăh căph ăthông 22

3.3.ăC uătrúcăch ngătrìnhăSHă ătr ngătrungăh căc ăs 22

3.4.ăThƠnhăph năki năth căc ăb nătrongăch ngătrìnhăSHă ătrungăh căc ăs 24

฀ Cơuăh iăbƠiăt păcu iăch ng 27

Ch ngă4.ăPH NGăPHÁPăD YăH CăSINHăH Că ăTR NGăTRUNGăH Că C ăS 28

฀ M cătiêu 28

฀ Cơuăh i,ăbƠiăt păSVăph iăchu năb ătr căkhiălênăl păh căch ngănƠy 28

฀ N iădungă(6ăti t) 28

4.1.ăKháiăni măắPh ngăphápăd yăh c” 28

4.2.ăLo iăph ngăphápănghiênăc uăn iădungăm i 33

4.3.ăLo iăPPăhoƠnăthi năc ngăc 34

4.4.ăLo iăPPăki mătraăđánhăgiá 35

4.5.ăNh ngăph ngăphápătíchăc căc năđ căphátătri n 35

฀ Cơuăh iăbƠiăt păcu iăch ng 35

Ch ngăă5.ăHỊNHăTHĨNHăVĨăPHÁTăTRI NăCÁCăKHÁIăNI M,ăK ăN NG SINHăH C 37

฀ M cătiêu 37

฀ Cơuăh i,ăbƠiăt păSVăchu năb ătr căkhiălênăl păh căch ngănƠy 37

฀ N iădungă(3ăti t) 37

5.1.ăM tăs ăkháiăni mălogicăh căc năđ căquánătri tătrongăkhiăhìnhăthƠnhăkháiă ni m 37

5.2.ăCácălo iăkháiăni mătrongăch ngătrìnhăSHătrungăh căc ăs 38

5.3.ăPh ngăphápăd yăcácălo iăkháiăni m 39

5.4.ăCácăhìnhăth căphátătri năkháiăni m 41

5.5.ăS ăhìnhăthƠnhăvƠăphátătri năcácăk ăn ngăsinhăh c 41

฀ Cơuăh iăbƠiăt păcu iăch ng 43

Ch ngă6.ăCÁCăHỊNHăTH CăT ăCH CăD YăH CăSINHăH Că ăTR NGă TRUNGăH CăC ăS 44

M cătiêu 44

฀ Cơuăh i,ăbƠiăt păSVăph iăth căhi nătr căkhiălênăl păh căch ngănƠy 44

฀ N iădungă(3ăti t) 44

6.1.ăBƠiălênăl p 45

6.2 Tham quan 48

6.3.ăăBƠiăt pă ănhƠ 48

6.4.ăBƠiăt păngoƠiăgi 48

6.5.ăBƠiăt păngo iăkhóa 48

6.6.ăLaoăđ ngăcôngăích 48

฀ Cơuăh i,ăbƠiăt păcáănhơn: 49

Ch ngă7.ăC ăS ăV TăCH TăDỐNGăTRONGăD YăH CăSINHăH C 50

฀ M cătiêu 50

฀ N iădungă(ă1ăti t) 50

7.1 Phòngăsinhăh căầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầ 49

7.2.ăGócăsinhăgi i 50

7.3.ăV nătr ng 50

7.4.ăPh ngăti năthi tăb ăd yăh c 50

฀ Cơuăh i,ăbƠiăt păcáănhơn 50

Ch ngă8.ăH CăVĨăD YăPH NGăPHÁPăH CăQUAăMỌNăSINHăH C 51

฀ M cătiêu 51

฀ N iădungă(2ăti t) 51

8.1.ăHo tăđ ngătheoăcáchăti păc năc aăthuy tăhƠnhăvi 51

8.2.ăHo tăđ ngăh cătheoăcáchăti păc năc aălíăthuy tăthôngătin 53

฀ Cơuăh iăvƠăbƠiăt păcáănhơn 56

Ch ngă9.ăPH Nă UăTR ăTHĨNHăGIÁOăVIểNăD YăT TăMỌNăH C 57

฀ M cătiêu 57

฀ Tr căkhiăh căch ngănƠyăSVăđ cătƠiăli uăs ă[1],ătrangă181-190ăđ ăhoƠnă thƠnhăcácăbƠiăt păsau 57

฀ N iădungă(2ăti t) 57

PH NăB.ăPH NGăPHÁPăD YăH CăSINHăH Că ăTRUNGăH CăC ăS 58

Ch ngă1.ăPH NGăPHÁPăD YăH CăSINHăH Că6 58

฀ M cătiêu: 58

฀ Cơuăh iăbƠiăt păSVăph iăth căhi nătr căkhiăh căch ngănƠyătrênăl p 58

฀ N iădungă(4ăti t) 58

1.1.ăVíătrí,ănhi măv ăSHă6ă(t ănghiênăc u) 58

1.2.ă căđi măchungăc aăSHă6 59

1.3.ăHìnhăthƠnhăvƠăphátătri năcácăkháiăni m,ăk ăn ngătrongăch ngătrìnhăSHă6ă cho HS 60

1.4.ăPh ngăphápăd yăh căSHă6 64

฀ Cơuăh iăvƠăbƠiăt păcu iăch ng 66

Ch ngă2.ăPH NGăPHÁPăD YăH CăSINHăH Că7 68

฀ M cătiêu 68

฀ N iădungă(4ăti t) 68

2.1.ăV ătríăvƠănhi măv ăSHă(t ănghiênăc u) 68

2.2.ăC uătrúcăn iădungăch ngătrìnhăSHă7 68

2.3.ăS ăhìnhăthƠnhăvƠăphátătri năcácăkháiăni m,ăk ăn ngătrongăch ngătrìnhăSHă 7 69

2.4.ăPh ngăphápăd yăh căSHă7 70

2.5.ăPh ngăphápăd yăcácăbƠiăth căhƠnhă(t ănghiênăc u) 71

2.6.ăNh ngăv năđ ăc năquanătơmăkhiăd yăcácăbƠiăt ngăk tă(t ănghiênăc u 71

฀ Cơuăh i- bƠiăt păSVăph iăth căhi nătr căkhiăh căch ngănƠyă ătrênăl p 71

฀ Cơuăh i,ăbƠiăt păcu iăch ng 72

Ch ngă3.ăăPH NGăPHÁPăD YăH CăSINHăH Că8 73

฀ Cơuăh i,ăbƠiăt păSVăph iăchu năb ătr căkhiăh cămônănƠyă ătrênăl p 73

฀ N iădungă(4ăti t) 73

3.1.ăV ătrí,ănhi măv ăSHă8ă ătr ngăTHCSă(t ănghiênăc u) 73

3.2.ăC uătrúcăn iădungăSHă8 73

3.3.ăS ăhìnhăthƠnhăvƠăphátătri năkháiăni mătrongăch ngătrìnhăSHă8 75

3.4.ăPh ngăphápăd yăh căSHă8ă ătr ngăTHCS 76

Cơuăh i,ăbƠiăt păcu iăch ng 78

Ch ngă4.ăPH NGăPHÁPăD YăH CăSINHăH Că9 80

฀ M cătiêu: 80

฀ Cơuăh iăSVăph iăchu năb ătr căkhiălênăl păh căch ngănƠy 80

฀ N iădungă(4ăti t) 80

4.1.ăPh n diătruy năvƠăbi năd 80

4.2.ăPh năsinhăv tăvƠămôiătr ng 84

4.3.ă nhăh ngăph ngăphápăd yăSHă9 85

4.4.ăTíchăh păgiáoăd cămôiătr ngătrongăph năsinhăv tăvƠămôiătr ngă(t ănghiênă c u) 86

฀ Cơuăh i,ăbƠiăt p 86

PH NăC:ăTH OăLU N 87

BƠiă1.ăTỊMăHI UăCH NGăTRỊNHăSINHăH CăTRUNGăH CăC ăS ă(1ăti t) 87

1.1.ăM cătiêu: 87

1.2.ăN iădung 87

1.3.ăTi năhƠnh 87

1.4.ă ánhăgiá 87

1.5.ăVi tănh tăkíăs ăph m 87

BƠiă2.ăXÁCă NHăM CăTIểUăC AăM TăBĨI,ăM TăCH NGă(1ăti t) 88

2.1.ăM cătiêu 88

2.2.ăN iădung 88

2.3.ăChu năb 88

2.4.ăTi năhƠnh 88

2.5.ă ánhăgiá 90

2.6.ăSVăvi tănh tăkíăth căhƠnh 90

BƠiă3.ăT PăPHỂNăTệCHăKI NăTH C C ăB N,ăTR NGăTỂMăC AăM TăBĨIă (1ăti t) 91

3.1.ăM cătiêu 91

3.2.ăN iădung 91

3.3.ăChu năb 91

3.4.ăTh căhi n 91

3.5.ă ánhăgiá 92

3.6 Vi tăt ngătrình 92

BƠiă4.ăT PăNH NăXÉTăM TăTI TăLểNăL Pă(ă1ăti t) 93

4.1.ăM cătiêu 93

4.2.ăN iădung 93

4.3.ăChu năb 93

4.4.ăTi năhƠnh 94

4.5.ă ánhăgiá 94

BƠiă5.ăS ăD NGăL IăCHOăBĨIăLểNăL P 95

5.1.ăM cătiêu 95

5.2.ăN iădung 95

5.3.ăChu năb 95

5.4.ăTi năhƠnh 95

5.5.ă ánhăgiá 98

BƠiă6.ăS ăD NGăPH NGăTI NăTR CăQUANăTRONGăBĨIăGI NGăLểNăL Pă (1ăti t) 99

6.1.ăM cătiêu 99

6.2.ăN iădung 99

6.3.ăChu năb 99

6.4.ăTi năhƠnh 99

6.5.ă ánhăgiá 99

BƠiă7.ăT ăCH CăCÁCăHO Tă NGăH CăT PăC AăH CăSINHăTRONGăTI Tă H Că(1ăti t) 100

7.1.ăM cătiêu 100

7.2.ăN iădung 100

7.3.ăChu năb 100

7.4.ăTi năhƠnh 100

7.5.ă ánhăgiá 101

BƠiă8.ăS ăD NGăSÁCHăGIÁOăKHOAăVĨăCÁCăPH NGăTI NăK ăTHU Tă(1ă ti t) 102

8.1.ăM c tiêu 102

8.2.ăN iădung 102

8.3.ăChu năb 102

8.4.ăTi năhƠnh 102

8.5.ă ánhăgiá 103

BƠiă9.ăL PăK ăHO CHăD YăH CăM TăCH NGă(1ăti t) 104

9.1.ăM cătiêu 104

9.2.ăN iădung 104

9.3.ăChu năb 104

9.4.ăTri năkhai 104

9.5.ă ánhăgiá 105

BƠiă10.ăT PăSO NăGIÁOăÁNăM TăBĨIă(1ăti t) 106

10.1 M cătiêu 106

10.2.ăN iădung 106

10.3.ăTi năhƠnh 106

10.4.ă ánhăgiá 106

PH NăD:ăTH CăHĨNHă(30ăti t) 107

TĨIăLI U THAM KH Oầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầ 108

M TăS ăTHU TăNG ăVI TăT T

L IăNịIă U

BƠiăgi ngă iăc ngăvƠăph ngăphápăd y h călƠătƠiăli u cung c păcácăki n

th c v PPDHSHăTHCSănóiăchungăvƠăPPDHSHăc th cho t ng l p THCS cho SV.ăBƠiăgi ngănƠyăcungăc păchoăng i h c h th ng v m cătiêu,ănhi m v , n i dung,ăph ngăpháp,ăph ngăti n,ăhìnhăth c t ch c, ki mătra,ăđánhăgiáăk t qu c a

vi c d y ậh cămônăSHă THCS.ă ng th i,ăbƠiăgi ng trang b choăng i h c nh ng

ki n th căvƠăk ăn ngăc n thi t v n iădungăch ngătrình,ăsáchăgiáoăkhoa,ăph ngăpháp,ăhìnhăth c d y h c SH THCS,ărènăluy n nh ngăk ăn ngălƠmăk ho ch d y

h c, so năbƠi,ăđ c bi tăcácăk ăn ngăt ch căcácăho tăđ ng h c t p trong gi Sinh

h c, s d ngăcácăthƠnhăt u trong d y h c,ăbiênăso năđ vƠăch măbƠiăki m tra theo hìnhăth c tr c nghi măvƠăt lu n khi d y h c SH THCS

N iădungăbƠiăgi ngăđ căchiaălƠă2ăph n

- Ph năA:ă iăc ngăph ngăphápăd y h căSHăcóă9ăch ng

+ăCh ngă1:ă iăt ng, nhi m v c aăph ngăphápăd y h c Sinh h c

+ăCh ngă2:ăNhi m v d y h c SH tr ng THCS

+ăCh ngă3:ăN i dung d y h c SH tr ng THCS

+ăCh ngă4:ăPh ngăphápăd y h c SH tr ng THCS

+ăCh ngă5:ăHìnhăthƠnhăvƠăphátătri năcácăkháiăni măvƠăk ăn ngăSinhăh c +ăCh ngă6:ăHìnhăth c t ch c d y h c SH tr ng THCS

+ăCh ngă7:ăC ăs v t ch tădùngătrongăd y h c Sinh h c

+ăCh ngă8:ăD yăvƠăh căph ngăphápăquaămônăSinhăh c

+ăCh ngă9:ăPh năđ u tr thƠnhăgiáoăviênăd y t tămônăSinhăh c

- Ph năB:ăPh ngăphápăd y h c SH THCS

+ăCh ngă1.ăPh ngăphápăd y h c SH 6

+ăCh ngă2.ăăPh ngăphápăd y h c SH 7

+ăCh ngă3.ăPh ngăphápăd y h c SH 8

+ăCh ngă4.ăPh ngăphápăd y h c SH 9

+ăYêuăngh th hi n qua vi c n m ki n th căvƠăs năsƠngăth c hi n t tăcôngă

vi c gi ng d yămônă iăc ngăvƠăph ngăphápăd y h c SH tr ng THCS

PH NăA.ă IăC NGăPH NGăPHÁPăD YăH CăSINHăH C

Ch ngă1.ă IăT NG,ăNHI MăV ăC AăPH NGăPHÁPăD YăH Că

SINHăH C

 M cătiêuăc aăch ng

- SV bi tăđ căđ iăt ng, nhi m v c aăph ngăphápăd y h căSHă(lƠăm t b

ph n c aăLLDHăvƠălƠămônăh căcóătrongăch ngătrìnhăđƠoăt oăGiáoăviênăTHCS) -SV hi uăđ c m i quan h gi aăph ngăphápăd y h c SH v iăcác cácăb mônăkhoa h căkhácănh :ătơmălíăh c,ăgiáoăd c, logic h c,ăhóaăh c, v tălíầTrênăc ăs đóăSVăxácăđ nhătháiăđ vƠăđ ngăc ăh c t păđ đ m b o ch tăl ngăvƠăhi u qu nh m chu n b t tăchoăcôngătácăgi ng d yăsauănƠy

 N iădungă(1ăti t)

1.1.ă iăt ngănghiênăc uăch ăy uăc aăPPDHSH

iăt ngălƠăcácăquyălu t c aăQTDH.ăPPDHSHănghiênăc u v n d ngăcácăquyă

lu t c aăQTDHăphùăh p v i nh ngăđ căđi m c a vi c d yăvƠăh c SH tr ng ph thông

Quáă trìnhă d y h că lƠă h th ngă t ngă tácă gi aă 6ă thƠnhă t c ă b n: m că tiêuă(MT), n iădungă(ND),ăph ngăphápă(PP),ăph ngăti n (PT), t ch căă(TC),ăđánhăgiáă( G)

1.2.ăNhi măv ăc aăph ngăphápăd yăh căsinhăh c

1.2.1.ăPhátătri n n i dung d y h c Sinh h c

Trong th iăđ iăngƠyănay,ăkhoaăh c ậ k ăthu t ậ côngăngh phátătri nănh ăv ă

bƣo,ăđemăl i nh ng ti n b sơuăs cătrongăđ i s ngăxƣăh i,ănh ngăth i gian d y h c thìăkhôngăth t ngălênăđ căvìăv y ki n th c d y h c ph thôngăăkhôngăt ng,ănh ngăluônăph i c p nh t ki n th c

1.2.2.ăPhátătri năph ngăphápăd y

SHă lƠă m t khoa h c th c nghi m, g n v iă cácă đ iă t ng s ngă trongă thiênănhiênăh uăc ,ăvìăv y vi cănghiênăc uăđ i m iăph ngăphápăd y h c ph iăđiăkèmăv i nghiênăc u m r ngăcácăhìnhăth c t ch c d y h căvƠăc i ti n, b sungăcácăph ngă

ti n d y h c.ă c bi t ph i c i ti năcáchăth c ki m traăđánhăgiáătheoăh ng khuy n khíchăh c t păthôngăminhăsángăt o,ăphátătri năt ăduy

1.2.3.ăPhátătri năph ngăphápăh c

Vi c d y ch đ t hi u qu caoăkhiăng i d y bi tăkh iăd yăvƠăphátăhuyăti m

n ngăv năcóă m iăng i h c D yăph ngăphápăh c tr thƠnhăm t m cătiêuăd y

h c, ph iăđ căquanătơmăngayăt b c ti u h căvƠăcƠngălênăb căcaoăh năcƠngăph i

đ căchúătr ng Trong gi h c hi năđ i,ăbƠiăh căđ c t ch căthƠnhăm t chu i ho t

đ ngăphùăh p v iăn ngăl c c a t ng lo iăăHS.ăTrongăđóăgiáoăviênălƠăng i g i m ,

h ng d n t ch c, c v n, tr ngătƠiăchoăcácăho tăđ ng tranh lu n,ătìmătòi,ăphátăhi n

c a h c sinh, h căsinhăkhôngănh ngăđ c khuy năkhíchăch đ ng t l căgiƠnhăl y

ki n th c m iămƠăcònăđ c t oăđi u ki năphátătri năn ngăl căđánhăgiáăk t qu h c

t p.ă ơy lƠănh ngăk ăn ng,ăthóiăquenăb oăđ măchoăng i h căcóăth ti p t c t h c, hoƠnăthi nănhơnăcách,ăđápă ng nh ngăyêuăc u m i c a cu c s ng

1.3.ăCácăph ngăphápănghiênăc uăph ngăphápăd yăh căSinhăh c

ơyălƠăm tăl nhăv c khoa h căcóăđ iăt ng, nhi m v nghiênăc uăriêng,ăvƠă

c ngănh ăcácăkhoaăh căkhácănóăcóăph ngăphápănghiênăc uăđ căthù

1.3.1.ăQuanăsátăs ăph m

Thu th p,ăghiăchép,ămôăt ,ăphơnălo i,ăphátăhi n nh ng d u hi u chung cho t ng nhómăs ki năvƠătìmăcáchăgi iăthíchăb n ch t c aăchúng

Quanăsátăs ăph m lƠăm tăquáătrìnhătriăgiácăm t hi năt ng,ăquáătrìnhăs ăph m

di n ra trong th c t ho tăđ ng d yăvƠăh c

1.3.2 Th c nghi măs ăph m

K t qu quáătrìnhăd y h c ph thu căvƠoăr t nhi u y u t , v phíaăng i d y,

ng i h c,ăch ngătrình,ăsáchăgiáoăkhoa,ăc ăs v t ch t, thi t b d y h cầMu n nghiênăc uătácăđ ngăriêngăc a m t y u t nƠoăđó,ăng i ta t ch c th c nghi măs ă

ph m,ătrongăđóăb tríăcácătr ng h păthayăđ iăcóăch đ nh v y u t đ nhănghiênă

c uătrongăkhiăcácăy u t khácăđ c gi nguyên

1.3.3.ă i u tra th c tr ng

tìmăhi uătìnhăhìnhăm t m tănƠoăđóătrongăth c t d y h c cácănhƠătr ng,

ng iătaădùngăph ngăphápăđi uătra.ăNg iătaănghiênăc u so n m t b ngăcơuăh iăđ

ph ng v n tr c ti p ho c thu th păỦăki n m tăđ iăt ngăthíchăh p b ng phi u in s n

1.3.4 T ng k t kinh nghi m

T ng h p kinh nghi m d y h călƠăv n d ngăLLDHăđ phơnătíchăth c ti n d y

h c,ărútăraănh ngăbƠiăh căcóăth ph bi n r ngărƣiănh m c i thi n th c tr ng chung

Nh ng kinh nghi măthƠnhăcôngăhayăth t b iăđúcărútăt th c ti n s b sung,ăphátătri năLLDH,ăđ t v năđ cho nh ngănghiênăc u ti p theo Vi c t ng k t kinh nghi m

th ngăđ c ti năhƠnhătheoănh ngăb c sau:

+ăXácăđ nh kinh nghi m c năđ c t ng k t

+ăMôăt l iăquáătrìnhăphátăsinh,ăphátătri năcácăkinhănghi m

Vi că nghiênă c u khoa h c trong ph mă viă LLDHă nóiă chung,ă PPDHSHă nóiăriêng,ăth ngăđ c ti năhƠnhătheoăquyătrìnhăsau:

Hìnhă1.1.ăQuyătrìnhănghiênăc u khoa h c trongăLLDHăvƠăPPDH

 Cơuăh iăbƠiăt păcu iăch ng

1)ăHƣyătrìnhăbƠyăđ iăt ngănghiênăc u c a PPDH Anh (ch ) d đ nh v n d ng cácăquyălu t c aăquáătrìnhăd y h căvƠoăd y h căSHănh ăth nƠo?

2)ăHƣyătrìnhăbƠyăn i dung ba nhi m v c aăPPDHSH.ăPhơnătíchăm i quan h

gi a ba nhi m v đó

3)ăHƣyăphơnătíchăm i quan h qua l i gi aăph ngăphápăd y h c SH v i khoa

h căgiáoăd c, khoa h c SH, logic h c, tri t h c

Phátăbi uăcácăk t qu nghiênă

c uălíăthuy tăvƠăth c nghi m

Líăgi iăcácăk t qu th c nghi m, ki m nghi m githuy t khoa h c

X líăcácăk t qu th c nghi m

Ti năhƠnhăth c nghi măs ăph m

Ch ngă2.ăNHI MăV ăD YăH CăSINHăH Că ăTR NGăTRUNGă

2.1.ă iăt ng,ănhi măv ăvƠăv ătríăc aăSHă ătr ngăTHCS

2.1.1.ă iăt ngăvƠănhi m v Sinh h c

iăt ng c aăSHălƠăgi i t nhiênăh uăc

Nhi m v c aăSHălƠătìmăhi u b n ch t c aăcácăhi năt ngăquáătrìnhătrongăth

gi i s ng,ăkhámăpháănh ng quy lu t c a gi i h uăc ,ălƠmăc ăs choăloƠiăng i nh n

th căđúngăvƠăđi u khi năđ c s phátătri n c a sinh v t

2.1.2 V tríăc aămônăSHătrongătr ng THCS

Theo lu tăgiáoăd c, m cătiêuăc aăgiáoăd căTHCSălƠăắăgiúpăHSăc ng c vƠăphátătri n nh ng k t qu c aăgiáoăd c ti u h c,ăcóătrìnhăđ h c v n ph thôngă(HVPT)ăc ă

s vƠănh ng hi u bi tăbanăđ u v k ăthu tăvƠăh ng nghi păđ ti p t c h c trung h c

ph thôngă(THPT), trung h căchuyênănghi p, h c ngh ho căđiăvƠoăcu c s ng lao

đ ng”.ăSHălƠămônăh căcóănhi u kh n ngăthu n l iăđóngăgópăvƠoăvi c th c hi n

m cătiêuăđó

Ki n th căSHă lƠăc n thi t cho m iăng iăđ cóăth s ngăhòaăh p v iăthiênănhiên,ătriăth c ph thôngăkhôngăth thi u m i thi uăniênă đ tu i 12-15 s ng trong m tă đ tă n că cóă thiênă nhiênă nhi tă đ iă phongă phú,ă giƠuă ti mă n ngă nh ă đ t

n căta.ăThiênănhiênăh uăc ăr t g năg iăv i tr ,ăđ y s c h p d n, cu năhútăh ngăthúătìmătòiăvƠăc ngăd ti păxúcăh năcácăhi n t ngălíăhóaătrongăgi i t nhiênăvôăc

Trongăcácămônăkhoaăh c t nhiênă THCSăthìăSHăđ c h cătr c V tălíăh c vƠăHóaăh c h c,ăđ cădƠnhăs ti t nhi uăh n

2.2 Cácănhi măv ăd yăh căSinhăh c

Ki n th căc ăb nălƠănh ng ki n th c ph năánhăb n ch tăvƠăquyălu t c aăcácăs

v t, hi năt ng,ăquáătrìnhătrongăth c t iăkháchăquan,ăgiúpăchoăconăng iălƠmăch

th c t iăvƠăhƠnhăđ ng h pălí.ăTrongăch ngătrìnhăSHăTHCS,ăki n th căc ăb n nh t lƠăm t h th ngăcácăkháiăni măSH,ăcácăquyălu tăSHăđ căphátătri n theo m tătrìnhăt logic ch t ch

ThôngăquaămônăSHăph iăgiúpăHSăn măđ căđ căc ăs khoa h c nh ngăcôngă

c ,ăk ăthu t,ăquyătrìnhăs n xu tăc ăb n,ăcóăliênăquanăv iăcácăđ iăt ng s ng ho căcácă

s n ph măSH.ăVíăd c ăch traoăđ iăn căvƠăcácămu iăkhoángăv iăcácăbi năphápă

t iăn c,ăbónăphơnăh pălíăchoăcơyătr ng

2.2.2 Nhi m v phátătri năn ng nh n th căvƠăn ngăl căhƠnhăđ ng

V m tătơmălíăh c,ăquáătrìnhănh n th c g măhaiăgiaiăđo n

-Nh n th c c mătínhăđòiăh iăcácăk ăn ngăquanăsát,ăchúăỦ,ăghiănh

-Nh n th călíătínhăt călƠăt ăduyătr uăt ng,ăđòiăh iăcácăk ăn ngăsoăsánh,ăphơnătích,ăt ng h p,ăkháiăquátăhóa,ăcáăbi tăhóa,ătr uăt ngăhóa,ăc th hóa,ăh th ngăhóa Trongăquáătrìnhăth c hi năch ngătrìnhăSHă THCS,ăgiáoăviênăc năquanătơmă

tr c h t vi căphátătri n nh ngăk ăn ngănh n th căsauăđơy:ăquanăsát,ălƠmăthíănghi m, suy lu n quy n p

2.2.3 Nhi m v phátătri năcácăph m ch tănhơnăcách

2.2.3.1.ăGiáoăd c th gi i quan khoa h c

Trong d y h c SH, nhi m v giáoăd c th gi i quan khoa h c g m hai n i dungălƠăgiáoăd căquanăđi m duy v tăvƠăph ngăphápăbi n ch ng

Giáoăd căquanăđi m duy v t th c ch tălƠăv chărõăr ng m i hi năt ng trong

th gi i h uăc ă nóiăriêngă ậ c ngănh ătrongă th gi i t nhiênănóiă chungă ậ đ uălƠă

nh ngăhìnhăth c v năđ ng c a v t ch t M i hi năt ng t nhiênădùăph c t păđ n đơuănh ngăn u ta hi uărõăc ăs v t ch t c aănó,ăn măđ căc ăch v năđ ng c aăcácăquáătrìnhădi năraătrongăđóăthìăs nh n th cănóătrênăquanăđi m duy v t,ăkhôngăc n

đ n m t s gi iăthíchăduyătơmăth năbíănƠo.ăVíăd , khi hi uăc ăs v t ch t c a hi n

t ng di truy nălƠănhơnăt bƠo,ănhi m s c th trongăănhơn,ăANDătrongănhi m s c

th , hi uăc ăch c a hi năt ng di truy nălƠăs t saoăchépăc a AND, s t nhơnăđôi,ăphơnăliăvƠăt h p c aăcácănhi m s c th , s t ng h p protein d aăvƠoăcácăthôngătinăđƣămƣăhóaătrênăANDăthìăs khôngăc năm năđ n b tăkìăcáchăgi iăthíchăduyătơmănƠoăv hi năt ng con sinh ra gi ng b m

Giáoăd căph ngăphápăbi n ch ng, th c ch tălƠăv chărõăcácăhi năt ng trong

gi i h uăc ănóiăriêngăậ c ngănh ătrongăgi i t nhiênănóiăchungăậ khôngăcôăl păriêngă

r v iănhauămƠăliênăh v i nhau

2.2.3.2.ăGiáoăd cătìnhăc măđ oăđ c

Thôngă quaă mônă SH,ă HSă hi u bi t v ngu nă tƠiă nguyênă phongă phúă c aă đ t

n c,ăthêmăyêuăquỦăT qu c Vi tăNam,ăgiáoăviênăSHăcóănhi m v b iăd ng cho cácăemăỦăth c,ătháiăđ ,ăthóiăquenăb o v thiênănhiên,ăb o t năcácăloƠiăquỦăhi m, gi gìnămôiătr ng,ăđ m b o s phátătri n b n v ng

2.2.3.4.ăGiáoăd călaoăđ ngăKTTHăvƠăh ng nghi p ( HN)

M căđíchăc aăgiáoăd căKTTHălƠălƠmăchoăth h tr cóănh ng hi u bi t v cácănguyênălíăc aăcácăquáătrìnhăs n xu t ch y u,ăcóăk ăn ngăs d ng nh ngăcôngăc s n

xu tăc ăb n nh t, n măđ căcácănguyênălíăCôngăngh h c,ăcácănguyênătácăt ch c

qu nălíăcácăngƠnhăs n xu t ch y u.ăGiáoăd c KTTH b oăđ m cho tr cóăkh n ngă

d ch chuy năngƠnhăngh theo s phơnăcôngălaoăđ ngăxƣăh i,ăđápă ng nh ngăđòiăh i

m i, nh ng bi năđ ngăth ngăxuyênătrongăk ăthu tăcôngăngh s n xu tătheoăc ăch kinh t th tr ng

CôngătácăHNăbaoăg m m t h th ng bi năphápăgiáoăd c c aătr ng h căvƠăcácă

t ch căngoƠiănhƠătr ng nh m chu n b cho HS v cácăm tătơmălí,ătriăth c,ăk ăn ng,ătháiăđ ,ătácăphong,ăt ăt ngăđ HSăcóăth l a ch năcácăngh nghi păphùăh p v i

n ngăl căvƠăthiênăh ng c aăcáănhơn,ăphùăh p v iăyêuăc uăphơnăcôngălaoăđ ng c a xƣăh i, c aăđ aăph ng.ăM căđíchătrênăđ c th c hi n quaăbaăkhơuăch y u:ăđ nh

h ng ngh ,ăt ăv n ngh , tuy n ch n ngh ăTr ng ph thôngăcóătráchănhi m ch

y uălƠătrongăhaiăkhơuăđ nhăh ngăvƠăt ăv n

MônăSHăph i trang b cho HS nh ng ki n th căk ăn ngăch y u c a nh ng ngƠnhăs n xu tăcóăs d ngăcácăđ iăt ng s ng, t oăđi u ki năđ HS hi u bi t v cácăngƠnhătrongăcácăngƠnhănôngăậ lơmăậ ng ănghi p,ăcôngăngh sinh h c, y h c

2.3.ăXácăđ nhăm cătiêuăd yăh c

2.3.1 Quan ni m c a m cătiêu

- Phơnăbi t m căđíchăvƠăm cătiêu:ă

+ M căđíchăđ c hi uălƠăcóătínhăkháiăquát,ădƠiăh n.ăVíăd m căđíchăn năgiáoă

d c c a m t qu c gia, m căđíchăch ngătrìnhăgiáoăd c c a m t b c h c

+ M cătiêuăcóătínhăng n h n, c th ăVíăd m cătiêuăc a m tăch ng,ăm tăbƠi

- Theoăquanăđi măắcôngăngh ”ăthìăm cătiêuălƠăắđ uăra”,ălƠăắs n ph m”,ăt c

c ngălƠăcáiăđíchăc th c a m tăquáătrình,ăm tăcôngăđo n s n xu t

- Theoăquanăđi m d y h c t pătrungăvƠoăho tăđ ng c aăHS,ăphátăhuyăvaiătròă

ch th tíchăc c ch đ ng c aăng i h c,ăthìăm cătiêuăđ raălƠăchoăHSăch khôngă

ph iăchoăgiáoăviên,ădoăchínhăHSăth c hi n

Víăd :ăắHSăph iăphơnăbi tăđ c r c c v i r chùmăthôngăquaăsoăsánhăcácăm u

r ”ăch khôngăđ c vi tălƠăắGiáoăviênăbi u di năcácăm u v t, tranh v đ lƠmăchoăHSăphơnăbi tăđ c r c c v i r chùm”

2.3.2.ăCácăthƠnhăph n c a m cătiêu

Giáoăviênăphơn tíchăđ c m cătiêuăbƠiăh căthƠnhă3ăm tălƠăki n th c,ăk ăn ng,ătháiăđ Ba m tănƠyă ng v i ba nhi m v d y h c sinh h c

Víăd :ăbƠiă12,ăSHă9ă- C ăch xácăđ nh gi iătính

+ M cătiêuăv ki n th c: HS hi uărõăc ăs v t ch t c a di truy n gi iătínhălƠă

c p nhi m s c th gi iătính,ăc ăch t bƠoăh c c a di truy n gi iătínhălƠăs t nhơnăđôi,ăphơnăliăvƠăt h p c aăcácăc p nhi m s c th gi iătính.ăS phơnăhóaăđ căcáiăcóă

th ch u nhăh ng c a s r i lo nătrongăcácăhoocămônăsinhăd c ho c m t s y u t ngo i c nh

+ M că tiêuă k ă n ng:ă HSă soă sánhă nhi m s c th gi iă tínhă v i nhi m s c th

th ng, quy lu t di truy năcácătínhătr ng gi iătínhăv i quy lu t di truy năcácătínhă

tr ngăth ng

+ M cătiêuătháiăđ :ătrênăc ăs nh ngăđi uănóiătrên,ăHSătinăr ng s di truy n

gi iătính cóătínhăquyălu tăvƠăng iătaăcóăth chi ph iăvìăm cătiêuăth c ti n

2.4.ăNh ngăquyăt căvi tăm cătiêuăbƠiăh c

2.4.1 M cătiêuăkhôngăđ năthu nălƠăch đ c aăbƠiăh cămƠălƠăcáiăđíchăbƠiă

h c ph iăđ t t i

Víăd : v i ch đ ắNgu n g căvƠăt m quan tr ng c aăbòăsát”ăthìăm cătiêuăcóă

th lƠ:

+ HS n măđ c t m quan tr ng c aăbòăsát

+ HS hi uăđ căbòăsátăb t ngu n t chănhái,ăbi tănguyênănhơnăc a s ph n

+ N u m cătiêuănh ăsauăthìăs lƠăđúng:

 HS hi uărõăs thôngăkhíă ph iăđ c th c hi n do ho tăđ ng c aăcácă

c ăth ,ănêuăđ căcácăc ăth chínhăthamăgiaăvƠoăhôăh păth ngăvƠăhôăh păsơu

 Phơnăbi tăđ c th tíchăkhíătraoăđ iătrongăhôăh păth ngăvƠăhôăh p sơu,ăt đóăth yăđ căvaiătròăc a hôăh păsơuăđ i v i s c kh e

 Hi uărõăcácăph n x hôăh p,ătrongăđóăđ c bi tăl uăỦăph n x t đi u hòaăvƠăvaiătròăc aăkhíăCO2 trong ho tăđ ng c aătrungăkhuăhôăh p

 HSătrìnhăbƠyăđ căc ăch traoăđ i khi ph iăvƠă t bƠo,ăm i quan h

gi aăchúng

2.4.3 M iăđ u ra trong m cătiêuănênăđ c di năđ t b ng m tăđ ng t

ng t đ c l a ch n ph iăxácăđ nhărõăm căđ HS ph iăđ t b ngăhƠnhăđ ng

Nh ngăđ ng t nh ăắn măđ c”,ăắhi uăđ c”ăth ngăthíchăh p cho nh ng m cătiêuăchung.ă di năđ t cho nh ng m cătiêuăc th c n ch n nh ngăđ ng t nh ăg iăỦă

d iăđơy:

+ V m cătiêuăki n th c:ăđ nhăngh a,ămôăt , g iătên,ănh n bi t, l a ch n, thu t

l i, li tăkê,ăgi iăthích,ănêuăra,ăchoăvíăd , hi uărõ,ăphơnăbi t,ăhìnhăthƠnh,ăápăd ngầ + V m cătiêuăk ăn ng:ăsoăsánh,ăđ i chi u,ă phơn lo i, l p gi thuy t, ch ng minh,ăđoăđ c,ătínhătoánăv s ăđ , l p b ng s li u,ăphơnătíchăk t qu thíănghi mầ + V m cătiêuătháiăđ : ti p nh n, ch p nh n,ătánăthƠnh,ăh ng ng, tham gia,

b o v , ph năđ i, tranh lu n

 Cơuăh iăbƠiăt păcu iăch ng

1)ăNêuăđ iăt ng, nhi m v c a d y h c Sinh h c.ăVìăsaoăSHălƠăngƠnhăkhoaă

h că raă đ iă sauă vƠă phátă tri n mu nă h nă cácă khoaă h c t nhiênă khácă nh ngă trongă

tr ng THCS SH l iălƠămônăh căđ c h c s măh n,ăv i th iăl ng nhi uăh năcácămônăV tălíăh căvƠăHóaăh c

2)ă Hƣyă nêuă ba nhi m v d y h c Sinh h c.ă Phơnă tíchă m i quan h gi a 3 nhi m v đó.ă

3)ăHƣyăxácăđ nh nhi m v d y h căvƠăm cătiêuăd y h c c a m tăbƠiăSHăb tăkìă

ch ngătrìnhăSHăTrungăh căc ăs

Ch ngă3.ăN IăDUNGăD YăH CăSINHăH Că ăTR NGăTRUNGă

H CăC S

 M cătiêu

- SV bi tăkháiăquátăc uătrúcăn iădungăch ngătrìnhăSHă tr ng THCS

- N m v ngăcácăthƠnhăph n ki n th căc ăb nătrongăch ngătrìnhăSHă THCS Trênăc ăs đóăbi t v n d ngăvƠoăvi căphơnătíchăki n th c trong m iăbƠiăh c

 Cơuă h i,ă bƠiă t pă SVă ph iă chu nă b ă tr că khiă lênă l pă h că

ch ngănƠy.ă

1)ăHƣyănêuăítănh tă10ăvíăd choă5ăthƠnhăph n ki n th c trong SH 6

2)ăHƣyăphơnătíchăki n th căc ăb n c aăbƠiă1ăSHă6

 N iădungă(3ăti t)

3.1.ăH căv năph ăthôngă(HVPT)

HVPTălƠănh ng hi u bi t chung nh t, c n cho m iăng iăđ s ngăvƠălƠmăvi c trongăxƣăh i, b t k ng iăđóălaoăđ ngătrongăngƠnhăs n xu tănƠo,ăho tăđ ng trong

l nhăv cănƠo

3.2.ăNh ngănguyênăt căxácăđ nhăn iădungăd yăh căph ăthông

+ NDH ph iăbámăsátăm cătiêuăd y h c

+ NDH ph i th hi năđ nhăh ngăxƣăh i ch ngh a, giƠuătínhănhơnăv n,ăph c

v cho s phátătri n kinh t xƣăh i, s phátătri nătoƠnădi nănhơnăcáchăc a HS

+ NDH ph i ph năánhăđ c tinh hoa di s năv năhóaănhơnălo iăvƠătruy n th ng

v năhóaădơnăt c

+ NDH ph i ph năánhătrìnhăđ phátătri n hi năđ i c a khoa h c, ph năánhăth c

ti năthiên,ăđ tăn c,ăconăng i Vi t Nam

+ NDH ph iăphùăh p v i kh n ngătrìnhăđ ti p thu c a HS, v iăđi u ki n d y vƠăh cătrongănhƠătr ng

3.3.ăC uătrúcăch ngătrìnhăSHă ătr ngătrungăh căc ăs

3.3.1.ăKháiăni măch ngătrìnhăd y h c

Tr căđơyăth ng quan ni măch ngătrìnhă(program)ălƠăv năb năxácăđ nh n i dung h c v nă đ că giáoă viênă truy nă đ tă choă HS.ă NgƠyă nay,ă thayă choă thu t ng Programăng iătaăth ngădùngăthu t ng Curriculum, t m d chălƠăch ngătrìnhăđ y

đ ă óă lƠă v nă b n ch aă đ ng nh ngă thôngă tină c n thi t v m că tiêu,ă n i dung,

ph ngăphápăd y-h c,ăđ ng th i c v ph ngăti n, t ch c th c hi năvƠăđánhăgiáă

k t qu d y h c.ăCurriculumălƠăkháiăni măh ng v quáătrìnhăd y h c di n ra c ă

s giáoăd c ch khôngăch lƠăb n thi t k n iădung.ăNóăquanătơmăkhôngăch ho t

đ ng gi ng d y-truy nă đ tă mƠă đ c bi tă quană tơmă ho tă đ ng h c t p-khámă phá,ăkhôngăch quanătơmăn iădungămƠăcònăđ c bi tăquanătơmăđ n k t qu d y h c Ph n

c tălõiăc aăch ngătrìnhăđ yăđ v nălƠăm cătiêuăvƠăn iădungănh ngănóăđƣăđ c thi t

k trong m i quan h qua l i v iăcácăthƠnhăt khácăc aăquáătrìnhăd y h c,ănêuăraă

nh ngăđ nhăh ngăc ăb n v ph ngăpháp,ăt ch c,ăph ngăti năvƠăđánhăgiáăk t

qu

3.3.2.ăCh ngătrìnhăSHă trung h căc ăs

Ph n th c v tăvƠăđ ng v tăđ c d y l pă6ăvƠă7,ăTh c v t l p 6 bao g m

nh ngănhómăth c v tăchính.ăViăkhu n, N măvƠă aăyăđ cătáchăraăkh i gi i th c

v tăvƠăđ cătrìnhăbƠyă cu i l pă6ăđ HS d ti păthuăh n.ăCh h c r tăs ăl c v virus V đ ng v t,ăkhôngătrìnhăbƠyătáchăb chăđ ng v tăkhông x ngăs ngăvƠăđ ng

v tăcóăx ngăs ngăthƠnhă2ăph n

C ăth ng iăvƠăv sinhăđ c d y l pă8,ăkhôngăđiăsơuăvƠoămôăt c u t o gi i

ph u nh tălƠă h c ăx ngămƠădƠnhăth iăgianăđ h căcácăch căn ngăsinhălí,ăchúăỦă

t i s c kh e v thƠnhăniênă(VTN)ătrongăđóăcóăs c kh e sinh s n

L p 9, ph năc ăs di truy n h căvƠăch n gi ngămangătênăm iăắDiătruy năvƠă

bi n d ”,ăđ cătrìnhăbƠyăđ năgi n, t hi năt ngăbênăngoƠiăđ năc ăs v t ch tăbênătrong,ăkhôngăđiăsơuăvƠoăc ăch di truy n bi n d c păphơnăt Ph n”ăSinhăv tăvƠămôiătr ng”ăđ c d yăvƠoăh căkìă2ăc a l pă9.ă i uănƠyăgópăph n t o cho HS m t h

th ng ki n th căSHăt ngăđ iăhoƠnăch nh c p THCS

Ch ngătrìnhăSHăTHCSătrìnhăbƠyăki n th c v cácănhómăđ iăt ng (Th c v t,

ng v t,ăC ăth ng i).ăCácăb ph n ki n th căđ aăvƠoăch ngătrìnhăđ cătrìnhăbƠyăd iăcácăm i quan h lƠădiătruy năvƠăbi n d , sinh v tăvƠămôiătr ng

NgoƠiăch ngătrìnhăchungăraănh ăđƣănóiă trên,ăcònăcóăph n n i dung t ch n

đ c b tríă l pă8ăvƠă9ănh măđápă ngăyêuăc u m r ng,ăđiăsơuăvƠoăm t v năđ theo

nhu c uăvƠăh ngăthúăc aăHSăd iăhìnhăth căbƠiălênăl p k t h p t h c, th o lu n nhóm,ăth căhƠnhăngo iăkhóa

nhi uăn c,ăcácămônăLí,ăHóa,ăSinhătrongătr ngăTHCSăkhôngăcònăd yăriêngă

r mƠăđ cătíchăh păthƠnhămônăkhoaăh c (khoa h c t nhiên),ăc ngănh cácămônă

S ,ă a,ăCôngădơnăđ cătíchăh păthƠnhămônănghiênăc uăxƣăh i,ăcácămônăNh c, H a

đ cătíchăh păthƠnhămônăGiáoăd c ngh thu t.ă i uănƠyălƠmăgi m b tăđ uămônăh c, thu n ti n cho vi c qu nălíăho tăđ ng d yăvƠăh c, thu n l i cho vi c v n d ng t ng

h p cácăki n th căđƣăh căvƠoăth c ti n.ăTuyănhiênăđ th c hi năđi uăđóăc năcóăs chu n b chuăđáoăv đ iăng ăchuyênăgiaăxơyăd ngăch ngătrình,ăvi tăSGKăvƠănh tălƠăcóăs thayăđ iăthíchă ng v đƠoăt oăGVătrongăcácătr ngăs ăph măc ngănh ăb i

d ng,ăđƠoăt o l iăđ iăng ăGVăđangăgi ng d y.ăTrongăch ngătrìnhăd y h cănƠy,ăchúngătaăch aăđ đi u ki n th c hi nătíchăh păcácămônăh cănh ătrênănh ngăc ngăchúătrongăkhaiăthácănh ng m iăliênăh liênămônătrongăcácănhómămônăg năg i,ătíchă

h p m t s v năđ chi năl cătoƠnăc uăvƠăkhu v cănh ădơnăs ,ămôiătr ng, AIDS, maătúyăvƠoăn iădungăcácămônăh cănh ăSH,ă aălí,ăGDCD

3.4.ăThƠnhăph năki năth căc ăb nătrongăch ngătrìnhăSHă ătrungăh căc ă

s

3.4.1 Nh ng s ki n sinh h c

ơyălƠălo i ki n th cămôăt v cácăhƠnhăvi,ăb năn ngầc a sinh v t

Víăd :ăconătômăđ ngăbòăvƠăb iăgi tălùiăraăsao,ăconăth y t cădùngăcácătuaămi ng

b t con r năn cănh ăth nƠo

Lo i ki n th cănƠyăt o ngu n h ngăthúăh c t p SH cho tr l a tu i thi u niên.ăN u GV t ch căđ căchoăHSăl nhăh i tr c ti p qua nh ngăbƠi t păquanăsátăhayăthíănghi m nghi m nh thìăs tr thƠnhăv n bi uăt ngăsinhăđ ngăcònănh mƣi

3.4.2 Nh ngăkháiăni m sinh h c

Lo i ki n th cănƠyăph năánhăb n ch t c a s ki n,ăquaăquáătrìnhăkháiăquátăhóa,ă

tr uăt ngăhóa,ăđ căcôăđ ngăd i d ng m tăđ nh ngh a.ăM iăkháiăni măSHăđ c

g iătênăb ng m t ho c m tăvƠiăthu t ng SH

Víăd : r ngănguyênăsinh,ăr ng ng p m n, th tinh trong, th tinhăngoƠiầlƠă

nh ng thu t ng SHăđ ng th iălƠănh ngăkháiăni m SH

3.4.3 Nh ng quy lu t sinh h c

Víăd : s phùăh p gi a c u t o v i ch căn ngă m iăc ăquanătrongăc ăth , S thíchănghiăc aăc ăth v iăđi u ki nămôiătr ngălƠănh ng quan h cóătínhăquyălu t, s phơnă hóaă ngƠyă cƠngă đaă d ng, t ch că ngƠyă cƠngă ph c t p,ă thíchă nghiă ngƠyă cƠngăhoƠnăthi nălƠăxuăh ngăphátătri năcóătínhăquy lu t c a gi i sinh v t

Trong SGK SH ph n l n ta g p nh ng nh năxétăkháiăquátăph năánhătínhăquyă

lu t c aăcácăhi năt ng trong gi i h uăc ăVíăd : nh ng m i quan h sinhătháiăgi a cácăloƠiătrongăm i qu năxƣăt oăthƠnhătr ngătháiăcơnăb ng sinh h c,ăđ c bi u th

b ng s năđ nh s l ngăloƠiăvƠăs l ngăcáăth c a t ngăloƠiă(SHă9),ăm i lo i enzimătiêuăhóaăch tácăd ngălênăm tăvƠiălo i th că năvƠăch ho tăđ ngătrongăđi u

ki n nhi tăđ , pH nh tăđ nh

th iăkìăch aăcóăkhoaăh c th c nghi m,ăng iătaăđƣăphátăhi nătínhăquyălu t

c aăcácăhi năt ng t nhiênăb ngăph ngăphápăquanăsát,ăđúcăk tăcácănh năxétăđƣătíchăl yăquaăkinhănghi m c a nhi u th h ăVíăd quan h cóătínhăquyălu t gi a t p tínhăc a chu n chu n v i th i ti tăđ căđúcăk tătrongăcơuăắChu n chu n bay th p:

m aăng p b ao; chu n chu năbayăcao:ăm aărƠoăchóngăt nh”

T khiăcóăph ngăphápăth c nghi m, khoa h căcóăđi u ki năđ phátăhi nătínhăquy lu t c aăcácăhi năt ng t nhiênăm tăcáchăchínhăxácăh năvƠăphátăbi uăthƠnhăcácă

đ nh lu t khoa h c.ă nh lu tălƠăl i phátăbi u b ngăngônăng khoa h c ph năánhă

t ng b ph n c aăcácăquyălu tăkháchăquan,ăđ căphátăhi n b ng th c nghi m.ăVíăd :

đ nh lu t di truy năđ ngătínhăvƠăphơnătínhăc a Menden

3.4.4 M t s h c thuy t sinh h c

Cácăh c thuy t SH ph năánhănh ng v năđ lí thuy tăkháiăquátătrongăl nhăv c

c aăSH.ăThƠnhăph n ki n th cănƠyăs đ căt ngăc ng cácăb c h cătrên.ă THCS, HSăđ călƠmăquenăb căđ u v i m tăvƠiăh c thuy tănh :ăh c thuy t ti năhóaăc a acuyn,ă h c thuy t c a I Pavlov v ph n x cóă đi u ki n, h c thuy t di truy n nhi m s c th c aăG.ăMendenăvƠăT.ăMorgan

3.4.5 M t s nguyênătác,ăph ngăphápăv n d ngăcácăquyălu tăSHăvƠăth c

ti n

Theoănguyênăt c,ăgiáoăd c KTTH -laoăđ ngăvƠăHN,ăg n h c v iăhƠnhăthìăthƠnhă

ph n ki n th cănƠyăcóăm t v tríăquanătr ng Ph n Th c v t,ă ng v t l p 6,7 g n

v i vi c b o v cácă loƠiă quỦă hi m,ă khaiă thácă h pă líă vƠă phátă tri n b n v ngă tƠiănguyênăthiênănhiên,ăph năC ăth ng iăvƠăv sinh l pă8ăthìăg n v iănguyênăt căvƠă

bi năphápăgi gìnăv sinh, th c hi năsinhăđ cóăk ho chăphòng ch ng AIDS, ma túy,ăph n Di truy năvƠăbi n d g n v iăcácănguyênăt căvƠăph ngăphápăch n gi ng cơyătr ng v tănuôi

3.5.ăPhơnătíchăcácăki n th căc ăb n trong m tăbƠi

N uăbƠiăcóănhi u ki n th c s ki n, ph i ch n nh ng s ki nălƠmăc ăs đ hìnhăthƠnhăcácăkháiăni m, quy lu tăSHtrongăbƠiăđó

N uălƠăki n th căkháiăni m,ăhƣyătìmăhi uăk ăd u hi u b n ch t nh t c aăkháiă

ni măvƠătìmăraăyêuăc u n măđ căkháiăni măđóătrongăbƠi,ăc g ng di năđ t n iăhƠmăkháoăni m b ng m tăcơuăđ nhăngh aăphùăh p v iăyêuăc u c aăbƠi.ăN uăSGKăđƣăchoă

đ nhăngh aăthìăhƣyăphơnătíchăk ăđ nhăngh aăđóăxemăcóăth tìmăm tăcáchăđ nhăngh aăkhácăphùăh păh năv i h c sinh c aămìnhăhayăkhông

N uălƠăki n th c quy lu t,ăhƣyăphơnătíchăk ăn iădungăvƠăth phátăbi uăthƠnhă

m t/vƠiăm nhăđ /cơu.ăNh ăđƣănóiă ph nătrên,ăđơyălƠăthƠnhăph n quan tr ng nh t

nh ngănhi uăbƠiătrongăSGKăch aăphátăbi uărõărƠng.ăGVănênăcóăs giaăcôngăs ăph m vƠoăvi cănƠy

Víăd 1:ăBƠiă41,ăSHă6ă- căđi m c a th c v t h tăkín

Kháiăni m ch y u c aăbƠiălƠăh tăkín:ănoƣnăđ c gi uăkínătrongăb u, h tăđ c

gi uăkínătrongăqu

HSădùngădaoăc t ngang b u,ăsoiăkínhălúpăcácănoƣnăn mătrongăđó

HSăsoăsánhăhoaăb i v iănónăthông,ănóiărõăth c v t h tăkínăkhácăv i th c v t

h t tr n đi măc ăb nănƠo

Víăd 2:ăBƠiă49,ăSHă9,ăQu năxƣăsinhăv t

Kháiăni m:

+ Qu năxƣ:ăđ nhăngh aăqu năxƣ,ăphơnăbi t qu năxƣăv i qu n th

+ Nh ng d u hi uăđ cătr ngăc a m t qu năxƣ:ăđ đaăd ng,ăđ nhi u,ăđ th ng

g p,ăloƠiă uăth ,ăloƠiăđ cătr ng

Quy lu t:

+ S l ngăcáăth m iăloƠiătrongăqu năxƣăđ c kh ng ch m căđ phùăh p

v i kh n ngăc aămôiătr ng, t oănênăcơnăb ng sinh h c

+ăD iătácăđ ng c aămôiătr ng,ăcơnăb ng trong qu năxƣăcóăth b pháăv , t o

di n th sinhătháiăthi t l p m tăcơnăb ng m i

 Cơuăh iăbƠiăt păcu iăch ng

1)ă NgƠyă nayă h c v n ph thôngă cóă th đ n v i HS b ng nh ngă conă đ ng nƠo?ăVìăsaoănóiăconăđ ng h c t pătrongănhƠătr ng v nălƠăđángătinăc yăvƠăcóăhi u

qu nh t?

2)ăHƣyăphơnătíchălogicăv c uătrúcăn iădungăch ngătrìnhăSH THCS

3)ăHƣyănêuănh ngăc ăs líălu năđ phơnătíchănh ngăthƠnhăph n ki n th căc ă

b n trongăch ngătrìnhăsinhăh c.ăVìăsaoănóiăki n th căc ăb n nh tălƠăcácăkháiăni m SH,ăcácăquyălu t SH?

Ch ngă4.ăPH NGăPHÁPăD YăH CăSINHăH Că ăTR NGă

TRUNGăH C C ăS

 M cătiêu

- SV bi t, hi uăvƠăgi i quy t ba v năđ c ăb n: D y h c nh m m căđích gì?ă

d yăvƠăh căcáiăgì,ănh ăth nƠoăđ đ t m căđíchăđó?

- N m v ng m i quan h gi a ho tăđ ng d yăvƠăho tăđ ng h cătrongăquáătrìnhă

d y h c

- SV bi tăđ c nh ngă u,ănh căđi m c a m iăph ngăphápăvƠăs c n thi t

s d ngăchúngătrongăs ph i h p linh ho tăđ đ t hi u qu cao nh t trong d y h c

- SV bi t v n d ng nh ngăph ngăphápăphùăh p v iăđ căthùămônăSinhăh c

 Cơuă h i,ă bƠiă t pă SVă ph iă chu nă b ă tr că khiă lênă l pă h că

ch ngănƠy.ă

1) Ch năvƠăs d ng tranh l năl tătheoăPPădùngăl i, PP tr căquanăvƠăPPăth c

hƠnh.ăPhơnătíchă u,ănh căđi m c a m iăPPăđó

2) Ch n m tăthíănghi mătrongăch ngătrìnhăSHăvƠătrìnhăbƠyăcáchăs d ngăthíănghi măđóăl năl t theo ki u gi iăthíchăminhăh aătrongăPPădùngăl i, theo ki uătìmătòiăb ph n trong PP tr căquanăvƠătheoăki uănghiênăc u trong PP th căhƠnh.ăPhơnătíchătácăd ngăkhácănhauăv m t nh n th c c a m iăph ngăphápăđó

3)ăHƣyăthi t k m tăđ ki m tra theo ma tr năđ

đ căđ i m iătheoăh ngăắho tăđ ngăhóa”ăng i h c,ăphátăhuyătínhătíchăc c, ch

đ ng,ăsángăt o c a h căsinhăthìăđ nhăngh aăd iăđơyăcóăth xemălƠăphùăh p:

ắPh ngăphápăd y h călƠăconăđ ng,ăcáchăth căgiáoăviênăh ng d năh ng

d n, t ch c, ch đ oăcácăho tăđ ng h c t pătíchăc c, ch đ ng c a h c sinh nh m

đ tăcácăm cătiêuăd y h c”

nhăngh aănƠyănh n m nh m yăđi m sau:

-C tălõiăc aăph ng phápăd y h călƠăt ch căcácăho tăđ ng h c t p

- Ch căn ngăc ăb n c aăgiáoăviênăkhôngăch đ năgi nălƠătruy n th ki n th c mƠălƠăh ng d n, t ch c, ch đ oăcácăho tăđ ng h c t păđ h c sinh t l c chi m

l nhăn i dung, ch đ ngăđ tăcácăm cătiêuăđ ra

- Vaiătròăch đ o c aăgiáoăviênăk t h p v iăvaiătròăch đ o c a h căsinhăđ m

b o ch tăl ngăvƠăhi u qu c aăquáătrìnhăd y h c

- Quan h gi a d yăvƠăh c: thu t ng ắd y h c”v năđ cădùngăđ ph năánhă

ho tăđ ng c aăng i d y.ă iăt ng c a ho tăđ ng d yălƠăng i h c.ăNg i h c

v aălƠăđ iăt ng c a ho tăđ ng d y, l i v aălƠăch th c a ho tăđ ng h c Trong lao

đ ng h c t p, ho tăđ ng c a ch th h ngăvƠoăc i bi năchínhămìnhăv trìnhăđ ki n

th c,ăk ăn ng,ăph m ch tăđ oăđ c N uăngu i h căkhôngăt giácăch đ ng h c, khôngăcóăcáchăh c t tăthìăvi c d yăkhóămƠăđ t k t qu mong mu n B i v y, PPDH

đ c hi uălƠăbaoăg m c cáchăth c d y c aăGVăvƠăcáchăth c h c c a HS Quan

ni mătrongăQTDHăcóăs h pătácăc a 2 ch th lƠăGV-ch th c a ho tăđôngăd yăvƠăHS-ch th c a ho tăđ ng h c Hai ch th nƠyăh pătácăcùngănhauăđ d tăcácăm c tiêuăd y h c

Nh ăv yăGVăkhôngăch truy n th ki n th căchoăHSămƠătruy n th c ph ngăphápăh căđ HS t chi măl nhătriăth c,ăcaoăh năh tălƠăt giác,ătráchănhi m, s yêuăthíchăvƠăđamămêămônăh c c a h c sinh

4.1.2 H th ngăcácăph ngăphápăd y h c Sinh h c

PPDHăvôăcùngăđaăd ngăvìăho tăđ ng day-h c ch u s chi ph i c a nhi u y u t

ph c t p:ătínhăch t n iădungătríăd c,ătínhăđaăd ng c a m căđíchălíălu n d y h c, s phongăphúăc aăcácăthaoătácălogicătrong ho tăđ ng d yăvƠăh cầ.Vìăv yăphơnălo i

h pălíăcácăph ngăphápăd y h călƠăv năđ ph c t păvƠălƠătrungătơmăc aălíălu n d y

h c S phơnălo i h pălíăph ngăphápăd y h căkhôngăch cóăỦăngh aălíălu năgiúpăchoălíălu n d y h căngƠyăcƠngăphátătri n v ch t mƠăcònăcóăỦăngh aăth c ti n t oăc ăs khoa h c cho s sángăt oăph ngăphápăc aăgiáoăviên,ăgiúpăchoăh l a ch năđ c

ph ngăphápăd y h c h pălí.ăTuyănhiênăchoăđ n nay v năđ phơnălo iăcácăph ngăphápăd y h c v năcònătranhălu n,ăch aăđ c gi i quy t tri tăđ Trong cu c tranh

lu năđóăcóăcácăỦăki năcóălúcăđƣăđiăxaăr i v năđ đ cóăth đápă ng nhu c u c a th c

ti n d y h c

* Cáchăphơnălo iăph ngăpháp

M iăcáchăphơnălo iăđ uăcóăc năc xu tăphátăt nguyênăt c,ăquană đi m nh t

đ nhăsauăđơy:

1 D aăvƠoăngu n ki n th c vƠătínhăđ cătr ngăc a s triăgiácăthôngătin:ă

V iăquanăđi mănƠyăE.L.ăGolan,ăN.ăM.ăVeczilinăầđƣăphơnăraă3ănhómăph ngăphápă

l nălƠăph ngăphápădùngăl i,ăph ngăphápătr căquanăvƠăph ngăphápăth căhƠnh

2 C nă c vƠoă m că đíchă líă lu n d y h c: M A Danhilop, B.P Exipopầđƣăphơnăraă3ănhómălƠănghiênăc uătƠiăli u m i- hìnhăthƠnhăk ăn ng-k ăx o,

ng d ng ki n th c-k ăn ng-k ăx o, ki mătraăđánhăgiáăki n th c-k ăận ng- k ăx o

3 D aăvƠoăđ cătr ngăho tăđ ng nh n th c c a h c sinh: I.A Lerner, M N.ăSkatkin,ăE.P.ăBrunôpăđƣ chiaăraă4ănhómălƠăgi iăthích-minh h a-táiăhi n,ătrìnhăbƠyănêuăv năđ ,ătìmătòiăb ph năhayă rixtic,ănghiênăc u

4 D aă vƠoă m că đ tíchă c c- sángă t o c a h că sinh:ă R.ă Că Sharmaă đƣăphơnăph ngăphápăd y h călƠmă2ălo iălƠăd y h c l yăgiáoăviênălƠmătrungătơmăvƠăd y

h c l y h căsinhălƠmătrungătơm

M iăcáchăphơnălo iătrênăđ uăcóănh ngă uănh căđi m nh tăđ nh.ăPh ngăphápăphơnălo i d aăvƠoăngu n ki n th căcóă uăđi mălƠăđ năgi n, d s d ng.ăPh ngăphápăc năc vƠoăm căđíchălíălu n d y h căcóă uăđi mălƠănêuăđ c s ph thu c c a

ph ngăphápăvƠoăm căđíchălíălu n d y h c.ăNh ngănh căđi m c aă2ăcáchăphơnălo i nƠyălƠăch d aăvƠoăd u hi uăbênăngoƠiăc aăph ngăpháp,ăkhôngăchoăbi tăcáchăt

ch căbênătrongăc a PPDH t călƠălogicăd yăvƠălogicăh cătrongăph ngăphápăđó.ăCáchăphơnălo i d aăvƠoăm tăbênătrong,ăt călƠăđ cătr ngăc a ho tăđ ng nh n th c c a h c sinhăcóă uăđi mălƠănêuălênăcáchăt ch c logic c a d y h cănh ngăcònăphi n di n (m tăbênăngoƠiăc a PPDH c th lƠăquáătrìnhăt ch c d y h căch aăđ c th hi n)

kh c ph c s phi n di n trong m iăcáchăphơnălo iătrên,ăc năcóăquanăđi m

h th ng trong s phơnălo i.ăCácăph ngăphápăd y h c b năthơnănóăđ m b oătínhăkháchăquanăkhoaăh c,ănh ngăc ngăph iăchúăỦăgiáătr ng d ng trong th c ti n d y

h căcácăb mônă tr ng ph thông.ăTínhăkhách quan khoa h c c a s phơnălo i th

hi n ch nóătuơnăth cácăquyălu t chi ph iăPPDH.ăCácăquyălu tăđóălƠăm iăliênăh

bi n ch ng gi a m căđích,ăn iădungăvƠăph ngăpháp;ăs th ng nh t gi aăph ngăphápăd yăvƠăph ngăphápăh c; gi aăph ngăphápăd y h c v iătrìnhăđ c năđ t t iầ

Nh ăv yăph ngăh ngăđ xácăđ nh m t h th ngăphơnălo i h pălíălƠ:

+ăPhơnălo iăph ngăphápăc n th hi n ho tăđ ng qua l i gi a th yăvƠătrò,ăth

hi nătínhăth ng nh t, tr n v n c aăquáătrìnhăd y h cătrongăđóăvaiătròăch đ o c a

th yăvƠăho tăđ ngăt ăduyăđ c l p c aătròăth hi n trong m iăph ngăphápăd y h c + Do bi u hi n nhi u m t c aăPPDHămƠăvi căphơnălo iăchúngăph iăcùngăm t lúcăk t h p 2, 3, th măchíă4ăc ăs ăTrongăđóăph i c n xu tăphátăt vaiătròăch đ o

c a m t n i dung, m t logic-tơm líăh c (m tăbênătrong)ăc aăph ngăphápăth hi n cáchăth c ho tăđ ngăt ăduyăvƠăth ng nh tăhƠiăhòaăv i m tăbênăngoƠiă(ngu n ki n

th c)

Vìăv y nhi uănghiênăc u v LLDHăđ iăc ngăvƠăPPDHăb mônăđƣănêuăraăh

th ng nh nguyênăcácăph ngăphápă(binaryăsystem)ăk t h păđ c m tăbênătrongăvƠă

m tăbênăngoƠiăc aăph ngăpháp.ăCáchăphơnălo i theo h th ng nh nguyênăđóăđ t

đ c s đ i m i th c s : v a th aămƣnăquanăđi m tri t h c v s th ng nh t gi a hìnhăth căvƠăn i dung, v a ti n l i cho vi c s d ng c aăgiáoăviênănên nóănh ălƠă

m tăs ăđ lƠmăvi c.ăT ngă ng v i m tăbênăngoƠiă(ngu năphátăthôngătin)ăcóăcácănhóm:ăPPDHădùngăl i, PPDH tr c quan, PPDH ho tăđ ng th căhƠnhăc a h c sinh,

m iănhómăph ngăphápăđóă ng v i m tăbênătrongăhayăki u t ch călogicăbênătrongă

c aăPPDHăcóăth s lƠăthôngăbáo-táiăhi n ki n th c,ăthíchăh p v i n i dung ki n

th călíăthuy t v th gi iăvƠăv cáchăth c ho tăđ ng,ălƠmăm u-b tăch c,ăthíchăh p

v i n iădungătríăd c v kinh nghi m th c hi năcácăcáchăth c ho tăđ ng (t căk ăn ng,ă

k ăx o);ătìmătòiăb ph nă(orixtic);,ănghiênăc u ng v i n i dung v kinh nghi m ho t

đ ngătríătu , v t ch tăsángăt o

Nh ăv y,ăxétăv m tăbênătrong,ăm iăPPDHăcóăth đ c ki n t o theo ki uăkhácănhau ng v iăcácăph ngăphápăc ăb n

B ng 4.1 H th ngăcácăph ngăphápăd y h c Sinh h c

Cácăph ngăphápăd y h c Sinh h c

Lo iăPPănghiênăăăăăăLo iăPPăhoƠnăthi n Lo iăPPăKT,ăđánhă

c u n i dung m i c ng c giá

M tăbênăngoƠiăc a PPDH

M tăbênăngoƠiăc aăph ngăphápăd y h c ch u nhăh ng c aăph ngăti n d y

h c, thi t b d y h căvƠăkinhănghi măs ăph m c aăgiáoăviên.ă

M tăbênătrongă

c a PPDH

NhómăPPădùng l i NhómăPPătr c quan

NhómăPPă

th căhƠnh 1.ăGVătrìnhă

bƠyăv t t nhiên

1 Di n

gi ng

1 HS th c hƠnhăxácă

đ nh m u

v t

1 Ki u gi i thíchăminhă

h a

2 Tr n thu t

2.ăGVătrìnhăbƠyăv t

2 Ki u tìmătòiă

3.ăHSătrìnhăbƠyăthíă nghi m

3 Ki uăđ t vƠăgi i quy t v n

đ

4 V n đáp

4 Ti vi, video, phim,ăgiáoăkhoa

5.ăHSălƠmă

vi c v i sách 6.ăBáoăcáoănhómănh

c a HS

M tăbênătrongăc aăph ngăphápăd y h c ph thu c m tăcáchăkháchăquanăvƠo

n i dung d y h căvƠătrìnhăđ phátătri năt ăduyăc aăng i h c

4.2.ăLo iăph ngăphápănghiênăc uăn iădungăm i

4.2.1.ăNhómăph ngăphápădùngăl i

TrongăPPănƠy,ăl i (l i c aăthƠy,ăc aătrò,ăc aăsách)ălƠăngu năthôngătinăch y u

d n t i nh ng tri th c m i.ă c bi t quan tr ngălƠăl i c a th y,ănóătruy năđ t nh ng

n i dung m i,ăgiúpăHSăl nhăh i nh ng ki n th c tr uăt ng, ph c t p,ăgiáoăd căt ă

t ngătìnhăc m,ăkíchăthíchăh ngăthúăhoƠiăbƣo,ăg i s tìmătòiăsuyăngh ăt l c, ch đ o

ho tăđ ng nh n th c c a HS

Trong PP dùngăl iăc ngăcóăkhiăs d ngăcácăph ngăti n tr c quan (PTTQ)

nh ngă đơyăđóngăvaiătròălƠăph ngăti n minh h a l iătrìnhăbƠyăc a th y, vi c bi u

di n PTTQ ch lƠăbi năphápăd y h c nh m kh ngăđ nhătínhăxácăth c,ăđúngăđ n trong

l iănóiăc a th y,ăgiúpăchoăs ti p thu l i c a th yăđ c d dƠngăh n

Trongă nhómă ph ngă phápă dùngă l iă cóă cácă ph ngă phápă sau:ă ph ngă phápă

di n gi ng, tr n thu t, gi ng gi i, v năđáp,ăHSălƠmăvi c v iăsách,ăbáoăcáoănhómănh

c a HS

4.2.2.ăăNhómăph ngăphápătr c quan

Trongănhómăph ngăphápănƠy,ăvi cătriăgiácăcácăPTTQălƠăngu năthôngătinăch

y u d n t i tri th c m i.ăPTTQălƠăt t c nh ngăgìăHSăcóăth tr c ti păquanăsát,ăho c nóiăr ngăraălƠăcóăth triăgiácăb ngăcácăgiácăquană(nhìn,ănghe,ăn m, ng i, s ),ăthôngăquaăđóămƠăl nhăh i tri th c m i

H căviênă PTTQ Tri th c m i

Trong d y h căSH,ăng iătaăphơnăbi tăcácănhómăPTTQăsau:

+ V t t nhiên:ăm u s ng, m uăt i,ăm uăngơm,ăm u nh i,ătiêuăb năépăkhô,ătiêuăb n hi n vi

T ch c H DH

Giáoăviên

Tri giác

+ V tăt ngăhình:ămôăhình,ă nh ch p, tranh v ,ăphim,ăđènăchi u,ăphimăđi n nh,ăb ngăghiăơm,ăb ngăghiăhình,ăđ aăCD,ăVCDầ

+ V tăt ngătr ng:ăbi uăđ ,ăđ th ,ăs ăđ , b ng s li uầ

v ng ki n th căh n,ăđ c bi tălƠăbi tărõăconăđ ngăđiăt i ki n th c m i,ăđ ng th i phátă tri nă t ă duy,ă phátă tri nă k ă n ng,ă chu n b kh n ngă v n d ng ki n th c h c

đ căvƠoăth c ti n

TrongănhómăPPăth căhƠnhăcóăcácăph ngăphápăsauăđơyăPPăHSăth căhƠnhăxácă

đ nh m u v t, HS th căhƠnhăquanăsát,ăHSăth căhƠnhăthíănghi m

4.3.ăLo iăPPăhoƠnăthi năc ngăc

KhơuăhoƠnăthi n ki n th c bao g m vi căônăt p, c ng c , luy n t p v n d ng, rènăluy năk ăn ng,ăk ăx o.ăTrongăkhơuăhoƠnăthi n, ki n th căđ căônăl iănh ngăt p trungăh năvƠoăvi căchínhăxácăhóa,ăkh căsơu,ăc ng c vƠăv n d ng.ăCácăquáătrìnhănƠyă

c ngădi n ra xen k trongăkhơuănghiênăc u n i dung m iănh ngă khơuăhoƠnăthi n thìă chúngă t pă trungă vƠoă yêuă c uă hoƠnă thi n Vi că hoƠnă thi n, c ng c ki n th c

th ngăđ c ti năhƠnhăsauăkhơuăd yăbƠiăm i,ăvƠoăcu i ti t h c,ătrongăcôngătácăngo i khóa,ăcu iăch ng,ăcu i h căkìăhayăcu iăn măh c.ăNg iătaăc ngăs d ngăcácăPPădùngăl i, tr căquanăvƠăth căhƠnhănh ngăcóăbi năđ iăchoăphùăh p v i nhi m v hoƠnăthi n ki n th c

TrongănhómăPPăhoƠnăthi n c ngăcóăcácălo iăPPăsauăđơy:ăph ngăphápădi n

gi ng t ng k t,ăđƠmătho i t ng k t,ăHSăônăt p theo SGK, s d ng tranh ho căthíănghi m, s d ngăbƠiăt p

4.4.ăLo iăPPăki mătraăđánhăgiá

tr ng ph thông,ăKTălƠăm t b ph n h uăc ăc aăbƠiăh c nh m c ng c , b sung,ăchínhăxácăhóaăki n th c,ăđ ng th i ph c v tr c ti p cho vi c ti păthuăbƠiăm i

Vi căKTăth ngăxuyênăgiúpăchoăHSăch nhălíăki n th c,ăxơyăd ngăỦăth cătráchănhi m trong h c t p.ăThôngăquaăcácănh năxétăđánhăgiáăc aăGVămƠăđi u ch nhăcáchăh c,

t ngăb căđ t m cătiêuăh c t pămônăh c m tăcáchăv ng ch c

C năchúăỦăm i quan h gi a ki mătraăvƠăđánhăgiá

Vi c KT cung c p nh ngăthôngătin,ănh ng d ki nălƠmăc ăs cho vi căđánhăgiá.ăThôngăth ng k t qu lƠmăbƠiăki m tra ki n th căk ăn ngăc aăHSăđ c ghi nh n

b ng m tăđi m s ă i m s lƠănh ngăkíăhi uăgiánăti p ph năánhătrìnhăđ c a m i HS

v m tăđ nhătínhă(gi i,ăkháầ)ăvƠăđ nh h ng (th b c cao th p c a m i HS trong

l p).ă i m s khôngăcóăngh aăv m tăđ nhăl ngă(víăd trongăthangăđi m 10 b c khôngăth nóiătrìnhăđ c aăHSăđ tăđi m 8 cao g p 2 l năHSăđ căđi m 4)

ánhăgiáă(evaluation)ăđòiăh i GV ph iăđ aăraănh ng nh năđ nh,ăphánăđoánăv

th c ch tătrìnhăđ c a m tăHSătr c v năđ đ c ch năđ ki mătra,ăđ ng th iăđ

xu tăđ nhăh ng b khuy tăsaiăsótăho căphátăhuyăk t qu

Tìnhăhìnhăph bi n hi nănayălƠăđaăs giáo viênăkhiăch măbƠiăch choăđi m ch

ch aănh năxét,ăch aăch cho HS nh ng m t m nh, y uăvƠăh ng b c u.ăNh ăv y thìăchoăđi m ch m iălƠăl ngăgiáă(assessment)ăt călƠăđ aăraănh ngăthôngătină c

l ngătrìnhăđ c a m t h c sinh ch ch aăph iălƠăđánhăgiá

TrongănhómăPPăki mătraăđánhăgiáăcóăcácălo iăPPăsauăđơy:ăcácăph ngăphápă

ki mătraănói,ăki m tra vi t, tr c nghi măkháchăquan

4.5.ăNh ngăph ngăphápătíchăc căc năđ căphátătri n

D y h căđ tăvƠăgi i quy t v năđ vƠăd y h c h pătácătrongănhómănh

 Cơuăh iăbƠiăt p cu iăch ng

1)ăPhơnăbi tăcácăph ngăphápădi n gi ng, tr n thu t, gi ng gi i, v năđáp,ăHSălƠmăvi c v iăsách,ăbáoăcáoănhómănh c a HS

2)ăPhơnăbi tăcácăph ngăphápăgiáoăviênătrìnhăbƠyăm u v t t nhiên,ăgiáoăviênătrìnhăbƠyăcácăv tăt ngăhình,ăt ngătr ng,ăgiáoăviênătrìnhăbƠyăthíănghi m

3)ăPhơnăbi tăcácăPPăHSăth căhƠnhăxácăđ nh m u v t, HS th căhƠnhăquanăsát,ă

HS th căhƠnhăthíănghi m

4)ăPhơnăbi tăcácăph ngăphápădi n gi ng t ng k t,ăđƠmătho i t ng k t,ăHSăônă

t p theo SGK, s d ng tranh ho căthíănghi m, s d ngăbƠiăt p

5)ăPhơnăbi tăcácăph ngăphápăki mătraănói,ăki m tra vi t, tr c nghi măkháchăquan

Ch ngăă5.ăHỊNHăTHĨNHăVĨăPHÁTăTRI NăCÁCăKHÁIăNI M,ăK ă

1) Cho m tăvíăd c th v quáătrìnhăhìnhăthƠnhăkháiăni m c th

2) Cho m tăvíăd c th v quáătrìnhăhìnhăthƠnhăkháiăni m tr uăt ng

 N iădungă(3ăti t)

5.1.ăM tăs ăkháiăni mălogicăh căc năđ căquánătri tătrongăkhiăhình thƠnhă kháiăni m

5.1.1 N iăhƠmăvƠăngo iădiênăc aăkháiăni m

N iăhƠmăc aăkháiăni mălƠăt ng c ng nh ng thu cătínhăb n ch t c a m t lo i

đ iăt ng

Víăd : n iăhƠmăc aăkháiăni m ru tăkhoangălƠăđ ng v tăđaăbƠoăcóăc u t oăc ăth

d ngătúi,ăcóătuaăqu n,ăth ng cóăváchăx ngăđáăvôi

Ngo iădiênăc aăkháiăni mălƠăph m vi c a nh ngăđ iăt ngăcóăchungăcácăd u

hi u b n ch tăđƣăđ c ph năánhăvƠoăkháiăni măđó

Víăd : ngo iădiênăc a Ru tăkhoangălƠăcácăđ i di nănh ăth y t c, s a,ăsanăhôầă

đ u n m trong ph m vi c a Ru t khoang

Nh ăv yăcóăth hi u n iăhƠmălƠăm t ch tăl ngăvƠăngo iădiênălƠăm t s l ng

c aăkháiăni m

5.1.2.ăKháiăni m gi ngăvƠăkháiăni măloƠi

Trongăquáătrìnhănh n th c,ăng iătaăphơnăbi tăkháiăni m gi ng (r ngăh n,ăph

bi năh n)ăv iăkháiăni măloƠiă(ăh păh n,ăít ph bi năh n)

Lo iăkháiăni măSHăchuyênăkhoaăth ng n m trong m tăphơnămônăSHăvƠăcóăcácănhómăsau:

+ăKháiăni m v cácăs v t, ph năánhăt ngăc ăquan,ăb ph n c aăc ăth t ng loƠiăđ ng v t hay th c v t, t ngănhómăphơnălo i.ăVíăd : r ,ăthơn,ălá,ăđ uăt ng,ăcáăchép,ăru tăkhoang,ăđ ng v tăcóăx ngăs ngầ

+ăKháiăni m v cácăhi năt ng,ăcácăquáătrìnhănh :ăhi năt ngătrúăđông,ăquáătrìnhăquangăh p,ăquáătrìnhăti p h p,ăquáătrìnhăhôăh pầ

+ăKháiăni m v cácăquanăh nh :ăs th ng nh t gi a c u t oăvƠăch căn ngăc a

m tăc ăquan,ăs th ng nh t gi aăc ăth vƠămôiătr ng, quan h h hƠngăgi aăcácăloƠiăsinhăv tầ

5.2.2.ăKháiăni măđ iăc ng

Kháiăni măđ iăc ngălƠălo iăkháiăni m ph năánhănh ng s v t, hi năt ng,ăquáătrình,ăquanăh c ăb n c a s s ng,ăchungăchoătoƠnăb sinh gi i

Víăd :ăkháiăni m c uătrúcăAND,ănhi m s c th , t bƠo,ăc ăquanầ

Lo iăkháiăni măđ iăc ngăth ngăxuyênăsu t t t c cácăphơnămônăSHă(Th c

v t,ă ng v t,ăC ăth ng iăvƠăv sinh, Di truy n - bi n d , Sinh v tăvƠămôiătr ng) vƠăđ căhoƠnăthi n d nătrongăquáătrìnhăd y h c SH tr ng ph thông

Kháiăni măchuyênăkhoa bao gi c ngăg n v i m tăđ iăt ng c th ,ăđiăsơuăvƠoăchi ti t v i nh ng d u hi uăriêngăbi t c aăđ iăt ng.ăNg c l i,ăkháiăni măđ iăc ngăbao gi c ngăph năánhănh ngătínhăch t, thu cătínhăchungănh t cho m i t ch c s ng (khôngăriêngăchoăm tăđ iăt ng nƠoăc )

Víăd : t bƠoăth c v t, t bƠoăđ ng v t, t bƠoălá,ăt bƠoăganầălƠănh ngăkháiă

ni măchuyênăkhoa.ăKhiăkháiăni m t bƠoăph năánhăđ năv t ch c c a m iăc ăth thìănóălƠăkháiăni măđ iăc ng

5.3.ăPh ngăphápăd yăcácălo iăkháiăni m

5.3.1.ăKháiăni m c th vƠăkháiăni m tr uăt ng

B ng 5.1 B ngăphơnăbi tăkháiăni m c th vƠăkháiăni m tr uăt ng

că đi m

phơnăbi t

Kháiăni m c th Kháiăni m tr uăt ng

Kháiăni m Kháiăni m c th lƠănh ng

kháiăni m ph năánhăcácăd u hi u

c a s v t, hi năt ngămƠăng i

ta cóăth nh n bi t tr c ti p b ng giácăquan

Lo iă kháiă ni mă nƠyă hìnhăthƠnhăb ngăconăđ ng nh n th c

c mătính:ăquanăsát,ăsoăsánh,ăm t nhómătƠiăli u tr c quan

Lo iă kháiă ni mă nƠyă ph n

Kháiă ni m tr uă t ngă lƠă

nh ngă kháiă ni m ph nă ánhă cácăthu că tínhă b n ch t c a nh ng s

v t, hi nă t ngă khôngă nh n bi t

đ c b ngăcácăgiácăquan

Lo iăkháiăni mănƠyăch đ c hìnhă thƠnhă b ngă conă đ ng nh n