GA dạy thêm vật lí 10 NC

- Tính được quãng đường đi trong chuyển động thẳng đều.- Lập được phương trình chuyển động, - Xác định được vị trí, thời điểm hai vật gặp nhau.. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC Hoạt động 1: Ôn tập lí

- Tính được quãng đường đi trong chuyển động thẳng đều.

- Lập được phương trình chuyển động,

- Xác định được vị trí, thời điểm hai vật gặp nhau

1.Giáo viên: Hệ thống lí thuyết và bài tập vận dụng

2 Học sinh: Ôn lại lí thuyết phần chuyển động thẳng đều

III PHƯƠNG PHÁP: Phát vấn gợi mở

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động 1: Ôn tập lí thuyết

Các phương trình của chuyển động thẳng đều

o o

t x

V < 0 nếu chọn chiều dương ngược chiều chuyển động

Hoạt động 2: Bài tập vận dụng

Dạng 1: Bài toán về quãng đường đi

- Chọn chiều dương là chiều chuyển động Nếu có nhiều vật chuyển động có thể chọn chiều dương riêng cho mỗi vật

- Áp dụng pt: s = v.t theo đk để giải quyết bài toán

Dạng 2: Định thời điểm và vị trí gặp nhau của các vật chuyển động

- Chọn chiều dương, gốc tọa độ, gốc thời gian Suy ra vận tốc của các vật và các điều kiện ban đầu

- Áp dụng pt tổng quát để lập phương trình chuyển động mỗi vật

- Giải pt (*) để o thời gian và tọa độ gặp nhau

Bài 1: Lúc 6h sáng, một người khởi hành từ A chuyển động thẳng đều với vận tốc 20km/h

a Viết phương trình chuyển động

b Sau khi chuyển động 30 phút người đó cách A bao nhiêu?

c Người đó cách A 30 km lúc mấy giờ

c Khi x = 30km → t = 1,5h = 1h30ph

Bài 2: Lúc 7h sáng, một người đang ở A cđ thẳng đều với vận tốc 36 km/h đuổi theo một người ở B đang chuyển động với vận tốc 5m/s Biết AB = 18km.

1 Viết phương trình chuyển động của 2 người

2 Người thứ nhất đuổi kịp người thứ hai lúc mấy giờ? Ở đâu

- Hs đưa ra các bước lập phương trình chuyển động a Chọn:

- Trục tọa độ ≡

đường chuyển động, chiều dương là chiều chuyển động

- Yc hs xác định các đại lượng trong phương trình chuyển

động

- Nhận xét và kết luận

- Hs căn cứ vào 2 pt chuyển động, yc một hs giải câu a.

- Gốc tọa độ tại A, gốc thời gian là lúc 7h.

a Tính vận tốc của xe, biết rằng xe đến B lúc giờ phút ?

b Sau phút đỗ tại B, xe chạy ngược về A với vận tốc Hỏi vào lúc mấy giờ ô tô sẽ

trở về đến A ?

Bài 4: Lúc 9 giờ sáng, một người đi ô tô đuổi theo một người đi xe đạp ở cách mình Cả

hai chuyển động thẳng đều với vận tốc lần lượt là và

a Lập phương trình chuyển động của hai xe với cùng một hệ trục tọa độ ?

b Tìm vị trí và thời điểm hai xe gặp nhau ?

c Vẽ đồ thị tọa độ – thời gian của hai xe ?

Bài 1: Lúc 7 giờ sáng, một ô tô đi qua A với vận tốc để đến B cách

a/ Viết phương trình chuyển động của ô tô ?

b/ Xác định vị trí của ô tô lúc 8h ?

c/ Xác định thời điểm ô tô đến B ?

Bài 2: Lúc 7 giờ một xe chuyển động thẳng đều khởi hành từ A về B với vận tốc Một

giờ sau, một xe đi ngược từ B về A cũng chuyển động thẳng đều với vận tốc Biết đoạn

a Lập phương trình chuyển động của hai xe ?

b Xác định thời điểm và vị trí hai xe gặp nhau ?

c Hai xe cách nhau vào lúc mấy giờ ?

9h; 24 km

- Nắm được chuyển động thẳng biến đổi đều là gì.

- Tính được vận tốc, gia tốc, thời gian và quãng đường trong chuyển động thẳng biến đổi đều

II CHUẨN BỊ

1.Giáo viên: Hệ thống lí thuyết và bài tập vận dụng

2 Học sinh: Ôn lại lí thuyết phần chuyển động thẳng biến đổi đều

III PHƯƠNG PHÁP: Phát vấn gợi mở

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động 1: Ôn tập lí thuyết

1 Gia tốc:

o o

v v a

t t

−

=

− nếu chọn to = 0 thì

o

v v a

t

−

=

Chuyển động nhanh dần đều: a.v > 0

Chuyển động chậm dần đều: a.v < 0

 Chọn chiều dương chuyển động

 Chọn gốc thời gian

 Áp dụng công thức:

+ Trường hợp tổng quát:

-ïïî

Nếu vật chuyển động không đổi chiều và chọn o o

t =0, x =0Þ

( ) ( ) ( )

o

2 o

ïïï = +íï

ïï - =ïïïî

thường đi kèm với các từ: khi – đang – ……

 Vận tốc lúc sau

( )v thường đi kèm với các từ: dừng – vận tốc còn – hãm phanhBài tập 1 Bạn Nam đố bạn Bắc: cho gia tốc a

r (hình vẽ), hỏi chất điểm chuyển động theo chiều nào ? Bắc trả lời: Gia tốc a

r hướng theo chiều dương trục tọa độ, vậy chất điểm chắc chắn chuyển động theo chiều dương trục tọa độ Bạn Bắc trả lời thế đúng hay sai ? Vì sao ?

ar

M

x

Bài tập 2: Tính gia tốc chuyển động trong mỗi trường hợp sau:

a Xe rời bến chuyển động nhanh dần đều, sau 1 phút đạt vận tốc

( / )

54 km h

.ĐS:

( / 2)

a =1 m s

.Bài tập 3: Một đoàn tàu đang chuyển động với vận tốc 36 km/h thì xuống dốc, nó chuyển động nhanh dần đều với gia tốc 0,1m/s2 và đến cuối dốc vận tốc 72km/h

a Tính thời gian con tàu chuyển động trên dốc

b Tính chiều dài con dốc

- Hs lên tóm tắt bài toán, xác định các đại lượng đã cho.

- Hs lên tóm tắt bài toán, xác định các đại lượng đã cho.

( / )

18 km h

, trong giây thứ 4 xe máy đi được

( )

12 m Tính gia tốc và quãng đường xe đi được trong

( )

20 s ?

- GV nhắc lại trọng tâm của tiết học

- BTVN:

1 Một đoàn tàu đang chuyển động thẳng đều với vận tốc

( ) ( / )

x = =s 75 m ; v =5 m sD

a/ Gia tốc của xe ?

b/ Quãng đường mà xe đi được trong

( )

10 s ?c/ Quãng đường mà xe đi được trong giây thứ 10 ?

- Tính được vận tốc, gia tốc, chu kì trong chuyển động tròn đều.

- Giải được các bài toán liên quan đến chuyển động tròn đều

1.Giáo viên: Hệ thống lí thuyết và bài tập vận dụng

2 Học sinh: Ôn lại lí thuyết phần chuyển động tròn đều

III PHƯƠNG PHÁP: Phát vấn gợi mở

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động 1: Ôn tập lí thuyết

ĐS:

0, 02 s , 50 Hz , 3,14 rad s ,188, 4 m s , 59157, 6 m s

.Bài 2: Một bánh xe có đường kính

Tính gia tốc hướng

tâm của một điểm trên vành bánh xe và một điểm cách vành bánh xe

15 bán kính bánh xe ?ĐS:

( )

6400 km

.ĐS:

Bài 5: Trái Đất quay quanh trục địa cực với chuyển động đều mỗi vòng 24 giờ.

a/ Tính vận tốc góc của Trái Đất ?

b/ Tính vận tốc dài của một điểm trên mặt đất có vĩ độ 45 ? Cho

( )

Ð

R =6370 km

.c/ Một vệ tinh viễn thông quay trong mặt phẳng xích đạo và đứng yên so với mặt đất (vệ tinh địa tĩnh) ở độ cao

( )

h =36500 km

Tính vận tốc dài của vệ tinh ?

Bài 6: Một mô tô chuyển động đều theo một vòng xoay bán kính

( )

50 m với vận tốc

( / )

36 km h

a. Tính thời gian mô tô đi hết một vòng xoay và vận tốc góc của mô tô ?

b. Để xe đi hết một vòng xoay, bánh xe mô tô phải quay bao nhiêu vòng ? Cho biết bán kính bánh xe là

( )

r =25 cm

.Hoạt động 3: Củng cố, BTVN

- GV nhắc lại trọng tâm của tiết học

- Ra BTVN

Bài 1: Chiều dài kim phút của một đồng hồ dài gấp

1, 5 lần kim giờ của nó

a Tìm tỉ số giữa tốc độ góc và tỉ số giữa tốc độ dài của hai kim ?

b Vận tốc dài ở điểm đầu kim giây gấp mấy lần vận tốc dài ở đầu kim giờ ? Giả sử rằng chiều dài

kim giây gấp

43 lần kim giờ

Bài 2: Vệ tinh nhân tạo của Trái Đất ở độ cao

- Tính được vận tốc của vật trong các hệ quy chiếu khác nhau.

- Vận dụng công thức trong các trường hợp cùng hướng và ngược hướng

1.Giáo viên: Hệ thống lí thuyết và bài tập vận dụng

2 Học sinh: Ôn lại lí thuyết phần công thức cộng vận tốc

III PHƯƠNG PHÁP: Phát vấn gợi mở

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động 1: Ôn tập lí thuyết

1 Tính tương đối của chuyển động

Chuyển động hay đứng yên đều có tính tương đối, nó phụ thuộc vào hệ qui chiếu ta chọn Do đó, tọa độ, vận tốc và quỹ đạo của vật đều có tính tương đối

2 Công thức cộng vận tốc

Nếu qui ước kí hiệu vận tốc là

 Vật thứ nhất chuyển động với vận tốc 12

v uur

so với vật thứ hai (vận tốc tương đối)

 Vật thứ hai chuyển động với vận tốc 23

v uur

so với vật thứ ba (vận tốc kéo theo)

 Vật thứ nhất chuyển động với vận tốc 13

v uur

so với vật thứ ba (vận tốc tuyệt đối)

Thì giữa 13 12

v , vuur uur

và 23v uur

ta có: 13 12 23

v = v + v uur uur uur

được gọi là công thức cộng vận tốc

Về độ lớn: 23 12 13 23 12

v - v ££v v + v

.Các trường hợp riêng:

 Nếu 12

v uur cùng hướng với 23

vuur thì 13 12 23

v =v + v

 Nếu 12

v uur ngược hướng với 23

v uur thì 13 12 23

v = v - v

 Nếu 12

v uur vuông với 23

vuur thì

.Hoạt động 2: Bài tập vận dụng

Bài 1: Một tàu hỏa chuyển động thẳng đều với vận tốc

a/ Người và tàu chuyển động cùng chiều ?

b/ Người và tàu chuyển động ngược chiều ?

c/ Người và tàu chuyển động vuông góc nhau ?

Bài 2: Một chiếc thuyền chạy xuôi dòng từ A đến B rồi lại quay về A Biết vận tốc của thuyền trong nước yên lặng là

( )

2, 4 h

- Tính vận tốc của thuyền so với bờ trong trường hợp đi

xuôi dòng?

- Tính thời gian thuyền đi xuôi dòng?

- Tính vận tốc của thuyền so với bờ trong trường hợp đi

xuôi dòng?

- Tính thời gian thuyền đi xuôi dòng?

- Vận tốc của thuyền so với bờ khi thuyền đi xuôi dòng.

ñ tb

v tb

AB

v

Thời gian cả đi lẫn về: t = tđ + tv = 2,4s

Bài 3: Một ca nô chuyển động đều và xuôi dòng từ A đến bến B mất 1giờ Khoảng cách

b/ Tính thời gian để ca nô quay về A ?

- Tính vận tốc ca nô khi xuôi dòng?

- Tính vận tốc ca nô so với mặt nước?

- Nhận xét

a Vận tốc của ca nô so với bờ khi xuôi dòng

z Vận tốc canô so với mặt nước:

- Tính vận tốc ca nô khi đi ngược dòng?

- Tìm thời gian quay về?

( )

BC =120 m

Nếu người lái hướng mũi thuyền về phía thượng lưu theo góc lệch a thì sau 12 giờ 30 phút thì thuyền tới đúng B

a/ Tính vận tốc của thuyền v1 và bề rộng l của dòng sông ?

b/ Xác định góc lệch của a ?

- GV nhắc lại trọng tâm của tiết học

Tính vận tốc của canô so với bờ trong hai trường hợp:

a/ Canô chuyển động xuôi dòng ?

b/ Canô chuyển động ngược dòng ?

1 Kiến thức:

- Biết cách tổng hợp và phân tích lực Xác đinh được hợp lực, lực thành phần

- Giải được các bài toán đơn giản sử dụng các định luật Niutơn

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động 1: Ôn tập lí thuyết

- Quy tắc hình bình hành: hl 1 2

F = +F F

uur uur uur

- Phương pháp hình học để tìm hợp lực của hai lực

 Bước 1 Tịnh tiến các lực về cùng điểm đặt

 Bước 2 Nếu các lực không cùng phương thì sử dụng quy tắc hình bình hành để xác định

véc tơ tổng trên hình vẽ

 Bước 3 Sử dụng các công thức sau để tìm độ lớn của hợp lực

Bài 1: Cho hai lực đồng qui có độ lớn

2

Fuur ?

2F F0

o

30 Độ lớn của hợp lực

Fur

và góc giữa 1

Fuur với 2

Fuur bằng bao nhiêu ?

- CH: Cho biết đặc điểm hình bình hành tạo bởi các véctơ lực?

Hướng dẫn của giáo viên Nội dung

( )

5 N hợp với nhau một góc α Tính góc α ? Biết rằng hợp lực của hai lực trên có độ lớn bằng

2 Cho ba lực đồng quy cùng nằm trong một mặt phẳng, có độ lớn bằng nhau và từng đôi một làm thành góc

- Giải được các bài toán đơn giản sử dụng các định luật Niutơn

III PHƯƠNG PHÁP: Phát vấn gợi mở

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động 1: Ôn tập lí thuyết

1 Hai bài toán cơ bản của định luật II Niutơn

Bài toán 1 Tìm gia tốc của vật khi cho biết lực ?

- Bước 1 Chọn hệ qui chiếu thích hợp (thường chọn trục Ox trùng với chiều dương)

- Bước 2 Xác định các lực tác dụng lên vật, rồi tìm hợp lực

- Bước 3: Viết phương trình định luật II Niutơn: hl

- Các lực cùng chiều dương, trước môđun ghi dấu dương

( )+

- Các lực ngược chiều dương, trước môđun ghi dấu âm

( )

Cần phối hợp với các công thức ở phần động học chất điểm

Bài toán 2 Tìm lực khi biết gia tốc ?

+ Bước 1 Chọn hệ qui chiếu thích hợp (thường chọn Ox trùng với chiều chuyển động).+ Bước 2 Dựa vào các phương trình động học tìm gia tốc a

+ Bước 3 Áp dụng định luật II Niutơn tìm hợp lực: Fhệ

- Dùng phương pháp phân tích lực là chủ yếu

- Khi va chạm (tương tác) : 2 1 1 2

Bài 1: Một chiếc xe khối lượng m = 100 kg đang chạy với vận tốc 30,6 km/h thì hãm phanh Biết lực hãm là 250N Tìm quãng đường xe còn chạy thêm được cho đến khi dừng hẵn

Tính lực tác dụng vào vật ?

( )

20 N Sau

( )

2 s kể từ lúc chịu tác dụng của lực, vật đi được quãng đường là nhiêu và vận tốc đạt được khi đó ?

ĐS:

( ) ( / )

10 m - 10 m s

.Bài 5: Một quả bóng có khối lượng

( )

F =450 N

.Hoạt động 3: Củng cố

- GV nhắc lại trọng tâm tiết học.

- Tính được lực hấp dẫn của hai chất điểm

- Tính được gia tốc trọng trường tại các vị trí khác nhau và trên các hành tinh khác nhau

III PHƯƠNG PHÁP: Phát vấn gợi mở

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động 1: Ôn tập lí thuyết

1 Lực hấp dẫn

 Mọi vật trong vũ trụ đều hút nhau với một lực, gọi là lực hấp dẫn

 Khác với lực đàn hồi và lực ma sát là sự tiếp xúc, lực hấp dẫn là lực tác dụng từ xa, qua khoảng không gian giữa vật

2 Định luật vạn vật hấp dẫn

 Nội dung: Hai chất điểm bất kì hút với nhau bằng một lực tỉ lệ thuận với tích các khối

lượng của chúng và tỉ lệ nghịch với bình phương khoảng cách giữa chúng

gọi là hằng số hấp dẫn

 Phạm vi áp dụng:

+ Khoảng cách giữa hai vật rất lớn so với kích thước

của chúng

+ Các dạng đồng chất và có dạng hình cầu Khi ấy

r là khoảng cách giữa hai tâm và lực hấp dẫn nằm trên đường nối tâm và đặt vào hai tâm đó

3 Trọng lực là trường hợp riêng của lực hấp dẫn

 Trọng lực mà Trái Đất tác dung lên một vật là lực hấp dẫn giữa Trái Đất với vật đó Trọng lực đặc vào một điểm đặc biệt của vật, gọi là trọng tâm của vật

 Độ lớn của trọng lực (tức trọng lượng):

 Mặc khác, ta có:

R

=

.Hoạt động 2: Bài tập vận dụng

Bài 1 Tính lực hấp dẫn giữa hai tàu thủy, mỗi tàu có khối lượng 150000 tấn khi chúng ở cách nhau

- Thay số, đổi đơn vị: F hd = 1,5N

Bài 2 Một vật khi ở mặt đất bị Trái Đất hút một lực

( )

72 N Ở độ cao

Rh2

=

so với mặt đất (R là bán kính Trái Đất), vật bị Trái Đất hút với một lực bằng bao nhiêu ? Biết gia tốc rơi tự do ở sát mặt đất bằng

( / 2)

10 m s

.ĐS:

( )

6 kg Đưa vật đó lên Mặt Trăng thì trọng lượng của vật là bao nhiêu ? Lấy gia tốc trọng trường tại mặt đất là

T

g = 10 m s

và gia tốc trọng trường trên

Mặt Trăng bằng

16 lần gia tốc trọng trường trên Trái Đất

ĐS:

( )

10 N.Hoạt động 3: Củng cố

- GV nhắc lại trọng tâm tiết học

- Ra BTVN

1 Khoảng cách trung bình giữa tâm Trái Đất và Mặt Trăng bằng 60 lần bán kính Trái Đất Khối lượng Mặt Trăng nhỏ hơn khối lượng Trái Đất 81 lần Tại điểm nào trên đường thẳng nối tâm của chúng, lực hút của Trái Đất và Mặt Trăng tác dụng lên một vật cân bằng nhau ?

ĐS: Cách tâm Trái Đất một khoảng x =54R và cách tâm Mặt Trăng một khoảng x=6R

2 Một vật có khối lượng

ĐS:

( )

4 N

3 Tìm gia tốc rơi tự do ở độ cao

Rh4

= (R: là bán kính Trái Đất) Cho biết trọng lực trên Trái Đất là

( / 2)

o

g = 9, 8 m s

.ĐS:

Ngày soạn: 25/11/2016

LỰC ĐÀN HỒI CỦA LÒ XO VÀ LỰC MA SÁT

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức

- Nắm được công thức tính lực đàn hồi và lực ma sát

- Giải được các bài toán liên quan đến lực ma sát và lực đàn hồi

III PHƯƠNG PHÁP: Phát vấn gợi mở

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động 1: Ôn tập lí thuyết

F =mN

 Áp lực N có độ lớn bằng tổng đại số các thành phần lực tác dụng theo phương vuông góc với mặt phẳng tiếp xúc, trường hợp thường gặp là N= P.

 Lực ma sát nghỉ cực đại xấp xỉ bằng lực ma sát trượt

Lưu ý đổi đơn vị

Bài 2: Một lò xo có khối lượng không đáng kể, có chiều dài tự nhiên là

( )

42, 5 cm

- Viết biểu thức tính xác định F đh khi treo một vật và 2

nghiêng một góc α so với mặt phẳng ngang, khi đó lò xo dài

0

30

=a

.Bài 4: Một toa tàu có khối lượng 80 tấn chuyển động thẳng đều dưới tác dụng của lực kéo

.HD: + Vật cđ thẳng đếu a = 0

Tính gia tốc, thời gian và quãng đường chuyển động chậm dần đều ?

ĐS:

a = - 5 m s ; t =2 s ; s =10 m

.HD: + Viết pt hình chiếu của đl II Niutơn: - Fms = ma → a = ?

( )

1 s ?b/ Sau đó, ngưng lực F Tìm quãng đường vật đi được cho đến khi dừng lại ?

- GV nhắc lại trọng tâm tiết học

Cho

( / 2)

g = 10 m s

.a/ Tính gia tốc và vận tốc của xe ở cuối khoảng thời gian trên ?

b/ Tính quãng đường xe đi được trong

( )

20 s đầu tiên ?ĐS:

1 Giáo viên: Hệ thống lí thuyết và bài tập vận dụng

2 Học sinh: Ôn tập lại kiến thức đã học

III PHƯƠNG PHÁP: Phát vấn gợi mở

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động 1: Ôn tập lí thuyết

1. Hệ quy chiếu là gì? Hệ quy chiếu dùng để làm gì?

2. Khái niệm chuyển động thẳng đều, thẳng biến đổi đều, chuyển động rơi tự do, chuyển động tròn đều

3. Công thức cộng vận tốc

4. Khái niệm tổng hợp lực, phân tích lực Điều kiện cân bằng của chất điểm

5. Phát biểu ba định luật Niu-tơn

6. Viết biểu thức xác định các lực cơ học: Lực hấp dẫn, lực đàn hồi, lực ma sát

b/ Tính vận tốc lúc

( )

t =1 s

?c/ Định vị trí vật lúc vận tốc vật là

- Giải thích về đơn vị các đại lượng.

- Yc một hs lên giải câu b.

c Khi v = 130 cm/s

Bài 2: Một vật rơi tự do từ độ cao 19,6 m xuống đất Tính thời gian rơi và vận tốc lúc chạm đất Biết g = 9,8 m/s 2

c Tính thời gian con tàu chuyển động trên dốc

d Tính chiều dài con dốc

- Hs lên tóm tắt bài toán, xác định các đại lượng đã cho.

Tính lực tác dụng vào vật?

cđ và hướng lên.

Gốc tg lúc xe vừa hãm phanh.

- B2: Các lực tác dụng vào vật Trọng lực, phản lực và lực ma sát.

ìï - =ïí

ï =m =m =mïî

kể từ lúc đạp thắng đến lúc dừng hẳn

2 Một vật rơi tự do tại nơi có g = 10m/s2 Trong 2 giây cuối vật rơi được 180m Tính thời gian rơi

và độ cao nơi buông vật