Đặc điểm tiểu thuyết Vi Hồng

Tính từ tác phẩm đầu tay năm 1959 đến lúc nhà văn qua đời năm 1997, Vi Hồng đã sáng tác được một số lượng tác phẩm không nhỏ, ở nhiều thể loại khác nhau: truyện ngắn, truyện vừa, tiểu t

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM



THIỀU THỊ PHƯƠNG NGA

ĐẶC ĐIỂM TIỂU THUYẾT VI HỒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGỮ VĂN

Thái nguyên năm 2011



THIỀU THỊ PHƯƠNG NGA

ĐẶC ĐIỂM TIỂU THUYẾT VI HỒNG

Chuyên ngành: Văn Học Việt Nam

Mã số: 60.22.34

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGỮ VĂN

Người hướng dẫn khoa học 1 : PGS TS Đào Thuỷ Nguyên Người hướng dẫn khoa học 2 :TS Cao Thị Hảo

Thái nguyên năm 2011

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

MỤC LỤC

Trang

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề 1

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

5 Phương pháp nghiên cứu 6

6 Bố cục của đề tài 6

CHƯƠNG 1 TIỂU THUYẾT VI HỒNG TRONG DÒNG CHẢY CỦAVĂN XUÔI CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ VIỆT NAM HIỆN ĐẠI 7

1.1 Khái quát về văn xuôi các dân tộc thiểu số Việt Nam hiện đại 7

1.2 Vài nét về nhà văn Vi Hồng 14

1.2.1 Quê hương, gia đình, bản thân 14

1.2.2 Tiểu thuyết trong sự nghiệp sáng tác của Vi Hồng 19

1.2.3 Quan điểm sáng tác nghệ thuật của Vi Hồng 23

CHƯƠNG 2 HIỆN THỰC CUỘC SỐNG VÀ CON NGƯỜI MIỀN NÚI TRONG TIỂU THUYẾT CỦA VI HỒNG 31

2.1 Hiện thực cuộc sống miền núi 31

2.1.1 Những xung đột chủ yếu của xã hội miền núi trong tiểu thuyết Vi Hồng 31

2.1.2 Những phong tục tập quán của người miền núi Việt Bắc trong tiểu thuyết của Vi Hồng 48

2.1.3 Thiên nhiên miền núi trong tiểu thuyết Vi Hồng 58

2.2 Con người miền núi trong tiểu thuyết của Vi Hồng 66

2.2.1 Con người với số phận bi kịch 66

2.2.2 Con người lí tưởng – con người tận thiện 69

2.2.3 Con người xấu xa- con người tận ác 72

2.2.4 Con người bản năng 75

2.2.5 Con người tha hoá 77

3.1 Nghệ thuật xây dựng cốt truyện và các yếu tố ngoài cốt truyện 80

3.1.1 Cốt truyện 80

3.1.2 Yếu tố ngoài cốt truyện 92

3.2 Nhân vật 96

3.2.1 Khắc hoạ nhân vật qua yếu tố ngoại hình 97

3.2.2 Khắc hoạ nhân vật qua tính cách, nội tâm 101

3.2.3 Khắc hoạ nhân vật qua hình ảnh thiên nhiên 107

3.3 Nghệ thuật ngôn từ 115

3.3.1 Hệ thống từ ngữ gắn với cuộc sống và con người miền núi 115

3.3.2 Ngôn từ giàu hình ảnh, giàu chất thơ 118

KẾT LUẬN 122

THƢ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 125

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

1.2 Trong đội ngũ nhà văn dân tộc thiểu số Việt Nam hiện đại, Vi Hồng là một cái tên được nhiều người biết đến Tác phẩm của ông không chỉ được khẳng định ở

trong nước mà giá trị của nó còn vượt ra ngoài biên giới quốc gia (tác phẩm Vãi

Đàng của Vi Hồng được dịch ra tiếng Nga in trong “Tuyển tập chọn lọc 6 nhà văn châu Á” được ấn hành tại Liên Xô cũ) Tính từ tác phẩm đầu tay năm 1959 đến lúc

nhà văn qua đời năm 1997, Vi Hồng đã sáng tác được một số lượng tác phẩm không nhỏ, ở nhiều thể loại khác nhau: truyện ngắn, truyện vừa, tiểu thuyết, tiểu luận, phê bình, nghiên cứu văn học, kịch Trong đó, thể loại để lại dấu ấn sâu đậm nhất và cũng thể hiện rõ phong cách của Vi Hồng nhất là thể loại tiểu thuyết Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện và hệ thống về thể loại tiểu thuyết trong sáng tác của Vi Hồng Vì vậy, việc tìm hiểu đặc điểm tiểu thuyết của Vi Hồng là việc làm cần thiết có ý nghĩa thực tiễn và khoa học Công trình

sẽ trở thành tài liệu tham khảo cho cán bộ và sinh viên khoa Ngữ văn nói riêng và cho những người yêu thích văn học các dân tộc thiểu số Việt Nam nói chung

1.3 Là một sinh viên trưởng thành từ ngôi trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên – nơi nhà văn Vi Hồng công tác suốt một thời gian dài, việc thực hiện đề tài này đối với chúng tôi còn là sự tri ân của thế hệ học trò đối với một người thầy, một nhà văn tiêu biểu của quê hương mình

2 Lịch sử vấn đề

Năm 1980, cuốn tiểu thuyết đầu tay - Đất Bằng của Vi Hồng được ấn hành

Đây là một cái mốc quan trọng đánh dấu và khẳng định sự nghiệp văn chương của

Vi Hồng Đọc bản thảo cuốn tiểu thuyết đầu tay này, nhà văn Nguyên Ngọc đã có

nhận xét : “Tôi thấy cách viết của anh rất khác đối với cách viết của ta - hay ít ra là

của tôi - vẫn thường quen thuộc…Cách viết, bao gồm cách hình dung về nhân vật,

xây dựng nhân vật, dẫn dắt cốt truyện, lựa chọn tình tiết, tập trung chú ý tình tiết này hơn tình tiết kia… cho đến kết cấu, bố cục tả người, tả cảnh, tả tình, đặt câu

chọn từ…” [Báo Nhân dân ngày 19/4/1980] Có thể coi đây là ý kiến đáng chú ý

đầu tiên của một nhà văn có uy tín đánh giá về văn chương Vi Hồng Từ những nhận xét bước đầu của Nguyên Ngọc đến nay đã có một số bài viết về tiểu thuyết của Vi Hồng được đăng tải trên báo chí, kỉ yếu hội nghị khoa học và một số luận văn tốt nghiệp đại học, luận văn thạc sĩ, đề tài nghiên cứu khoa học đáng chú ý như:

1 Hoàng Văn Huyên (2003), Tính dân tộc trong tiểu thuyết của Vi Hồng

4 Phạm Mạnh Hùng, Thế giới nhân vật trong tiểu thuyết Vi Hồng, tạp chí

Nghiên cứu Văn học số 2

5 Ngô Thu Thuỷ (2006), Giọng điệu trần thuật trong một số tiểu thuyết

của Vi Hồng, kỉ yếu HTKH khoa Ngữ văn trường ĐHSPTN

6 Lâm Tiến (2006), Cách viết tiểu thuyết của nhà văn Vi Hồng, tạp chí

Non nước Cao Bằng số 3

7 Phạm Mạnh Hùng (2006), Tìm hiểu sự nghiệp sáng tác của nhà văn Vi

Hồng, đề tài nghiên cứu KH cấp bộ

8 Vũ Tú Anh (2006), Tiểu thuyết Gã ngược đời của Vi Hồng, kỉ yếu HTKH

khoa Ngữ văn trường ĐHSPTN

9 Nguyễn Long (2006), Người trong ống của Vi Hồng, kỉ yếu HTKH khoa

Ngữ văn trường ĐHSPTN

10 Dương Thị Xuân (2007), Thế giới nghệ thuật trong tiểu thuyết của Vi

Hồng, luận văn thạc sĩ

11 Nguyễn Thị Thu Hương (2008), Đặc điểm ngôn ngữ trong tiểu thuyết

của Vi Hồng, luận văn tốt nghiệp đại học

12 Phạm Duy Nghĩa (2009), Đặc điểm văn xuôi Vi Hồng, tạp chí Hội Nhà

văn Việt Nam

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

3

Những công trình nghiên cứu về nhà văn Vi Hồng kể trên đã chú ý và phát hiện được một số phương diện đặc sắc về nội dung và nghệ thuật trong tiểu thuyết của nhà văn

Về nội dung:

Phương diện được nhiều tác giả chú ý nghiên cứu nhất chính là hình ảnh con người miền núi trong tiểu thuyết của Vi Hồng Tuy nhiên các tác giả mới chủ yếu nghiên cứu phương diện này trong sự chi phối của tính dân tộc đến tính cách nhân vật Tác giả

Hoàng Văn Huyên trong Tính dân tộc trong tiểu thuyết của Vi Hồng đã chỉ ra 3 đặc

điểm cơ bản của con người miền núi trong tiểu thuyết của Vi Hồng là: con người giàu sức sống, con người bộc trực thật thà và con người giàu khát vọng tình yêu, chung thuỷ

Phạm Mạnh Hùng trong công trình Tìm hiểu sự nghiệp sáng tác của nhà văn Vi Hồng

lại sử dụng tiêu chí thành phần trong xã hội để phân chia hình ảnh con người trong tiểu thuyết của Vi Hồng thành 2 loại: người trí thức và người lao động PGS Phạm Mạnh Hùng khi nghiên cứu về hình ảnh con người trí thức cũng đã chạm đến vấn đề đạo đức, lối sống của người cán bộ vùng cao trong giai đoạn cách mạng mới Qua đó tác giả nhận

định: “Sáng tạo nhân vật trí thức với sự đan xen giữa những con người thánh thiện và

những kẻ xấu xa bẩn thỉu, Vi Hồng thể hiện sự trân trọng, ngợi ca những người trí thức

có tài năng, nhân cách và sự căm phẫn, lên án những kẻ bất tài, bất nhân, bất nghĩa.”

[32 Tr 52] Tuy nhiên sự nghiên cứu của Phạm Mạnh Hùng còn chưa thật sâu sắc và khái quát bởi vấn đề này chỉ được ông đặt ra trong phạm vi rất hẹp (chủ yếu trong tác phẩm

Người trong ống và trong khuôn khổ hơn 1 trang của công trình nghiên cứu mà thôi)

Trong công trình nghiên cứu của mình, chúng tôi sẽ nghiên cứu hình ảnh con người ở diện khái quát, toàn diện hơn, đặt hình ảnh con người trong tiểu thuyết của Vi Hồng trong thế đối sánh với hình ảnh con người trong tác phẩm của những nhà văn miền núi khác để chỉ ra nét riêng có, độc đáo của Vi Hồng mà không chỉ bó hẹp cái nhìn con người trong phạm vi tính dân tộc hay thành phần xã hội

Phương diện phong tục, tập quán và hình ảnh thiên nhiên trong tiểu thuyết của Vi Hồng cũng mới chỉ được nghiên cứu rải rác trong một vài công trình và bài viết chứ chưa được nghiên cứu một cách toàn diện và hệ thống Và nhất là các tác giả mới chỉ ra được đóng góp chứ chưa đề cập đến những hạn chế của các phương diện này trong tiểu thuyết của Vi Hồng Đó sẽ là phần mới và cũng là đóng góp chúng tôi trong công trình nghiên cứu này

Về nghệ thuật:

Hai phương diện được các tác giả đi trước chú ý nghiên cứu là ngôn ngữ và nghê thuật xây dựng nhân vật

Về phương diện ngôn ngữ: Các tác giả (nhất là tác giả Nguyễn Thu Hương trong

khóa luận tốt nghiệp đại học Đặc điểm ngôn ngữ trong tiểu thuyết Vi Hồng) đã

nghiên cứu các phương thức tu từ và nghiên cứu trên 2 cấp độ của ngôn ngữ trong tác phẩm là từ ngữ và lời văn Từ đó chỉ ra một số đặc điểm nổi bật của ngôn ngữ trong tiểu thuyết của Vi Hồng Có thể nói đây là phương diện nghệ thuật được nghiên cứu một cách toàn diện, sâu sắc nhất trong tiểu thuyết của nhà văn Vi Hồng Chính vì vậy trong công trình nghiên cứu của mình, chúng tôi chỉ dành một dung lượng nhỏ viết về phương diện này trên cơ sở kế thừa và cố gắng phát hiện thêm một vài yếu tố mới khi đặt Vi Hồng trong thế đối sánh với ngôn ngữ tiểu thuyết của Triều Ân và Cao Duy Sơn

để làm rõ thêm đặc trưng ngôn ngữ tiểu thuyết của Vi Hồng

Phương diện nghệ thuật xây dựng nhân vật cũng đã được Phạm Mạnh Hùng chú ý đến Tuy nhiên tác giả chỉ nhấn mạnh tới những tới những thành công của Vi Hồng ở nghệ thuật miêu tả nhân vật qua ngoại hình và ngôn ngữ mà chưa khai thác những mặt hạn chế (dù không nhiều) về nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết của Vi Hồng Các phương diện được tác giả công trình nghiên cứu cũng mới chỉ dừng lại ở mức độ khái quát và khá sơ sài (nghiên cứu phương diện miêu tả ngoại hình, tác giả chỉ dừng lại ở chưa đầy một trang viết) Trong công trình của mình, chúng tôi không chỉ đi sâu nghiên cứu các phương diện ngoại hình, nội tâm

mà còn phát hiện ra một đặc điểm nổi bật trong cách xây dựng nhân vật của Vi Hồng là miêu tả, khắc hoạ nhân vật qua hình ảnh thiên nhiên Đồng thời, bên cạnh việc khẳng định những nét độc đáo, đóng góp của nhà văn trong tiến trình phát triển của văn xuôi miền núi nói chung và của thể loại tiểu thuyết nói riêng, chúng tôi cũng chỉ rõ những hạn chế trong cách xây dựng nhân vật của Vi Hồng

Nhà nghiên cứu Lâm Tiến đã chỉ ra một số nét riêng trong cách viết tiểu thuyết của Vi Hồng ở các phương diện: nhân vật, kết cấu [50] Nhưng nhìn chung đó mới chỉ là những nhận xét khái quát, chung chung mà chưa được phân tích làm rõ

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

Điểm lại các công trình, bài báo nghiên cứu về văn chương Vi Hồng nói chung, tiểu thuyết của Vi Hồng nói riêng, chúng tôi nhận thấy: Đã có một số công trình nghiên cứu về tiểu thuyết của nhà văn ở các phương diện nội dung và nghệ thuật Nhưng những công trình này thường chỉ dừng ở một số phương diện cụ thể hoặc một vài tác phẩm Chưa có một công trình chuyên biệt nào nghiên cứu tiểu thuyết Vi Hồng một cách có hệ thống, ở diện rộng và khái quát Vì vậy, việc tìm hiểu, nghiên

cứu đặc điểm tiểu thuyết Vi Hồng được đặt ra như một đòi hỏi tất yếu

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Trên cơ sở tìm hiểu đặc điểm tiểu thuyết của Vi Hồng ở cả 2 phương diện nội dung và nghệ thuật, đề tài chỉ ra những đóng góp của Vi Hồng trong tiến trình vận động, phát triển của văn học dân tộc thiểu số, đồng thời cũng chỉ ra những hạn chế của nhà văn ở thể loại tiểu thuyết Từ đó, khẳng định vị trí của Vi Hồng trong đội ngũ các nhà văn dân tộc thiểu số Việt Nam nói riêng, trong đội ngũ các nhà văn hiện đại Việt Nam nói chung

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: đặc điểm tiểu thuyết của Vi Hồng ở hai phương diện nội dung và nghệ thuật

- Phạm vi nghiên cứu: Vi Hồng sáng tác ở nhiều thể loại: tiểu thuyết, kịch, truyện vừa, truyện ngắn… Tuy nhiên, do điều kiện thời gian và khuôn khổ của đề tài chúng tôi chỉ nghiên cứu các tác phẩm thuộc thể loại tiểu thuyết của nhà văn

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phương pháp:

Phương pháp phân tích tác phẩm theo đặc trưng thể loại

Phương pháp thống kê, phân loại

Phương pháp so sánh, đối chiếu

Phương pháp khái quát, tổng hợp

6 Bố cục của đề tài

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Thư mục tham khảo, nội dung chính của đề tài gồm 3 chương:

Chương 1 Tiểu thuyết của Vi Hồng trong dòng chảy của văn xuôi các dân tộc

thiểu số Việt Nam hiện đại

Chương 2 Hiện thực cuộc sống và con người miền trong tiểu thuyết của Vi Hồng Chương 3 Một số phương diện nghệ thuật trong tiểu thuyết của Vi Hồng

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read