Tiết 41: Độc Tiểu Thanh kí

ĐỌC văn bản *Hoa uyển: Vườn hoa đẹp, sang quý *Độc điếu: Độc - một mình, điếu – xót thương, viếng người đã chết *Nhất chỉ thư: một tập sách – chỉ tập thơ còn sót lại của nàng Tiểu Thanh

độc tiểu thanh kí

Nguyễn du

(Đọc tập “Tiểu Thanh kí”)

ĐỌC VĂN - Tiết 41:

ĐỌC TIỂU THANH KÍ

Nguyễn Du

Tây Hồ cảnh đẹp hóa gò hoang,

Thổn thức bên song mảnh giấy tàn Son phấn có thần chôn vẫn hận,

Văn chương không mệnh đốt còn vương.

Nỗi hờn kim cổ trời khôn hỏi,

Cái án phong lưu khách tự mang

Chẳng biết ba trăm năm lẻ nữa,

Người đời ai khóc Tố Như chăng?

ĐỌC văn bản

*Hoa uyển: Vườn hoa đẹp, sang quý

*Độc điếu: Độc - một mình, điếu – xót thương, viếng người

đã chết

*Nhất chỉ thư: một tập sách – chỉ tập thơ còn sót lại của nàng Tiểu Thanh

*Tẫn: Biến đổi hết, không còn dấu vết

* Liên tử hậu: Xót xa vì những việc sau khi chết

*Lụy phần dư: Luỵ – làm tổn hại, khốn khổ

*Cổ kim hận sự: Nỗi hận của con người từ xưa đến nay

*Phong vận: Vận- gán vào, như là có quan hệ đến/ số mệnh

*Ngã: Tôi- chỉ tác giả

I Tìm hiểu chung

1 Số phận bất hạnh của nàng Tiểu Thanh

- Có nhan sắc -> Bị hành hạ, chết sớm ở tuổi 18

- Có tài năng -> Bị huỷ hoại, dập vùi

=> Tài sắc bạc mệnh

2.Tác phẩm

- Đề tài: Viết về người phụ nữ tài hoa bất hạnh

của Nguyễn Du

Cảm hứng nhân đạo gắn liền với cảm hứng nhân văn

- Chủ đề:

II ĐỌC HIỂU

1 Hai câu đề Tây Hồ cảnh đẹp hóa gò hoang

Thổn thức bên song mảnh giấy tàn

Tây Hồ hoa uyển tẫn thành khư

Độc điếu song tiền nhất chỉ thư

ợng và sự vận động của cuộc đời dâu bể

Vườn hoa đẹp (hoa uyển)

Gò hoang, bãi hoang

(thành khư)

><

Cái có đã biến thành không; sự biến đổi, tàn phai của cái đẹp theo thời gian thật khôn lường

1 Hai câu đề

độc điếu

xót thương, viếng người đã chết

* Câu 2:

Nhất chỉ thư

Hai số phận, hai tâm hồn đã có sự đồng cảm, tri âm

qua tập thơ nhỏ

Tình tri kỷ của những người tài hoa thật lạ lùng, chỉ cần một mối liên hệ nhỏ nhưng cũng có thể có những cảm thông sâu sắc

Mối đồng cảm và sự trân trọng cái tài, cái đẹp của nhà thơ

2 Hai câu thực

Son phấn có thần chôn vẫn hận Văn chương không mệnh đốt còn vương

Son phấn hữu thần liên tử hậu Văn chương vô mệnh luỵ phần dư

.Em hiểu như thế nào về nội dung của hai câu thơ trên? ?

Hai câu thực đã tiếp tục phát triển nội dung được nói đến ở hai câu đề qua những chi tiết

nghệ thuật nào?

2 Hai câu thực

• Câu 3: Son phấn có thần chôn vẫn hận

Son phấn hữu thần liên tử hậu

- Son phấn (AD): Chỉ nhan sắc của Tiểu Thanh, cái đẹp

dễ phai tàn theo thời gian >< cái thần , nỗi vấn vương

thì còn mãi ( hữu thần )

đó cũng chính là biểu hiện lòng trân trọng cái đẹp của Nguyễn Du

- Chôn vẫn hận (liên tử hậu):

-> Tiểu Thanh xót xa vì những việc sau khi đã chết -> Tiểu Thanh chết để lại niềm thương xót trong

mọi người

Tư liêu tham khảo

Điếu la thành ca giả

Một cành nồng đượm xuống Bồng Doanh Sắc thắm xuân đưa nức sáu thành

Trên thế ai thương đời bạc mệnh Trong mồ riêng mối kiếp phù sinh Phấn son trăm trước chưa rồi nợ Trăng gió nghìn sau luống để danh Trần giới hẳn không người thức thú Suối vàng tìm bạn Liễu Kì Khanh

2 Hai câu thực

* Câu 4: Văn chương không mệnh đốt còn vương

Văn chương vô mệnh luỵ phần dư

- Văn chương (AD): Chỉ tài thi ca của Tiểu Thanh

- Không mệnh:

-> Văn chương nằm ngoài quy luật ân oán của cuộc

-> Văn chương chỉ là giấy trắng mực đen không có

số mệnh vậy mà cũng bị đốt dở

Thác là thể phách còn là tinh anh

Vật chất có thể bị dập vùi nhưng tinh thần mãi ở lại!

Đất Long Thành khách giai nhân nọ, Không nhớ ra tên họ là gì,

Nguyễn cầm nổi tiếng một thì, Tên Cầm mượn của đàn kia gọi người.

Long Thành cầm giả ca

Thoảng mấy tiếng thầm rơi giọt lệ Lọt tai mà như xé tấc son,

Ngán trăm năm thì giờ chớp mắt

Lệ thương tâm ướt vạt áo là, Nam về đầu bạc ngẫm ta, Trách gì hương phấn bông hoa chẳng tàn! Trừng trừng đôi mắt mơ màng,

Quen mà hoá lạ nghĩ càng thêm thương!

Tư liêu tham khảo

Khóc Tiểu Thanh, Nguyễn Du khóc cho một con

người tài sắc vẹn toàn nhưng lại có cuộc đời đầy bất hạnh.

2 Hai câu thực

Son phấn hữu thần liên tử hậu Văn chương vô mệnh luỵ phần dư

Cảm nhận số phận nghịch lý ở đời: Càng tài hoa, nhan sắc, càng chịu nhiều oan trái, xót thương

Mặt khác, Nguyễn Du muốn khẳng định cái đẹp, cái tài sẽ còn mãi trong niềm đồng cảm và trân

trọng của con người

* Tiểu kết

Nỗi hờn kim cổ trời khôn hỏi, Cái án phong lưu khách tự mang

3 Hai câu luận

- Trời khôn hỏi: Khó (không) thể hỏi trời vì trời cũng không thể lý giải cho thấu

-> Nỗi hận mở ra trong chiều dài thời gian, từ quá khứ

đến hiện tại

=> Tiếng khóc lớn lao, sâu sắc cho mọi khiếp người

bạc mệnh của Tố Như

-> Nỗi hận mở ra trong chiều rộng nhân gian, từ một ngư

ời (Tiểu Thanh) đến muôn người

*Câu 5:

3 Hai câu luận

Phong vận kì oan ngã tự cư

- Cái án phong lưu (phong vận kì oan): Nỗi oan lạ lùng lạ kỳ của một người khác thường – kẻ phong nhã

mình, tự coi mình là người cùng hội cùng thuyền với kẻ mắc mỗi oan lạ lùng đó

=> Tự nhận mình vào hàng nhà nho tài tử khác người, Nguyễn Du cũng ý thức được giá trị của mình dù cuộc

đời có nhiều cay đắng, lận đận

=> Niềm đồng cảm đến mức tri âm với nỗi niềm và số phận nàng Tiểu Thanh của Nguyễn Du

4 Hai câu kết

Chẳng biết ba trăm năm lẻ nữa, Người đời ai khóc Tố Như chăng?

ới dạng một câu hỏi tu từ: Không biết ba trăm năm sau,

thiên hạ, ai người khóc Tố Như? -> kết mở

+ Nỗi cô đơn của Nguyễn Du giữa cuộc đời hiếm tri kỉ + Mong ước sự cảm thông, trân trọng của hậu thế, mong

ước cho tài hoa của mình được lưu lại trong cuộc đời

=> Vừa xót đau cho chính mình, Nguyễn Du cũng vừa

kiêu hãnh về tài hoa, nết phong nhã của mình -> Tư tưởng nhân văn cao đẹp

Iii Tổng kết

1 Nội dung:

- Giá trị nhân đạo: Niềm thương cảm và trân trọng cho kẻ tài sắc bạc mệnh => Giá trị nhân văn

2 Nghệ thuật:

- Ngôn ngữ giàu cảm xúc ( tẫn,độc điếu, liên, lụy )

- Tạo những tương phản: Từ ngữ, hình ảnh

- Lời thơ giàu hình ảnh, có tính triết lý

- Câu hỏi tu từ gợi nhiều suy tưởng sâu lắng

thương mọi kiếp người -> khúc thương mình -> Mong muốn ni m ề đồ ng c m, ả trõn tr ng của hậu thế ! ọ

DƯ ÂM ĐỌC TIỂU THANH KÍ

Bõng khuõng nhớ cụ thương thõn nàng Kiều

2 Chế Lan Viờn

Trang thơ còn đau hơn hay trang đã mất hay hơn Khách đến thăm chỉ viếng nàng qua tiểu sử

Thơ nghìn câu không nói được một đời đã vỡ

Giọt lệ nhỏ bên mồ đâu phải giọt văn chương

3 Xuõn Diệu:

Ai trong thiờn hạ khúc chàng Tố Như

Xin Ch©n thµnh c¶m ¬n

c¸c thÇy c« gi¸o c¸c em häc sinh líp 10a9!