CHẨN ĐOÁN BỆNH XƠ GAN

MỤC TIÊU  Trình bày nguyên nhân gây xơ gan  Trình bày triệu chứng lâm sàng xơ gan  Trình bày thay đổi về xét nghiệm máu & sinh hóa trong xơ gan... ĐẠI CƯƠNG Gan: thực hiện nhiều chức

Võ Thị Mỹ Dung

vodung@ump.edu.vn

CHẨN ĐOÁN

XƠ GAN

MỤC TIÊU

 Trình bày nguyên nhân gây xơ gan

 Trình bày triệu chứng lâm sàng xơ gan

 Trình bày thay đổi về xét nghiệm máu

& sinh hóa trong xơ gan

ĐẠI CƯƠNG

Gan: thực hiện nhiều chức năng sống

 Tích trữ vitamin, muối khoáng

 Sản xuất các protein cần thiết

 Sản xuất các yếu tố đông máu

 Chuyển hoá các chất

 Sản xuất các chất chống nhiễm trùng, loại bỏ vi khuẩn khỏi dòng máu

ĐẠI CƯƠNG

 Viêm gan: gan bị viêm, sưng phồng

 Viêm gan mạn: viêm gan > 6 tháng

 Xơ hóa: mô sẹo thay tế bào gan chết

 Xơ gan: tạo sẹo nặng khắp gan

 Suy gan: gan bị tổn thương nhiều,

không thể thực hiện các chức năng

Xơ gan

 Giai đoạn cuối của các bệnh gan mạn

 Mô học

tế bào gan bị thoái hoá, hoại tử

tế bào gan tân sinh

hình thành dải xơ

 Cấu trúc tiểu thùy gan thay đổi thành

n nốt tân sinh bị bao quanh bởi mô xơ

 không có chức năng gan

Ứ mật Tắc tĩnh mạch gan

· Nhiều sẹo xơ hoá ở khoảng cửa

· Tân sinh các tế bào lớn nhân lớn

· XG do VGSV

Thiếu 1-antitrypsin

XG ứ mật nguyên phát

BỆNH HỌC

 Đại thể

· Bề mặt không đều

· Nhiều nốt vàng

· Gan to do nhiều nốt tăng sinh

· Gan teo nhỏ giai đoạn cuối

 Tiêu chuẩn chẩn đoán xơ gan

▪ Nốt tân sinh

▪ Xơ hoá (tích tụ mô xơ tạo tiểu thuỳ giả)

▪ Cấu trúc gan bất thường

▪ Tế bào gan bất thường (tinh thể hoá, loạn sản, tăng sản)

BỆNH HỌC

NGUYÊN NHÂN

5-10% NL

> 90% TE

~ 20 years

30 years

 Rượu: uống quá nhiều,  10 năm

Nam > 21 đơn vị cồn/tuần

Nữ > 14 đơn vị cồn/tuầnNGUYÊN NHÂN

Primary sclerosing cholangitis with typical

stricturing and dilation pattern

· Xơ gan tim

· Viêm màng ngoài tim co thắt

 Rối loạn miễn dịch

· Viêm gan tự miễn

Diễn tiến tự nhiên của Bệnh gan mạn

Bệnh

gan

mạn

Xơ gan còn bù

Xơ gan mất bù

Tử vong

Giãn tĩnh mạch thực quản xuất huyết

Báng bụng Bệnh não gan

Vàng da

LÂM SÀNG

 Hội chứng suy tế bào gan

 Hội chứng tăng áp tĩnh mạch cửa

TRIỆU CHỨNG CƠ NĂNG

 Da vàng

 Bụng to

 Xuất huyết

· chảy máu cam, lợi

· xuất huyết dưới da

· xuất huyết tiêu hoá

 Giảm khả năng tình dục

· bất lực

· lạnh cảm

 Xuất huyết dưới da

 To tuyến mang tai

TRIỆU CHỨNG THỰC THỂ

Ngón tay dùi trống

Bàn tay co kiểu Dupuytren

Móng trắng (Terry’s nail)

Hgjdhll

flm,vbb

Muehrcke’s nail

 Nữ hoá tuyến vú ở nam

 Thay đổi phân bố lông

 Teo tinh hoàn

TRIỆU CHỨNG THỰC THỂ

Khám bụng

 Báng bụng

Sơ đồ đông cầm máu

Sơ đồ đông cầm máu

- thiếu VIII, IX, XI, XII

- Lupus anticoagulant

- điều trị Heparin

- giảm prekallikrein

- giảm kininogen trọng lượng phân tử cao

PT  / aPTT 

Sơ đồ đông cầm máu

CẬN LÂM SÀNG

 Albumin  ( 65% Pr, t½: 3 tuần)

 Tỉ lệ Alb/Glo < 1

 Điện di Globulin: -Glo 

· XGƯM:  2-Glo, -Glo

 Glo miễn dịch

· IgA : Xơ gan rượu (Laennec)

· IgM : Xơ gan ứ mật tiên phát

· IgG : Viêm gan tự miễn

CẬN LÂM SÀNG

 Siêu âm & CT scan

· Gan teo · Cấu trúc nốt

 Nội soi

· Giãn tĩnh mạch trực tràng

· Giãn tĩnh mạch thực quản

 Sinh thiết gan

‘Tiêu chuẩn vàng’CẬN LÂM SÀNG

kém tốt

rất tốt Dinh dưỡng

hôn mê nhẹ

không

Rối loạn

thần kinh

khó kiểm soát

dễ kiểm soát

không Báng bụng

< 3 3-3,5

> 3,5 g%

Albumin máu

> 3 2-3

< 2 mg%

Bilirubin máu

C B

A

Phân loại Child-Turcotte-Pugh

C: 10-15 B: 7-9

A: <7

Child-Pugh

> 10 4-10

Bili < 4

XG ứ mật

> 2,2 1,7 - 2,2

< 1,7 Hoặc INR

> 6 4-6

< 4’’

TQ kéo dài

< 2,8 2,8 - 3,5

không Báng bụng

độ 3-4

độ 1-2 không

Bệnh não gan

3 2

1

 Hôn mê gan

 Ung thư hoá

 Báng bụng

VPMNKNP

(+) (-) (+)

dịch báng

Tiên lượng

 Tiên lượng xơ gan có báng bụng kém

 < 50% sống 2 năm sau đợt báng đầu

 Sống > 10 năm: rất hiếm

 Thời gian sống trung vị

- 2-5 năm: xơ gan có báng bụng

- 6 tháng: báng bụng khó chữa

- 2 tuần: hội chứng gan thận type 1

Khả năng sống còn Child-Turcotte-Pugh

85%

100%

A 5-6

Khả năng sống 2 năm

Khả năng sống 1 năm Nhóm

Điểm

Khả năng sống còn Child-Turcotte-Pugh

57%

81%

B 7-9

85%

100%

A 5-6

Khả năng sống 2 năm

Khả năng sống 1 năm Nhóm

Điểm

Khả năng sống còn Child-Turcotte-Pugh

57%

81%

B 7-9

85%

100%

A 5-6

35%

45%

C 10-15

Khả năng sống 2 năm

Khả năng sống 1 năm Nhóm

Điểm

Tiên lượng sống – Nguy cơ phẫu thuật

Child-Turcotte-Pugh

80 30

10

Tử vong chu phẫu (%)

1-3 4-14

15-20 Tuổi thọ (năm)

CTP C 10-15 điểm

CTP B 7-9 điểm

CTP A

5-6 điểm

Schuppan D, Afdhal NH Liver cirrhosis 2008

ĐIỀU TRỊ

 Xơ gan: bệnh đe dọa đời sống

 Không có trị liệu nào

chữa lành xơ gan hoặc phục hồi mô sẹo ở gan

 Điều trị nhằm

ngăn ngừa hoặc làm chậm tổn thương gan

Take home message

 Nguyên nhân xơ gan

 Triệu chứng lâm sàng của xơ gan

 Triệu chứng cận lâm sàng của xơ gan

Võ Thị Mỹ Dung

vodung@ump.edu.vn

68