NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ CHẤT THẢI RẮN

Phân loại chất thải rắn Theo tính chất hóa học: CTR hữu cơ dễ phân hủy,khó phân hủy vô cơ;  Theo vị trí hình thành:  Theo bản chất nguồn tạo thành  Theo mức độ nguy hại: + Chất thải

Chương III.

NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ

CHẤT THẢI RẮN

,

3.1 Đại cương về chất thải rắn

 Chất thải rắn (CTR) (Solid wastes): bao gồm tất cả cácchất thải ở dạng rắn, phát sinh do các hoạt động củacon người và sinh vật, được thải bỏ khi chúng khôngcòn hữu ích hay khi con người không muốn sử dụngnữa;

 CTR bao gồm tất cả các chất thải hỗn hợp thải ra cộngđồng dân cư đô thị cũng như các CTR đặc thù từ cácngành sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, khaikhoáng…

 Hiện nay người ta quan tâm đặc biệt đến CTR đô thị,bởi sự tích lũy của CTR này có khả năng ảnh hưởnglớn đến môi trường sống của con người

3.1.1 Các nguồn phát sinh chất thải rắn

 Khu dân cư (hộ gia đình, chung cư…)

 Các trung tâm thương mại (chợ, siêu thị )

 Các công sở (cơ quan, trường học…)

 Các dịch vụ đô thị (bến xe, sân bay,nhà ga, khách sạn,nhà hang…)

 Các hoạt động công nghiệp

 Các hoạt động nông nghiệp

 Các hoạt động xây dựng (nhà cửa, cầu đường…)

 Các cơ sở y tế (bệnh viện, phòng khám…)

 Các hệ thống xử lý nước thải và thoát nước đô thị

Mức phát sinh CTR tùy thuộc: mức sống, tập quán xã hội, mức độ tái chế,…→ khác nhau ở các nước, các đô thị.

Bảng 3.1 Lượng rác thải của một số nước vào năm 2002

Bảng 3.2 Phát sinh CTR ở Việt Nam theo loại đô thị

Nguồn: Cục bảo vệ Môi trường, 2007

(2002)

Trung Quốc (2002)

Ấn Độ (2002)

Thái Lan (2002)

Việt Nam (2002)

Bảng 3.3 Tiêu chuẩn tạo rác trung bình theo đầu người

đối với từng loại chất thải rắn đô thị

3.1.2 Phân loại chất thải rắn

 Theo tính chất hóa học: CTR hữu cơ (dễ phân hủy,khó phân hủy) vô cơ;

 Theo vị trí hình thành:

 Theo bản chất nguồn tạo thành

 Theo mức độ nguy hại:

+ Chất thải nguy hại: Là chất thải bao gồm các loại chất

dễ gây phản ứng, độc hại, các chất dễ cháy, nổ hoặccác chất phóng xạ, chất thải nhiễm khuẩn, lây lan … cónguy cơ đe dọa sức khỏe con người, động vật và thựcvật;

+ Chất thải không nguy hại: là loại chất thải không chứachất hoặc hợp chất có một trong số đặc tính gây nguyhại trực tiếp đến con người

 Theo khả năng cháy được và không cháy được;

 Theo khả năng tái chế và thu hồi phế liệu.

3.1.3 Thành phần, đặc điểm CTR

Thành phần lý, hóa học của chất thải rắn đô thị rất khácnhau tùy thuộc vào từng địa phương, vào các mùa khíhậu, các điều kiện kinh tế và nhiều yếu tố khác

Thành phần điển hình của chất thải rắn đô thị (%)

3.1.4 Sơ lược về quản lý CTR

Quản lý chất thải rắn là vấn đề then chốt của việc đảm bảo môi trường sống của con người

mà các đô thị phải có kế hoạc tổng thể quản lý chất thải thích hợp mới có thể xử lý kịp thời và

có hiêu quả.

Nhiệm vụ của các cơ quan chức năng trong hệ trống quản lý chất thải rắn ở một số đô thị lớn ở Việt Nam?

Hình Mối quan hệ giữa các thành phần trong hệ thống

chất thải rắn

Mục đích của quản lý CTR:

- Bảo vệ sức khỏe cộng đồng

- Bảo vệ môi trường

- Sử dụng tối đa vật liệu, tiết kiệm tài nguyên và năng lượng

- Tái chế và xử dụng tối đa tác hữu cơ

- Giảm thiểu chất thải rắn

Ảnh hưởng của chất thải rắn đến môi trường như thế nào?

3.2 Thu gom, tập trung và vận

chuyển CTR

- Thu gom chất thải rắn là quá trình thu nhặt rác thải từ các nhà dân, các công sở hay từ những điểm thu gom, chất chung lên xe và chở đến địa điểm xử lý, chuyển tiếp trung chuyển hay chôn lấp.

- Dịch vụ thu gom chất thải thường có thể chia thành các dịch vụ sơ cấp và thứ cấp

- Thu gom sơ cấp là cách mà theo đó rác thải được thu gom từ nguồn phát sinh ra nó (nhà ở hay những cơ sở thương mại) và chở đến các bãi chứa chung, các địa điệm hoặc bãi chuyển tiếp.

thứ cấp) bao hàm không chỉ thu gom nhặt các chất thải từ những nguồn khác nhau mà còn cả việc chuyên chở các chất thải đó tới địa điểm tiêu hủy

Hệ thống trung chuyển và vận chuyển:

- Trạm trung chuyển đóng vai trò bán hoàn

thành vận chuyển CTR đến bãi thải của thành phố, khu tái chế, xử lý rác.

- Sự cần thiết của hoạt động trung chuyển:

+ Trạm xử lý hay bãi rác đặt ở xa trục lộ giao thông (khoảng cách vận chuyển khá xa)

+ Trạm trung chuyển kết hợp với trạm thu hồi vật liệu

+ Trạm trung chuyển tại bãi chôn lấp hợp vệ sinh

+ Trạm trung chuyển khi thay đổi phương thức vận chuyện

Bảng Qui định về trạm trung chuyển CTR đô thị QCVN:

07/2010

Phương tiện và phương pháp vận chuyển:

- Phương tiện vận chuyển: xe tải, xe lửa, tàu thủy…lànhững phương tiện chủ yếu được sử dụng trong vậnchuyển CTR, bên cạnh đó còn sử dụng các hệ thốngkhí nén và hệ thống thủy lực

3.3 Các phương pháp xử lý CTR

a Mục đích của việc xử lý chất thải:

Thu hồi tài nguyên: sản phẩm, vật liệu nhằm tiết kiệmtài nguyên thiên nhiên

Nâng cao giá trị của CTR từ các thành phần có thểtái sử dụng, tái chế để tạo ra các sản phẩm mới phục

vụ đời sống con người

Xử lý thải bỏ nhằm giải quyết yêu cầu bảo vệ môi trường: giảm tới mức tối đa hoặc loại bỏ những chất

có hại để ngăn chặn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường

b Phân loại các phương pháp xử lý CTR

Với những tiến bộ của khoa học công nghệ, hiện nay có nhiều phương pháp xử lý CTR đang được sử dụng, phổ biến nhất là các phương pháp sau:

- Xử lý sơ bộ CTR (băm, chặt, nghiền, sấy, tách phân chia các hợp phần CTR);

Nguyên tắc lựa chọn phương pháp xử lý : theo chi phí kinh tế và mức độ ảnh hưởng của các PP đến MT)

Các quá trình chuyển hóa sử dụng trong quản lý CTR:

Qúa trình Phương pháp thực hiện Sự chuyển hóa hoặc

các sản phẩm chuyển hóa cơ bản

- giảm kích thước CT Hóa học:

Sản xuất phân

compost

Phân hủy kỵ khí

Biến đổi sinh học hiếu khí

Biến đổi sinh học kỵ khí

Phân Compost

𝐶𝐻4, 𝐶𝑂2, bùn

3.3.1 Phương pháp cơ học

Mục đích:

- Giảm kích thước và thể tích CTR, dẫn đến giảm chiphí vận chuyển, xử lý;

- Thu hồi các loại vật liệu có giá trị kinh tế;

- Tạo điều kiện thuận lợi cho các quá trình xử lý tiếptheo

Bản chất của phương pháp cơ học: áp dụng các lực

cơ học để thay đổi kích thước, thể tích, độ ẩm và cáctính chất khác của chất thải

Phạm vi áp dụng: áp dụng xử lý sơ bộ CTR (ngay tạinguồn phát sinh) trước khi đem đi xử lý ở các công đoạntiếp theo

Ưu điểm:

- Đơn giản

- Có khả năng cơ giới hóa và tự động hóa

- Các thành phần khác nhau của chất thải sẽ được tách loại nên tạo điều kiện thuận lợi, dễ dàng cho các công đoạn xử lý tiếp theo đồng thời có thể thu hồi và tái chế được các vật liệu

Các thiết bị cơ giới có thể sử dụng để phân loại rác bao gồm:

- quạt gió

- Sàng

- Phân loại bằng từ

3.3.2 Phương pháp nhiệt

Khái niệm: là quá trình sử dụng nhiệt để chuyển hóa chất thải dạng rắn sang dạng lỏng, khí và tro…đồng thời giải phóng năng lượng dưới dạng nhiệt.

Mục đích: xử lý triệt để chất thải rắn, thường dùng để xử lý CTR nguy hại, y tế.

Ưu điểm và nhược điểm của quá trình đốt?

Phương pháp nhiệt bao gồm:

+ Hệ thống thiêu đốt (pp thiêu đốt): quá trình đốt đủ và

dư khí

+ Hệ thống khí hóa (pp khí hóa): thiếu khí

+ Hệ thống nhiệt phân (pp nhiệt phân): không có khôngkhí

Hình Hệ thống phân loại và xử lý CTR

Hình Hệ thống đốt tiêu hủy chất thải

Hình Hệ thống đốt tiêu hủy chất thải

Hình Hệ thống đốt tiêu hủy chất thải

Hình Lò ghi

Hình Lò quay

Hình Hệ thống đốt tiêu hủy chất thải

Hình Hệ thống nhiệt phân

Hình Hệ thống khí hóa

3.3.3 Phương pháp sinh học

Mục đích:

- Xử lý chất thải rắn, giảm tác động đến môi trường;

- Tận thu được các sản phẩm làm phân bón;

- Giảm lượng chất thải đem đi chôn cất

Bản chất của phương pháp sinh học: là quá trình ổnđinh/ chuyển hóa sinh học các chất hữu cơ để tạothành các chất mùn hữu cơ có khả năng làm tăng độphì nhiêu của đất

Các biện pháp kỹ thuật:

- Ủ phân hiếu khí;

- Phân hủy chất thải lên men kỵ khí;

- Meta hóa trong các bể thu hồi khí sinh học

Ưu điểm:

- Giảm lượng chất thải phát sinh;

- Tiết kiệm bãi chôn lấp; vận hành đơn giản, giá thành

- Đối với chất thải có thể phân hủy sinh học được;

- Xử lý và chuyển hóa thành phần hữu cơ có trong chấtthải tạo ra chất mùn phục vụ cho cây trồng

Qúa trình thủy phân các hợp chất hữu

cơ có phân tử lượng lớn thành những hợp chất thích hợp dùng làm nguồn năng lượng và mô tế bào

Qúa trình chuyển hóa các hợp chất sinh ra từ bước 1 thành các hợp chất

có phân tử lượng thấp hơn xác định

Qúa trình chuyển hóa các hợp chất trung gian thành các sản phẩm cuối đơn giản hơn, chủ yếu là khí metan và cacbon dioxit.

Các giai đoạn của quá trình phân hủy kỵ khí

Tên các

giai đoạn

Thủy phân Axít hóa Acetate hóa Metan hóa

Các chất

ban đầu

Các chất hữu cơ phức tạp (hydrocacbon, đường phức tạp, protein, lipit )

Đường, axit béo, peptid…

Axit hữu cơ (trừ axit acetic)

𝐶𝑂2, 𝐻2, fomat, methanol, CO, axit acetic…

Vi sinh vật vi khẩn Closdium,

bipiclobacterium, bacillus gram âm, staphy loccus

VK axit hóa (Acetogenic bacteria)

VK Acetat hóa VK metan hóa

Sản phẩm Chất hữu cơ đơn giản

(đường, axit amin, peptid, axit béo,…), 𝐻2

Axit hữu cơ có phân tử lượng thấp hơn, 𝐶𝑂2, 𝐻2

Acetat, 𝐶𝑂2, 𝐻2 𝐶𝐻4, 𝐻2S, 𝑁𝐻3,

𝐻2, 𝐶𝑂2

http://dichvudanhvanban.com

Công nghệ ủ phân hiếu khí

- Pha tăng trưởng

- Pha ưa nhiệt

- Pha trưởng thành

 Qúa trình phân hủy hiếu khí CTR tổng cộng gồm 3 giai đoạn chính sau:

- Giai đoạn nhiệt độ trung bình: kéo dài trong một vài ngày

- Giai đoạn nhiệt độ cao: từ một vài ngày đến 1 vài tháng

- Giai đoạn làm mát và ổn định: kéo dài vài tháng

Biến thiên nhiệt độ trong quá trình ủ hiếu khí CTR

Hình Quá trình công nghệ ủ sinh học (compost) theo

quy mô công nghiệp

Quy trình công nghệ hệ thống Compost Lemna

Thiết bị cung cấp khí cho hệ thống Compost Lemna

Phân hữu cơ từ rác thải

3.3.4 Phương pháp chôn lấp

Khái niệm bãi chôn lấp:

- Chôn lấp là phương pháp phổ biến để xử lý sau cùng đối với CTR;

- Bãi chôn lấp CTR hợp vệ sinh là bãi dùng để chôn lấp an toàn, tin cậy và lâu dài các CTR cần tái chế, thu hồi, các phần còn lại dư thừa sau tái chế CTR và tro lò đốt.

- Bãi chôn lấp CTR bap gồm 1 hay nhiều ô rác, mỗi ô chôn lấp cần được thiết kế đặc biệt, có hệ thống chống thấm kỹ thuật ở thành và đáy bãi, hệ thống thu gom nước rác và khí rác, kỹ thuật chôn lấp và đầm nén…

Bản chất của phương pháp chôn lấp:

- Là quá trình ủ sinh học CTR trong điều kiện bán hiếu khí hay

kị khí;

- Các phản ứng sinh học quan trọng nhất xảy ra trong bãi chôn lấp là các phản ứng biến đổi các chất hữu cơ thành khí bãi rác và các chất lỏng.

Hình Bãi chôn lấp

56

Ưu điểm:

- Xử lý khối lượng rất lớn chất thải;

- Chi phí đầu tư và chi phí xử lý nhỏ.

Nhược điểm:

- Chiếm nhiều diện tích;

- Gây ô nhiễm khu vực xử lý;

- Thời gian phân hủy chậm.

Hiện nay trên thế giới thường sử dụng các loại

- Loại 1: Bãi chôn lấp rác thải đô thị;

- Loại 2: Bãi chôn lấp chất thải nguy hại;

- Loại 3: Bãi chôn lấp chất thải đã xác định.

Lựu chọn vị trí bãi chôn:

trường;

Lựu chọn địa chất khu vực bãi chôn lấp:

Hình Các hạng mục của bãi chôn lấp CT nguy hại

59

Mục đích:

•Ngăn chặn bốc mùi, gây ô nhiễm

•Ngăn chặn nước mưa thấm vào bãi rác làm tăng lượng nước rác

•Thu gom lượng khí thải phát sinh

•Khôi phục lại cảnh quan ban đầu

•Ngăn cản các loại côn trùng, ruồi muỗi sinh sôi và phát triển

Hình Cấu tạo lớp phủ trên cùng

61

Hình Hệ thống thu gom nước rác

62

Hệ thống thu gom nước thải

Hình Hệ thống gom nước thải

63

Hệ thống thu gom khí rác thải

http://dichvudanhvanban.com