Chương III DỊCH vụ THƯƠNG mại

Khái niệm cung ứng dịch vụ  Cung ứng dịch vụ là hoạt động thương mại, theo đó một bên sau đây gọi là bên cung ứng dịch vụ có nghĩa vụ thực hiện dịch vụ cho một bên khác và nhận thanh

Chương III DỊCH VỤ THƯƠNG MẠI

TS PHẠM TRÍ HÙNG

ĐẠI HỌC LUẬT THÀNH PHỐ HCM

Lưu ý

 Phần trình bày này chỉ để tham khảo và đang cần được góp ý để bổ sung, hoàn thiện!

Nội dung

 1 Khái quát về hoạt động cung ứng dịch vụ

 2 Các hoạt động dịch vụ thương mại chủ yếu

Dịch vụ

 Những thứ tương tự như hàng hóa nhưng là phi vật

chất Có những sản phẩm thiên về sản phẩm hữu hình

và những sản phẩm thiên về sản phẩm dịch vụ vô hình, tuy nhiên đa số là những sản phẩm nằm trong khoảng giữa sản phẩm hàng hóa-dịch vụ

(Bách khoa toàn thư mở Wikipedia)

 Dịch vụ luôn có sự tham gia của con người

 Tính chất không đồng nhất (Variability):không có chất lượng đồng nhất;

Khái niệm cung ứng dịch vụ

 Cung ứng dịch vụ là hoạt động thương mại, theo đó

một bên (sau đây gọi là bên cung ứng dịch vụ) có nghĩa

vụ thực hiện dịch vụ cho một bên khác và nhận thanh toán; bên sử dụng dịch vụ (sau đây gọi là khách hàng)

có nghĩa vụ thanh toán cho bên cung ứng dịch vụ và sử dụng dịch vụ theo thỏa thuận.

(Khoản 9 Điều 3 LTM)

Thương mại tồn tại vì nhiều lý do

Nguyên nhân cơ bản của nó là sự chuyên môn hóa và phân chia lao động, trong đó các nhóm người nhất định nào đó chỉ tập trung vào việc sản xuất để cung ứng các hàng hóa hay dịch vụ thuộc về một lĩnh vực nào đó để đổi lại hàng hóa hay dịch vụ của các nhóm người khác

Thương mại dịch vụ là cung ứng dịch vụ nhằm mục đích lợi nhuận

Dịch vụ thương mại – cung ứng dịch vụ liên quan và hỗ trợ cho sản xuất hàng hóa (thương mại theo nghĩa hẹp)

Dịch vụ (trade in services) được chia thành 12 nhóm lớn (i)

(Theo tài liệu ký hiệu MTN.GNS/W/120 của

WTO)

 Các dịch vụ kinh doanh Ví dụ: tư vấn pháp lý, xử lý

dữ liệu, nghiên cứu phát triển, nhà đất, cho thuê,

Dịch vụ được chia thành 12 nhóm lớn (ii)

 Các dịch vụ giáo dục.

 Các dịch vụ môi trường Ví dụ: vệ sinh, xử lý chất thải,

 Các dịch vụ tài chính Ví dụ: ngân hàng, bảo hiểm,

 Các dịch vụ liên quan đến y tế và dịch vụ xã hội.

Dịch vụ được chia thành 12 nhóm lớn (iii)

 Các dịch vụ liên quan đến du lịch và lữ hành.

 Các dịch vụ giải trí, văn hóa, và thể thao.

 Các dịch vụ giao thông vận tải.

 Các dịch vụ khác.

Dịch vụ cấm kinh doanh, dịch vụ hạn chế kinh doanh và dịch vụ kinh doanh có điều kiện

 Nghị định 59/2006/NĐ-CP

Hợp đồng dịch vụ

(Điều 518-526 BLDS, Điều 74-87 LTM)

 Hợp đồng dịch vụ là sự thỏa thuận giữa các bên, theo

đó bên cung ứng dịch vụ thực hiện công việc cho bên thuê dịch vụ, còn bên thuê dịch vụ phải trả tiền dịch vụ cho bên cung ứng dịch vụ.

 Ðối tượng của hợp đồng dịch vụ phải là công việc có thể thực hiện được, không bị pháp luật cấm, không trái đạo đức xã hội.

Phân biệt

 Phân biệt với hợp đồng đặt hàng, hợp đồng gia công, hợp đồng giao khoán: đối tượng là dịch vụ khác với đối tượng cuối cùng của các hợp đồng kể trên là tạo ra vật mới.

Đặc điểm hợp đồng dịch vụ

 Chủ thể: Bên cung ứng dịch vụ là thương nhân, Bên sử dụng dịch vụ gọi là khách hàng, có thể là thương nhân hoặc không phải là thương nhân

 Hình thức: Hợp đồng dịch vụ được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc được xác lập bằng hành vi cụ thể

Đối với các loại hợp đồng dịch vụ mà pháp luật quy định phải được lập thành văn bản thì phải tuân theo các quy định đó (Điều 74 LTM)

Điều khoản đối tượng của hợp đồng

 Nội dung không thể thiếu

 Cần xác định rõ ràng tên, các yêu cầu đối với công việc, tiêu chí, cách thức xác định chất lượng…

Điều khoản chất lượng dịch vụ

 Cần quy định cụ thể, điều khoản này không rõ ràng rất khó thực hiện hợp đồng và dễ phát sinh tranh chấp.

 Được thể hiện thông qua những chỉ tiêu và đặc trưng của chúng

Chỉ chịu trách nhiệm khi đối tác chứng minh là có lỗi.

Quyền và nghĩa vụ của các bên

 Quyền và nghĩa vụ của bên cung ứng dịch vụ (Quy định từ Điều 78 đến Điều 84 Luật Thương mại)

 Quyền và nghĩa vụ của khách hàng (Điều 85 Luật Thương mại)

Nghĩa vụ của bên cung ứng dịch vụ (i)

 Cung ứng các dịch vụ và thực hiện những công việc có liên quan một cách đầy đủ, phù hợp với thoả thuận và theo quy định của Luật này;

 Bảo quản và giao lại cho khách hàng tài liệu và phương tiện được giao để thực hiện dịch vụ sau khi hoàn thành công việc;

Nghĩa vụ của bên cung ứng dịch vụ

(ii)

 Thông báo ngay cho khách hàng trong trường hợp thông tin, tài liệu không đầy đủ, phương tiện không bảo đảm để hoàn thành việc cung ứng dịch vụ;

 Giữ bí mật về thông tin mà mình biết được trong quá trình cung ứng dịch vụ nếu có thoả thuận hoặc pháp luật có quy định.

Nghĩa vụ của bên cung ứng dịch vụ theo

kết quả công việc

 Nếu tính chất của loại dịch vụ được cung ứng yêu cầu

bên cung ứng dịch vụ phải đạt được một kết quả nhất định thì bên cung ứng dịch vụ phải thực hiện việc cung ứng dịch vụ với kết quả phù hợp với các điều khoản và mục đích của hợp đồng

 Trong trường hợp hợp đồng không có quy định cụ thể

về tiêu chuẩn kết quả cần đạt được, bên cung ứng dịch

vụ phải thực hiện việc cung ứng dịch vụ với kết quả phù hợp với tiêu chuẩn thông thường của loại dịch vụ đó.

 Thế nào là theo kết quả công việc?

Nghĩa vụ của bên cung ứng dịch vụ theo

nỗ lực và khả năng cao nhất

 Nếu tính chất của loại dịch vụ được cung ứng yêu cầu bên cung ứng dịch vụ phải nỗ lực cao nhất để đạt được kết quả mong muốn thì bên cung ứng dịch vụ phải

thực hiện nghĩa vụ cung ứng dịch vụ đó với nỗ lực và khả năng cao nhất.

 Thế nào là nỗ lực và khả năng cao nhất?

Thời hạn hoàn thành dịch vụ

 Trong một thời hạn hợp lý trên cơ sở tính đến tất cả các điều kiện và hoàn cảnh mà bên cung ứng dịch vụ biết được vào thời điểm giao kết hợp đồng.

 Trường hợp một dịch vụ chỉ có thể được hoàn thành khi khách hàng hoặc bên cung ứng dịch vụ khác đáp ứng các điều kiện nhất định thì bên cung ứng dịch vụ

đó không có nghĩa vụ hoàn thành dịch vụ của mình

cho đến khi các điều kiện đó được đáp ứng.

Yêu cầu của khách hàng liên quan đến những thay đổi trong quá trình cung ứng dịch vụ

 Bên cung ứng dịch vụ phải tuân thủ những yêu cầu hợp lý của khách hàng liên quan đến những thay đổi trong quá trình cung ứng dịch vụ.

 Trừ trường hợp có thoả thuận khác, khách hàng phải chịu những chi phí hợp lý cho việc thực hiện những yêu cầu thay đổi của mình

Tiếp tục cung ứng dịch vụ sau khi hết thời hạn

 Sau khi hết thời hạn hoàn thành việc cung ứng dịch vụ

mà dịch vụ vẫn chưa hoàn thành, nếu khách hàng

không phản đối thì bên cung ứng dịch vụ phải tiếp tục cung ứng theo nội dung đã thoả thuận và phải bồi

thường thiệt hại, nếu có

Nghĩa vụ của khách hàng (i)

 Thanh toán tiền cung ứng dịch vụ như đã thoả thuận trong hợp đồng;

 Cung cấp kịp thời các kế hoạch, chỉ dẫn và những chi tiết khác để việc cung ứng dịch vụ được thực hiện

không bị trì hoãn hay gián đoạn;

 Hợp tác trong tất cả những vấn đề cần thiết khác để bên cung ứng có thể cung ứng dịch vụ một cách thích hợp;

Nghĩa vụ của khách hàng (ii)

 Trường hợp một dịch vụ do nhiều bên cung ứng dịch

vụ cùng tiến hành hoặc phối hợp với bên cung ứng

dịch vụ khác, khách hàng có nghĩa vụ điều phối hoạt động của các bên cung ứng dịch vụ để không gây cản trở đến công việc của bất kỳ bên cung ứng dịch vụ nào.

Thời hạn thanh toán

 Trường hợp không có thỏa thuận và giữa các bên

không có bất kỳ thói quen nào về việc thanh toán thì thời hạn thanh toán là thời điểm việc cung ứng dịch vụ được hoàn thành.

Các hoạt động dịch vụ thương mại chủ yếu

 Dịch vụ logistics

 Dịch vụ quá cảnh hàng hoá

 Dịch vụ giám định thương mại

(Một số lĩnh vực dịch vụ hỗ trợ đắc lực cho thương mại hàng hóa phát triển)

Dịch vụ logistics

 Dịch vụ logistics là hoạt động thương mại, theo đó

thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công

việc bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hoá theo thoả thuận với khách hàng để hưởng thù lao.

Văn bản pháp luật

 Nghị định 140/2007/NĐ-CP ngày 05/09/2007 quy định chi tiết thi hành Luật Thương mại về điều kiện kinh doanh dịch vụ logistics và giới hạn trách nhiệm của thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics.

Quyền và nghĩa vụ của các bên

 Quyền và nghĩa vụ của người làm dịch vụ logistics (Đ235 LTM)

 Quyền và nghĩa vụ của khách hàng (Đ236 LTM)

Giới hạn trách nhiệm của người làm dịch

vụ logistics

 Trừ trường hợp có thỏa thuận khác, toàn bộ trách

nhiệm của thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics không vượt quá giới hạn trách nhiệm đối với tổn thất toàn bộ hàng hóa.

Giới hạn trách nhiệm của người làm dịch

vụ logistics (tiếp)

 Thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics không được hưởng quyền giới hạn trách nhiệm bồi thường thiệt

hại, nếu người có quyền và lợi ích liên quan chứng

minh được sự mất mát, hư hỏng hoặc giao trả hàng

chậm là do thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics

cố ý hành động hoặc không hành động để gây ra mất mát, hư hỏng, chậm trễ hoặc đã hành động một cách

mạo hiểm và biết rằng sự mất mát, hư hỏng, chậm trễ

đó chắc chắn xảy ra.

Khái niệm dịch vụ quá cảnh hàng hoá

 Dịch vụ quá cảnh hàng hóa là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân thực hiện việc quá cảnh cho hàng hóa thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân nước ngoài qua lãnh thổ Việt Nam để hưởng thù lao.

 Việc cung ứng dịch vụ quá cảnh thực hiện thông qua việc ký kết một hợp đồng cung ứng dịch vụ quá cảnh Hợp đồng này phải được lập thành văn bản hoặc hình thức khác có giá trị pháp lý tương đương.

Điều kiện kinh doanh dịch vụ quá cảnh

 Thương nhân kinh doanh dịch vụ quá cảnh phải là doanh nghiệp có đăng ký kinh doanh dịch vụ vận tải, kinh doanh dịch vụ logistics.

Quyền và nghĩa vụ của các bên

 Quyền và nghĩa vụ của bên cung ứng dịch vụ (Đ253 LTM)

 Quyền và nghĩa vụ của khách hàng ( Đ 252 LTM)

Dịch vụ giám định thương mại

 Dịch vụ giám định là hoạt động thương mại, theo đó một thương nhân thực hiện những công việc cần thiết

để xác định tình trạng thực tế của hàng hoá, kết quả

cung ứng dịch vụ và những nội dung khác theo yêu cầu của khách hàng.

Chủ thể thực hiện dịch vụ

 Là doanh nghiệp được thành lập theo quy định của

pháp luật.

 Có giám định viên đủ tiêu chuẩn theo quy định

 Có khả năng thực hiện quy trình, phương pháp giám định hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật, tiêu chuẩn quốc tế hoặc đã được các nước áp dụng một cách phổ biến trong giám định hàng hóa, dịch vụ đó.

Tiêu chuẩn giám định viên

 Có trình độ đại học hoặc cao đẳng phù hợp với yêu cầu của lĩnh vực giám định;

 Có chứng chỉ chuyên môn về lĩnh vực giám định trong trường hợp pháp luật quy định phải có chứng chỉ

chuyên môn;

 Có ít nhất ba năm công tác trong lĩnh vực giám định hàng hoá, dịch vụ.

Nội dung giám định

 Giám định bao gồm một hoặc một số nội dung về số lượng, chất lượng, bao bì, giá trị hàng hoá, xuất xứ hàng hoá, tổn thất, độ an toàn, tiêu chuẩn vệ sinh,

phòng dịch, kết quả thực hiện dịch vụ, phương pháp cung ứng dịch vụ và các nội dung khác theo yêu cầu của khách hàng.

Các nguyên tắc thực hiện hoạt động giám định hàng hóa

 Giám định hàng hóa phải được thực hiện theo quy

trình nghiệp vụ kỹ thuật phù hợp và bảo đảm tính độc lập, trung lập, khách quan, khoa học, chính xác

 Không được thực hiện giám định hàng hóa trong

trường hợp việc giám định hàng hóa đó có liên quan đến quyền và lợi ích của chính thương nhân giám định

và giám định viên

Chứng thư giám định

 Chứng thư giám định là văn bản xác định tình trạng

thực tế của hàng hóa, dịch vụ theo các nội dung giám định được khách hàng yêu cầu

 Chứng thư giám định có giá trị pháp lý đối với bên yêu cầu giám định nếu bên yêu cầu giám định không

chứng minh được kết quả giám định không khách

quan, không trung thực hoặc sai về kỹ thuật, nghiệp vụ giám định.

Quyền và nghĩa vụ của các bên

 Quyền và nghĩa vụ của thương nhân giám định hàng hóa (Đ263 LTM)

 Quyền và nghĩa vụ của khách hàng (Đ264, 265 LTM)

Câu hỏi

 Thương nhân kinh doanh dịch vụ Logistics và thương nhân kinh doanh dịch vụ quá cảnh đều có quyền định đoạt hàng hóa của khách hàng để bù đắp các khoản nợ

mà khách hàng chưa thanh toán cho mình.

Câu hỏi tự luận

 Hãy cho biết trách nhiệm của thương nhân làm dịch vụ logistics khi hàng hoá được giao cho người mua không phù hợp với hợp đồng mua bán hàng hoá được kí giữa người bán và người mua? Biết rằng khách hàng của

thương nhân cung cấp dịch vụ logistics là người bán

 Phân tích những điểm khác biệt giữa dịch vụ logistics và dịch vụ quá cảnh hàng hóa.

 So sánh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng quá cảnh hàng hoá với quyền và nghĩa vụ của các bên

trong hợp đồng dịch vụ logistics

 Phân tích các đặc điểm của hợp đồng dịch vụ thương mại