Em bé thông minhI, Tìm hiểu chung “Em bé thông minh” là truyện về kiểu nhân vật tài trí, thông minh, rất tiêu biểu cho truyện cổ tích sinh hoạt.. Những truyện này đôi khi còn gọi là truy
Trang 1Em bé thông minh
I, Tìm hiểu chung
“Em bé thông minh” là truyện về kiểu nhân vật tài trí, thông minh, rất tiêu biểu cho truyện cổ tích sinh hoạt Những truyện này đôi khi còn gọi là truyện
“Trạng”, kể về cuộc đời và sự tích của những nhân vật thông minh, tài giỏi kiệt xuất Những nhân vật này tạo nên sự hấp dẫn, hứng thú với ng ời đọc, đặc biệt là trẻ em, lứa tuổi a sự khám phá, phiêu l u và những thử thách Truyện còn đem đến những tiếng c
ời sảng khoái, vui vẻ nhờ những tình huống hài h ớc bất ngờ.
Trang 2II, Tìm hiểu tác phẩm
1 Hình thức đố chọn ng ời tài
Hình thức đố thi tài hết sức quen thuộc và hấp dẫn trong truyện cổ tích về ng ời thông minh
Đó là cách thức thử tài, tìm ng ời giỏi giang (nh truyện về Trạng Nguyễn Hiền, Trạng Quỳnh, truyện cổ tích về ng ời lao động giỏi…
đều có hình thức đố thử tài nhau
Hình thức đố tăng dần về mức độ, thể hiện
Sự phát triển của tình tiết và cốt truyện
Hình thức đố tăng dần về mức độ, thể hiện
Sự phát triển của tình tiết và cốt truyện
Trang 32 Các câu đố dành cho chú bé
Chú bé trải qua 4 lần thi tài:
Viên quan hỏi: Một ngày trâu cày đ ợc mấy ngày đ ờng
Nhà vua bắt dân làng nuôi 3 con trâu đực sao cho một năm
chúng đẻ đ ợc 9 con nộp cho vua
Vua bắt từ một con chim sẻ làm thành 3 mâm cỗ
Xứ thần n ớc ngoài bắt xâu một sợi chỉ qua ruột con ốc vặn
rất dài
Trang 4Về hình thức:
Đối t ợng hỏi, đánh đố dần dần đ ợc nâng cao
Lần đầu là viên quan, hai lần sau là vua, lần cuối
là sứ thần n ớc ngoài
Về nội dung:
Mức độ của các câu hỏi ngày càng khó Những đối
t ợng phải giải đố từ cha cậu bé đến dân làng, vua quan và các nhà thông thái đều không trr lời đ ợc
Từ đó, trí tuệ, tài năng của cậu càng nổi trội
Trang 53 Cách giải đố của chú bé
Lần thứ nhất
Chú bé đố lại viên quan: Một ngày ngựa quan đi
mấy b ớc
T ơng ứng với 4 lần thách đố là 4 lần
chú bé giải đố thành công.
Đây là biện pháp dùng “ Gậy
ông đập l ng ông” đẩy thế bí về phía ng ời đố Sự thông minh của chú
bé không phải là tìm ra đáp án đúng mà chỉ
ra cho viên quan thấy việc hỏi nh vậy là không cần thiết Cách hỏi lại rõ ràng cho thấy sự cao tay và thái độ của
cậu bé thông minh
Trang 6Lần thứ hai:
Chú bé bày cách đi cùng cha đến gặp nhà vua, chú khóc lóc để gây sự chú ý của vua Trong tr ờng hợp này, chú đã chủ bụng
đ a nhà vua vào bẫy để nhà vua tự nhận ra sự vô lí trong yêu cầu của mình: cha chú bé không đẻ em bé đ ợc thì đ ơng nhiên trâu đực của nhà vua giao cho làng cũng không
đẻ đ ợc
Lần thứ ba
Cậu bé vẫn dùng hình thức đố lại khiến
nhà vua không kịp trở tay
Trang 7Lần thứ t
Chú bé khiến mọi ng ời ngạc nhiên, bất ngờ vì cách giải quyết vấn đề Chú không dựa vào sách vở mà dựa vào những mẹo vặt của cuộc sống, những kinh nghiệm do quan sát, chứng
kiến th ờng ngày để thực hiện yêu cầu của
sứ thần
Điều đặc biệt khiến chú bé có thể giải đố mà những ng ời khác thì không là
do chú không chú ý đến cách làm nh thế nào (vì thực ra trâu đực không thể đẻ, chim sứ không thể
Cách nhìn nhận hồn nhiên, ngây thơ nh ng cũng
hết sức lôgic của chú bé đã tìm ra
những lời giải đố
Trang 84 ý nghĩa của truyện
Em bé đ ợc phong làm trạng nguyên, đ ợc nhà vua xây cho một dinh thự bên trong hoàng cung Đó là phần th ởng xứng đáng dành cho em
bé, dành cho sự thông minh tài giỏi của em
Đây là truyện dân gian đích thực, là sản phẩm của nhân dân lao động bình th ờng Những câu đố trong truyện cũng chính là những hình thức đó, những trò thi tài của trẻ em nông thôn x a Nhân vật tài trí, thông minh ở
đây không thể hiện qua chữ nghĩa, văn ch ơng mà qua những kinh nghiệm của đời sống Điều đó cho thấy sự vận dụng những điều quan sát, khái quát từ cuộc sống của nhân dân lao động Truyện cũng đề cao những bài học thực tế