Cảnh ngày hè (Bảo kính cảnh giới 43) Nguyễn Trãi A Mục tiêu bài học: Giúp học sinh: Cảm nhận vẻ đẹp độc đáo của bức tranh ngày hè. Qua bức tranh thiên nhiên là vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi với tình yêu thiên nhiên, yêu đời, nặng lòng với nhân dân, đất nước. Có kĩ năng phân tích một bài thơ Nôm của Nguyễn Trãi: chú ý những câu thơ sáu chữ dồn nén cảm xúc, cách ngắt nhịp 34 trong câu bảy chữ có tác dụng nhấn mạnh. Bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, đất nước, tình cảm gắn bóa với cuộc sống của người dân. B Tiến trình dạy học: 1 ổn định tổ chức: 2 Kiểm tra bài cũ: ? Hào khí Đông A được thể hiện như thế nào trong bài thơ “Tỏ lòng” của Phạm Ngũ Lão.
Trang 1Cảnh ngày hè (Bảo kính cảnh giới - 43)
Nguyễn Trãi -A- Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh:
- Cảm nhận vẻ đẹp độc đáo của bức tranh ngày hè Qua bức tranh thiên nhiên là vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi với tình yêu thiên nhiên, yêu đời, nặng lòng với nhân dân, đất nước
- Có kĩ năng phân tích một bài thơ Nôm của Nguyễn Trãi: chú ý những câu thơ sáu chữ dồn nén cảm xúc, cách ngắt nhịp 3/4 trong câu bảy chữ có tác dụng nhấn mạnh
- Bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, đất nước, tình cảm gắn bóa với cuộc sống của người dân
B- Tiến trình dạy học:
1- ổn định tổ chức:
2- Kiểm tra bài cũ:
? Hào khí Đông A được thể hiện như thế nào trong bài thơ
“Tỏ lòng” của Phạm Ngũ Lão.
3- Giới thiệu bài mới:
Học sinh đọc tiểu dẫn:
? Phần tiểu dẫn giới thiệu nội dung gì
Học sinh nêu; GV chốt ý
I- Tìm hiểu chung:
- Giới thiệu về ''Quốc âm thi tập'' gồm có
254 bài thơ viết bằng chữ Nôm
+ Tập thơ chia làm 4 phần:
<1> Vô đề: Mạn thuật; Tự thân; Bảo kính cảnh giới;
<2> Môn thì lệnh;
<3> Môn hoa mộc;
Trang 2Học sinh đọc bài thơ.
=> Cảm nhận về bài thơ?
- Câu thơ đầu ta thấy tâm trạng trữ tình
được thể hiện như thế nào?
"Rồi hóng mát thuở ngày trường"
Học sinh nhận xét vẻ sinh động của bức
tranh
<4> Môn cầm thú
- Nội dung, tư tưởng: phản ánh tình cảm, vẻ đẹp nhân cách toàn diện của Nguyễn Trãi
Đó là tư tưởng nhân nghĩa sáng ngời, yêu nước, thương dân, giữ gin nhân cách, hoà cảm với thiên nhiên,…
II-Tìm hiểu bài thơ:
1 Cảm nhận chung:
- Bài thơ thể hiện vẻ đẹp tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu cuộc sống của Nguyễn Trãi
- Bài thơ bộc lộ khát vọng về cuộc sống thanh bình, hạnh phúc cho nhân dân
2 Phân tích:
a Sự giao cảm với thiên nhiên, tạo vật trong tâm hồn ức Trai:
- Thời gian rảnh rỗi, tâm hồn thư thái thanh thản, không khí mát mẻ, trong lành
=> Một ngày như vậy trong cuộc đời Nguyễn Trãi không nhiều,
- Bức tranh cuối hè hiện lên sinh động đầy sức sống, có đường nét, màu sắc, âm thanh, cảnh vật:
+ Màu lục của lá là đặc trưng của cỏ cây Chúng mang trong mình sức sống mãnh liệt
+ Màu đỏ của hoa thạch lựu;
+ Âm thanh của tiếng ve;
+ Âm thanh của làng chài;
Trang 3- Đây là bức tranh với màu sắc rực rỡ:
GV
- "Đùn đùn" kết hợp với động từ "rợp" diễn
tả sức sống căng đầy gây ấn tượng mãnh
liệt cho người đọc Cái nắng cùng với màu
xanh làm cho cái nắng gay gắt không còn
nữa So sánh với câu thơ: ''Đầu tường lửa
lựu lập loè đơm bông''
Thi nhân cảm nhận cảnh vật bằng các giác
quan nào?
- Sau bức tranh thiên nhiên mang tâm trạng
NguyễnTrãi mong ước điều gì?
Học sinh tìm hiểu điển tích trong SGK
Liên hệ:
"Nhà Nam nhà Bắc đều no mặc
Lừng lẫy cùng ta khúc thái bình"
4- Củng cố:
=> Bức tranh có sự kết hợp hài hòa giữa âm thanh và cảnh vật cảnh vật thiên nhiên dân
dã Đây là nguồn cảm hứng dạt dào cho thi nhân
- Hình ảnh của "hoè, lựu, sen" quen thuộc, gần gũi, đặc trưng cho cảnh sắc nơi thôn dã
- Thời gian vào cuối mùa hè nhưng sự sống không hề dừng lại:
+ ''Đùn đùn'', ''giương'', ''phun''
=> Thôi thúc sự sống bên trong đang ứa căng không thể kìm nén được
-Thi nhân đón nhận cảnh vật bằng nhiều giác quan: thị giác, thính giác, khứu giác,…
=> Nguyễn Trãi hoà sắc âm theo quy luật cái đẹp trong hội hoạ và âm nhạc để bức tranh ẩn chứa những tâm trạng thầm kín của ông
b Niềm khao khát ấm no, hạnh phúc cho nhân dân:
- Ước mơ tiếng đàn vua Thuấn để hoà khúc Nam phong ca ngợi cuộc sống thanh bình,
ấm no Bên cạnh tâm hồn nghệ sĩ, Nguyễn Trãi là một người suốt đời vì nước vì dân
=> Điểm kết tự của bài thơ không phải là thiên nhiên, cảnh vật mà là tâm hồn con người hết lòng vì dân vì nước
III- Tổng kết:
Trang 4Học sinh tổng kết nội dung và nghệ thuật
trong bài thơ
5- Dặn dò:
- Học bài, nắm nội dung, tư tưởng, chủ đề
- Chuản bị “Tóm tắt văn bản tự sự” theo
SGK
1- Nội dung : bài thơ thể hiện tình yêu
thiên nhiên trong tâm hồn ức Trai, bên cạnh
đó toả sáng vẻ đẹp tâm hồn của con người
cả cuộc đời vì dân, vì nước Tiếng lòng của Nguyễn Trãi -Gương báu răn mình
2- Nghệ thuật: thể thơ của Trung Quốc
được vận dụng sáng tạo Kết hợp hài hoà màu sắc và âm thanh, hình ảnh gần gũi, bình dị