Giáo án rơi tự do Mục đích I.1. Kết quả học sinh thu được sau quá trình học Học sinh phát biểu được • Không phải lúc nào vật nặng cũng rơi nhanh hơn vật nhẹ • Sức cản của không khí ảnh hưởng đến sự rơi • Trong chân không, các vật rơi nhanh như nhau Học sinh phát biểu được định nghĩa, đặc điểm của sự rơi tự do Chỉ ra các trường hợp trong thực tế có thể coi là rơi tự do Học sinh phát biểu được đặc điểm của gia tốc rơi tự do Giải được một số dạng bài tập về rơi tự do I.2. Mục tiêu trong quá trình học Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh phải: Đề xuất được phương án thí nghiệm. Hiểu được tiến trình thí nghiệm. Quan sát và đưa ra kết luận. Vận dụng được cong thức tính vận tốc quãng đường rơi tự do. Chuẩn bị + Tiến trình dạy Tổ chức tình huống học tập Tìm hiểu sự rơi trong không khí Tìm hiểu sự rơi trong chân không Đặc điểm của sự rơi tự do Đặc điểm của gia tốc rơi tự do Củng cố Vận dụng
Trang 1Bài 4:
SỰ RƠI TỰ DO
I Mục tiêu
I.1 Kết quả học sinh thu được sau quá trình học
- Học sinh phát biểu được
• Không phải lúc nào vật nặng cũng rơi nhanh hơn vật nhẹ
• Sức cản của không khí ảnh hưởng đến sự rơi
• Trong chân không, các vật rơi nhanh như nhau
- Học sinh phát biểu được định nghĩa, đặc điểm của sự rơi tự do
- Chỉ ra các trường hợp trong thực tế có thể coi là rơi tự do
- Học sinh phát biểu được đặc điểm của gia tốc rơi tự do
- Giải được một số dạng bài tập về rơi tự do
I.2 Mục tiêu trong quá trình học
Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh phải:
- Đề xuất được phương án thí nghiệm
- Hiểu được tiến trình thí nghiệm Quan sát và đưa ra kết luận
- Vận dụng được cong thức tính vận tốc quãng đường rơi tự do
II Chuẩn bi
Giáo viên:
Dụng cụ thí nghiệm gồm có:
Phấn , tập giấy A4
III Tiến trình giảng dạy
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ (5')
- Chuyển động như thế nào được gọi là chuyển động thẳng nhanh dần đều?
- Hãy cho biết khái niệm gia tốc trong chuyển động thẳng biến đổi đều?
Trang 23 Bài mới
Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học tập
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên Nội dung
- Hs lắng nghe và nêu các
ví dụ về sự rơi
- Rơi nhanh chậm là do độ
nặng nhẹ của các vật
- Trong cuộc sống, các em nghe rất nhiều về sự rơi, hãy lấy một vài ví dụ về sự rơi
- Trong các ví dụ vừa lấy, vật nào rơi nhanh, vật nào rơi chậm? Tại sao như vậy?
- Để xem có đúng là rơi nhanh chậm phụ thuộc độ nặng nhẹ của vật hay không, ta đi vào bài học hôm nay
Hoạt động 2: Tìm hiểu sự rơi trong không khí
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên Nội dung
- TN1: Viên phấn rơi
nhanh hơn tờ giấy A4
- TN2: Tờ giấy vo tròn rơi
nhanh hơn tờ giấy để thẳng
- TN3: Viên phấn và tờ
giấy rơi nhanh như nhau
-TN4: Viên phấn rơi nhanh
hơn
- Không phải
- Cô cùng các em tiến hành các thí nghiệm sau:
Thả từ một độ cao:
+ TN1: 1 viên phấn và 1 tờ giấy A4
+ TN2: 2 tờ giấy A4, 1 tờ
để thằng và 1 tờ vo tròn
+ TN3: 1 viên phấn và 1 tờ giấy A4 vo tròn
+ TN4: 1 tập giấy A4 và 1 viên phấn (nhẹ hơn tập giấy)
Các em hãy quan sát thí nghiệm và rút ra kết luận?
- Các vật rơi nhanh chậm khác nhau có phải do vật
I Sự rơi trong không khí
và sự rơi tự do
1 Sự rơi của các vật
trong không khí
Trong không khí không phải lúc nào vật nặng cũng rơi nhanh hơn vật nhẹ Không khí là yếu tố ảnh hưởng đến sự rơi của các vật trong không khí
Trang 3- Câu trả lời có thể là: Các
vật rơi nhanh chậm khác
nhau do dức cản của không
khí lên các vật khác nhau
nặng nhẹ khác nhau không?
- Nguyên nhân nào khiến cho chúng rơi nhanh chậm khác nhau?
Hoạt động 3: Tìm hiểu sự rơi trong chân không
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên Nội dung
- Học sinh nghiên cứu sách
giáo khoa trang 25
- Khi hút hết không khí
trong ống ra thì bi chì &
lông chim rơi nhanh như
nhau
Kết quả này không mâu
thuẫn giả thuyết Các vật
rơi nhanh chậm khác nhau
là do sức cản của không
khí lên các vật là khác
nhau
- Nếu loại bỏ được ảnh
hưởng của không khí thì
mọi vật sẽ rơi nhanh như
nhau
- Sự rơi tự do là sự rơi chỉ
dưới tác dụng của trọng
lực
- Học sinh nghiên cứu Sgk
- Ga-li-ê thả những quả tạ
nặng khác nhau từ tháp
nghiêng Pi-da
- Chúng ta cùng nghiên cứu thí nghiệm của Niu-tơn và Galiê
- Yêu cầu học sinh đọc phần mô tả thí nghiệm của Niu-tơn ở mục I.2
Nhà bác học đã tiến hành trong điều kiện thế nào?
Nhằm mục đích gì? Kết quả ra sao? Kết quả đó có mâu thuẫn giả thuyết không?
- Đến đây chúng ta kết luận được điều gì?
- Yêu cầu học sinh đoc phần mô tả thí nghiệm của Ga-li-ê ở mục I.2
Điều kiện tiến hành thí nghiệm? Kết quả? Kết quả
đó có mâu thuẫn với giả
I Sự rơi trong không khí
và sự rơi tự do
1 Sự rơi của các vật
trong chân không
a/ Ống Niu-tơn b/ Kết luận
Sự rơi tự do là sự rơi chỉ dưới tác dụng của trọng lực
Trang 4Kết quả: 2 quả tạ nặng
đến mặt đất gần như cùng
lúc Kết quả trên không
mâu thuẫn giả thuyết vì:
Trọng lượng của những
quả tạ nặng rất lớn so với
sức cản không khí nên có
thể bỏ qua sức cản không
khí
- Học sinh lấy ví dụ
thuyết?
- Nhấn mạnh: đây là các thí nghiệm đóng vai trò như những thí nghiệm kiểm tra tính đúng đắn của giả thuyết Nếu kết quả không mâu thuẫn với giả thuyết thì giả thuyết được chấp nhận
- Yêu cầu học sinh nêu ra một số ví dụ trong cuộc sống có thể coi là rơi tự do (gợi ý: xét những sự rơi
mà có thể bỏ qua sức cản của không khí)
Hoạt động 4: Nghiên cứu đặc điểm của chuyển động rơi tự do
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên Nội dung
- Thảo luận phương án thí
nghiệm xác định phương
và chiều của chuyển động
rơi tự do
- Tham gia thí nghiệm
- Phương chuyển động rơi
tự do là phương thẳng
đứng, chiều từ trên xuống
dưới
- Học sinh tham khảo Sgk
- Làm thế nào để xác định được phương và chiều của chuyển động rơi tự do?
- Giáo viên tiến hành thí nghiệm theo phương án học sinh đưa ra Nếu không có đầy đủ thí nghiệm cho các phương án thì nhận xét câu trả lời của học sinh rồi đưa ra phương
án dây rọi
- Giới thiệu ảnh hoạt nghiệm và yêu cầu học
II Nghiên cứu sự rơi tự do của các vật
1 Những đặc điểm của chuyển động rơi tự do
- Phương chuyển động rơi tự do là phương thẳng đứng (phương dây rọi)
- Chiều chuyển động là
chiều từ trên xuống dưới.
- Chuyển động rơi tự do
là chuyển động thẳng
nhanh dần đều.
- Công thức tính vận
Trang 5sinh đọc Sgk để biết kĩ thuật cũng như cách tiến hành để thu được hình ảnh đó
Dựa vào ảnh hoạt nghiệm
ta có thể chứng minh sự rơi tự do là một chuyển động nhanh dần đều
- Dùng kiến thức về chuyển động thẳng nhanh dần đều để viết công thức tính vận tốc, đường đi của chuyển động rơi tự do không vận tốc đầu
tốc: v = gt
- Công thức tính quãng đường đi được của sự rơi
tự do:
Hoạt động 5: Nghiên cứu đặc điểm của gia tốc rơi tự do
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên Nội dung
- Hs lắng nghe Giáo viên thông báo về các
kết quả đo gia tốc rơi tự do tại các vị trí khác nhau trên Trái đất
Chú ý: Chỉ nêu kết quả à không chú trọng phương pháp đo
Ở những nơi khác nhau gia tốc rơi tự do sẽ khác nhau
Hoạt động 6: Vận dụng
Giáo viên đặt câu hỏi củng cố
Còn thời gian có thể làm một số bài Sgk
Hoạt động 7: Tổng kết
Yêu cầu học sinh về nhà xem lại kiến thức đã học
Giao bài tập về nhà