Cuộc sống hôn nhân là một trong những đề tài muôn thuở của xã hội, nhiều người hay e dè khi quyết định bước vào cuộc sống gia đình bởi họ sợ những thay đổi, những cặp đôi thường vỡ mộng về tính cách và nếp sống của nhau. Chính điều đó là nguyên nhân xảy ra những xung đột, bất hòa và cãi vả. Thế nhưng một vấn dẫn đến xung đột vợ chồng không kém phần quan trọng đó chính là chi tiêu trong gia đình.
Trang 1MỤC LỤC
Trang 2PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
Cuộc sống hôn nhân là một trong những đề tài muôn thuở của xã hội, nhiều người hay e dè khi quyết định bước vào cuộc sống gia đình bởi họ sợ những thay đổi, những cặp đôi thường vỡ mộng về tính cách và nếp sống của nhau Chính điều đó là nguyên nhân xảy ra những xung đột, bất hòa và cãi vả Thế nhưng một vấn dẫn đến xung đột vợ chồng không kém phần quan trọng đó chính là chi tiêu trong gia đình Khi yêu, hai người thường không quan tâm quá nhiều đến vấn đề tiền nong Trước khi cưới, các cặp đôi thường ngại đề cập đến chuyện quản lý tiền nong, một phần cũng e ngại người yêu đánh giá mình là người thực dụng Nhưng khi bước vào cuộc sống hôn nhân và phải đối mặt với những lo toan về cơm áo, gạo tiền thì tài chính là vấn đề sẽ khiến vợ chồng thường xuyên xảy ra mâu thuẫn nếu gặp khó khăn Bất đồng quan điểm về việc sử dụng tiền bạc được xem là một trong những xung đột phổ biến và dễ gây rạn nứt tình cảm trong đời sống vợ chồng Việc chi tiêu không hợp
lý đôi khi lại là vấn đề ảnh hưởng đến hạnh phúc gia đình, Chi tiêu trong gia đình là chuyện hết sức tế nhị, chỉ cần có một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến sự đổ vỡ hạnh phúc từ những chi tiêu nhỏ nhặt nhất đến những chi tiêu lớn và rất lớn dường như là
1 bài toán khó Vậy phải làm sao?
Có rất nhiều câu hỏi luôn thường trực trong đầu của những cặp đôi mới cưới, của những người đã lên chức ba, mẹ hay thậm chí ông ,bà là chi tiêu như thế nào cho phù hợp? Chi tiêu như thế nào là đúng? Hay ai là người giữ tiền chi tiêu trong gia đình? Ai
là người nắm quyền quyết định chi tiêu? Thì bài tiểu luận dưới đây sẽ phần nào giải đáp thắc mắc và trả lời những câu hỏi trên
Trang 3PHẦN 2: NỘI DUNG
1. Khái niệm chi tiêu trong gia đình
Trong gia đình, để đảm bảo cuộc sống sinh hoạt của cả gia đình phải chi tiêu vào các hoạt động của các thành viên trong gia đình Chi tiêu trong gia đình là chi phí để đáp ứng nhu cầu vật chất và tinh thần của các thành viên gia đình
2. Chi tiêu trong gia đình và chức năng kinh tế của gia đình
Chức năng kinh tế gia đình là chức năng cơ bản quan trọng của gia đình nhằm tạo ra của cải, vật chất, là chức năng đảm bảo sự sống còn của gia đình, đảm bảo cho gia đình được ấm no, giàu có làm cho dân giàu, nước mạnh như lời Chủ tịch
Hồ Chí Minh đã từng nói: “dân có giàu thì nước mới mạnh “ Chức năng này bao quát về nhu cầu ăn, ở, tiện nghi, là sự hợp tác kinh tế giữa các thành viên trong gia đình nhằm thỏa mãn nhu cầu của đời sống
Để có kinh tế của mỗi gia đình ngày càng được cải thiện và nâng cao, ngoài những thành viên đang còn ở độ tuổi trẻ em thì những thành viên đang ở độ tuổi lao động cần có một công việc, một mức thu nhập ổn định Ngoài ra còn cần có nguồn thu nhập thêm để có thêm nguồn thu chi trả cho những chi phí lặt vặt hàng ngày
Chi tiêu trong gia đình phụ thuộc vào mức thu nhập của cả gia đình Muốn Mua sắm một thứ gì đó cho gia đình, muốn thỏa mãn về nhu cầu tinh thần cần có
Trang 4tiền để sử dụng Chính vì vậy chi tiêu trong gia đình quan hệ hết sức chặt chẽ với chức năng kinh tế của gia đình
Chức năng kinh tế gia đình đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của gia đình Kinh tế của gia đình chính là là tổng thể các hoạt động nhằm đem lại thu nhập cho gia đình Những nguồn thu từ các hoạt động kinh tế nhằm thỏa mãn cho các nhu cầu ăn, mặc, học hành, chăm sóc sức khỏe, vui chơi giải trí, các hoạt động lễ hội Thực hiện tốt chức năng kinh tế giúp gia đình có một cuộc sống bền vững Thực hiện tốt chức năng kinh tế gia đình tạo ra mức thu nhập ổn định Thu nhập cao mức chi tiêu cho các hoạt động gia đình cao, thoải mái và đầy đủ Thu nhập thấp bắt buộc gia đình phải biết cách chi tiêu tiết kiệm
Trong chứ năng kinh tế gia đình còn có một khía cạnh đó chính là chức năng tiêu dùng các giá trị vật chất và tinh thần của xã hội Mọi sản xuất của cải vật chất, tinh thần của xã hội đều do các cá nhân tiêu thụ Chức năng tiêu dùng tạo nên hoạt động chi tiêu trong gia đình
3. Chi tiêu trong gia đình và chức năng tổ chức đời sống vật chất và văn hóa của gia đình
Mục tiêu chính của của chức năng tổ chức cuộc sống gia đình, là mang lại hạnh phúc cho mọi thành viên trong gia đình.Vì vậy cần phải tổ chức cuộc sống gia đình sao cho hợp lý, khoa học, trong đó bao gồm các công việc như chi tiêu, sự
Trang 5phân công lao động và cách thức điều hành các công việc, sự bàn bạc dân chủ giữa các thành viên Gia đình không chỉ thỏa mãn nhu cầu vật chất cho mỗi thành viên
mà còn thỏa mãn nhu cầu tinh thần cho họ
Kinh tế phát triển mỗi gia đình đều có đủ phương tiện hiện đại thỏa mãn nhu cầu thưởng thức văn hóa Các quan hệ trong gia đình nhìn chung vẫn duy trì được truyền thống tốt đẹp, các giá trị nhân văn được đề cao Nhu cầu thưởng thức văn hóa giao lưu phát triển, gia đình có điều kiện thỏa mãn cho các thành viên tốt hơn Gia đình như một xã hội thu nhỏ, việc mang lại hạnh phúc cho các thành viên trong gia đình và mức độ hạnh phúc ở chừng mực nào một phần quan trọng nhiều khi có tính chất quyết định là phụ thuộc vào việc chi tiêu và giao lưu tình cảm.Việc chi tiêu trong gia đình nhằm đáp ứng những nhu cầu cơ bản nhất như là ăn uống,
ở, nghỉ ngơi, chăm sóc sức khỏa…cho đến việc thỏa mãn các nhu cầu tinh thần vui chơi, giải trí,học tập
4. Chi tiêu và cuộc sống gia đình
4.1. Chi tiêu trong gia đình và cuộc sống vợ chồng
Chữ “tiền” luôn là một chủ đề nhạy cảm không phải ai cũng muốn đề cập đến trong cuộc sống vợ chồng Nhưng trong thời buổi thứ nào cũng cần tiền như hiện nay, đó lại là một vấn đề cần bàn tới của gia đình.Với không ít người, vẫn biết rằng khi đã là vợ chồng thì không hề có sự tính toán với nhau trong chuyện tiền nong, nhưng vẫn xảy ra mâu thuẫn, khúc mắc quanh chữ tiền Và một thống kê cho thấy, tiền bạc là nguyên nhân của 1/3 số vụ li hôn Việc chi tiêu không hợp lý trong cuộc sống hốn nhân rất dễ dẫn tới các xung đột không đáng có
Tiền bạc vô cùng quan trọng trong hôn nhân “Hạnh phúc sẽ đội nón ra đi khi cái đói vào nhà” gia đình nghèo đói là nguyên nhân của sự xung đột Nhiều gia đình lục đục vì thiếu tiền, vì tiền giúp thỏa mãn mọi nhu cầu của cuộc sống gia đình Nhưng nhiều gia đình lắm tiền vẫn xung đột vì sự quản lý chi tiêu tiền bạc trong gia đình không có kế hoạch, người keo kiệt, người hoang phí Việc phụ nữ quá chặt chẽ trong chi tiêu cũng khiến chồng khó chịu Phụ nữ không nên thu hết tiền lương của chồng, nê tôn trọng những khoảng riêng và những nhu cầu thiết yếu của bạn đời Theo kinh nghiệm của các gia đình hạnh phúc thì người chồng nên bớt keo kiệt và người vợ căn cơ trong vấn đề quản lý tiền bạc và cả hai tin tưởng nhau về vấn đề tài chính
Không đồng tình trong sử dụng tiền bạc cũng là nguyên nhân gây ra bất hòa trong gia đình Chồng thì muốn mua một cái tivi lớn, vợ lại muốn mua một cái tủ đựng quần áo thật to Vợ muốn mua máy giặt nhưng chồng lại muốn có xe xin trước đã Vợ chồng không thống nhất được ý kiến trong chi tiêu dẫn đến các xung
Trang 6đột Nếu vợ chồng bạn không đồng quan điểm về vấn đề tài chính, cách tốt nhất trong mọi tình huống chính là đối thoại cởi mở và chân thật Hãy cố gắng thấu hiểu quan điểm của người kia thay vì cho rằng ý kiến của mình bao giờ cũng là nhất Bạn cũng nên xem xét lại thói quen chi tiêu của mình, điều đó giúp bạn hiểu được tại sao người bạn đời không đồng ý với quyết định của bạn và từ đó bạn có hướng để phát triển
Nhiều người cho rằng, mặc dù tiền bạc không phải là tất cả nhưng nó vẫn là phương tiện cực kỳ quan trọng để người ta đạt được đến hạnh phúc, nhất là hạnh phúc trong cuộc sống lứa đôi Vì thế, một cuộc hôn nhân có bền vững hay không phụ thuộc rất nhiều vào trách nhiệm của người vợ và chồng khi quan niệm về tiền bạc Nhiều đôi vợ chồng trẻ sống phóng khoáng nên quan niệm về tiền bạc cũng rất thoáng Khi mới cưới nhau xong, họ đã thống nhất rằng tiền của ai người nấy tiêu Khi có việc gì chung thì sẽ bàn bạc, cùng đóng góp lại Ban đầu, mọi việc có
vẻ dễ dàng và ổn thỏa Nhưng khi có con, kéo theo nó là một loạt những chi tiêu chung Tuy nhiên vợ chồng không thể sống theo kiểu công nghiệp và phân công rõ ràng như thế được, bởi vợ chồng còn rất nhiều cái chung nhau Việc chi tiêu như vậy sẽ khiến cả hai rời rạc trong cuộc sống vợ chồng cũng như so bì nhau trong các khoản chi chung Việc cả hai tiền ai nấy tiêu chẳng khác nào hai người xa lạ về
Trang 7sống cùng nhà Việc có một khoản chi tiêu chung cho cả gia đình là điều cần thiết
và nó cần sự đóng đóng góp của cả vợ lẫn chồng nếu cả hai cùng đi làm
“Tiền anh, tiền em, tiền chúng ta”, đôi khi do thói quen tiêu tiền khác nhau
mà cặp vợ chồng quyết định mỗi người có một tài khoản riêng đồng thời lập một ngân sách chung cho gia đình để tránh những tranh cãi trong tương lai Đó thường
là những cặp vợ chồng mà cả hai đều độc lập, tự chủ về kinh tế, có thể thu nhập cao hoặc có thừa kế, người này không muốn phụ thuộc kinh tế vào người kia Điều này giúp mỗi người tự chi tiêu phù hợp với thu nhập và nhu cầu của mình nhưng
nó vẫn có thể dẫn đến sự không hài lòng khi người này thấy người kia chi tiêu quá nhiều Bởi điều này có thể khiến khả năng tiết kiệm của vợ chồng giảm, và khó đạt được những mục tiêu tương lai thông thường như du lịch hay tiết kiệm cho lúc về hưu
Trong gia đình chỉ có một người đi làm hoặc một người kiếm nhiều tiền hơn hẳn người kia, thì rất dễ rất đến tình trạng người kiếm nhiều tiền hơn sẽ là người quyết định cách chi tiêu, giống như "một sự bắt nạt về tài chính” Điều này có thể trầm trọng hơn trong hoàn cảnh một người thất nghiệp, cảm thấy bị phụ thuộc và đôi khi bị xúc phạm đến tổn thương Tuy các ý tưởng về chi tiêu trong gia đình dễ dàng được thực hiện khi chỉ chịu sự quyết định của người vốn có thu nhập cao hơn nhưng rõ ràng sự bình đẳng và thoải mái trong gia đình đã giảm đáng kể Chính vì vậy trong cuộc sống hôn nhân, nếu người chông có thu nhập cao thì không nên làm
“quản gia” trong gia đình, nếu người vợ có thu nhập cao hơn phải cư xử khéo léo với chồng và chồng thấy vai trò của họ trong việc chi tiêu chung Dù thế nào đi nữa việc chi tiêu trong gia đình cần có sự bàn bạc và thống nhất của cả vợ và chồng
4.2. Chi tiêu trong gia đình mở rộng
Với gia đình mở rộng, việc sống chung với bố mẹ và việc đóng góp cho chi tiêu gia đình lớn là một việc hết sức tế nhị trong đời sống Không có công thức cụ thể Trách nhiệm đóng góp tùy thuộc vào hoàn cảnh của từng gia đình, mức chi tiêu của từng nhà, thu nhập của con cái cũng như điều kiện kinh tế của bố mẹ Theo các chuyên gia tâm lý, bố mẹ đã nuôi con cả đời, vì thế việc đóng góp tài chính cho bố mẹ nếu sống chung cũng là điều nên làm, thể hiện trách nhiệm của người làm con Kể cả bố mẹ khá giả, không đòi hỏi, thì đạo làm con cũng phải đóng góp cho cha mẹ, dù chỉ có nghĩa tượng trưng nhưng đó là cách để người con tập sống có trách nhiệm
Trang 8Trường hợp cha mẹ khó khăn, đương nhiên con cái phải có trách nhiệm phụng dưỡng Khi đó, con cái cần xem mức độ chi tiêu của cha mẹ như thế nào, tiêu dùng hàng ngày ra sao, thuốc men thế nào, phải tính toán thật kỹ rồi các anh chị em (nếu đông) cùng nhau lo cho cha mẹ Thực ra, ở tuổi già, ngoài vấn đề thuốc thang thì nhu cầu chi tiêu của các cụ ít hơn người trẻ rất nhiều Lo cho cha
mẹ nhưng tuyệt đối không được gia trưởng, cậy có tiền rồi đối xử với cha mẹ này
nọ Nên cho tiền cha mẹ và biến tiền của mình thành tiền của họ thay vì giữ tư tưởng tích lũy tiền để lo cho bố mẹ Người già thích có tiền, được biếu tiền, có tiền
để dành giúp các cụ vui hơn và an tâm hơn
Thực tế, có những gia đình nhỏ sống cùng bố mẹ chồng hoặc bố mẹ vợ, mức đóng góp tiền cho bố mẹ có thể khiến người bạn đời không thoải mái Vì có trường hợp vợ hoặc chồng đưa hết tiền chi tiêu cho bố mẹ mà không bàn bạc với bạn đời
Vợ chồng phải tính toán giữa chi tiêu của gia đình nhỏ, nuôi con cái và tiền đưa cho bố mẹ Tốt nhất, hai vợ chồng cần bàn bạc kỹ, lên kế hoạch chi tiêu cho cả gia đình Việc vợ chồng bàn bạc trước chuyện đóng góp cho cha mẹ trước hết là để cha mẹ không phải buồn, đồng thời cũng không để oan cho bất kỳ người nào Ví
dụ, vợ nghĩ chồng đem tiền bạc mang hết về cho bố mẹ chồng hay bố mẹ nghĩ con dâu, con rể không chịu đóng góp tiền Nếu ở cùng cha mẹ chồng thì người đưa tiền nên là con dâu, còn ở cùng cha mẹ vợ thì người đưa tiền cho cha mẹ nên là con rể, sau khi hai vợ chồng đã bàn bạc với nhau
Trang 95. Ai nên là người giữ tiền trong gia đình?
Phụ nữ trước giờ luôn là người chăm lo cho tài chính gia đình nhưng không phải ai cũng khéo vun vén nên trường hợp vợ đoảng, vung tay quá trán, không thể quản chi tiêu hợp lý do bệnh “ghiền” mua sắm hay lén giúp đỡ cho gia đình của riêng mình không phải hiếm Lúc đó, các ông chồng thường phải đứng ra đảm nhận trọng trách này trong gia đình Do đó, không quá khó để bắt gặp cảnh những ông chồng phát tiền tiêu cho vợ hàng ngày Tuy nhiên, song song với các trường hợp vợ đoảng thì cũng có nhiều ý kiến cho rằng các ông chồng một khi “tay hòm chìa khoá” thì trở nên chi li như đàn bà, mất hết vẻ đàn ông Trong trường hợp này người vợ thường cảm thấy khổ sở, thiếu tự tin do phải sống một cách thiếu thốn, mất đi sự thoải mái tự do Vì thế, hình ảnh người đàn ông lý tưởng cũng dần mất đi trong mắt người vợ và tình yêu cũng theo đó mà lụi tàn”
Vậy, phụ nữ hay đàn ông nên là người giữ trách nhiệm quản lý tài chính trong gia đình?
Trên thực tế, không có một câu trả lời chính xác cho câu hỏi ai là người nên giữ vai trò nhạy cảm này trong gia đình Điều đó thật ra phụ thuộc vào hoàn cảnh
cụ thể và suy nghĩ của cá nhân người trong cuộc Ai cảm thấy mình đảm nhận được thì cứ nhận Nếu một trong hai người cảm thấy khó khăn trong việc quán xuyến chi tiêu, hãy nhờ đến sự giúp đỡ của người còn lại Xã hội hiện nay bình đẳng, phụ nữ cũng ra ngoài làm việc thì không có gì lạ khi đàn ông là người vun vén tài chính cho gia đình Điều quan trọng nhất không phải ai là người giữ tiền,
mà là cách giữ sao cho hợp lý vì không một ông chồng hay bà vợ nào muốn mình
đi làm cật lực để kiếm tiền rồi sau đó phải ngửa tay xin người bạn đời của mình từng đồng
Vì lý do đó, các cặp vợ chồng nên ngồi lại và cùng bàn bạc xem đâu là giải pháp tốt nhất cho tài chính của gia đình mình
Có hai cách mà các cặp vợ chồng thường dùng đó là:
- Tiền ai nấy giữ, mỗi người tự quản chi tiêu cá nhân và mỗi người lãnh trách nhiệm chi cả cho một số khoản trong gia đình
+ Ví dụ như trong nhà, chồng nhận phần lo tiền học cho con và tiền điện nuớc còn vợ lo các khoản chi tiêu khác hàng ngày cho gia đình Còn lại thì ai chi cho việc gì thì tự quản việc đấy, không ai đụng chạm vào tiền bạc của người kia
+ Mặt lợi của việc này là cả hai vợ chồng đều có đóng góp vun vén vào tổ ấm
và vẫn giữ được tự do chi tiêu cá nhân Xét ra cũng rất khó kiểm soát 100% thu
Trang 10nhập của người bạn đời bởi nhiều người ngoài lương còn có thưởng, có lợi nhuận
từ kinh doanh bên ngoài nên nếu người kia muốn giấu thì làm sao mà biết được nên thôi không quản là tốt nhất Một lý do nữa là vì có nhiều người cho rằng giữ tiền của người bạn đời là không hợp lý Một là gây khó khăn cho người kia khi cần chi tiêu gấp Hai là một trong hai người giữ hết tiền thì có khi sinh thêm tật xấu
Vợ thì có thể mua sắm hay làm đẹp quá trớn, chồng thì có dễ la cà quán xá, tiêu tiền vào các thiết bị công nghệ Nên vợ chồng tự giữ tiền có khi còn tốt hơn là một người giữ cho cả hai
+ Tuy nhiên, mặt trái của cách này là vợ chồng mất đi sự giao tiếp và gắn bó trong tình cảm vợ chồng Vợ chồng không thể sống theo kiểu công nghiệp và phân công rõ ràng như thế bởi vợ chồng còn rất nhiều cái chung nhau như con cái, sửa chữa và sắm sửa thêm cho tổ ấm Không thể rạch ròi từng chút một những việc nhỏ như thế được Ngoài ra, nếu vợ chồng không quan tâm gì về thu nhập của nhau cũng có thể tạo điều kiện cho sự xuất hiện của những cái xấu như cờ bạc, rượu chè hay lén gửi tiền cho nhà cha mẹ…
- Mỗi người tự quản chi tiêu cá nhân và mỗi người đóng góp vào quỹ chung cho các khoản chi trong gia đình
+ Cách này cũng tương tự như cách trên nhưng thay vì mỗi người nhận trách nhiệm chi trả một số khoản thì bây giờ gộp chung vào một quỹ cho tất cả các khoản Mặt lợi mặt hại cũng tương tự như cách trên Ngoài ra, cách này còn có thể phát sinh thêm tranh cãi quyết định ai là người giữ quỹ chung đó và tệ hơn có thể kéo theo nghi ngờ lẫn nhau khi chi tiêu không hợp lý hay thiếu minh bạch
Tóm lại, câu trả lời tốt nhất ở đây là cả hai cùng giữ Theo lời khuyên của các chuyên gia, cởi mở thoả thuận cách quản lý tài chính trong gia đình ngay từ đầu là điều nên làm nhằm tránh xung đột trong quá trình chung sống
6. Chi tiêu trong gia đình với việc giaó dục con cái
Nhiều gia đình thường không để ý đến việc giáo con cái của họ về vấn đề tiền bạc Dẫn đến cách chi tiêu của bố mẹ, ảnh hưởng nhiều đến cách sống của con cái sau này Gia đình tiêu xài hoang phí, con cái không biết quí trọng giá trị của đồng tiền, không biết quí trọng lao động và lười nhác trong hoạt động Thực tế chứng minh rằng con cái trưởng thành chịu ảnh hưởng rất nhiều từ thói quen sinh hoạt và cách chi tiêu của bố mẹ Tuy nhiên, không phải lúc nào con cái cũng ý thức được giá trị mà mình thụ hưởng Nhiều bậc phụ huynh thực sự lúng túng trước nhu cầu chi tiêu của con