Vận dụng quan điểm huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều của hồ chí minh trong dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở nhà trường quân đội hiện nay tt

Chính vì vậy, đề tài luận án “Vận dụng quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” của Hồ Chí Minh trong dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở nhà trường quân đ

MỞ ĐẦU

1 Giới thiệu khái quát về luận án

Vận dụng các quan điểm giáo dục của Hồ Chí Minh vào trong GD&ĐT làvấn đề có ý nghĩa rất quan trọng trước bối cảnh nền giáo dục nước ta hiện nay

Chính vì vậy, đề tài luận án “Vận dụng quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” của Hồ Chí Minh trong dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở nhà trường quân đội hiện nay” được nghiên cứu dựa trên cơ sở

làm rõ giá trị, tính đúng đắn, khoa học các quan điểm của Hồ Chí Minh về quátrình giáo dục và quá trình huấn luyện Theo Người, trong quá trình huấn luyệnphải chú trọng cả “đức” và “tài”, trong đó “đức” là vấn đề cốt lõi, cơ bản hàngđầu Để đạt được mục đích đó, Hồ Chí Minh đã đưa ra nhiều quan điểm chỉ đạo

khác nhau Trong đó, “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” được

coi là quan điểm chủ đạo, xuyên suốt trong hệ thống tư tưởng giáo dục của Người.Đồng thời, quan điểm này đã được Hồ Chí Minh chứng minh có hiệu quả bằngthực tiễn chỉ đạo các hoạt động huấn luyện, giáo dục của đất nước, nhằm đào tạođược những lớp cán bộ có đủ “đức” và “tài”, góp phần quan trọng vào thành côngcủa sự nghiệp cách mạng…

Công trình nghiên cứu được thực hiện nhằm làm rõ cơ sở lý luận,

thực tiễn việc vận dụng quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” của Hồ Chí Minh trong dạy học các KHXH&NV ở nhà

trường quân đội (NTQĐ); trên cơ sở đó, đề xuất các biện pháp hoàn thiệnQTDH các môn KHXH&NV ở NTQĐ theo quan điểm trên của Người, từ

đó góp phần thiết thực vào nâng cao chất lượng, hiệu quả các mônKHXH&NV nhằm đáp ứng tốt với yêu cầu mà thực tiễn đặt ra

2 Lý do lựa chọn đề tài luận án

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đánh giá cao vai trò của giáo dục đốivới sự tồn tại và phát triển của đất nước, Người cho rằng: “Một dân tộc dốt là mộtdân tộc yếu”, nếu “Không có giáo dục, không có cán bộ thì cũng không nói gì đếnkinh tế, văn hóa” Do đó, trong suốt quá trình hoạt động cách mạng, Người luôncoi trọng đến phát triển nền giáo dục, xác định giáo dục chính là động lực, yếu tốquyết định tới thành công của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ nước nhà Để giáodục ngày càng đáp ứng tốt với các yêu cầu trên, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có

nhiều quan điểm chỉ đạo khác nhau, trong đó “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” được coi là một trong những quan điểm chủ đạo, nổi bật, xuyên

suốt trong hệ thống các quan điểm giáo dục của Người

Đối với các NTQĐ, trong những năm qua, cùng với các nhà trường đại họctrong cả nước đã và đang tích cực đổi mới toàn diện QTDH nói chung, QTDHcác môn KHXH&NV nói riêng nhằm đào tạo đội ngũ cán bộ quân đội có đầy đủphẩm chất, năng lực để có thể hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao Tuy nhiên,

từ thực tiễn dạy học các môn KHXH&NV cho thấy, bên cạnh những ưu điểm vẫn còntồn tại nhiều hạn chế, bất cập, cụ thể: Chương trình, nội dung các môn học chưa cân đốigiữa lý thuyết và thực hành, còn thiếu tính thời sự, tính hấp dẫn, tính thực tiễn và chưatheo kịp được với sự phát triển của thực tiễn khoa học giáo dục, thực tiễn xã hội; PPDHgiản đơn, chậm đổi mới, chưa tạo hứng thú cho người học nên tính hiệu quả còn thấp;các điều kiện phục vụ cho QTDH vừa thiếu và không có tính hiện đại Đúng như Nghịquyết số 86/NQ - ĐUQSTW chỉ rõ: "Quy trình, chương trình đào tạo tuy có đổi mớinhưng chưa hợp lý và chưa cân đối giữa lý thuyết và thực hành Một số nội dung còn lạchậu, trùng lắp và thiếu liên thông giữa các bậc học và trình độ đào tạo Phương pháp dạyhọc chủ yếu vẫn mang tính truyền thụ một chiều" Đây chính là một trong những nguyênnhân cơ bản làm cho chất lượng đào tạo, nhất là bậc đại học còn có mặt hạn chế so vớiyêu cầu phát triển của quân đội, đất nước hiện nay

Từ những vấn đề trên cho thấy, để QTDH các môn KHXH&NV ở NTQĐngày càng bám sát và đáp ứng với yêu cầu của thực tiễn xã hội, quân đội hiện nay,một trong những vấn đề quan trọng, mang tính tất yếu khách quan đòi hỏi các nhàtrường cần phải quán triệt sâu sắc hơn nữa và vận dụng đúng đắn, sáng tạo cácquan điểm giáo dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào trong QTDH, trong đó xác

định việc vận dụng quan điểm “Huấn luyện cốt thực, chu đáo hơn tham nhiều" của

Người vào trong dạy học các môn KHXH&NV là một hướng đi cơ bản, cần thiết

Xuất phát từ những vấn đề trên, tác giả lựa chọn “Vận dụng quan điểm "Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều" của Hồ Chí Minh trong dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở nhà trường quân đội hiện nay” làm đề tài

luận án tiến sĩ của mình

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ cơ sở xuất phát và thực chất quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều" của Hồ Chí Minh; những vấn đề lý luận về vận dụng quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” trong

dạy học các môn KHXH&NV ở NTQĐ

- Khảo cứu kinh nghiệm, đánh giá thực trạng việc dạy học các môn

KHXH&NV ở NTQĐ hiện nay theo quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” của Hồ Chí Minh.

- Đề xuất các biện pháp hoàn thiện QTDH các môn KHXH&NV ở

NTQĐ hiện nay theo quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” của Hồ Chí Minh.

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm để đánh giá, khẳng định tính đúng đắn, khả thicủa các biện pháp luận án đề xuất

4 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu và giả thuyết khoa học

4.1 Khách thể nghiên cứu

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục trong dạy học ở cácnhà trường

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp hoàn thiện QTDH các môn KHXH&NV ở NTQĐ hiện nay

theo quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” của

* Phạm vi về không gian: Luận án tập trung khảo sát, tọa đàm, trao

đổi ở một số trường đại học tiêu biểu trong quân đội, cụ thể: Sĩ quan Lụcquân 1, Sĩ quan Chính trị, Sĩ quan Tăng Thiết giáp, Học viện Quân y,Học viện Kỹ thuật quân sự

* Phạm vi về thời gian: Các số liệu được giới hạn chủ yếu từ năm 2011 đến nay 4.4 Giả thuyết khoa học

Vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh về giáo dục là yếu tố, điều kiệnquan trọng để đổi mới, nâng cao chất lượng GD&ĐT một cách toàn diện ởcác nhà trường nói chung, NTQĐ nói riêng Nếu đi sâu nghiên cứu làm sáng

tỏ thực chất quan điểm "Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều"

của Hồ Chí Minh; biết vận dụng đúng đắn, sáng tạo vào trong hoàn thiệnQTDH các môn KHXH&NV, nhất là trong xác định mục tiêu; đổi mới nộidung, phương pháp, HTTCDH; xác định các điều kiện đảm bảo dạy học phùhợp thì QTDH các môn KHXH&NV ngày càng thiết thực, có chất lượng,hiệu quả hơn, góp phần quan trọng trong nâng cao chất lượng đào tạo sĩ quan

ở NTQĐ hiện nay

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận nghiên cứu

Đề tài luận án được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận duyvật biện chứng của chủ nghĩa Mác - Lênin; quán triệt sâu sắc các quan điểmcủa Hồ Chí Minh, của Đảng ta về GD&ĐT, nhất là trong giai đoạn hiệnnay Trong quá trình nghiên cứu, tác giả tiếp cận vấn đề theo quan điểm hệthống - cấu trúc; quan điểm phức hợp: hoạt động - giá trị - nhân cách; quanđiểm lịch sử - lô gíc và quan điểm thực tiễn.

5.2 Phương pháp nghiên cứu

* Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết, bao gồm các phươngpháp: phương pháp phân tích, tổng hợp, khái quát, hệ thống vấn đềnghiên cứu thông qua các tài liệu lý luận, chuyên khảo, các bài báokhoa học thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài

* Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn, bao gồm các phươngpháp: Tổng kết kinh nghiệm, quan sát sư phạm, điều tra và tọa đàm, traođổi, phương pháp chuyên gia, phương pháp thực nghiệm sư phạm

* Phương pháp hỗ trợ: Sử dụng phương pháp toán thống kêđược dùng trong khoa học giáo dục để xử lý các số liệu điều tra

6 Những đóng góp mới của luận án

- Góp phần làm sáng tỏ thực chất và giá trị quan điểm "Huấn luyện cốt

thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều" của Hồ Chí Minh.

- Đề xuất những biện pháp hoàn thiện QTDH các môn KHXH&NV ở CTĐH trong quân đội hiện nay theo quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” của Hồ Chí Minh có tính thiết thực, khả thi cao, góp phần

nâng cao chất lượng QTDH các môn KHXH&NV, cũng như chất lượng đào tạođội ngũ cán bộ quân đội đáp ứng với yêu cầu thực tiễn trong tình hình mới

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

7.1 Ý nghĩa lý luận

Luận án góp phần bổ sung, làm sáng tỏ những quan điểm giáo dục

của Chủ tịch Hồ Chí Minh; chỉ rõ cơ sở xuất phát, thực chất và ý nghĩa của việc

vận dụng quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” của

Hồ Chí Minh trong dạy học các môn KHXH&NV ở nhà trường quân đội nóichung, CTĐH trong quân đội nói riêng Đặc biệt, luận án đã đưa ra những biệnpháp hoàn thiện QTDH các môn KHXH&NV ở CTĐH trong quân đội theo

quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” của Hồ Chí

Minh có tính thiết thực, khả thi cao

7.2 Ý nghĩa thực tiễn

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu của luận án, có thể làm tài liệu tham khảo vàvận dụng ngay vào trong thực tiễn nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả QTDHcác môn KHXH&NV ở CTĐH trong quân đội hiện nay

8 Kết cấu của luận án

Luận án gồm : Phần mở đầu, tổng quan tình hình nghiên cứu có liênquan đến đề tài, 4 chương, kết luận, kiến nghị, danh mục các công trìnhkhoa học của tác giả, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI “VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM “HUẤN LUYỆN CỐT THIẾT THỰC, CHU ĐÁO HƠN THAM NHIỀU” CỦA HỒ CHÍ MINH TRONG DẠY HỌC CÁC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Ở NHÀ TRƯỜNG QUÂN ĐỘI HIỆN NAY”

1 Những công trình nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh

Trên thế giới có các công trình như: “Đồng chí Hồ Chí Minh” của tác giả X Aphônin và E Côbêlép;“Hồ Chí Minh - Nhân vật giành lại độc lập cho Việt Nam” của tác giả Claude Pomonti; “Hồ Chí Minh: a life” của tác giả William j Duiker … Ở nước ta, có cuốn sách “Tư tưởng Hồ Chí Minh

và con đường cách mạng Việt Nam” do Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã chủ biên; cuốn sách “Hồ Chí Minh học và minh triết Hồ Chí Minh” của tác giả Bùi Đình Phong; “ Tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển con người toàn diện” của tác giả Nguyễn Hữu Công; “Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người

và giải phóng con người” của tập thể tác giả Lương Minh Cừ và Nguyễn

Trung Dũng … Nhìn chung, những công trình này đều nhất quán khẳng

định về những đóng góp to lớn của Hồ Chí Minh đối với dân tộc Việt Namcũng như của nhân loại Đồng thời cho rằng những tư tưởng của Người luôn

có sức sống trường tồn, giá trị bền vững trong mọi thời đại

2 Những công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục

Năm 1990, tác giả Katherine Muller Marin trong bài tham luận “Những đóng góp của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong các lĩnh vực hoạt động của UNESCO” nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh; Tác giả Hans D’Orville có bài viết đặc biệt: “Tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn giữ nguyên giá trị thời đại” Trong các bài viết này, các tác giả đã đề cập tương

đối toàn diện những đóng góp của Hồ Chí Minh, trong đó có lĩnh vực giáo dụcđối với dân tộc Việt Nam Ở nước ta, trong những năm cuối của thế kỷ XX,

giáo sư Nguyễn Lân đã có công trình nghiên cứu “Hồ Chủ tịch - nhà giáo dục vĩ đại” Đây là cuốn sách đã đi vào tập hợp những chỉ thị, những lá thư,

bài phát biểu của Chủ tịch Hồ Chí Minh với các vấn đề như: đấu tranhchống chính sách ngu dân của thực dân Pháp; tác dụng và nhiệm vụ củagiáo dục; việc diệt giặc dốt; giáo dục thiếu nhi; giáo dục thanh niên; giáodục cán bộ… Khi đi vào luận bàn tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục dưới

góc độ phân tích, đánh giá những quan điểm của Người trên khía cạnh một

số nhân tố của QTDH, trong nghiên cứu “Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục và đào tạo” của tác giả Nguyễn Khánh Bật đã đi vào phân tích một số

quan điểm như: vai trò của GD&ĐT trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc; nội dung, phương châm, phương pháp GD&ĐT

Trong lĩnh vực giáo dục quân sự, tác giả Nguyễn Ngọc Phú đã chủ biên cuốn

sách “Hồ Chí Minh với sự nghiệp giáo dục quân sự” Đây là công trình tập hợp gồm

27 bài viết của các nhà khoa học, nhà giáo dục trong quân đội bàn trực tiếp hoặc giántiếp các tư tưởng của Người xung quanh các vấn đề về huấn luyện, giáo dục quânnhân Đi sâu nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh trong đào tạo đội ngũ cán bộ quân

đội, tác giả Hà Huy Thông có công trình “Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về đào tạo cán bộ quân đội” Trong công trình này, tác giả đã khái quát, phân tích những tư

tưởng nổi bật của người đối với việc đào tạo cán bộ quân đội trên các vấn đề như: Việcxác định mục đích học tập của người cán bộ; chương trình; phương pháp dạy vàhọc…Tác giả nhấn mạnh: “Những di huấn của Người vừa có tính khoa học sâu sắc,lại vừa có tính thời sự, thiệt thực; là một di sản vô giá đối với toàn Đảng và Quân độita”

Ngoài những công trình nghiên cứu trên, trong những năm gần đây,

ở nước ta còn có rất nhiều công trình khác nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí

Minh về giáo dục dưới nhiều góc độ khác nhau như: cuốn sách “Hồ Chí Minh về giáo dục” của tập thể tác giả Lê Văn Tích, Nguyễn Thị Kim Dung và Trần Thị Nhuần; “Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục - đào tạo thanh niên”…Trong lĩnh vực quân sự có các công trình nghiên cứu

“Chủ tịch Hồ Chí Minh với công tác đào tạo cán bộ quân sự - sĩ quan quân đội” của tác giả Nguyễn Xuân Năng; “Tư tưởng Hồ Chí Minh về mục tiêu giáo dục quân sự” của tác giả Đinh Văn Học; “Tìm hiểu tư tưởng sư phạm quân sự của Hồ Chí Minh” của tác giả Mai Văn Hóa…

3 Những công trình nghiên cứu tiêu biểu về vận dụng các quan điểm giáo dục của Hồ Chí Minh trong giáo dục, dạy học

Trong cuốn sách “Phát triển nền giáo dục Việt Nam trong những thập niên đầu thế kỷ XXI theo tư tưởng Hồ Chí Minh” do tác giả Nguyễn Thị Nga chủ

biên với dung lượng 3 chương Tác giả đã dành toàn bộ chương 3 để nêu lên 6giải pháp để phát triển nền giáo dục Việt Nam trong những thập niên đầu thế kỷ

XXI theo tư tưởng Hồ Chí Minh Nghiên cứu chuyên sâu việc vận dụng tư tưởng

Hồ Chí Minh về giáo dục trong giáo dục đại học, trong cuốn sách “Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục và vận dụng vào đào tạo đại học hiện nay” do tác giả

Hoàng Anh chủ biên đã đề xuất năm giải pháp vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh

về giáo dục vào nâng cao chất lượng đào tạo đại học hiện nay

Dưới góc độ nghiên cứu vận dụng tư tưởng giáo dục của Hồ Chí Minhvào trong quá trình huấn luyện ở nhà trường quân sự, tác giả Nguyễn Văn

Chung có công trình “Nâng cao hiệu quả dạy học ở đại học quân sự theo tư tưởng " Huấn luyện phải nhằm đúng nhu cầu" của Chủ tịch Hồ Chí Minh”.

Trong công trình, tác giả đã chỉ ra những phương hướng, biện pháp cơ bản đểvận dụng luận điểm này vào trong quá trình đào tạo ở đại học quân sự trên cácvấn đề: vận dụng trong xác định mục tiêu và cách thức xây dựng mục tiêu đàotạo; vận dụng trong xây dựng nội dung và phương pháp đào tạo; vận dụng tronglựa chọn đối tượng và các điều kiện đảm bảo… Cũng tiếp cận theo hướng

nghiên cứu này, tác giả Nguyễn Xuân Sinh có công trình nghiên cứu “Bồi dưỡng phương pháp học tập cho học viên ở đại học quân sự theo tư tưởng

“lấy tự học làm cốt” của Hồ Chí Minh” Ở đây, tác giả đã chỉ ra 5 giải pháp

khác nhau để bồi dưỡng phương pháp học tập cho học viên theo tư tưởng “lấy

tự học làm cốt” của Hồ Chí Minh Ngoài những công trình trên, còn có các

công trình tiêu biểu khác như: “Từ một bài nói của Bác Hồ suy nghĩ về tính thiết thực trong đào tạo cán bộ” của tác giả Nguyễn Mậu Dựng; “Nhận diện một số vấn đề dạy học, giáo dục từ bài của Bác Hồ “về công tác huấn luyện

và học tập” của tác giả Đặng Quốc Bảo; “Tư tưởng tự học Hồ Chí Minh và biện pháp nâng cao việc tự học cho sinh viên Đại học sư phạm” của tác giả

Võ Văn Nam; “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong đổi mới quá trình dạy học ở các nhà trường quân đội hiện nay” của tác giả Nguyễn Xuân Sinh…

4 Khái quát các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

và những vấn đề đặt ra luận án cần tiếp tục giải quyết

4.1 Khái quát các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Một là, việc nghiên cứu xung quanh đến cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng

và những đóng góp lớn lao của Hồ Chí Minh đối với sự nghiệp giải phóngdân tộc Việt Nam cũng như tiến trình phát triển của xã hội loài người luônđược rất nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu, tiếp cận dưới góc độ của nhiềungành khoa học khác nhau, đề cập đa chiều trên nhiều phương diện Nhìnchung, các công trình đều nhất quán đánh giá cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng

Hồ Chí Minh có ảnh hưởng to lớn đến những thành tựu công cuộc bảo vệ đấtnước Việt Nam, giải phóng con người khỏi áp bức nô lệ; khẳng định được giátrị sâu sắc, ý nghĩa to lớn trong thực tiễn công cuộc đổi mới ở nước ta hiệnnay, cũng như tầm ảnh hưởng đến nhiều quốc gia khác trên thế giới

Hai là, các nghiên cứu xung quanh tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục

xuất hiện ngày càng nhiều và tương đối hoàn chỉnh, khoa học Các côngtrình đã tập trung đi sâu vào phân tích, chỉ rõ được nguồn gốc, quá trìnhhình thành; khái quát, nêu bật bản chất và trình bày rõ nét các quan điểm vềgiáo dục của Người một cách có hệ thống, tương đối logic, chặt chẽ trêntừng vấn đề cụ thể như: những quan điểm về vị trí, vai trò, mục tiêu, nộidung, phương pháp, hình thức, các yêu cầu trong quá trình giáo dục nóichung, trong lĩnh vực GD&ĐT của quân đội nói riêng

Ba là, các nghiên cứu mang tính chất đề xuất những phương hướng,

biện pháp vận dụng tư tưởng giáo dục của Hồ Chí Minh vào trong thực tiễntừng vấn đề của QTDH như: đổi mới QTDH, hoặc đổi mới từng nhân tố cụthể trong QTDH ở từng lĩnh vực, phạm vi nhất định nhằm đáp ứng thiếtthực với bối cảnh của đất nước trong tình hình mới ngày càng rõ nét, có ýnghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc Chiều hướng đi sâu vào vận dụng cácquan điểm tiêu biểu của Người vào lĩnh vực dạy học ở nhà trường quân độingày càng thể hiện rõ nét, có tính thiết thực, khả thi cao, từng bước gópphần giải quyết các vấn đề về lý luận và thực tiễn GD&ĐT ở cả trong vàngoài quân đội đã, đang đặt ra

Tuy nhiên, qua tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tàicho thấy, các công trình nghiên cứu vận dụng tư tưởng giáo dục của Hồ ChíMinh thường có ý nghĩa phương pháp luận chung chung; chỉ ra nhữngphương hướng mang tính khái quát mà chưa đi sâu vào phân tích đặc điểm,

xu thế, yêu cầu của GD&ĐT nước ta trong bối cảnh mới, từ đó đi vào giải

quyết, trả lời được câu hỏi: Làm thế nào để GD&ĐT đáp ứng được điều đó?;

còn thiếu những nghiên cứu đi sâu vào đánh giá, phân tích, chỉ ra những yêucầu cụ thể để đổi mới, bổ sung, phát triển, hoàn thiện các nhân tố của QTDH

trong bối cảnh mới hiện nay Một số công trình nghiên cứu vận dụng tư tưởng

giáo dục của Người vào trong dạy học ở nhà trường quân đội còn chưa làmnổi bật được những vấn đề mang tính đặc thù so với các nhà trường khác, chonên các phương hướng, biện pháp vận dụng còn chưa sâu sắc, gắn bó thiếtthực với môi trường quân sự… Còn ít những công trình đi sâu vào phân tíchnhững yêu cầu mới của thực tiễn hoạt động quân sự, thực tiễn xây dựng độingũ cán bộ quân đội, thực tiễn đổi mới toàn diện QTDH ở CTĐH trong quânđội từ đó đề ra những phương hướng, giải pháp, yêu cầu cụ thể trong vậndụng các quan điểm đó vào quá trình đào tạo ở CTĐH trong quân đội, để quátrình này ngày càng có chất lượng, hiệu quả cao

4.2 Những vấn đề đặt ra luận án cần tiếp tục giải quyết

Một là, luận án tiếp tục nghiên cứu bổ sung, làm rõ thêm nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục nói chung, nguồn gốc quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” nói riêng; chỉ ra được đặc

điểm nổi bật, đặc thù khác biệt trong dạy học các môn KHXH&NV so vớinhững môn học khác ở CTĐH trong quân đội; trên cơ sở đó đi vào phân tích

thực chất và khẳng định giá trị quan điểm này của Người trong dạy học các

môn KHXH&NV ở CTĐH trong quân đội hiện nay

Hai là, công trình khái quát, rút ra những kinh nghiệm từ việc quán triệt

và vận dụng quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều”

của Hồ Chí Minh trong lịch sử giáo dục, huấn luyện ở các nhà trường quânđội; tiếp tục đi vào giải quyết chỉ rõ những ưu điểm, hạn chế QTDH các môn

KHXH&NV theo quan điểm này của Hồ Chí Minh ở CTĐH trong quân đội

Ba là, trong các công trình nghiên cứu được công bố, chưa có công trình

nào bàn đến biện pháp hoàn thiện QTDH các môn KHXH&NV ở CTĐH

trong quân đội hiện nay theo quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” của Hồ Chí Minh Tình hình đó đặt ra cho luận án phải đề

xuất và phân tích, làm rõ các biện pháp hoàn thiện QTDH những môn họcnày theo quan điểm trên của Hồ Chí Minh, cụ thể trên các vấn đề như: vậndụng trong xác định mục tiêu, nội dung, PPDH và các yếu tố đảm bảo

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM "HUẤN LUYỆN CỐT THIẾT THỰC, CHU ĐÁO HƠN THAM NHIỀU" CỦA HỒ CHÍ MINH TRONG DẠY HỌC CÁC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ

NHÂN VĂN Ở NHÀ TRƯỜNG QUÂN ĐỘI

1.1 Cơ sở xuất phát và thực chất quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” của Hồ Chí Minh

1.1.1 Cơ sở xuất phát quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” của Hồ Chí Minh

1.1.1.1 Hoàn cảnh ra đời quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” của Hồ Chí Minh

Quan điểm "Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều" được Hồ Chí Minh phát biểu trong bài "Nói về công tác huấn luyện và học tập" tại "Hội nghị toàn quốc lần thứ nhất về công tác huấn luyện và học tập" khai mạc ngày

06 tháng 5 năm 1950

Bài "Nói về công tác huấn luyện và học tập" của Hồ Chí Minh gồm 3 phần.

Phần 1: "Phải thiết thực, chu đáo trong công việc huấn luyện"Phần 2: “Phải nâng cao và hướng dẫn việc tự học”

Phần 3: “Một khuyết điểm cần sửa chữa ngay trong việc huấn luyện”

Trong đó, quan điểm "Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều" được Người trình bày trong nội dung “Huấn luyện thế nào?” của phần 1.

1.1.1.2 Những tiền đề lý luận và thực tiễn quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” của Hồ Chí Minh

Quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” được Hồ Chí

Minh dựa trên những tiền đề cơ bản sau:

* Những tiền đề lý luận

Một là, dựa trên sự kế thừa những giá trị to lớn của tư tưởng và truyền

thống giáo dục dân tộc, nhất là truyền thống coi trọng giáo dục, tổ chức giáodục phù hợp với hoàn cảnh cũng như đặc trưng con người Việt Nam

Hai là, dựa trên sự kế thừa những giá trị tinh hoa giáo dục trên thế giới.

Ba là, dựa trên sự kế thừa những quan điểm giáo dục của chủ nghĩa Mác

-Lênin, nhất là các quan điểm về mục đích của giáo dục; những luận điểm để giáodục con người phát triển toàn diện; giáo dục kết hợp với lao động sản xuất…

* Những tiền đề thực tiễn

Một là, dựa trên thực tiễn sinh động quá trình hoạt động cách mạng

tìm đường cứu nước trên thế giới

Hai là, dựa trên kết quả tổng kết kinh nghiệm trong suốt quá trình tự

học, tự nghiên cứu, tự rèn luyện của chính bản thân mình

Ba là, dựa trên sự đúc kết thực tiễn trực tiếp chỉ đạo, tổ chức, tiến hành các hoạt

động giáo dục, huấn luyện quân đội và xây dựng nền giáo dục mới ở nước ta

1.1.2 Thực chất quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” của Hồ Chí Minh trong dạy học

Thực chất quan điểm "Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều" của Hồ Chí Minh được hiểu là: trong bất cứ hoàn cảnh nào, phải luôn luôn coi trọng công tác huấn luyện và xác định đó là một việc làm rất cần thiết, quan trọng hàng đầu Khi tiến hành huấn luyện phải chú trọng hướng vào thực tiễn; coi thực tiễn vừa là mục tiêu, là cơ sở để tiến hành huấn luyện Huấn luyện phải sát thực tiễn; liên hệ gắn bó chặt chẽ với thực tiễn, đáp ứng tốt yêu cầu những vấn đề trước mắt và có tính định hướng lâu dài Trong mọi khâu, mọi bước của quá trình huấn luyện phải tính toán, thực hiện cẩn thận; chuẩn bị mọi vấn đề phải thực sự chu đáo, không bao giờ được sơ xuất, chủ quan, đại khái; biết lấy chất lượng làm tiêu chí hàng đầu, không vì chạy theo số lượng mà bỏ qua chất lượng

Từ thực chất quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều”, có thể thấy Hồ Chí Minh đã khái quát, chỉ rõ các yêu cầu trong những nhân tố cơ bản của quá trình huấn luyện như sau:

Một là, trong xây dựng mục tiêu, yêu cầu của quá trình huấn luyện

Hai là, trong xác định nội dung huấn luyện

Ba là, trong lựa chọn phương pháp, hình thức tổ chức huấn luyện

Bốn là, trong đảm bảo các điều kiện cơ bản của quá trình huấn luyện

1.2 Những vấn đề cơ bản về vận dụng quan điểm "Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều" của Hồ Chí Minh trong dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở nhà trường quân đội

1.2.1 Quan niệm vận dụng quan điểm " Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều" của Hồ Chí Minh trong dạy học ở nhà trường quân đội

Vận dụng quan điểm "Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều" của Hồ Chí Minh trong dạy học ở NTQĐ là quá trình nhận thức và áp dụng những nội dung

cơ bản của quan điểm này vào trong QTDH một cách linh

hoạt, sáng tạo nhằm đảm bảo cho QTDH ở từng nhà trường luôn đáp ứng đúng với mục tiêu, yêu cầu đào tạo

đã xác định, cũng như yêu cầu của thực tiễn quân đội, xã hội đặt ra.

Để vận dụng quan điểm "Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều" của Hồ Chí Minh vào QTDH NTQĐ một cách có hiệu quả,

trước hết đòi hỏi cần có sự nghiên cứu, nhận thức đúng đắn, làm rõ thựcchất và các nội dung cơ bản của quan điểm này theo như Hồ Chí Minh đãchỉ ra Bên cạnh đó, cũng cần có sự phân tích đặc điểm, thực trạng củaQTDH ở NTQĐ Ngoài ra, trong suốt quá trình vận dụng cũng cần phải cónhững điều kiện cần thiết Một trong những điều kiện quan trọng nhấtchính là phẩm chất, trình độ nhận thức, năng lực, tinh thần, thái độ tráchnhiệm của các chủ thể của quá trình vận dụng, nhất là đội ngũ CBQL cáccấp, ĐNGV ở từng NTQĐ Bên cạnh đó, còn có các điều kiện khác nhưmôi trường thuận lợi, sự quan tâm, ủng hộ của các tổ chức, lãnh đạo cáccấp, ngành cùng với các điều kiện cơ sở vật chất đảm bảo kèm theo

1.2.2 Quan niệm vận dụng quan điểm " Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều" của Hồ Chí Minh trong dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở nhà trường quân đội

Vận dụng quan điểm "Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều" của Hồ Chí Minh trong dạy học các môn KHXH&NV ở NTQĐ là quá trình nhận thức và áp dụng những nội dung cơ bản của quan điểm vào thực tiễn toàn bộ QTDH các môn KHXH&NV (từ xác định mục tiêu, nội dung, chương trình, hoạt động dạy, hoạt động học…) một cách linh hoạt, sáng tạo nhằm đảm bảo cho việc dạy học các môn học này ngày càng hoàn thiện, đạt chất lượng, hiệu quả cao nhất.

Từ quan niệm trên đã chỉ ra các vấn đề cơ bản khi vận dụng

quan điểm "Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều" của

Hồ Chí Minh trong dạy học các môn KHXH&NV ở NTQĐ hiện naynhư: Mục đích vận dụng; chủ thể vận dụng; đối tượng vận dụng; cáchthức vận dụng; nội dung vận dụng; nguyên tắc vận dụng, tính hiệu quảcủa việc vận dụng

1.3 Ý nghĩa quan điểm và những nhân tố tác động đến việc vận dụng quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” của Hồ Chí Minh trong dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn

ở nhà trường quân đội hiện nay

1.3.1 Ý nghĩa quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” của Hồ Chí Minh trong dạy học các môn khoa học xã hội

Hai là, quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” có ý

nghĩa sâu sắc trong chỉ đạo các cơ quan quản lý GD&ĐT trong toàn quân, các NTQĐluôn tích cực, chủ động trong dự báo đúng đắn xu thế vận động của tình hình thực tiễn

xã hội, cách mạng, nhất là thực tiễn hoạt động quân sự… từ đó, ra sức tập trung tối đanguồn nhân lực, vật lực, tài lực để phục vụ cho QTDH các môn KHXH&NV

Ba là, quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều”

của Hồ Chí Minh có ý nghĩa trong chỉ đạo các NTQĐ, nhất là ĐNGV, học viênnhận thức rõ việc đổi mới phương pháp dạy và học nói chung, phương pháptrong dạy và học các môn KHXH&NV nói riêng là một khâu mang tính trọngtâm, đột phá, trực tiếp quyết định đến nâng cao chất lượng GD&ĐT hiện nay

Bốn là, quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” có ý

nghĩa trong chỉ đạo các chủ thể trực tiếp tham gia vào QTDH các môn KHXH&NV

ở từng NTQĐ luôn tích cực, nỗ lực, cố gắng không ngừng để thực hiện tối ưu hóacác khâu, các bước, các điều kiện sư phạm cơ bản của QTDH các mônKHXH&NV, đảm bảo cho việc vận hành QTDH những môn học này luôn đúngtheo quy trình, phát huy tối đa hiệu quả và đáp ứng đúng với nhu cầu thực tiễn

1.3.2 Những nhân tố tác động đến việc vận dụng quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” của Hồ Chí Minh trong dạy học các môn khoa học

xã hội và nhân văn ở nhà trường quân đội hiện nay

Một là, xu hướng thực tiễn của nền giáo dục hiện đại.

Hai là, yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT ở các NTQĐ hiện nay.

Ba là, đặc điểm các môn KHXH&NV ở NTQĐ.

Bốn là, phẩm chất, trình độ, năng lực của đội ngũ CBQL, giảng

viên giảng dạy các môn KHXH&NV ở từng NTQĐ

Năm là, đặc điểm đối tượng đào tạo sĩ quan cấp phân đội bậc đại học

Kết luận chương 1

Quan điểm “Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” của

Hồ Chí Minh được Người phát biểu trong bài "Nói về công tác huấn luyện và học tập" tại "Hội nghị toàn quốc lần thứ nhất về công tác huấn luyện và học tập", khai mạc ngày 06 tháng 5 năm 1950 Quan điểm này là

kết quả của sự tiếp thu có chọn lọc, vận dụng sáng tạo những tiền đề lýluận về giáo dục của lịch sử giáo dục nhân loại cũng như truyền thốnggiáo dục dân tộc; đồng thời, nó cũng phản ánh rõ nét những kinh nghiệmtrong thực tiễn hoạt động cách mạng, thực tiễn dạy học, tổ chức, chỉ đạođổi mới nền giáo dục nước ta của Hồ Chí Minh.

Quan điểm“Huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều” đã

chỉ rõ những nội dung, nét đặc trưng, yêu cầu cơ bản để QTDH đạt chấtlượng, hiệu quả cao nhất, đáp ứng tốt với nhu cầu của tình hình thực tiễnđặt ra Do đó, việc vận dụng quan điểm này vào trong QTDH nói chung,QTDH các môn KHXH&NV ở NTQĐ hiện nay nói riêng có ý nghĩa rấtquan trọng, là việc làm cấp thiết hiện nay Trên cơ sở của quan điểm này,các tổ chức, lực lượng là chủ thể của QTDH các môn KHXH&NV ởNTQĐ sẽ nhận thức đúng đắn, sâu sắc hơn vị trí, vai trò và sự cần thiếtphải đổi mới QTDH các môn KHXH&NV; chỉ ra được các chủ thể, nộidung và những nhân tố tác động đến chất lượng, hiệu quả của quá trình vậndụng… từ đó xác định được mục tiêu, nội dung, phương pháp, HTTCDH…phùhợp với yêu cầu của thực tiễn, góp phần trực tiếp đào tạo được đội ngũ cán bộquân đội có đầy đủ phẩm chất, năng lực toàn diện, đáp ứng tốt với yêu cầu,nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới