giáo án khối 12 cơ bản cả năm

GV: Vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ là những yếu tô góp phần hình thành nên đặc điểmchung của thiên nhiên và có ảnh hưởng sâu sắc đến các hoạt động kinh tế - xã hội nước ta.. GV nhận x

Trang 1

Bài 1: VIỆT NAM TRÊN ĐƯỜNG ĐỔI MỚI VÀ HỘI NHẬP

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau bài học, HS cần:

1 Kiến thức:

- Nắm được các thành tựu to lớn của công cuộc đổi mới ở nước ta

- Hiểu được tác động của bối cảnh quốc tế và khu vực đối với công cuộc Đổi mới và nhữngthành tựu đạt được trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta

- Nắm được một số định hướng chính để đẩy mạnh công cuộc đổi mới

2 Kĩ năng

-Khai thác được các thông tin kinh tế - xã hội từ bảng số liệu, biểu đồ

- Biết liên hệ các kiến thức địa lí với các kiến thức về lịch sử, giáo dục công dân trong lĩnh hộitri thức mới

- Biết liên hệ SGK với các vấn đề của thực tiễn cuộc sống, khi tìm hiểu các thành tựu củacông cuộc Đổi mới

3 Thái độ

Xác định tinh thần trách nhiệm của mỗi người đốivới sự nghiệp phát triển của đất nước

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Bản đồ Kinh tế Việt Nam

- Một sốhình ảnh, tư liệu, video về các thành tựu của công cuộc Đổi mới

- Một số tư liệu về sự hội nhập quốc tế và khu vực

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC :

Khởi động: Giáo viên vẽ trục biểu diễn (lấy năm 1986 làm mốc) và yêucầu HS nêu cácsự kiện lịch sử của nước ta gắn với các năm sau: năm 1945, 1975, 1986, 1989

1945 1975 1986 1989Ghi (ngắn gọn) đặc trưng nền kinh tế - xã hội nước ta trước và sau năm 1986

GV: Sau 20 năm tiến hành đổi mới, nền kinh tế nước ta đã đạt được những thành tựunổi bật trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội và an ninh quốc phòng Tuy nhiên,vẫn còn rất nhiều thách thức, khó khăn màchúng ta phải vượt qua để chủ động hội nhập trongthời gian tới

Trang 2

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Hoạt động l: Xác định bối cảnh nền

kinh tế - xã hội nước ta trước Đổi mới

Hình thức: Cả lớp

GV đặt câu hỏi: Đọc SGK mục l.a cho

biết bối cảnh nền kinh tế - xã hội

nước ta trước khi tiến hành đổi mới

- Dựa vào kiến thøc đã học, hãy nêu

những hậu quả nặng nề của chiến

tranh đối với nước ta

Một HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ

sung

Chuyển ý: Giai đoạn 1976- 1980, tốc

độ tăng trưởng kinh tế nước ta chỉ đạt

1,4 % Năm 1986 lạm phát trên 700%

Tình trạng khủng hoảng kéo dài buộc

nước ta phải tiến hành Đổi mới

Hoạt động 2: Tìm hiểu 3 xu thế đổi

mới của nước ta

Hình thức: Cặp

Bước 1 : GV giảng giải về nền nông

nghiệp trước và sau chính sách khoa

10 (khoán sản phẩm theo khâu đến

nhóm người lao động) Khoán gọn

theo đơn giá đến hộ xã viên (từ tháng

4 năm 1998, hợp tác xã chỉ làm dịch

vụ)

Bước 2: GV đặt câu hỏi (Xem phiếu

học tập phần phụ lục) HS trao đổi

theo cặp

Bước 3: HS đại diện trình bày, các HS

khác bổ sung ý kiến GV nhận xét

phần trình bày của HS và bổ sung kiến

thức

Chuyển ý: Quyết tâm lớn của Đảng và

Nhà nước cùng với sức sáng tạo phi

thường của nhân dân ta để đổi mới

toàn diện đất nước đã đem lại cho

nước những thành tựu to lớn

Hoạt động 3: Tìm hiểu các thành tựu

Nội dung chính

I Công cuộc đổi mới là một cuộc cải cách toàn diện về kinh tế xã hội

a Bối cảnh Ngày 30 - 4 - 1975: Đất nước thống nhất, cả nước tập trung vào hàn gắn các vết thương chiến tranh và xây dựng, phát triển đất nước

- Nước ta đi lên từ một nước nôngnghiệp lạc hậu

- Tình hình trong nước và quốctetÕhững năm cuối thập kỉ 80, đầu thập

kỉ 90 diễn biến phức tạp Trong thờigian dài nước ta lâm vào tình trạngkhủng hoảng

b Diễn biếnNăm 1979: Bắt đầu thực hiện đổi mớitrong một số ngành (nông nghiệp,công nghiệp)

Ba xu thế đổi mới từ Đại hội Đảnglần thứ 6 năm 1986:

+ Dân chủ hoá đời sống kinh tế - xãhội

+ Phát triển nền kinh tế hàng hoánhiều thành phần theo định hướngxãhội chủ nghĩa

+ Tăng cường giao lưu và hợp tác vớicác nước trên thế giới

Trang 3

của nền kinh tế - xã hội nước ta.

Hình thức: Nhóm

Bước 1: GV chia HS ra thành các

nhóm, giao nhiệm vụ cụ thể cho từng

nhóm

(Xem phiếu học tập phần phụ lục)

- Nhóm 1: Trình bày những thành tựu

to lớn của công cuộc Đổi mới ở nước

ta

Cho ví dụ thực tế

Nhóm 2: Quan sát hình 1.1, hãy nhận

xét tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng (tỉ

lệ lạm phát) các năm 1986 - 2005 Yù

nghĩa của việc kiềm chế lạm phát

Nhóm 3: Dựa vào bảng 1, hãy nhận

xét về tỉ lệ nghèo chung và tỉ lệ nghèo

lương thực của cả nước giai đoạn 1993

- 2004

Bước 2: HS trong các nhóm trao đổi,

đại diện các nhóm trình bày, các

nhóm khác bổ sung ý kiến

Bước 3: GV nhận xét phần trình bày

của HS và kết luận các ý đúng của

mỗi nhóm

GV chỉ trên bản đồ Kinh tế Việt Nam

(các vùng kinh tế trọng điểm, vùng

chuyên canh nông nghiệp, nhấn mạnh

chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo lãnh

thổ.)

Hoạt dộng 4: Tìm hiểu tình hình hội

nhập quốc tế và khu vực của nước ta

Hình thức: Theo cặp

GV đặt câu hỏi: Đọc SGK mục 2, kết

hợp hiểu biết của bản thân, hãy cho

biết bối cảnh quốc tế những năm cuối

thế kỉ 20 có tác động như thế nào đến

công cuộc đổi mới ở nước ta? Những

thành tựu nước ta đã đạt được

- Một HS trả lời, các HS khác nhận

xét, bổ sung

GV đặt câu hỏi: Dựa vào hiểu biết của

bản thân, hãy nêu những khó khăn

c Thành tựu

- Nước ta đã thoát khỏi tình trạngkhủng hoảng kinh tế - xã hội kéo dài.Lạm phát được đẩy lùi và kiềm chế ởmức một con số

Tốc độ tăng trưởng kinh tế khá cao,(đạt 9,5% năm 1999, 8,4% năm 2005)

- Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theohướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá(giảm tỉ trọng khu vực I, tăng tỉ trọngkhu vực II và III)

Cơ cấu kinh tế theo lãnh thổ cũngchuyển biến rõ nét (hình thành cácvùng kinh tế trọng điểm, các vùngchuyên canh )

Đời sống nhân dân được cải thiện làmgiảm tỉ lệ nghèo của cả nước

2 Nước ta trong hội nhập quốc tế và khu vực

a Bối cảnh

- Thế giới: Toàn cầu hoá là xu hướngtất yếu của nền kinh tế thế giới, đẩymạnh hợp tác kinh tế khu vực

- Việt Nam là thành viên của ASEAN(7/95), bình thường hóa quan hệ Việt -Mỹ, thành viên WTO năm 2007

b Thành tựu

Trang 4

của nước ta trong hội nhập quốc tế và

khu vực

HS trả lời, các HS khác nhận xét, GV

chuẩn kiến thức (Khó khăn trong

cạnh tranh với các nước phát triển hơn

trong khu vực và thế giới; Nguy cơ

khủng hoảng; Khoảng cách giàu

nghèo tăng .)

Hoạt động 5: Tìm hiểu một số định

hướng chính để đẩy mạnh công cuộc

đổi mới

Hình thức: Cá nhân

GV đặt câu hỏi: Đọc SGK mục 3, hãy

nêu một số định hướng chính để đẩy

mạnh công cuộc Đổi mới ởû nước ta

Một HS trả lời, các HS khác nhận xét,

bổ sung GV chuẩn kiến thức: Qua gần

20 năm đổi mới, nhờ đường lối đúng

đắn của Đảng và tính tích cực, chủ

động sáng tạo của nhân dân, nước ta

đã đạt được những thành tựu to lớn, có

ý nghĩa lịch sử Thực hiện hiệu quả

các định hướng để đẩy mạnh công

cuộc Đổi mới sẽ đưa nước ta thoát

khỏi tính trạng kém phát triển vào

năm 2010 và trở thành nước công

nghiệp theo hướng hiện đại vào năm

2020

- Thu hút vốn đầu tư nước ngoài(ODA, FDI)

- Đẩy mạnh hợp tác kinh tế, khoa học

kĩ thuật, bảo vệ môi trường

- Phát triển ngoại thương ở tầm caomới, xuất khẩu gạo

3 Một số định hướng chính đẩy mạnh công cuộc Đổi mới

- Thực hiện chiến lược tăng trưởng điđôi với xóa đói giảm nghèo

- Hoàn thiện cơ chế chính sách củanền kinh tế thị trường

- Đẩy mạnh CNH- HĐH gắn với nềnkinh tế tri thức

- Phát triển bền vững, bảo vệ tàinguyênm môi trường Đẩy mạnh pháttriển y tế, giáo dục

IV ĐÁNH GIÁ

1 Hãy ghép đôi các năm ở cột bên trái phù hợp với nội dung ở cột bên phải:

1 Năm 1975 A Đề ra đường lối đổi mới nền kinh tế - xã hội

2 Năm 1986 B Gia nhập ASEAN, bình thường hoá quan hệ với Hoa Kì

3 Năm 1995 C Đất nước thống nhất

4 Năm 1997 D Gia nhập tổ chức thương mại thế giới WTO

5 Năm 2006 E Khủng hoảng tài chính ởû châu Aù

V HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

Trang 5

ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN VIỆT NAM VỊ TRI ĐỊA LÍ VÀ LỊCH SỬ PHÁT

TRIỂN LÃNH THỔ Bài 2: VỊ TRÍ ĐỊA LÍ, PHẠM VI LÃNH THỔ

1 Kiến thức

- Xác định được vị trí địa lí và hiểu được tính toàn vẹn của phạm vi lãnh thổ nước ta

- Đánh giá được ý nghĩa của vị trí địa lí đối với đặc điểm tự nhiên, sự phát triển kinh tế - xãhội và vị thế của nước ta trên thế giới

- Bản đồ Tự nhiên Việt Nam

- Bản đồ các nước Đông Nam Á

- Atlat địa lí Việt Nam

- Sơ đồ phạm vi các vùng biển theo luật quốc tế (1982)

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

Khởi động: GV sử dụng bản đồ và các mẫu bìa (ghi toạ độ các điểm cực) Hãy gắn toạđộ địa lí của cực Bắc, cực Nam lên bản đồ và nêu ý nghĩa về mặt tự nhiên của vị trí địa lí.Nước nào sau đây có đường biên giới dài nhất với nước ta: Lào, Trung Quốc, Campuchia?

GV: Vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ là những yếu tô góp phần hình thành nên đặc điểmchung của thiên nhiên và có ảnh hưởng sâu sắc đến các hoạt động kinh tế - xã hội nước ta

Hoạt động của GV và HS

Hoạt động l: Xác định vị trí địa lí

nước ta

GV đặt câu hỏi: Quan sát bản đồ các

nước Đông Nam á, trình bày đặc điểm

vị trí địa lí của nước ta theo dàn ý:

- Các điểm cực Bắc, Nam, Đông Tây

trên đất nước Toạ độ địa lí các điểm

Nội dung

1 Vị trí địa lí

- Nằm ởû rìa phía đông của bán cầutrên bán đảo Đông Dương, gần trungtâm khu vực Đông Nam á

- Hệ toạ độ địa lí:

+ Vĩ độ: 23023'B - 8034' B (kể cả đảo:

23023' B - 6050' B)

Trang 6

cực

- Các nước láng giềng trên đất liền và

trên biển

Một HS chỉ trên bản đồ để trả lời, các

HS khác nhận xét, bổ sung GV chuẩn

kiến thức

Hoạt động 2: Xác định phạm vi vùng

đất của nước ta

GV đặt câu hỏi: Cho biết phạm vi

lãnh thổ nước ta bao gồm những bộ

phận nào? Đặc điểm vùng đất? Chỉ

trên bản đồ 2 quần đảo lớn nhất của

Việt Nam? Thuộc tỉnh nào?

Một HS lên bảng trình bày và xác

định vị trí giới hạn phần đất liền trên

bản đồ Tự nhiên Việt Nam, GV chuẩn

kiến thức

Hoạt động 3: Xác định phạm vi vùng

biển của nước ta

1- Cách l: Đối với HS khá, giỏi: '

GV đặt câu hỏi: Đọc SGK kết hợp

quan sát sơ đồ phạm vi các vùng biển

theo luật quốc tế xác định giới hạn

của các vùng biển ở nước ta

bổ sung

- Một HS trả lời, các HS khác đánh

giá phần t rình bày của các bạn

Cách 2: Đối với HS trung bình, yếu:

GV vừa vẽ, vừa thuyết trình về các

vùng biển ở nước ta sau đó yêu cầu

HS trình bày lại giới hạn của vùng nôi

thủy, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh

hải, vùng đặc quyền kinh tế và vùng

thềm lục địa

Hoạt động 4: Đánh giá ảnh hưởng

của vị trí dịa lí, tự nhiên, kinh tế, văn

hoá - xã hội, quốc phòng nước ta

+ Kinh độ: 1020109Đ - l09024'Đ (kể cảđảo 1010Đ – l07020’Đ)

2 Phạm vi lãnh thổ

b Vùng biển: Diện tích khoảng 1 triệu

km2 gồm vùng nội thuỷ, lãnh hải, vùngtiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyềnkinh tế và vùng thềm lục địa

c Vùng trời: Khoảng không gian baotrùm trên lãnh thổ

3 Yù nghĩa của vị trí địa lí

a Ý nghĩa về tự nhiên

Trang 7

Hình thức: Nhóm

nhóm, glao nhiệm vụ cụ thể cho từng

nhóm

- Nhóm 1, 2, 3: Đánh gía những mặt

thuận lợi và khó khăn của vị trí địa llí

và tự nhiên nước ta

GV gợi ý: Cần đánh giá ảnh hưởng

của vị trí địa lí tới cảnh quan, khí hậu,

sinh vật, khoáng sản

Nhóm 4, 5, 6: Đánh giá ảnh hưởng

của vị trí địa lí kinh tế, văn hoá - xã

hội và quốc phòng

Bước 2 HS trong các nhóm trao đổi,

nhóm

khác bổ sung ý kiến

Bước 3: nhận xét phần trình bày của

HS và kết luận ý đúng của mỗi nhóm

GV đặt câu hỏi: Trình bày những khó

khăn của vị trí địa lí tới kinh tế - xã

hội nước ta

bổ sung GV chuẩn kiến thức: nước ta

diện tích không lớn, nhưng có dường

biên giới bộ và trên biển kéo dài Hơn

nữa biển Đông chung với nhiều nước,

việc bảo vêï chủ quyền lãnh thổ gắn

với vị trí chiến lược của nước ta

- Thiên nhiên mang tính chất nhiệtđới ẩm gió mùa

- Đa dạng về động - thực vật, nôngsản

- Nằm trên vành đai sinh khoáng nêncó nhiều tài nguyên khoáng sản

- Có sự phân hoá da dạng về tự nhiên,phân hoá Bắc - Nam Đông - Tây,thấp - cao

Khó khăn: bão, lũ lụt, hạn hán

b Ý nghĩa về kinh tê, văn hóa, xã hộivà quốc phòng:

- Về kinh tế:

+ Có nhiều thuận lợi dể phát triển cảvề giao thông đường bộ, đường biển,đường không với các nước trên thếgiới tạo điều kiện thực hiện chính sáchmở cửa, hội nhập với các nước trongkhu vưc và trên thế giơí

+ Vùng biển rộng lớn, giàu có, pháttriển các ngành kinh tế (khai thác,nuôi trồng, đánh bắt hải sản, giaothông biển, du lịch)

- Về văn hoá - xã hội: thuận lợi nước

ta chung sống hoà bình, hợp tác hữunghị và cùng phát triển với các nướcláng giềng và các nước trong khu vựcĐông Nam Á

- Về chính trị và quốc phòng: là khuvực quân sự đặc biệt quan trọng củavùng Đông Nam á

Trang 8

Bài 3 THỰC HÀNH: VẼ LƯỢC ĐỒ VIỆT NAM

1 Kiến thức:

- Hiểu được cách vẽ lược đồ Việt Nam bằng việc sử dụng hệ thống ô vuông (hệ thống kinh vĩtuyến) Xác định được vị trí địa lí nước ta và một số đối tượng địa lí quan trọng

2 Về kĩ năng

Vẽ được tương đối chính xác lược đồ Việt Nam (phần trên đất liền) và một số đối tượng địa lí

- Bản đồ hành chính Việt Nam

- Bản đồ tự nhiên Việt Nam

- Bản đồ trống Việt Nam

Hoạt Động l: Vẽ khung lược đồ Việt Nam.

Bước 1: Vẽ khung ô vuông

GV hướng dẫn HS vẽ khung ôâ vuông gồm 32 ô, đánh số thứ tự theo trật tự: theo hàng từtrái qua phải (từ A đến E), theo hàng dọc từ trên xuống dưới (từ 1 đến 8) Để vẽ nhanh có thểdùng thước dẹt 30 cm để vẽ, các cạnh của mỗi ô vuông bằng chiều ngang của thước (3,4 cm)

- Bước 2: Xác định các điểm khống chế và các đường khống chế Nối lại thành khungkhống chế hình dáng lãnh thổ Việt Nam (phần đất liền)

- Bước 3: Vẽ từng đường biên giới (vẽ nét đứt - - -), vẽ đường bờ biển (có thể dùngmàu xanh nước biển để vẽ)

- Bước 4: Dùng các kí hiệu tượng trưng đảo san hô để vẽ các quần đảo Hoàng Sa (ô E4)và Trường Sa (ô E8)

Bước 5: Vẽ các sông chính (Các dòng sông và bờ biển có thể tô màu xanh nước biển)

Hoạt động 2: Điền tên các dòng sông, thành phố, thị xã lên lược đồ.

* Bước 1: GV quy ước cách viết địa danh

+ Tên nước: chữ in đứng

+ Tên thành phố, quần đảo: viết in hoa chữ cái đầu, viết song song với

cạnh ngang của khung lược đồ Tên sông viết dọc theo dòng sông

* Bước 2: Dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam xác định vị trí các thành phố, thị xã Xác định

vị trí các thành phố ven biển: Hải Phòng: gần 210B, Thanh Hoá: 19045'B, Vinh: 18045'B, ĐàNẵng: 160B, Thành phố Hồ Chí Minh l0049'b

Xác định vị trí các thành phố trong đất liền:

Trang 9

+ Lào Cai, Sơn La nằm trên kinh tuyến l040đ.

+ Lạng Sơn, Tuyên Quang, Lai Châu đều nằm trên vĩ tuyến 220B

+ Đà Lạt nằm trên vĩ tuyến 120B

* Bước 3: HS điền tên các thành phố, thị xã vào lược đồ

IV ĐÁNH GIÁ

Nhận xét một số bài vẽ của HS, biểu dương những HS có bài làm tốt, rút kinh nghiệmnhững lỗi cần phải sửa chữa

V HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP:

HS về nha øhoàn thiện bài thực hành

Trang 10

Bài 4 LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN LÃNH THỔ

VLỆT NAM

1 Kiến thức

- Hiểu được lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ Việt Nam diễn ra rất lâu dài vàphức tạp trải qua 3 giai đoạn: giai đoạn Tiền Cambri, giai đoạn cổ kiến tạo và giai đoạn Tânkiến tạo

- Nắm được ý nghĩa của giai đoạn Tiền Cambri

2 Kĩ năng

- Xác định trên biểu đồ các địa vị nền móng ban đầu của lãnh thổ

- Sử dụng thành thạo bảng niên biểu địa chất

3 Thái độ :

Tôn trọng và tin tưởng cơ sở khoa học để tìm hiểu nguồn gốc và quá trình phát triểnlãnh thổ tự nhiên nước ta trong mối quan hệ chặt chẽ với các hoạt động địa chất của Trái Đất

- Bản đồ Địa chất - Khoáng sản Việt Nam

- Bảng niên biểu địa chất

- Các mẫu đá kết tinh, biến chất

- Các tranh ảnh minh hoạ

III HOẠT DỘNG DẠY VÀ HỌC

Khởi động: Trong cuốn Thiên nhiên Việt Nam, Giáo sư Lê Bá Thảo viết: "Những đồinúi và đồng bằng, sông ngòi và bờ biển nước ta không phải đã được cấu tạo nên một sớm,một chiều nhưng cũng không phải đã luôn luôn như thế mà tồn tại"

Nhận định này có gì mâu thuẫn? Tại sao?

GV: Để có bề mặt lãnh thổ như ngày nay với 3/4 diện tích là đồi, núi, thì lãnh thổ nước

ta đã trải qua lịch sử phát triển lâu dài, phức tạp, khi được nâng lên, khi bị sụt lún xuống.Những hiện tượng đó diễn ra theo các giai đoạn khác nhau, nó không được tính bằng tháng,năm như lịch sử phát triển của loài người mà được tính bằng đơn vị hàng triệu

Hoạt động l: Tìm hiểu về bảng niên

biểu địa chất

GV đặt câu hỏi: Đọc bài đọc thêm,

Bảng niên biểu địa chất, hãy:

- Kể tên các đại, các kỉ thuộc mỗi

* Những giai đoạn chính trong lịch sửhình thành và phát triển lãnh thổ ViệtNam

- Giai đoạn Tiền Cambri

- Giai đoạn Cổ kiến tạo

- Giai đoạn Tân kiến tạo

Trang 11

- Đại nào diễn ra thời gian dài nhất,

đại nào diễn ra trong thời gian ngắn

nhất?

- Sắp xếp các kỉ theo thứ tự thời gian

diễn ra từ ngắn nhất đến dài nhất

Một số HS trả lời, các HS khác nhận

xét, bổ sung

GV nhận xét phần trình bày của HS

và chuẩn kiến thức (Lịch sử hình

thành lãnh thổ nước ta diễn ra trong

thời gian dài và chia thành 3 giai

đoạn chính, ở mỗi giai đoạn lại chia

thành nhiều kỉ có nhiều điểm khác

nhóm

Câu hỏi: Quan sát lược đồ hình 5,

nêu đặc điểm của giai đoạn Tiền

Cambri theo dàn ý:

- Gồm những đại nào? Kéo dài bao

lâu?

- Nhận xét về phạm vi lãnh thổ

- Đặc điểm của các thành phần tự

nhiên

mỗi nhóm

GV đưa thêm câu hỏi cho các nhóm:

1 Các sinh vật giai đoạn Tiền

Cambri hiện nay còn xuất hiện ởû

nước ta không?

(Không còn xuất hiện, vì đó là các

sinh vật côå Các loài tảo, động vật

1 Giai đoạn tiền Cambri: Hình

thành nền móng ban đầu của lãnh thổViệt Nam

a Đây là giai đoạn cổ nhất, kéo dàinhất trong lịch sử phát triển của lãnhthổ Việt Nam

thời gian: Bắt đầu cách đây 2 tỉ năm,kết thúc cách đây 540 triệu năm

b Chỉ diễn ra trong một phạm vi hẹptrên phần lãnh thổ nước ta hiện nay:các mảng nền cổ như vòm sôngChảy, Hoàng Liên Sơn, sông Mã,khối Kon Tum,…

c Các thành phần tự nhiên rất sơkhai đơn điệu

- Khí quyển rất loãng, hầu như chưacó ôxi, chỉ có chất khí amôniac,điôxit cacbon, nitơ, hiđro.â

- Thuỷ quyển: hầu như chưa có lớpnước trên mặt

- Sinh vật nghèo nàn: Tảo (tảo lục,tảo đỏ), động vật thân mềm (sứa, hảiquỳ, thuỷ tức, san hô,ốc, …

Trang 12

thân mềm hiện nay được tiến hoá từ

các loài sinh vật của thời kì Tiền

Cambri)

- Lãnh thổ địa phương em giai đoạn

này đã được hình thành chưa?

Hoạt động 3: Xác định các bộ phận

lãnh thổ được hình thành trong giai

đoạn Tiền Cambr'i

GV đặt câu hỏi: Quan sát hình 5

SGK, tìm vị trí các đá biến chất tiền

Cambri, rồi vẽ lại vào bản đồ trống

Việt Nam các nền móng đó

Một HS lên bảng vẽ vào bản đồ

trống, các HS khác nhận xét, bổ

sung

(GV có thể chuẩn bị các miếng dán

cùng màu tượng trưng cho các mảng

nền cổ Tiền Cambri và yêu cầu HS

dán cùng vị trí)

GV kết luận: Tiền Cambri là giai

đoạn cổ xưa nhất, kéo dài nhất,

quang cảnh sơ khai, đơn điệu và lãnh

thổ nước ta chỉ như moat đảo quốc

với vài hòn đảo nhô cao khỏi mực

nước biển

IV ĐÁNH GIÁ:

HS trả lời các câu hỏi cuối bài

V HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP:

HS về nhà chuẩn bị trước bài kế tiếp

Trang 13

BÀI 5: LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂÂN LÃNH

THỔ VIỆT NAM (Tiếp theo)

Nhìn nhận, xem xét lịch sử phát triển của lãnh thổ tự nhiên Việt Nam

trên cơ sở khoa học và thực tiễn

- Bản đồ địa chất - Khoáng sản Việt Nam

- Bảng niên biểu địa chất

- Các mẫu đá kết tinh, biến chất

- Các tranh ảnh minh họa

Khởi động: Giai đoạn Tiền Cambri có ý nghĩa gì đặc biệt đối với sự hình thành lãnh thổnước ta?

GV: Những địa được hình thành trong giai đoạn Tiền Cambri được đánh giá là nềnmóng ban đầu hình thành nên lãnh thổ nước ta Từ đó đến nay, trải qua hàng trăm triệu nămbiến đổi phức tạp ở giai đoạn cổ kiến tạo và Tân kiến tạo, hình dáng đất nước Việt Nam dầndần được hiện ra

Hoạt động của GV và HS Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm giai đoạn CoÅ kiến

tạo và Tân kiến tạo

Hình thức: nhóm

Bước 1: : GV chia HS ra thành các nhóm, giao nhiệm

vụ cụ thể (Xem phiếu học tập phần phụ lục)

Nhóm 1: Tìm hiểu đặc điểm giai đoạn CoÅ kiến tạo

Nhóm 2: Tìm hiểu đặc điểm giai đoạn Tân kiến tạo

Bước 2: HS trong các nhóm trao đổi, đại diện các

Trang 14

nhóm trình bày, các nhóm khác bổ sung ý kiến.

Bước 3: GV nhận xét phần trình bày của HS và kết

luận các ý đúng của mỗi nhóm (Xem thông tin phản

hồi phần phụ lục)

GV đặt câu hỏi cho các nhóm:

- Quan sát lược đồ hình 5, cho biết nếu vẽ bản đồ địa

hình Việt Nam sau giai đoạn Cổ kiến tạo thì nước

biển lấn vào đất liền ở những khu vực nào (Biển

vẫn còn lấn vào vùng đất liền của Móng Cái (Quảng

Ninh, đồng bằng sông Hồng, các đồng bằng Duyên

hải miền Trung và đồng bằng Sông Cửu Long)

- Tại sao địa hình nước ta hiện nay đa dạng và phân

thành nhiều bậc? (Do giai đoạn Tân kiến tạo vận

động nâng lên không đều trên lãnh thổ và chia thành

nhiều chu kì)

- Thời kì đầu của giai đoạn Tân kiến tạo ngoại

lực(mưa, nắng, gió, nhiệt độ ) tác động chủ yếu tới

bề mặt địa hình nước ta Nếu một năm tác động

Ngoại lực bào mòn 0,lmm thì 41,5triệu năm bào mòn

bao nhiêu? (Sau 41,5 triệu năm ngoại lực bào mòn thì

đỉnh núi cao 4150m sẽ bị san bằng Như vậy, sau giai

đoạn Palêôgen bề mặt địa hình nước ta trở lên bằng

phẳng, hầu như không có núi cao như ngày nay)

Hoạt động 2: Xác định các bộ phận lãnh thổ được

hình thành trong giai đoạn CỔ kiến tạo và Tân kiến

tạo Hình thức: Cả lớp

GV đặt câu hỏi: Quan sát hình 5, SGK vị trí các loại

đá được hình thành trong giai đoạn cổ kiến tạo và

Tân kiến tạo, rồi vẽ tiếp vào bản đồ trống Việt Nam

các khu vực được hình thành trong hai giai đoạn trên

Một HS lên bảng vẽ vào bản đồ trống lãnh thổ nước

ta sau giai đoạn Cổ kiến tạo, các HS khác nhận xét,

bổ sung

.(GV có thể chuẩn bị các miếng dán cùng màu tượng

trưng cho các mảng nền và yêu cầu HS dán đúng vị

trí)

Hoạt động 3: So sánh đặc điểm giai đoạn Cổ kiến tạo

và giai đoạn Tân kiến tạo

Hinh thức: Cá nhân/cặp

GV yêu cầu một nửa lớp so sánh Cổ kiến tạo với Tân

3 Giai đoạn Tân kiến tạo

(Xem thông tin phảnhồi phần phụ lục)

Trang 15

kiến tạo, nửa còn lại so sánh tân kiến tạo với cổ Kiến

tạo từng cặp HS trao đổi để trả lời câu hỏi: so sánh

đặc điểm 2 đoạn theo nội dung sau:

- Thời gian kiến tạo

- Bộ phận lãnh thổ được hình thành

- Đặc điểm khí hậu, sinh vật

- Các khoáng sản chính

Kẻ bảng thành 2 ô và gọi 2 HS làm thư kí ghi kết qua

so sánh lên bảng Lần lượt các đại diện cổ kiến tạo

nói trước , nhóm Tân kiến trình bày tiếp theo… (Cổ

kiến tạo: thời gian dài hơn, lãnh thổ được hình thành

rộnghơn, chủ yếu là đồi núi Tân kiến tạo: thời gian

ngắn hơn, hình thành lên các vùng đồng bằng )

GV nhận xét phần trình bày của HS và bổ sung kiến

thức

IV ĐÁNH GIÁ

Khoanh tròn ý em cho là đúng

1 Lịch sử phát triển của tự nhiên Việt Nam diễn ra phức tạp vì vị trí tự nhiên của lãnh thổ:

A Nơi tiếp giáp của nhiều đơn vị kiến tạo

B Là nơi găp gỡ của nhiều hệ thống hoàn lưu

C Nằm trong vòng đai nội chí tuyến

D Vị trí rìa phía Đông bán đảo Đông Dương

2 Vận động tạo núi Anpơ - Himalaya dã làm địa hình nước ta thay đổi theo hướng:

A Các dãy núi có đỉnh tròn, sườn thoải

B Sông chảy xiết, nhiều thác ghềnh

C Các dãy núi có đỉnh nhọn, sườn dốc, thung lũng hẹp và sâu

D Các bồn trũng lục địa được bồi lắp

HS về nhà chuan bị trước bài tiếp theo

VI PHỤ LỤC

Trang 16

BÀI 6 ĐẤT NƯỚC NHIỀU ĐỒI NÚI

- Xác định 4 vùng địa hình đồi núi, đặc điểm của các vùng trên bản đồ

- Xác định được vị trí các dãy núi, khối núi, các dạng địa hình chủ yếu mô tả trong bàihọc

- Bản đồ Địa lí tự nhiên Việt Nam

- Một số hình ảnh về cảnh quan các vùng địa hình đất nước ta

Khởi động: GV hướng dẫn học sinh quan sát bản đồ Đia lí tự nhiên Việt Nam để trả lời:

- Màu chiếm phần lớn trên bản đồ địa hình là màu gì? Thể hiện dạng địa hình nào? GV: Đồi núi chiếm 3/4 lãnh thổ, nhưng chủ yếu là đồi núi thấp là đặc điểm cơ bản củađịa hình nước ta Sự tác động qua lại của địa hình tới các thành phần tự nhiên khác hình thànhnên đặc điểm chung của tự nhiên nước ta - đất nước nhiều đồi núi

Hoạt động l: Tìm hiểu đặc điểm

chung của địa hình nước ta

Hình thức (Theo cặp/ Nhóm)

Bước 1:: GV yêu cầu HS nhắc lại cách

phần loại núi theo độ cao (núi thấp

cao dưới 1000m, núi cao cao trên

2000m) sau đó chia HS ra thành các

nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhóm

GV đặt câu hỏi: Đọc SGK mục 1,

quan sát hình 1 6, Atlat địa lí Việt

Nam, hãy:

- Nêu các biểu hiện chứng tỏ núi

chiếm phần lớn diện tích nước ta

1 Đặc điểm chung của địa hình

a Địa hình đồi núi chiêm phần lớndiện tích nhưng chủ yếu là đồi núithấp

- Địa hình cao dưới 1000m chiếm 85%,núi trung bình 14%, núi cao chỉ có 1%

- Đồng bằng chỉ chiếm 1/4 diện tích

Trang 17

Kể tên các dãy núi hướng tây bắc

-đông nam, các dãy núi hướng vòng

cung

- Chứng minh địa hình nước ta rất đa

dạng và phân chia thành các khu vực

Bước 2: HS trong các nhóm trao đổi

bổ sung cho nhau

Bước 3: Một HS chỉ trên bản đồ để

chứng minh núi chiếm phần lớn diện

tích nước ta nhưng chủ yếu là đồi núi

thấp và kể tên các dãy núi hướng tây

bắc - đông nam, các dãy núi hướng

vòng cung

Một HS chứng minh địa hình nước ta

rất đa dạng và phân chia thành các

khu vực, các HS khác bổ sung ý kiến

GV đặt câu hỏi: hãy giải thích vì sao

nước ta đồi núi chiếm phần lớn diện

tích nhưng chủ yếu là đồi núi thấp?

(Vận dộng uốn nếp, đứt gãy, phun trào

macma từ giai đoạn cổ kiến tạo đã

làm xuất hiện ở nước ta quang cảnh

đồi núi đồ sộ, liên tục:

- Trong giai đoạn Tân kiến tạo, vận

động tạo núi An-pi diễn ra không liên

tục theo nhiều đợt nên địa hình nước

ta chủ yếu là đồi núi thấp, địa hình

phân thành nhiều bậc, cao ở tây bắc

thấp dần xuống đông nam Các đồng

bằng chủ yếu là đồng bằng chân núi,

ngay đồng bằng sông Hồng và đồng

bằng sông Cửu Long cũng được hình

thành trên một vùng núi cổ bị sụt lún

nên đồng bằng thường nhỏ)

GV hỏi: hãy lấy ví dụ chứng minh tác

động của con người tới địa hình nước

ta

Chuyển ý: GV chỉ trên bản đồ Địa lí

tự nhiên Việt Nam khẳng định: Sự

khác nhau về cấu trúc địa hình ở các

vùng lãnh thổ nước ta là cơ sở để phân

chia nước ta thành các khu vực địa

b Cấu trúc địa hình nước ta khá đadạng

- Hướng tây bắc - đông nam và hướngvòng cung

- Địa hình già trẻ lại và có tính phânbậc rõ rệt

- Địa bình thấp dần từ Tây Bắc xuốngĐông Nam

- Cấu trúc gồm 2 hình chính + Hướng TB - ĐN: Từ hữu ngạn sôngHồng đến Bạch Mã

+ Hướng vòng cung: Vùng núi đôngbắc và Trường Sơn Nam

c Địa hình vùng nhiệt đới ẩm gió mùa

d Địa hình chịu tác động mạnh mẽcủa con người

Trang 18

hình khác nhau

Hoạt động 2: (Nhóm) Tìm hiểu đặc

điểm các khu vực địa hình

nhóm (Xem phiếu học tập phần phụ

lục)

Nhóm l: Trình bày đặc điểm địa hình

vùng núi Đông Bắc

Nhóm 2: Trình bày đặc điểm địa hình

vùng núi Tây Bắc

vùng núi Bắc Trường Sơn

vùng núi Nam Trường Sơn

Lưu ý: Với HS khá, giỏi GV có thể

yêu cầu HS trình bày như một hướng

dẫn viên du lịch (Mời bạn đến thăm

vùng núi Đông Bắc )

Bước 3: GV nhận xét, đánh giá phần

trình bày của HS

GV đặt câu hỏi cho các nhóm:

- Đông Bắc có ảnh hưởng như thế nào

tới khí hậu

- Địa hình vùng Tây Bắc có ảnh hưởng

như thế nào tới sinh vật

Hoạt động 8: So sánh các vùng đồi

núi nước ta

Hình thức: Nhóm

nhóm giống như hoạt động 2, nhiệm

vụ của các nhóm sẽ được hoán đổi cho

nhau

Nhóm l: Dùng các cụm từ ngắn để so

sánh đặc điểm địa hình vùng núi Tây

Bắc với cả nước

Nhóm 2: Dùng các cụm từ ngắn để so

sánh đặc điểm địa hình vùng núi Đông

Bắc với cả nước

2 Các khu vực địa hình

a Khu vực đồi núi

* Vùng núi Đông Bắc

- Giới hạn: Vùng núi phía tả ngạnsông Hồng chủ yếu là đồi núi thấp

- Gồm cánh cung lớn mở rộng về phíabắc và đông chụm lại ởû Tam Đảo

- Hướng nghiêng: cao ở Tây Bắc vàthấp xuống Đông Nam

* Vùng núi tây bắc:

Giới hạn: Nằm giữa sông Hồng vàsông Cả

- Địa hình cao nhất nước ta, dãyHoàng Liên Sơn (Phanxipang 3143m).Các dãy núi hướng tây bắc - đôngnam, xen giữa là cao nguyên đá vôi(cao nguyên Sơn La, Mộc Châu)

* Vùng núi Bắc Trường Sơn

- Giới hạn: Từ sông Cả tới dãy núiBạch Mã

- Hướng tây bắc - đông nam

- Các dãy núi song song, so le nhaudài nhất, cao ở hai đầu, thấp ở giữa

- Các vùng núi đá vôi (Quảng Bình,Quảng Trị)

* Vùng núi Trường Sơn Nam

- Các khối núi Kontum, khối núi cựcnam tây bắc, sườn tây thoải, sườnđông dốc đứng

- Các cao nguyên đất đỏ ba dan:Playku, Đắk Lắk, Mơ Nông, LâmViên bề mặt bằng phẳng, độ cao xếptầng 500 - 800 - 1000m

Trang 19

Nhóm 3: dùng các cụm từ ngắn để so

sánh đặc điểm địa hình vùng núi Nam

Trường Sơn với cả nước

Nhóm 4: Dùng các cụm từ ngắn để so

sánh đặc điểm địahình vùng núi Bắc

Trường Sơn với cảnước

đại diện các nhóm lên bảng viết

Với HS trung bình hoặc kém, GV có

thể làm mẫu vùng rồi chia nhóm để

HS có thể so sánh 3 vùng còn lại

Bước 3: Các nhóm cử đại diện đánh

giá phần trình bày của nhóm bạn GV

chuẩn kiến thức

IV ĐÁNH GIÁ

Khoanh tròn ý em cho là đúng nhất

1 Khu vực có địa hình cao nhất nước ta là:

A Tây Bắc C Bắc Trường Sơn

B Đông Bắc D Tây Nguyên

2 Đặc điểm nổi bật của địa hình nước ta là:

A Địa hình chủ yếu là đồng bằng châu thổ '

B Địa hình đồi núi chiếm phần lớn diện tích

C Chủ yếu là đia hình cao nguyên

D Địa hình bán bình nguyên chiếm phần lớn diện tích

Học sinh về nhà học bài, trả lời câu hỏi cuối bài và xem trước tiết sau

Trang 20

BÀI 7: ĐẤT NƯỚC NHIỀU ĐỒI NÚI (TT)

2 Kĩ năng

- Nhận biết đặc điểm các vùng đồng bằng trên bản đồ

- Biết nhận xét về mối quan hệ giữa địa hình đồi núi, đồng bằng, bờ biển, thềm lục địavà ảnh hưởng của việc sử dụng đất đồi núi đối với đồng bằng

- Bản đồ Địa lí tự nhiên Việt Nam

- Tranh ảnh cảnh quan địa hình đồng bằng

Khởi động: Khi nói về nông nghiệp, có 2 ý kiến sau đây:

- Nông nghiệp nước ta là một nền nông nghiệp lúa nước

- Nông nghiệp nước ta là nền NN với cây công nghiệp là chủ yếu

Dựa vào tiêu chí nào để có thể đưa ra các nhận xét như vậy?

GV: Các nhận xét trên dựa trên đặc điểm sản xuất nông nghiệp của một phần khu vựcđịa hình nước ta - địa hình đồng bằng hoặc miền núi

Hoạt động l: tìm hiểu đặc điểm đồng

bằng sông Hồng và đồng bằng sông

Cửu Long

Hình thức: Nhóm ~

Bước 1: GV yêu cầu HS nhắc lại khái

niệm đồáng bằng châu thổ và đồng

bằng ven biển

(Đồng bằng châu thổ thường rộng và

bằng phẳng, do các sông lớn bồi đắp ở

cửa sông Đồng bằng ven biển chủ

yếu do phù sa biển bồi tụ, thường nhỏ,

b) Khu vực đồng bằng

* Đồng bằng châu thổ sông gồm: đồngbằng sông Hồng và đồng bằng sôngCửu Long

(Xem thông tin phản hồi phần phụ lục)

Trang 21

hẹp)

Bước 2: GV chỉ trên bản đồ Tự nhiên

VN đồng bằng châu thổ sông Hồng,

đồng bằng châu thổ sông Cửu Long,

đồng bằng Duyên hải miền Trung

GV chia nhóm và giao nhiệm vụ cho

các nhóm (Xem phiếu học tập phần

phụ lục)

HS trong các nhóm trao đổi, bổ sung

cho nhau

Bước 3: Một HS chỉ trên bản đồ và

trình bày đặc điểm của đồng bằng

sông Hồng, HS trình bày đặc điểm của

đồng bằng sông Cửu Long, các HS

mỗi nhóm

(Xem thông tin phản hồi phần phụ

lục)

Hoạt động 2: (Cả lớp) So sánh đặc

điểm tự nhiên của đồng bằng sông

Hồng và đồng bằng sông Cửu Long

GV hướng dẫn cho học sinh trò chơi

nhớ nhanh:

Cách chơi:

Bước 1:: GV chia HS thành 2 đội chơi,

mỗi đội 4 HS, một đội là đồng bằng

sông Hồng, 1 đội là đồng bằng sông

Cửu Long

Nhiệm vụ: Dùng các tính từ so sánh

đặc điểm của đồng bằng sông Hồng

và đồng bằng sông Cửu Long (Đồng

bằng sông Cửu Long: thấp hơn, diện

tích lớn hơn, ít đê hơn, phù sa bồi đắp

hằng năm nhiều hơn, chịu tác động

mạnh của thủy triều hơn, …)

Bước 2: Các đội trao đổi 1 phút, GV

kẻ sẵn 2 ô lên bảng: đồng bằng sông

Hồng, đồng bằng sông Cửu Long

Bước 3: HS 2 đội viết thật nhanh lên

bảng ý kiến của mình, các HS khác

Trang 22

đánh giá kết quả của bạn

GV đặt câu hỏi: Hãy trình bày những

đặc điểm giống nhau của đồng bằng

sông Hồng và đồng bằng sông Cửu

Long

- HS trả lời, các HS khác nhận xét, bổ

sung GV chuẩn kiến thức (Đều là các

đồng bằng châu thổ hạ lưu sông lớn,

có bờ biển phẳng, vịnh biển nông,

thềm lục địa mở rộng Đất phù sa màu

mỡ phì nhiêu)

Hoạt động 3: Tìm hiểu đặc điểm đồng

bằng ven biển

GV đặt câu hỏi: Đọc SGK mục b,

quan sát và trình bày Một HS trình

bày thuận lợi, 1 HS trình bày khó

khăn, các HS khác bổ sung ý kiến

GV nhận xét phần trình bày của HS

và kết luận các ý đúng của mỗi nhóm

GV đặt câu hỏi: Trình bày hiểu biết

của em về khu du lịch Sa Pa (Đà Lạt)

Cách 2: GV yêu cầu 1 nửa lớp là địa

hình đồng bằng, nửa còn lại là địa

hình đồi núi

Nhiệm vụ: Dựa vào hiểu biết của bản

thân, hãy viết 1 từ hoặc cụm từ thể

hiện thuận lợi và khó khăn trong việc

phát triển kinh tế xã hội của địa hình

đồng bằng và địa hình đồi núi

HS lên bảng viết thuận lợi và khó

khăn

GV chuẩn kiến thức (Trên bề mặt địa

hình diễn ra mọi hoạt động sản xuất

và sinh hoạt của con người Khai thác

hiệu quả những tiềm năng mà địa hình

mang lại sẽ thúc đẩy sự phát triển

kinh tế - xã hội Tuy nhiên hiện tượng

xói mòn, lũ quét ở miền núi, đất bị

bạc màu ở đồng bằng đang diễn ra với

tốc dộ nhanh Vì vậy cần có những

biện pháp hợp lí đảm bảo sự phát triển

* Đồng bằng ven biển

- Chủ yếu do phù sa biển bồi đắp Đấtnhiều cát, ít phù sa

- Diện tích 15000 km2 Hẹp chiềungang, bị chia cắt thành nhiều đồngbằng nhỏ

- Các đồng bằng lớn: Đồng bằng sôngMã, sông Chu; đồng bằng sông Cả,sông Thu Bồn,

Trang 23

bền vững trên các khu vực địa hình

nước ta

Dựa vào hình 6, hãy nêu đặc điểm

đồng bằng ven biển theo dàn ý:

- Nguyên nhân hình thành:

- Diện tích:

- Đặc điểm đất đai

- Các đồng bằng lớn:

Một HS lên bảng chỉ trên bản đồ Địa

lí tự nhiên Việt Nam để trả lời, các HS

khác nhận xét, bổ sung GV nhận xét

phần trình bày của HS và bổ sung kiến

thức

Hoạt động 4: Tìm hiểu thế mạnh và

hạn chế về tự nhiên của các khu vực

đồi núi trong phát triển kinh tế - xã

hội

Hình thức: Nhóm

Cách l: Tổ chức thảo luận theo nhóm

nhóm và giao nhiệm vụ cho các nhóm

Nhóm l: Đọc SGK mục 3 a, kết hợp

hiểu biết của bản thân, hãy nêu các

dẫn chứng để chứng minh các thế

mạnh và hạn chế của địa hình đồi núi

tới phát triển KINH TẾ-XÃ HỘI

Nhóm 2 : Đọc SGK mục 8.b, kết hợp

hiểu biết của bản thân, hãy nêu các

dẫn chứng để chứng minh các thế

mạnh và hạn chế của địa hình đồng

bằng tới phát triển kinh tế - xã hội

Buớc 2: HS trong các nhóm trao đổi,

HS chỉ trên bản đồ Địa lí tự nhiên Việt

Nam để trình bày

Một Hs trình bày thuận lợi, một hs

trình bày khó khăn, các HS khác bổ

sung

Bước 3: Gv nhận xét phần trình bày

của HS và kết luận ý đúng của mỗi

nhóm, sau đó chuẩn kiến thức

3 Thế mạnh và hạn chế về thiên nhiên của các khu vực đồi núi và đồng bằng trong phát triển kinh tế - xã hội

a Khu vực đồi núi

* Thuận lợi

- Các mỏ nội sinh tập trung ở vùng đồinúi thuận lợi để phát triển các ngànhcông nghiệp

- Tài nguyên rừng giàu có về thànhphần loài với nhiều loài quý hiếm,tiêu biểu cho sinh vật rừng nhiệt đới

- Bề mặt cao nguyên bằng phẳngthuận lợi cho việc xây dựng các vùngchuyên canh cây công nghiệp

- Các dòng sông ởû miền núi có tiềmnăng thuỷ điện lớn (sông Đà, sôngĐồng Nai )

- Với khí hậu mát mẻ, phong cảnh đẹpnhiều vùng trở thành nơi nghỉ mát nổitiếng như Đà Lạt, Sa Pa, Tam Đảo, Ba

Vì, Mẫu Sơn…

* Khó khăn

- Địa hình bị chia cắt mạnh, nhiềusông suối, hẻm vực, sườn dốc gây trởngại cho giao thông, cho việc khaithác tài nguyên và giao lưu kinh tếgiữa các miền

- Do mưa nhiều, độ dốc lớn, miền núi

Trang 24

là nơi xảy ra nhiều thiên tai: lũ quét,xói mòn, xạt lở đất, tại các đứt gãycòn phát sinh động đất Các thiên taikhác như lốc, mưa đá, sương mù, réthại…

b Khu vực đồng bằng

* Thuận lợi:

+ Phát triển nền nông nghiệp nhiệtđới, đa dạng các loại nông sản, đặcbiệt là gạo

+ Cung cấp các nguồn lợi thiên nhiênkhác như khoáng sản, thuỷ sản và lâmsản

+ Là nơi có điều kiện để tập trung cácthành phố, các khu công nghiệp và cáctrung tâm thương mại

* Các hạn chế: Thường xuyên chịunhiều thiên tai bão, lụt, hạn hán

IV ĐÁNH GIÁ

1 Nhận định chưa chính xác về đồng bằng ven biển miền Trung là:

A Hẹp ngang, bị chia cắt thành nhiều đồng bằng nhỏ

B Đất nhiều cát, ít phù sa

C Chủ yếu do phù sa biển bồi đắp

D Đất phù sa màu mỡ, phì nhiêu

2 Thế mạnh phát triển nông nghiệp của thiên nhiên khu vực đồi núi là:

a Khai thác tài nguyên rừng và khoáng sản

b Tiềm năng lớn về phát triển thủy điện và du lịch sinh thái

c Hình thành các vùng chuyên canh cây công nghiêïp và chăn nuôi gia súc lớn

d Trồng rừng và chế biến lâm sản

Học sinh về nhà học bài, trả lời câu hỏi cuối bài và xem trước tiết sau

Trang 25

Bài 8 THIÊN NHIÊN CHỊU ẢNH HƯỞNG SÂU SẮC CỦA BIỂN

1 Kiến thức

- Biết được các đặc điểm tự nhiên cơ bản nhất của Biển Đông

- Đánh giá được ảnh hưởng của Biển Đông đối với thiên nhiên VN

- Bản đồ vùng Biển Đông của Việt Nam

- Bản đồ Tự nhiên Việt Nam

- Atlat Địa lí Việt Nam

- Một số hình ảnh về địa hình ven biển, rừng ngập mặn, thiên tai bão lụt, ở nhữngvùng ven biển

Mở bài: GV có thể đọc đoạn văn sau đây để giới thiệu bài học: "Hàng ngày BiểnĐông vỗ sóng vào các bãi cát và các vách đá ven bờ nước ta một cách dịu dàng, nhưng cũngcó khi biển nổi giận, gào thét và đạp phá, nhất là trong các cơn bão tốâ Tuy nhiên, điều đókhông đáng ngại, cũng như con người biển có cá tính của nó" (Thiên nhiên Việt Nam, Lê BáThảo) Em đã biết gì về "cá tính" của biển

GV: Những đặc điểm nào của Biển Đông có ảnh hưởng to lớn đối với thiên nhiên vàcác hoạt động kinh tế - xã hội nước ta

Hoạt động l: Xác định vị trí của Biển

Đông

GV đặt câu hỏi: Chỉ trên bản đồ và

nêu đặc điểm diện tích, phạm vi của

Biển Đông, tiếp giáp với vùng biển

của những nước nào?

bổ sung GV chuẩn kiến thức

Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm khái

quát của Biển Đông

1 Khái quát về Biển Đông:

- Biển Đông là một vùng biển rộng(3,477triêụ km2)

- Là biển tương đối kín, nằm trongvùng nhiệt đới ẩm gió mùa

Trang 26

Hình thức: Cặp

GV đặt câu hỏi:

1 Đọc SGK mục 1, kết hợp hiểu biết

của bản thân, hãy nêu những đặc

điểm khái quát về Biển Đông?

2 Tại sao độ mặn trung bình của Biển

Đông có sự thay đổi giữa mùa khô và

mùa mưa? (Độ mặn tăng vào mùa khô

do nước biển bốc hơi nhiều, mưa ít

Độ muối giảm vào mùa mưa do mưa

nhiều, nước từ các sông đổ ra biển

nhiều)

3 Gió mùa ảnh hưởng như thế nào tới

hướng chảy của các dòng hải lưu ở

nước ta? (Mùa đông, gió Đông Bắc

tạo nên dòng hải lưu lạnh hướng đông

bắc – tây nam Mùa hạ, gió Tây Nam

tạo nên dòng hải lưu nóng hướng tây

nam - đông bắc)

Hoạt động 3: Đánh giá ảnh hưởng của

Biển Đông đến thiên nhiên Việt Nam

Hình thức: Theo cặp/ Nhóm

Bước 1: GV chia nhóm và giao nhiệm

vụ cho các nhóm

Nhóm 1: Đọc SGK mục 2, kết hợp

hiểu biết của bản thân hãy nêu tác

động của biển Đông tới khí hậu nước

ta Giải thích tại sao nước ta lại mưa

nhiều hơn các nước khác cùng vĩ độ

(Biển Đông đã mang lại cho nước ta

một lượng mưa, ẩm lớn, làm giảm đi

tính chất khắc nghiệt của thời tiết lạnh

khô trong mùa đông và làm dịu bớt

thời tiết nóng bức trong mùa hè

Mùa hạ gió mùa Tây Nam và Đông

Nam từ biển thổi vào mang theo độ

ẩm lớn Gió mùa đông bắc đi qua Biển

Đông vào nước ta cũng trở nên ẩm ướt

hơn Vì vậy nước ta có lượng mưa

nhiều hơn các nước khác cùng vĩ độ)

Nhóm 2: Kể tên các dạng địa hình ven

biển nước ta Xác định trên bản đồ Tự

2 Aûnh hưởng của Biển Đông đến thiên nhiên Việt Nam

Trang 27

nhiên Việt Nam vị trí các vịnh biển:

Hạ Long (Quảng Ninh), Xuân Đài

(Phú Yên), Vân Phong (Khánh Hoà),

Cam Ranh (Khánh Hoà)

Kể tên các điểm du lịch, nghỉ mát nổi

tiếng Ơû vùng biển nước ta?

Nhóm 3: Dựa vào hiểu biết của bản

thân và quan sát bản đồ hãy chứng

minh Biển Đông giàu tài nguyên

khoáng sản và hải sản

- Tại sao vùng ven biển Nam Trung

Bộ rất thuận lợi cho hoạt động làm

muối?

(Do có nhiệt độ cao, sóng gió, nhiều

nắng, ít mưa, lại chỉ có một vài con

sông đổ ra biển)

Nhóm 4: Biển Đông ảnh hưởng như

thế nào đối với cảnh quan thiên nhiên

nước ta? Rừng ngập mặn ven biển ở

nước ta phát triển mạnh nhất ở đâu?

Tại sao rừng ngập mặn lại bị thu hẹp?

(Biển Đông làm cho cảnh quan thiên

nhiên nước ta phong phú hơn với sự

góp mặt của đa hệ sinh thái rừng ngập

mặn, hệ sinh thái trên đất phèn, đất

mặn Rừng ngập mặn ven biển ở nước

ta phát triển mạnh nhất ở đồng bằng

sông Cửu Long)

mỗi Nhóm

Hoạt động 4: Tìm hiểu những thiên

tai do biển gây ra và biện pháp khắc

phục

GV đặt câu hỏi: Đọc SGK mục 2d, kết

hợp hiểu biết của bản thân, em hãy

viết một đoạn văn ngắn nói về các

biểu hiện thiên tai ở các vùng ven

a Khí hậu: Nhờ có Biển Đông nên khíhậu nước ta mang tính hải dương điềuhòa, lượng mưa nhiều, độ ẩm tươngđối của không khí trên 80%

b Địa hình và các hệ sinh thái vùngven biển:

- Địa hình vịnh cửa sông, bờ biển màimòn, các tam giác châu thoải với bãitriều rộng lớn, các bãi cát phẳng lì,các đảo ven bờ và những rạn san hô

- Các hệ sinh thái vùng ven biển rất đadạng và giàu có: hệ sinh thái rừngngập mặn, hệ sinh thái đất phèn, nướclợ, …

c Tài nguyên thiên nhiên vùng biển

- Tài nguyên khoáng sản: Dầu mỏ,khí đốt, cát, quặng ti tan ; trữlượng lớn

- Tài nguyên hải sản: các loại thuỷ hảisản nước mặn, nước lợ vô cùng đadạng

Trang 28

biển nước ta và cách khắc phục của

các địa phương này

Một số HS trả lời, các HS khácnhận

xét bổ sung

GV: Đánh giá, hệ thống lại và chốt

kiến thức

(Biện pháp khắc phục thiên tai: trồng

rừng phòng hộ ven biển, xây dựng hệ

thống đê, kè ven biển, trồng các loại

cây thích nghi với đất cát và điều kiện

khô hạn, )

IV ĐÁNH GIÁ

1 Nhận định chưa chính xác về đặc điểm của Biển Đông là: '

A Có tính chất nhiệt đới gió mùa

B Giàu tài nguyên khoáng sản và hải sản

C Vùng biển rộng, tương đối kín

D Nhiệt độ nước biển thấp

2 Các dạng địa hình biển có giá trị du lịch ởû nước ta là:

A Các bãi cát ven biển

B Các vũng, vịnh

C Các đảo ven bờ và các rạn san hô

D Tất cả các ý trên

3 Các thiên tai thường gặp ởû Biển Đông là:

A Bão lớn kèm sóng lừng, lũ lụt

B Sụt lở bờ biển

C Hiện tượng cát bay, cát chảy lấn chiếm đồng ruộng

D Tất cả các ý trên

- Làm bài tập SGK

- Sưu tầm tài liệu về các nguồn lợi từ biển Đông

Trang 29

Bài 9 : THIÊN NHIÊN NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

Sau bài hoc, HS cần:

1 Kiến thức

- Hiểu và trình bày được các đặc điểm cơ bản của khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa

- Phân tích được nguyên nhân hình thành nên đặc điểm nhiệt đới ẩm gió mùa

2 Kĩ năng

- Biết phân tích biểu đồ khí hậu

-Biết phân tích mối liên hệ giữa các nhân tố hình thành và phân hóa khí hậu

-Có kĩ năng liên hệ thực tế để thấy các mặt thuận lợi và trở ngại của khí hậu đối vớisản xuất ở nước ta

- Bản đồ khí hậu Việt Nam

- Bản đồ hình thể Việt Nam

- Sơ đồ gió mùa mùa Đông và gió mùa mùa hạ

- Atlat Việt Nam

MỞ BÀI:

Gv nhắc lại cho Hs kiến thức về gió mùa mùa đông và gió mùa mùa hạ đã được học ởchương trình lớp 10, sau đó liên hệ tình hình nước ta và vào bài

Hoạt động l: Tìm hiểu tính chất nhiệt đới

Hình thức: Cặp

GV đặt câu hỏi: Đọc SGK, bảng số liệu,

kết hợp

quan sát bản đồ khí hậu, hãy nhận xét

tính chất nhiệt đới của khí hậu nước ta

theo dàn ý:

- Tổng bức xạ , cân bằng bức

xạ

- Nhiệt độ trung bình năm

- Tổng số giờ nắng

* Giải thích vì sao nước ta có nền nhiệt độ

cao:

Một HS trả lời, các HS khác bổ sung

GV đặt câu hỏi: Em hãy giải thích vì sao

Đà Lạt có nhiệt độ thấp hơn 200C? (Đà

1 Khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm

a Tính chất nhiệt đới

- Tổng bức xạ lớn, cán cân bức xạdương quanh năm Nhiệt độ trungbình năm trên 200C Tổng số giờnắng từ 14000 - 3000 giờ

b Gió mùa (Xem thông tin phản hồi phần phụlục)

Trang 30

Lạt thuộc cao nguyên Lâm Viên, sự phân

hoá nhiệt độ theo độ cao làm nhiệt độ

trung bình của Đà Lạt chỉ đạt 18,30C

Một HS trả lời, các HS khác bổ sung

Chuyển ý: Một trong những nguyên nhân

quan trọng làm nhiệt độ của nước ta có sự

khác biệt giữa miền Bắc và miền Nam là

do sự tác động của gió mùa

Hoạt động 2: Tìm hiểu về gió mậu dịch

GV đặt câu hỏi: Hãy cho biết nước ta nằm

trong vành đai gió nào? Gió thổi từ đâu tới

đâu, hướng gió thổi ở nước ta?

HS trả lời (Gió mậu dịch thổi từ cao áp

cận chí tuyến về Xích Đạo

GV: Sự chênh lệch nhiệt độ của lục địa Aù

– âu rộng lớn với đại dương Thái Bình

Dương và Aán ĐỘ Dương dã hình thành

nên các trung tâm khí áp thay đổi theo

mùa, lấn át ảnh hưởng của gió mậu dịch,

hình thành chế độ gió mùa đặc biệt của

nước ta

Hoạt động 3: tìm hiểu về nguyên nhân

hình thành gió mùa

Bước 1: GV đặt câu hỏi: Nhận xét và giải

thích nguyên nhân hình thành các trung

tâm áp cao và áp thấp vào mùa đông?

(Vào mùa đông lục địa Aù - âu lạnh, xuất

hiện cao áp Xibia Đại dương Thái Bình

Dương và Aán Độ Dương nóng hơn hình

thành áp thấp Alêut và áp thấp Aán Độ

Dương Mặt khác, lúc này là mùa hạ của

bán cầu Nam nên áp thấp cận chí tuyến

Nam hoạt động mạnh hút gió từ cao áp

Xibia về Để ý trên bản đồ đẳng áp chúng

ta thấy có sự giao tranh giữa áp cao Xibia

và áp cao cận chí tuyến Bắc (nơi sinh ra

gió mậu dịch) mà ưu thế thuộc về áp cao

Xibia, tạo nên một mùa đông lạnh ở miền

Bắc nước ta

Một HS trả lời, các HS khác nhận xét, bổ

Trang 31

sung GV chuẩn kiến thức.

GV đặt câu hỏi: Nhận xét và giải thích

nguyên nhân hình thành các trung tâm áp

cao và áp thấp vào mùa hạ?

HS trả lời, GV chuẩn kiến thức (Vào

mùa hạ, khu vực chí tuyến Bắc Bán Cầu

nóng nhất, do đó hình thành áp thấp I

-Ran ởû

Nam á Thái Bình Dương và ấn ĐỘ

Dương lạnh hơn hình thành áp cao Ha Oai,

áp cao Bắc ấn ĐỘ Dương Nam bán cầu là

mùa đông nên áp cao cận chí tuyến Nam

hoạt dộng mạnh Như vậy mùa hạ sẽ có

gió mậu dịch Bắc Bán cầu từ Tây Thái

Bình Dương vào nước ta, đầu mùahạ có

gió tín phong đông nam từ Nam bán cầu

vượt xích đạo đổi hướng tây nam lên)

Hoạt động 4: Tìm hiểu đặc điểm của gió

mùa mùa hạ và gió mùa mùa đông

Bước 1: GV chia lớp thành các nhóm nhỏ

để hoạt động:

Nhóm 1: tìm hiểu đặc điểm của gió mùa

mùa hạ

Nhóm 2: tìm hiểu đặc điểm của gió mùa

mùa đông

Bước 2: Hs trình bày, GV chuẩn kiến thức

và đặt thêm câu hỏi cho các nhóm:

Câu hỏi l: Tại sao miền Nam hầu như

không ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc

Câu hỏi 2: tại sao cuối mùa đông, gió mùa

đống bắc gây mưa ở vùng ven biển và

đồng bằng sông Hồng?

Câu hỏi 3: Tại sao khu vực ven biển miền

Trung có kiểu thời tiết nóng, khô vào đầu

mùa hạ?

GV đưa thông tin phản hồi cho HS

Chuyển ý: Gió mùa góp phần mang đến

cho nước ta một lượng mưa, ẩm lớn

Hoạt động 5: Tìm hiểu đặc điểm lượng

mưa, độ ẩm

GV đặt câu hỏi: Đọc SGK mục b, kết hợp

c Lượng mưa, độ ẩm lớn

- Lượng mưa trung bình năm cao:

1500 - 2000mm Mưa phân bốkhông đều, sườn đón gió 3500 -4000mm

- Độ ẩm không khí cao trên 80%

Trang 32

quan sát bản đồ lượng mưa trung bình

năm, hãy nhận xét và giải thích về lượng

mưa và độ ẩm của nước ta

(Biển Đông cung cấp lượng ẩm lớn Sự

hoạt động của dải hội tụ nhiệt đới cùng

với tác động của bão đã gây mưa lớn ởû

nước ta, ngoài ra tác động của gió mùa,

đặc biệt là gió mùa mùa hạ cũng mang

đến cho nước ta một lượng mưa lớn Chính

vì vậy so với các nước khác nằm cùng vĩ

độ, nước ta có lượng mưa lớn hơn Tuy

nhiên lượng mưa phân bố không đều,

những khu vực đón gió có lượng mưa rất

nhi ều)

GV đặt câu hỏi: Dựa vào kiến thức đã học

và hiểu biết của bản thân, hãy trả lời các

câu hỏi dưới đây:

- Tại sao thực vật nước ta chủ yếu là thực

vật ?

- Tại sao các dòng sông Ơû nước ta có chế

độ nước chia mùa rõ rệt?

- Nguyên nhân nào làm địa hình đồi núi

nước ta bị xâm thực mạnh

GV gọi 3 HS trả lời, các HS nhận xét, bổ

sung

IV ĐÁNH GIÁ

Câu 1: HS gắn mũi tên gió mùa mùa đông và gió mùa mùa hạ lên bản đồ trống Câu 2: Có ý kiến cho rằng: gió mùa mùa hạ là nguồn gốc gây ra thời tiết khô nóng ở

miền Trung, đúng hay sai, vì sao?

Làm bài tập cuối bài và xem trước bài của tiết sau

Trang 33

VI PHỤ LỤC

Phiếu học tập 1:

Nhiệm vụ: đọc SGK, bảng số liệu, kết hợp quan sát biểu đồ khí hậu, hãy nhận xét và giảithích tính chất nhiệt đới của khí hậu nước ta theo dàn ý:

- Tổng bức xạ………, cân bằng bức xạ………

- Nhiệt độ trung bình năm………

- Tổng số giờ nắng………

Giải thích vì sao nước ta có nền nhiệt cao :………

Trang 34

Bài 10 THIÊN NHIÊN NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA (TT)

1 Kiến thức

- Biết được biểu hiện của đặc điểm nhiệt đới ẩm gió mùa qua các thành phần tự nhiên:địa hình, thuỷ văn, thổ nhưỡng

- Giải thích được đặc điểm nhiệt đới ẩm gió mùa của các thành phần tự nhiên

- Hiểu được mặt thuận lợi và trở ngại của khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa đối với hoạtđộng sản xuất, nhất là đôl với sản xuất nông nghiệp

2 Kĩ năng

- Phân tích mối quan hệ tác động giữa các thành phần tự nhiên tạo nên tính thống nhấtthể hiện ở đặc điểm chung của một lãnh thổ

- Biết liên hệ thực tế để giải thích những hiện tượng thường gặp trong tự nhiên

- Bản đồ địa hình VN

- Bản đồ các hệ thống sông chính ở nước ta

- Một số tranh ảnh về đia hình vùng núi mô tả sườn dốc, khe rãnh, đá đất trượt, đia hình cacxtơ Các loài sinh vật nhiệt đới

- Atlat Địa lí Việt Nam.

Khởi động: GV vẽ lên bảng sơ đồ mối quan hệ giữa các thành phần nhiên (khí hậu,địa hình, sông ngòi, đất, sinh vật) và yêu cầu HS tìm các dẫn chứng từ thiên nhiên Việt Namcho từng mối quan hệ (khí hậu - địa hình; khí hậu- sông ngòi; khí hậu- sinh vật )

GV: Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa đã chi phối các thành phần tự nhiên khác hìnhthành nên đặc điểm chung nổi bật của tự nhiên nước ta, đó là thiên nhiên nhiệt đới ẩm giómùa

Hoạt động của GV và HS

Hoạt động l: tìm hiểu đặc điểm và giải

thích tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa

của địa hình

Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho HS

(Xem phiếu học tập phần phụ lục)

Bướ' 2: Hai HS cùng bàn trao đổi để

trả lời câu hỏi

Bước3: Một HS đại diện trình bày

trước lớp, các HS khác nhận xét, bổ

sung GV chuẩn kiến thức, lưu ý HS

Nội dung chính

2 Các thành phần tự nhiên khác:

a Địa hình (Xem thông tin phản hồi phần phụ lục)

b Sông ngòi, đất, sinh vật (Xem thông tin phản hồi phần phụ lục)

Trang 35

cách sử đụng mũi tên để thể hiện mối

quan hệ nhân quả (Xem thông tin

phản hồi phần phụ lục)

GV đặt thêm câu hỏi: Dựa vào hiểu

biết của bản thân em hãy đề ra biện

pháp nhằm hạn chế hoạt động xâm

thực ở vùng đồi núi (Trồng rừng, trồng

cây công nghiệp dài ngày, làm ruộng

bậc thang, xây dựng hệ thống thuỷ

lợi, )

Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm và

giải thích tính chất nhiệt đới ẩm gió

mùa của sông ngòi, đất và sinh vật

Hình thức: Nhóm

Bước 1:: GV chia nhóm và giao nhiệm

vụ cho từng nhóm (Xem phiếu học tập

phần phụ lục)

Nhóm l: tìm hiểu đặc điểm sông ngòi

Nhóm 2: Tìm hiểu đặc điểm đất đai

Nhóm 3: Tìm hiểu đặc điểm sinh vật

đại diện các nhóm trình bày, các nhóm

của HS và kết luận các ý đúng của mỗi

nhóm (xem thông tin phản hồi phần

phụ lục)

GV đưa câu hỏi thêm cho các nhóm:

Câu hỏi cho nhóm l: Chỉ trên bản đồ

các dòng sông lớn của nước ta Vì sao

hàm lượng phù sa của nước sông Hồng

lớn hơn sông Cửu Long? (Do bề mặt

địa hình của lưu vực sông Hồng có độ

dốc lớn hơn, lớp vỏ phong hoá chủ yếu

là đá phiến sét nên dễ bị bào mòn

hơn)

Câu hỏi cho nhóm 2: Giải thích sự hình

thành đất đá ong ở vùng đồi, thềm phù

sa cổ nưóc ta? (Sự hình thành đá ong là

giai đoạn cuối của quá trình feralit

diễn ra trong điều kiện lớp phủ thực

vật bị phá huỷ, mùa khô khắc nghiệt,

Trang 36

sự tích tụ oxít trong tầng tích tụ từ trên

xuống trong mùa mưa và từ dưới lên

trong mùa khô càng nhiều Khi lớp đất

mặt bị rửa trôi hết, tầng tích tụ lộ trên

mặt, rắn chắc lại thành tầng đá ong

Đất càng xấu nếu tầng đá ong càng

gần mặt)

Câu hỏi cho nhóm 3: Dựa vào Atlat

nhận biết nơi phân bố một số loại rừng

chính của nước ta

Hoạt động 3: Tìm hiểu ảnh hưởng của

thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa đến

hoạt động sản xuất và đời sống

GV đặt câu hỏi: Đọc SGK mục 3, kết

hợp với hiểu biết của bản thân, hãy

nêu những ví dụ chứng tỏ thiên nhiên

nhiệt đới ẩm gió mùa có ảnh hưởng

đến sản xuất nông nghiệp, các hoạt

động sản xuất khác và đời sống

Một HS trả lời tác động của thiên

nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa n sản xuất

đến nông nghiệp Các HS khác nhận

xét, bổ sung

Một HS tra lởi tác động của thiên

nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa dến các

hoạt động sản xuất khác và đời sống

Các HS khác nhận xét, bổ sung GV

chuẩn kiến thức

3 Aûnh hưởng của thiên nhiên nhiệt đớiẩm gió mùa đến hoạt động sản xuất vàđời sống

* Aûnh hưởng đến sản xuất nôngnghiệp

- Nền nhiệt ẩm cao thuận lợi để pháttriển nền nông nghiệp lúa nước, tăngvụ, đa dạng hoá cây trồng, vật nuôi,phát triển mô hình nông – lâm kếthợp

- Khó khăn: Lũ lụt, hạn hán, khí hậu,thời tiết không ổn định Ịt

* Aûnh hưởng đến các hoạt động sảnxuất khác và đời sống

- Thuận lợi để phát triển các ngànhlâm nghiệp , thuỷ sản, GTVT, du lịch,

… và đẩy mạnh hoạt động khai thác,xây dựng vào mùa khô

- Khó khăn:

+ Các hoạt động giao thông, vận tải dulịch, công nghiệp khai thác chịu ảnhhưởng trực tiếp của sự phân mùa khíhậu, chế độ nước sông

+ ĐỘ ẩm cao gây khó khăn cho việcqản máy móc, thiết bị, nông sản

- Các thiên tai như mưa bão, lũ lụt, hạnhán và diễn biến bất thường như dong,lốc, mưa đá, sương mù, rét hại, khônóng, …cũng gây ảnh hưởng lớn đếnsản xuất và đời sống

+ Môi trường thiên nhiên dễ bị suythoái

Trang 37

IV ĐÁNH GIÁ

Khoanh tròn ý em cho là đúng

* Tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa thể hiện ởû địa hình vùng núi đá vôi là:

A Bề mặt địa hình bị cắt xẻ mạnh

B Đất bị bạc màu

C Có nhiều hang động ngầm, suối cạn, thung lũng khô

D Thường xảy ra hiện tượng đất trượt, đá lỡ

Trả lời câu hỏi cuối bài

VI PHỤ LỤC

Phiếu học tập 1:

Tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa của địa hình nước ta

Xâm thực mạnh ở vùng đồi núi Bồi tụ nhanh ở đồng bằng hạ lưu sông

Nguyên nhân

Trang 38

Thông tin phản hồi:

Tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa của địa hình nước ta

Xâm thực mạnh ở vùng đồi núi

- Bề mặt địa hình bị chia cắt, nhiều nơi

đất trơ sỏi đá

- Vùng núi có nhiều hang động, thung

lũng khô

- Các vùng thềm phù sa cổ bị bào mòn

tạo thành đất xám bạc màu

- Đất trượt đá lỡ làm thành nón phóng vật

ở chân núi

Bồi tụ nhanh ở đồng bằng hạ lưu sông

Đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long hàng năm lấn ra biển vài chục

đến hàng trăm met.

Nguyên nhân

-Nhiệt độ cao, lượng mưa nhiều Nhiệt độ và lượng mưa phân hóa theo mùa làm cho quá trình phong hóa, bóc mòn, vận chuyển xảy ra mạnh mẽ

- Bề mặt địa hình có dốc lớn, nham thạch dễ bị phong hóa

Trang 39

Bài 11 THIÊN NHIÊN PHÂN HOÁ ĐA DẠNG

- Biết được biểu hiến của sự phân hoá thiên nhiên từ Đông sang Tây theo 3 vùng: vùngbiển và thềm lục địa, vïng đồng bằng ven biển và vùng đồi núi

2 Kĩ năng

- Đọc hiểu các trang bản đồ địa hình, khí hậu, đất, thực vật, động vật trong Atlat để hiểucác kiến thức nêu trong bài học '

- Đọc biểu đồ khí hậu

- Biết liên hệ thực tế để thấy được sự thay đổi thiên nhiên từ Bắc vào Nam

- Bản đồ hình thể Việt Nam

- Tranh ảnh, băng hình về cảnh quan thiên nhiên

- Atlat Địa lí Việt Nam

Khởi động: GV sử dụng bản đồ hình thể VN, các mảnh dán ghi nhiệt độ trung bình nămcủa các địa điểm: Lạng Sơn, Hà Nội, Huế, Đà Lạt, TP HỒ Chí Minh

Yêu cầu 1 HS gắn nhiệt độ trung bình năm tương ứng với các địa điểm trên

GV: Chúng ta thấy có sự phân hoá rõ nét về nhiệt độ không khí từ Bắc xuống nam từ thấplên cao Đó là một trong những biểu hiện của sự phân hoá đa dạng của thiên nhiên nước ta

Hoạt động của GV và HS

Hoạt động l: Tìm hiểu đặc điểm thiên

nhiên phần phía Bắc và phía Nam lãnh

thổ

Hình thức: Nhóm

Bước 1: GV chia nhóm và giao nhiệm

vụ cho từng nhóm

bổ sung cho nhau

- Một HS trình bày đặc điểm thiên

Nội dung chính

1 Thiên nhiên phân hóa theo Bắc 'Nam

a) Phần lãnh thổ phía Bắc:

- từ dãy núi Bạch Mã trở ra

- Có kiểu khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùavới mùa đông lạnh

Trang 40

nhiên phần phía Bắc lãnh thổ

- Một HS trình bày đặc điểm thiên

nhiên phần phía Nam lãnh thổ Các HS

khác nhận xét bổ sung

Bước 3: GV kết luận các ý đúng của

mỗi nhóm 1

Hoạt động 2: Tìm hiểu nguyên nhân

làm cho thiên nhiên nước ta phân hóa

theo Bắc - Nam

Hình thức : Cả lớp

Gv đặt câu hỏi;: Dựa vào hiểu biết của

bản thân, hãy cho biết:

- Tại sao miền Bắc có 3 tháng nhiệt độ

thấp dưới 180C (Do nằm gần chí tuyến

Bắc, lại chịu tác động mạnh mẽ của

gió mùa đông bắc)

- Nếu không có mùa đông lạnh thì sinh

vật của miền Bắc có đặc điểm gì (miền

Bắc sẽ không có cây cận nhiệt đới, cây

ôn đới và các loài thúcó lông dày) '

HS trả lời, các HS khác nhận xét, bổ

sung GV chuẩn kiến thức

GV kết luận: Sự phân hoá khí hậu là

nguyên nhân chính làm cho thiên

nhiên phân hoá theo vĩ độ (Bắc

-Nam) Sự khác nhau về thiên nhiên

giữa hai phần Bắc và Nam lãnh thổ thể

hiện ở sự thay đổi cảnh sắc thiên nhiên

theo mùa, ở thành phần các loài động,

thực vật tự nhiên và nuôi trồng

Hoạt động 3: Tìm hiểu sự phân hoá

thiên nhiên theo Đông - Tây

Hình thức: Cả lớp/nhóm

Bước 1: GV hình thành sơ đồ sự phân

hoá thiên nhiên theo Đông - Tây (xem

sơ đồ phần phụ lục)

GV yêu cầu HS lần lượt trả lời các câu

hỏi sau:

- Quan sát bản đồ Địa lí tự nhiên Việt

Nam, hãy nhận xét về sự thay đổi

thiên nhiên từ Đông sang Tây

- Nhiệt độ trung bình năm 22-240C

- Phân thành 2 mùa là mùa đông vàmùa hạ

-Cảnh quan phổ biến là đới rừng giómùa nhiệt đới

- Thành phần sinh vật có các loại nhiệtđới chiếm ưu thế

b) Phần lãnh thổ phía Nam (từ dãyBạch Mã vào)

- Khí hậu mang tính chất cận xích đạogió mùa nóng quanh năm

- Nhiệt độ trung bình năm trên 250C

- Phân thành 2 mùa là mưa và khô

- Cảnh quan phổ biến đới rừng gió mùacận xích đạo

- Thành phần sinh vật mang đặc trưngxích đạo và nhiệt đới với nhiều loài

2 Thiên nhiên phân hoá theo Đông Tây

-(Xem thông tin phản hồi phần phụ lục)

Tiêu đề	Giáo Án Địa Lý 12 Cơ Bản Cả Năm
Trường học	Trường Trung Học Phổ Thông
Chuyên ngành	Địa Lý
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	148
Dung lượng	912 KB