TOƠNG QUAN VAÍN HÓC VIEÔT NAM Ngaøy dáy: A/ Múc tieđu caăn ñát: Giuùp hóc sinh: - Naĩm ñöôïc nhöõng kieân thöùc chung nhaât, toơng quan nhaât veă hai boô phaôn cụa vaín hóc Vieôt Nam: va
Trang 1Tuaăn 1 Ngaøy soán Tieât 1,2; vaín hóc TOƠNG QUAN VAÍN HÓC VIEÔT NAM Ngaøy dáy:
A/ Múc tieđu caăn ñát:
Giuùp hóc sinh:
- Naĩm ñöôïc nhöõng kieân thöùc chung nhaât, toơng quan nhaât veă hai boô phaôn cụa vaín hóc Vieôt Nam: vaín hóc dađn gian vaø vaín hóc vieât
- Naĩm ñöôïc moôt caùch khaùi quaùt quaù trình phaùt trieơn cụa vaín hóc Vieôt Nam
- Naĩm vöõng heô thoâng vaân ñeă:
+ Theơ loái cụa vaín hóc Vieôt Nam
+ Con ngöôøi trong vaín hóc Vieôt Nam
B/ Phöông tieôn dáy hóc:
- SGV, SGK
- Thieât keâ baøi giạng
C/ Phöông phaùp dáy hóc:
Keât hôïp vaân ñaùp, thạo luaôn, giạng giại
D/ Tieân trình leđn lôùp:
1 Oơn ñònh toơ chöùc – kieơm tra só soâ:
2 Baøi môùi:
Liïch söû vaín hóc cụa baât cöù dađn toôc naøo ñeău laø lòch söû tađm hoăn cụa dađn toôc aây Ñeơ naĩm baĩt ñöôïc nhöõng neùt lôùn veă vaín hóc Vieôt Nam, chuùng ta tìm hieơu qua baøi Toơng quan veă vaín hóc Vieôt Nam.
HÑ1: (Höôùng daên tìm hieơu
tieđu ñeă) -Em hieơu theẫ naøo laø toơng
quan vaín hóc Vieôt Nam?
-Phaăn töø “trại qua…tinh thaăn
aây” coù yù nghóa gì?
HÑ2: (Höôùng daên caùc boô
phaôn hôïp thaønh cụa vaín hóc
Vieôt Nam) -Theo em vaín hóc Vieôt
Nam goăm maây boô phaôn lôùn?
Ñoù laø nhöõng boô phaôn naøo?
-Em hieơu theâ naøo veă vaín
hóc dađn gian? Haõy trình baøy
nhöõng hieơu bieât cụa mình
GV: vaín hóc dađn gian cuõng
coù tröôøng hôïp ngöôøi trí thöùc
tham gia saùng taùc nhöng
phại tuađn thụ ñaịc tröng cụa
-Laø caõch nhìn nhaôn, ñaùnh giaù moôt caùch toơng quaùt nhaât veă vaín hóc Vieôt Nam
-Ñađy laø phaăn ñaịt vaân ñeă cụa baøi toơng quan vaín hóc Vieôt Nam
I/ CAÙC BOÔ PHAÔN HÔÏP THAØNH CỤA VAÍN HÓC VIEÔT NAM:
-Vaín hóc Vieôt Namgoăm hai boô phaôn lôùn:
+ Vaín hóc dađn gian
+ Vaín hóc vieât
1 Vaín hóc dađn gian:
-Vaín hóc dađn gian laø nhöõng saùng taùc taôp theơ cụa nhađn dađn lao ñoông ñöôïc truyeăn mieông töø ñôøi naøy sang ñôøi khaùc
-Caùc theơ loái chụ yeâu: thaăn thoái, söû thi, truyeăn thuyeât, truyeôn coơ tích, truyeôn ngú ngođn, truyeôn cöôøi, túc ngöõ, ca dao, cađu ñoâ, veø…
=>Ñaịc tröng cụa vaín hóc dađn gian laø tính truyeăn mieông vaø tính taôp theơ vaø söï gaĩn boù vôùi caùc sinh hoát khaùc nhau trong ñôøi soâng coông ñoăng
Trang 2văn học dân gian-> tiếng
nói tình cảm chung của nd
-Phần 2, đề cập tới nội dung
gì?
HĐ 3 (hướng dẫn tìm hiểu
quá trình phát triển của
VHVN)
-Nhìn tổng quát văn học
Việt Nam được chia làm
mấy thời kì?
-Em hãy nêu những nét cơ
bản về mỗi thời kì văn học?
-Nét lớn của truyền thống
trong văn học Việt Nam là
gì?
-Từ TK X đến hết TK XIX
văn học Việt Nam có điều
gì đáng chú ý?
-Vì sao VH từ TK X -> hết
TK XIX có sự ảnh hưởng
của nền VH Trung Quốc?
-Em hãy kể tên một số tác
giả, tác phẩm tiêu biểu của
văn học trung đại?
2 Văn học viết:
-Văn học viết -> sáng tác của người trí thức, được ghi lại bằng chữ viết => mang dấu ấn cá nhân của tác giả
-Hình thức văn tự: viết bằng chữ Hán, chữ Nôm, chữ Quốc ngữ và một số ít bằng tiếng Pháp
-Hệ thống thể loại: được phát triển theo từng thời kì
II/ QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA VHVN:
Văn học Việt Nam trải qua ba thời kì lớn:
Văn học thế kỉ X đến hết thế kỉ XIX
Văn học từ đầu TK XX đến Cmạng tháng Tám 1945
Văn học từ sau Cmạng tháng Tám đến hết TK XX => Thời kì thứ nhất phát triển trong bối cảnh văn học vùng Đông Á, vùng Đông Nam Á Thời kì 2,3 nằm trong mối giao lưu văn hóa, văn học thế giới, đặc biệt là các nước phương Tây
=> truyền thống của văn học Việt Nam thể hiện hiệu quả hai nét lớn: chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩe nhân đạo
1 Văn học Việt Nam từ TK X đến hết TK XIX (Văn học trung đại):
-Đây là thời kì văn học viết bằng chữ Hán, chữ Nôm
-Vì các triều đại phong kiến phương Bắc lần lượt sang xâm lược nước ta Đây cũng là lí do để quyết định văn học Việt Nam viết bằng chữ Hán
-Các tác giả và tác phẩm tiêu biểu:
Chữ Hán:
* Thánh Tông di thảo – Lê Thánh Tông.
* Truyền kì mạn lục – Nguyễn Dữ.
* Việt điện U Linh tập – Lí Tế Xuyên.
* Thượng kinh kí sự – Hải Thượng Lãn Ông.
* Vũ trung tuỳ bút (kí) – Phạm Đình Hổ.
* Nam triều công nghiệp – Nguyễn Khoa Chiên.
* Hoàng Lê nhất thống chí – Ngô gia văn phái.
* Thơ chữ Hán:
+ Ức Trai thi tập – Nguyễn Trãi.
+ Bạch Vân thi tập – Nguyễn Bỉnh Khiêm.
+ Bắc hành tạp lục – Nguyễn Du.
+ Quốc âm thi tập – Nguyễn Trãi
* Hồng Đức quốc âm thi tập – Lê Thánh Tông.
Trang 3-Em có suy nghĩ gi về sự
phát triển của thơ Nôm VH
trung đại?
-Tại sao VHVN từ đầu TK
XX đến hết TK Xxlại gọi là
VHVN hiện đại?
-VH thời kì này được chia
làm mấy giai đoạn? Mỗi
giai đoạn có đặc điểm gì
nổi bật?
-Nhìn một cách khái quát ta
có thể rút ra quy luật gì về
VHVN?
HĐ4: (Hướng dẫn tìm hiểu
con người VN qua VH)
-Mối quan hệ giữa con
người với thế giới tự nhiên
được thể hiện như thế nào?
Chữ Nôm:
Hồ Xuân Hương, Bà Huyện Thanh Quan…
Nguyễn Du – Truyện Kiều.
Phạm Thái – Sở kính tân trang.
Nhiều tác giả khuyết danh: Phạm Công-Cúc Hoa,
Tống Trân-Cúc Hoa, Phạm Tải-Ngọc Hoa…
=>Sự phát triển của thơ Nôm gắn liền với sự trưởng thành với những nét truyền thống của VH trung đại Đó là lòng yêu nước, tinh thần nhân đạo và hiện thực Nó thể hiện ý thức dân tộc đã phát triển cao
2 VH từ đầu TK XX đến hết TK XX (Văn học hiện đại):
-Gọi như vậy là vì VHVN phát triển trong thời đại mà quan hệ sản xuất chủ yếu dựa vào hiện đại hóa Mặt khác những luồng tư tưởng tiến bộ đã làm thay đổi cách thức, cách nghĩ, cách cảm => chịu ảnh hưởng của VH phương Tây
-Chia làm bốn giai đoạn:
Giai đoạn 1: Từ đầu TK XX đến 1930: VH bước vào quỹ đạo của VH thế giới hiện đại, cụ thể tiếp xúc với VH châu Âu
Giai đoạn 2: Từ năm 1930 đến 1945: Vừa kế thừa tinh hoa VHDG, VH trung đại và VH thế giới Có nhiều thể loại mới và tác giả rất phong phú: Thạch Lam, Xuân Diệu,Nguyễn Tuân, Nam Cao, Vũ Trọng Phụng, Huy Cận, Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên…
Giai đoạn 3: Từ 1945 đến 1975: Sự kiện lịch sử vĩ đại đã mở ra nhiều triển vọng về nhiều mặt cho VHVN Giai đoạn này phản ánh sự kiện lịch sử gắn liền các tên tuổi, tác giả như: Hồ Chí Minh, Tố Hữu, Sống Hồng… Quang Dũng, Chính Hữu, Vũ Cao, Nguyễn Đình Thi, Nguyên Ngọc (Nguyễn Trung Thành), Trần Đăng Khoa,…
Giai đoạn 4: Từ 1975 đến nay: Phản ánh sâu sắc công cuộc xây dựng CNXH, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
=>VHVN đạt được giá trị đặc sắc về nội dung và nghệ thuật với nhiều tác giả được công nhận là danh nhân văn hóa thế giới như: Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Hồ Chí Minh
III/ CON NGƯỜI VIỆT NAM QUA VĂN HỌC:
1 Con người Việt Nam trong quan hệ với thế giới tự nhiên:
-VHDG với tư duy huyền thoại đã kể lại quá trình nhận thức, cải tạo, chinh phục thế giới tự nhiện
-Trong VH trung đại: H/ảnh thiên nhiên thường gắn liền với
lí tưởng đạo đức thẩm mĩ; H/ảnh Tùng, Cúc, Trúc, Mai…
- VH hiện đại: thể hiện tình yêu thương quê hương, yêu
Trang 4-Mối quan hệ giữa con
người với quốc gia, dân tộc
được thể hiện như thế nào?
-VHVN đã phản ánh mối
quan hệ xã hội như thế nào?
-Thế nào là ý thức bản thân
(cá nhân)?
HĐ5: (Củng cốà)
-Học xong bài này chúng ta
cần lưu ý ở những điểm
nào?
HĐ6: (Dặn dò)
-Về nhà ôn lại kiến thức đã
học để nắm bắt các điểm
lưu ý trên
-Tiết sau tìm hiểu tiết tiếng
Việt: Hoạt động giao tiếp
bằng ngôn ngữ -> soạn bài.
cuộc sống, đặc biệt là tình yêu đôi lứa (qua h/a thiên nhiên)
2 Con người Việt Nam trong quan hệ với quốc gia, dân tộc:
-Con người Việt Nam sớm có ý thức xây dựng một quốc gia độc lập, tự chủ
-VHDG: thể hiện qua tình yêu làng, yêu quê cha đất tổ, nơi chôn nhau cắt rốn, căm ghét các thế lực xân lược
-VH viết thể hiện qua lòng yêu nước, niềm tự hào về
truyền thống văn hóa: Nam quốc sơn hà, Bình Ngô đại cáo,
Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, Tuyên ngôn độc lập… => chủ
nghĩa yêu nước là nội dung tiêu biểu, giá trị quan trọng trong VHVN
3 Con người trong mối quan hệ với xã hội:
-Xây dựng một xã hội tốt đẹp là ước mơ ngàn đời của dân tộc Việt Nam: công bằng, tốet đẹp
-VHDG: hình ảnh ông Tiều, ông Ngư, những chàng Hoàng tử cứu người khốn khổ
-Văn học viết: các nhà văn đã tố cáo, lên án, phê phán các thế lực chuyên quyền và cảm thông với những người bị áp bức
=>Hình thành chủ nghĩa hiện thực và chủ nghĩa nhân đạo
4 Con người Việt Nam và ý thức về bản thân:
-Được thể hiện rẩ rõ trong giai đoạn văn học cuối thế kỉ XVIII đầu TK XIX và 1930 – 1945-> nay
+ Hồ Xuân Hương, Nguyễn Du (Truỵên Kiều)…
+ Tự lực văn đoàn, thơ mới, văn học hiện thực…
-Ở mỗi con người đều có hai phương diện thân và tâm:
+ Thể xác và tâm hồn
+ Bản năng và van hoá
+ Ý thức cá nhân và ý thức cộng đồng
+ …
Những điểm cần lưu ý:
- Các bộ phận hợp thành VHVN
- Tiến trình lịch sử VHVN
- Các mối quan hệ con người Việt Nam qua văn học
=> Mỗi giai đoạn nên nhớ thành tựu: tên tác giả, tác phẩm tiêu biểu