Tiết 9: Sơn Tinh, Thủy Tinh

GV nhận xét và kết luận :Vì Hùng Vơng đã có sự thiên vị ST thể hiện ở chỗ các sản vật đa ra thách cới đều dẽ kiếm ở núi đồi – Tiết 9 - văn bản quê hơng của ST?. Phần bên trái là các từ i

Ngày soạn :04/ 09/ 2007 Ngày giảng:06,10/ 09/ 2007

Tuần 3

Bài 3 – Tiết 9 - văn bản Tiết 9 - văn bản : sơn tinh, thuỷ tinh

(Truyền thuyết)

A Mục tiêu bài học :

1 Kiến thức : - Giúp HS nắm đợc nội dung ý nghĩa của truyện

2 Kĩ năng : - Rèn kĩ năng đọc, kể, phân tích cảm thụ truyện

3 T tởng : Khơi gợi ở học sinh ớc mơ, khát vọng chinh phục và làm chủ thiên nhiên vì cuộc sống tốt đẹp của con ngời

B Ph ơng pháp : Phân tích, bình giảng, nêu vấn đề, thảo luận nhóm.

C Chuẩn bị : tranh, bảng phụ.

D Các hoạt động tổ chức dạy học:

1 ổn định lớp.(1phút)

2 Kiểm tra bài cũ:(5 phút) ? Văn Tự sự là gì ? Làm bài tập số 5 (Sgk - 30)

3 Bài mới ( 2 phút)

Hằng năm, đến mùa ma bão nhân đân ta lại gặp rất nhiều khó khăn trong việc sản xuất bởi thiên tai lũ lụt Để tồn tại trớc những khó khăn đó, họ đã phải tìm mọi cách để chiến thắng giặc nớc Cuộc đấu tranh trờng kì hết sức gian khổ ấy đã đợc truyền thuyết hoá qua câu chuyện “Sơn Tinh, Thuỷ Tinh”

“Núi cao sông hãy còn dài, Năm năm báo oán đời đời đánh ghen.”

Hoạt động của Giáo Viên Hđ của Học Sinh Nội dung hoạt động

HĐ1: Đọc và tìm hiểu chung

GV phân vai, và hớng dẫn đọc:

Đoạn đầu chậm rãi, nhanh dần ở

đoạn sau, đoạn cuối trở lại nh

đoạn đầu

GV nhận xét

Y/ c 1 HS kể tóm tắt lại chuyện

GV nhận xét

GV giải nghĩa thêm:

- Cồn: Dải đất(cát) nổi lên giữa

dòng sông hoặc bờ biển

- Ván : mâm

- Nệp : cặp

? Dựa vào nội dung của truyện

hãy nêu bố cục?Nêu ý chính?

- HS đọc theo vai:

+ 1 em đọc vai Hùng Vơng

+ 1 em đọc lời

kể chuyện

- HS khác nhận xét

- HS kể

- HS khác nhận xét

- HS đọc

- HS trả lời: 3 phần

+ p1: Từ đầu ->

“mỗi thứ một

đôi”

+ P2 :Tiếp ->

“rút quân”

+ P3 : Còn lại

I Đọc và tìm hiểu chung.

(5 phút)

1 Đọc – Tiết 9 - văn bản kể

2 Giải nghĩa từ khó

3 Bố cục: 3 phần

? Truyện gồm những nhân vật

nào?

? Câu chuyện bắt đâu từ đâu?

? Ai là ngời đến cầu hôn?

? Tìm những chi tiết giới thiệu

về hai nhân vật này?

- Treo bảng phụ

? Em có nhận xét gì về hai nhân

vật này?

? Vua Hùng đã thách cới ra sao?

Thời gian ntn?

? Em có nhận xét gì về đồ thách

cới của Vua Hùng?

? Theo em những đồ vật đó

th-ờng có ở sứ sở của vị thần nào?

? Nh vậy em có thể phỏng đoán

ai sẽ là ngời thắng cuộc?

GV phát phiếu HS thảo luận : Vì

sao ST lại thắng cuộc? Điều đó

phản ánh suy nghĩ gì của ngời

Việt cổ?

GV nhận xét và kết luận :Vì

Hùng Vơng đã có sự thiên vị ST

thể hiện ở chỗ các sản vật đa ra

thách cới đều dẽ kiếm ở núi đồi

– Tiết 9 - văn bản quê hơng của ST Ngời Việt

cổ thể hiện thái độ yêu quí núi

rừng

? Em có nhận xét gì về nghệ

thuật đợc sử dụng ở đây?

? Vai trò của những chi tiết tởng

tợng kì ảo?

( Thể hiện trí tởng tợng phong

- Phát biểu: Vua Hùng,Mị Nơng, Sơn Tinh, Thuỷ Tinh

- Trả lời

- ST, TT

- Phát hiện

- Nhận xét

- Thờng có ở sứ

sở của Sơn Tinh

- HS thảo luận trong 3 phút

- Trình bày

- Nhóm khác nhận xét

- Phát biểu

II Phân tích ( 25 phút)

1 Vua Hùng kén rể 10’

* Hai vị thần đến cầu hôn

Sơn Tinh Thuỷ Tinh

- Vẫy tay

về phía

đông ->

nổi cồn bãi

- Vẫy tay

về phía tây -> Mọc núi

đồi

- Gọi gió -> Gió đến

Hô ma

-> Ma về

=> Ngang sức, ngang tài

* Thách cới : Voi chín ngà, gà chín cựa , ngựa chín hồng mao

- Thời gian: Một ngày -> Hiếm, khó

- Sơn Tinh đến sớm rớc

đ-ợc Mị Nơng Về

phú và hết ssức sâu sắc của ngời

Việt cổ.)

GV dẫn:

Y/c Hs đọc Thuỷ Tinh đến “rút

quân”

? Sau khi thua cuộc Thuỷ Tinh

đã làm gì?

? Em có nhận xét gì về sức

mạnh của Thuỷ Tinh?

? Để chống lại sức mạnh ghê

gớm của Thuỷ Tinh, Sơn Tinh đã

làm gì?

? Em hãy nhận xét về sức mạnh

của Sơn Tinh?

? Kết quả cuối cùng của trận

đánh?

GV treo tranh

- Cuộc giao chiến giữa 2 vị thần

- Công trình đê điều chống lũ

? Ngời xa tởng tợng ra sức mạnh

của Sơn Tinh nhằm mục đích gì?

? Nêu những đặc điểm nổi bật về

nghệ thuật và nội dung ý nghĩa

của truyện?

GV kết luận, yêu cầu HS đọc ghi

nhớ

- GV nhận xét, cho điểm

- HS đọc

- Phát biểu

- Trả lời

- Trả lời

- Trả lời

- HS quan sát, miêu tả, nhận xét

- Phàt biểu

- Trả lời

- HS đọc ghi nhớ

- HS kể

- HS khác nhận xét

- Thể hiện suy nghĩ ở tổ, thống nhất nội dung, trình bày

- Tổ khác nhận xét, bổ sung

- HS đọc

- NT: Tởng tợng, kì ảo

2 Cuộc chiến giữa hai vị thần.(10’)

a Thuỷ Tinh

- Nổi giận

- Đem quân đuổi đánh>

- Hô ma, gọi gió -> Giông bão, dâng nớc

=> Sức mạnh to lớn của

m-a gió, bão lũ

b Sơn Tinh

- Bốc đồi, dời dãy núi

để ngăn nớc

=> Sức mạnh thần kì

c Kết quả : Thuỷ Tinh kiệt sức thua cuộc

3 ý nghĩa.(2’)

- Phản ánh quá trình chống lũ và ớc mơ chiến thắng thiên tai của nhân dân

III Tổng kết – Tiết 9 - văn bản Ghi nhớ (2’) - (SGK – Tiết 9 - văn bản 34)

IV Luyện tập (5’)

1 Kể diễn cảm truyện

“sơn Tinh, Thuỷ Tinh”

2 Suy nghĩ

V Đọc thêm.(1’)

E Củng cố – Tiết 9 - văn bản Dặn dò.(2’)

1 Củng cố: BT trắc nghiệm

Nguyên nhân chính dẫn đến cuộc giao tranh gia ST – Tiết 9 - văn bản TT?

A Vua Hùng kén rể

B Vua Hùng không công bằng trong việc đặt ra sính lễ

C Thuỷ Tinh không lấy đợc Mị Nơng làm vợ

D Sơn Tinh tài giỏi hơn Thuỷ Tinh

2 Dặn dò

- Tập kể diễn cảm

- Học bài, học thuộc ghi nhớ

- Làm bài tập 3

- Soạn bài mới: “Nghĩa của từ”

Ngày soạn:07/ 09/ 2007 Ngày giảng:12/ 09/ 2007

Tuần 3

Bài 3 – Tiết 9 - văn bản Tiết 10 – Tiết 9 - văn bản Tiếng Việt : Nghĩa của từ.

A Mục tiêu bài học : Giúp HS:

1.Kiến thức: - Nắm vững thế nào là nghĩa của từ

- Một số cách giải thích nghĩa của từ

2 Kĩ năng: Luyện kĩ năng giải thích nghĩa của từ, dùng đúng từ

3.Thái độ: Dùng từ có ý thức, đúng, chuẩn trong giao tiếp

B Ph ơng pháp : Quy nạp, thảo luận nhóm, thực hành.

C Chuẩn bị.

1 Giáo viên:- Sách giáo khoa, sách giáo viên, bảng phụ

2 Học sinh: - Sách giáo khoa, bài soạn

D Các hoat động tổ chức dạy học.

1 ổn định lớp (1’)

2 Kiểm tra (5’)

? Kể diễn cảm truyện “Sơn Tinh, Thuỷ Tinh”? Cho biết ý nghĩa của câu thơ : “Núi cao sông hãy còn dài,

Năm năm báo oán đời đời đánh ghen.”

3 Bài mới:(1’) Hằng ngày chúng ta vẫn sử dụng từ để đặt câu, để tạo văn bản muốn đặt câu hay và đúng chúng ta phải hiểu đúng nghĩa của từ Vậy nghĩa của từ là gì? Bài học hôm nay sẽ cho chúng ta biết điều đó

Hoạt động của Giáo Viên HĐ của Học Sinh Nội dung hoạt động

GV treo bảng phụ Y/c HS đọc

? Nếu lấy dấu hai chấm làm - HS đọc ví dụ.

I Nghĩa của từ là gì?

1 Ví dụ

2 Nhận xét

chuẩn, thì ví dụ trên gồm mấy

phần?Là những phần nào?

(Phần bên trái là các từ in đậm

cần đợc giải nghĩa,phần bên

phải là nội dung giải nghĩa của

từ.)

GV treo bảng phụ Mô hình:

Hình thức

- Trả lời : 2 bộ phận Chữ đậm:

từ, chữ thờng: giảI thích nghĩa của từ

- Trả lời: ứng với phần nội dung

- Phát biểu

- HS đọc ghi nhớ

- Xác định:

+Hình thức: Là từ láy có hai tiếng

+Nộidung: Chỉ một trạng thái tình cảm của con ngời

- Chọn từ hi sinh

-HS quan sát

- HS trả lời

- Trả lời: Đợc, vì

3 Ghi nhớ 1: Sgk - 35

II Cách giải nghĩa của từ

1 Ví dụ

2 Nhận xét

- Trình bày khái niệm

Nội dung

? Nghĩa của từ ứng với phần nào

trên mô hình?

GV: Nội dung là cái chứa đựng

trong hình thức của từ

? Từ ví dụ hãy cho biết nghĩa

của từ là gì?

Y/c HS đọc ghi nhớ

? Cho từ “buồn bã” hãy xác định

nội dung và hình thức của từ?

GV đa bài tập nhanh bằng bảng

phụ

? Cho 3 từ sau: Hi sinh, chết,

thiệt mạng Hãy chọn từ điền

vào chỗ trống sao cho đúng? Vì

sao?

“Chúng ta thà… tất cả chứ nhất tất cả chứ nhất

định không chịu mất nớc nhất

định không chịu làm nô lệ.”

Y/c HS quan sát lại ví dụ 1

? Cho biết nghĩa của từ “tập

quán” đợc giải thích ntn?

? Chú ý ví dụ 2, các từ trong ví

dụ có thể thay thế cho từ “lẫm

liệt” trong câu sau đợc không?

Vì sao?

- T thế lẫm liệt của ngời anh

hùng

? Những từ có nghĩa giống nhau

gọi là từ gì?

? Nh vậy từ “lẫm liệt”, cho biết

nó đợc giải nghĩa ntn?

- Y/c HS đọc chú giải từ “nao

núng”

?Trong chú thích có từ “vững

lòng tin” Theo em từ đó có

nghĩa ntn với từ “nao núng”?

? Vậy từ “nao núng” đã đợc giải

nghĩa bằng cách nào?

* Để giải nghĩa một từ có thể

đa ra từ đồng nghĩa “lung lay”

và từ trái nghĩa “vững lòng tin”

? Hãy giải nghĩa từ “trung thực”

theo cách em vừa học?

VD:Từ trung thực: thật thà, ngay

thẳng, không dối trá

? Từ đó em biết mấy cách giải

nghĩa của từ?

GV đa bài tập nhanh

? Em hãy giải nghĩa từ “đi” và

từ “dũng cảm” và cho biết

những từ đó đợc giải nghĩa bằng

cách nào?

GV kết luận:

- Đi : hđ dời chỗ bằng chân, tốc

độ bình thờng, hai bàn chân

đồng thời không nhấc khỏi mặt

đất ( trình bày khái niệm)

- Dũng cảm : Can đảm, quả

cảm.(dùng từ đồng nghĩa)

- Dũng cảm : Không hèn nhát,

sợ hãt (dùng từ trái nghĩa)

- Chia lớp làm 4 nhóm mỗi

nhóm làm một bài tập (5’)

- Phát bảng phụ, bút

- GV nhận xét, kết luận

chúng không làm cho nội dung thông báo, sắc thái

ý nghĩa của câu thay đổi

- HS trả lời:chúng

là từ đồng nghĩa

- Phát biểu: Đa ra

từ đồng nghĩa

- Trả lời: nghĩa trái ngợc với từ

“nao núng”

- Phát biểu: Đa ra

từ trái nghĩa

-Trả lời

-HS đọc ghi nhớ

- Suy nghĩ trả lời

- HS khác nhận xét bổ sung

- HS hình thành nhóm, thảo luận

- Đại diện nhóm lên trình bày

- Nhóm khác nhận

- Đa ra từ đồng nghĩa

- Đa ra từ trái nghĩa

3 Ghi nhớ 2: Sgk-35

III Luyện tập (15’) 1.Bài 1

- Sơn tinh: Thần núi, Thuỷ Tinh : thần nớc(sơn: núi, Thuỷ: nớc, tinh: thần linh) -> sử dụng từ đồng nghĩa

- Cầu hôn: Xin đợc lấy làm vợ.->trình bày khái niệm mà

xét bổ sung từ biểu thị.

2 Bài 2: Điền từ

a Học tập

b Học lỏm

c Học hỏi

d Học hành

3 Bài 3: Điền từ

a Trung bình

b Trung gian

c Trung niên

4 Bài 4 : Giải thích

- Giếng: Hố đào thẳng đứng sâu vào lòng đất để lấy nớc

ăn uống.-> Trình bày khái niệm

- Rung rinh: Chuyển động qua lại nhẹ nhàng, liên tiếp -> Trình bày khái niệm

- Hèn nhát: trái nghĩa với dũng cảm.-> dùng từ trái nghĩa để giải thích

E Củng cố – Tiết 9 - văn bản Dặn dò

1 Củng cố: ? Nghĩa của từ là gì?

? Chỉ ra cách giải thích nghĩa của từ? Cho ví dụ?

2 Dặn dò: - Làm bài tập 5

- Soạn bài mới : “Sự việc và nhân vật trong văn tự sự.”

Ngày soạn:10/ 9/ 2007 Ngày giảng: 14/ 9/ 2007

Tuần 3 Bài 3 – Tiết 9 - văn bản Tiết 11 : Tập làm văn :

Sự việc và nhân vật trong văN tự sự

A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức:

- HS nắm vững hai yếu tố then chốt của văn Tự sự: Sự việc và nhân vật

- Hiểu đợc ý nghĩa của sự việc và nhân vật trong văn tự sự: Sự việc có quan hệ với nhau và với nhân vật, với chủ đề tác phẩm, sự việc luôn gắn với thời gian,

địa điểm, nhân vật, diễn biến, nguyên nhân, kết quả Nhân vạt vừa làm ra sự việc, hành động vừa là ngời đợc nói tới

2 Kĩ năng:

- Nhận diện các yếu tố sự việc và nhân vật trong văn bản tự sự

- Bớc đầu đa đợc các yếu tố này vào văn bản sáng tạo

3 Thái độ:

- Tự giác, nghiêm túc khi đa các yếu tố này vào bài viết của mình

B Ph ơng pháp: Qui nạp, thảo luận, phân tích.

C Chuẩn bị:

1 Giáo viên: Sách giáo khoa, sách giáo vên, bảng phụ

2 Học sinh: Sách giáo khoa, chuẩn bị bài

D Các hoạt đọng tổ chức dạy học:

1 ổn định lớp: 1 phút

2 Kiểm tra:5 phút

? Tự sự là gì? Vai trò của tự sự? Hãy kể tên những vă bản tự sự đã học?

3 Bài mới: 1 phút

Trong một văn bản tự sự yếu tố không thể thiếu đó là sự việc và nhân vật Vậy sự việc và nhân vật trong văn tự sự có tính chất và đặc điểm ntn? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay

Hoạt động của Giáo viên HĐ của Học sinh Nội dung hoạt động

* Gv treo bảng phụ ghi các sự

việc trong truyện Sơn Tinh,

Thuỷ Tinh

? Hãy chỉ ra sự việc khởi đầu,

sự việc phát triển, sự việc cao

trào và sự việc kết thúc?

GV đánh dấu

? Chúng ta có thể thêm

bớt,thay đổi sự việc nào đợc

không? Vì sao?

GV: Không thể thêm bớt, thay

đổi sự việc nào Vì nếu bỏ

hoặc thay đổi dù chỉ một sự

việc trong hệ thống thì lập tức

cốt truyện sẽ bị ảnh hởng hoặc

tan vỡ

? Vậy các sự việc đợc kết hợp

với nhau theo quan hệ và trình

tự ntn?

? Nếu câu chuyện chỉ đợc kể

theo 7 sự việc trên thì có hấp

dẫn không?

? Vậy đẻ làm đợc điều đó

truyện phải có những yếu tố

nào? Hãy chỉ ra các yếu tố đó

trong VB Sơn Tinh, Thuỷ

- HS đọc

- HS xác định

- HS phát biểu

- HS trả lời : kết hợp theo quan hệ nhân quả

- Trả lời: Câu chuyện sẽ không hấp dẫn vì khô

khan

- HS phát biểu

I Đặc điểm của nhân vật và sự việc trong văn tự sự

1 Sự việc trong văn tự sự

* Ví dụ:

- sự việc khởi đầu: 1

- Sự việc phát triển: 2,3,4

- Sự việc cao trào: 5,6

- Sự việc kết thúc: 7

-> Sắp xếp theo trình tự hợp lí

* Các yếu tố:

- Nhân vật: Sơn Tinh, Thuỷ

? Truyện xảy ra vào thời gian

nào? ở đâu?

? Nguyên nhân, diễn biến của

cuộc giao tranh?

? Kết quả của các trận đánh

ntn?

? Theo em, có thể xoá bỏ yếu

tố thời gian hay địa điểm của

truyện đợc không?

* GV chia nhóm HS thảo luận

các câu hỏi sau:

1 Nếu Vua Hùng bỏ việc kén

rể di có đợc không?

( Không,vì các thần sẽ không

có lí do tranh tài-> không có

giao chiến)

2.Việc giới thiệu ST có tài có

cần thiết không? Vì sao?

( có, vì nh vậy mới thắng đợc

TT)

3 Việc TT nổi giận có lí do

không? Vì sao?

(Có TT cho rằng mình ngang

tài ngang sức với ST, do tính

ghen tuông của thần)

Kết luận: Câu chuyện đợc kể

có hấp dẫn, thú vị hay không

là nhờ ở các chi tiết thể hiẹn ở

6 yếu tố trên Nếu ta bỏ di 1

trong 6 yếu tố đó truyện sẽ

thiếu tính thuyết phục, kém

hấp dẫn

? Em hãy chỉ ra sự việc nào thể

hiện mối thiện cảm của ngời

kể đối với ST và VH?

? Việc ST luôn chiến thắng có

ý nghĩa gì?

? Có thể để cho TT thắng ST

- Trả lời: Không, vì cốt truyện sẽ thiếu tính thuyết phục, không còn ý

thuyết

- Hình thành nhóm, thảo luận,

cử đại diện trình bày

- Các nhòm khác nhận xét, bổ sung

- ST có tài xây thành, đắp luỹ chống lụt

- Điều kiện kén rể

có lợi cho ST

- ST luôn chiến thắng

- Con ngời luôn luôn cố gắng chiến thắng thiên tai

Tinh

- Thời gian: Đời Hùng Vơng thứ 18

- Địa điểm: Đất Phong Châu

- Nguyên nhân: Sự ghen tuông dai dẳng của TT

- Diễn biến: Các trận đánh diễn ra hàng năm

- Kết quả: TT đều thua

đợc không?

? Có thể bỏ sự việc hàng năm

TT lại dâng nớc đánh ST đợc

không? Vì sao?

? Vây sự việc trong văn tự sự

phảI đợc trình bày ntn? Việc

sắp xếp các sự việc đó ra sao?

* GV chốt: Nh vậy các sự việc

trong văn tự sự phải đợc lựa

chọn, phải có ý nghĩa, phải thể

hiện đợc thái độ của ngời kể

với sự việc và nhân vật

* GV yêu cầu HS đọc ghi nhớ

ý 1

- Không, nh vậy con ngời đã chịu khuất phục thiên tai

- Không, vì truyện

sẽ không còn ý nghĩa phản ánh hiện tợng lũ lụt do thiên tai gây ra

- Phát biểu

- HS đọc ghi nhớ * Ghi nhớ 1 : (Sgk- 18)

E Củng cố – Tiết 9 - văn bản Dặn dò: ( 3 phut)

1 Củng cố:

- Sự việc trong văn tự sự đợc trình bày ntn?

- Vai trò của sự việc trong vă tự sự?

2 Dặn dò:

- Học bài

- Soạn trớc nội dung phần 3, làm bài tập ở phần luyện tập

Ngày soạn:11/ 9/ 2007 Ngày giảng:13/ 9/ 2007

Tuần 3

Bài 3 – Tiết 9 - văn bản Tiết 12: Sự việc và nhân vật trong văn tự

sự ( tiếp)