Đề Cương Môn Học Luật Hiến Pháp Nước Ngoài

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA HÀNH CHÍNH - NHÀ NƯỚC TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT VỀ BỘ MÁY NHÀ NƯỚCHệ đào tạo: Cử nhân luật Tên môn học: Luật hiến pháp nước ngoài Mã môn học: CNTC09

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

KHOA HÀNH CHÍNH - NHÀ NƯỚC

TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT VỀ BỘ MÁY NHÀ NƯỚC

HÀ NỘI - 2013

BẢNG TỪ VIẾT TẮT

GVC Giảng viên chínhKTĐG Kiểm tra đánh giáLVN Làm việc nhóm

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA HÀNH CHÍNH - NHÀ NƯỚC TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT VỀ BỘ MÁY NHÀ NƯỚC

Hệ đào tạo: Cử nhân luật

Tên môn học: Luật hiến pháp nước ngoài

Mã môn học: CNTC09

Số tín chỉ: 03

Loại môn học: Tự chọn

1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN

1.1 TS Tô Văn Hoà - GV, Trưởng Bộ môn

Trung tâm nghiên cứu pháp luật về bộ máy nhà nước

Phòng 306, nhà K3, Trường Đại học Luật Hà Nội

Số 87, Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội

Điện thoại: 04-37738328

2 MÔN HỌC TIÊN QUYẾT

- Lí luận nhà nước và pháp luật

- Luật hiến pháp Việt Nam

3 TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC

Luật hiến pháp nước ngoài là môn học cung cấp cho sinh viên kiếnthức cơ bản về các ngành luật hiến pháp điển hình trên thế giới Cụthể, môn học truyền đạt tới sinh viên những nội dung như: Các vấn

đề lí luận cơ bản về ngành luật hiến pháp và hiến pháp của các nướctrên thế giới, các hình thức chính thể và bộ máy nhà nước điển hìnhtrên thế giới, chế định quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, chế độbầu cử, tổ chức và hoạt động của cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp

và cơ chế bảo hiến ở các hệ thống hiến pháp điển hình trên thế giới.Môn học bao gồm 5 vấn đề lớn:

1 Những vấn đề lí luận về luật hiến pháp, hiến pháp và cơ chế bảo

vệ hiến pháp

2 Chính thể và các đảng phái chính trị trong đời sống xã hội ở các nước

3 Chế độ bầu cử và chế định quyền và nghĩa vụ cơ bản của côngdân trong hiến pháp của các nước

4 Nghị viện và nguyên thủ quốc gia ở các nước

5 Chính phủ và hệ thống toà án ở các nước

Môn học được thiết kế giảng dạy cho sinh viên ở hệ đào tạo cử nhânchính quy, sau khi sinh viên đã hoàn thành xong các môn học tiênquyết: Lí luận nhà nước và pháp luật, Luật hiến pháp Việt Nam

4 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA MÔN HỌC

Vấn đề 1 Những vấn đề lí luận về luật hiến pháp, hiến pháp và

cơ chế bảo vệ hiến pháp

1.1 Những vấn đề lí luận về ngành luật hiến pháp

1.1.1 Đối tượng điều chỉnh

1.1.2 Nguồn của ngành luật hiến pháp

1.2.2 Vị trí, vai trò, thủ tục thông qua, sửa đổi

1.2.3 Phân loại hiến pháp

1.3 Cơ chế bảo vệ hiến pháp

1.3.1 Nhu cầu bảo vệ hiến pháp

1.3.2 Tiêu chuẩn của cơ chế bảo vệ hiến pháp

1.3.3 Phân loại các mô hình cơ chế bảo vệ hiến pháp

Vấn đề 2 Chính thể và các đảng phái chính trị trong đời sống xã hội ở các nước

2.1 Chính thể

2.1.1 Khái niệm chính thể

2.1.2 Các hình thức chính thể phổ biến trên thế giới và mô hình tổchức bộ máy nhà nước tương ứng

2.2 Đảng phái chính trị trong đời sống xã hội ở các nước

2.2.1 Khái niệm đảng phái chính trị ở nước ngoài

2.2.2 Vai trò của các đảng phái trong tổ chức và hoạt động của bộmáy nhà nước

2.2.3 Phân loại các hệ thống đảng phái tư sản và vai trò của chúngtrong bầu cử

Vấn đề 3 Chế độ bầu cử và chế định quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong hiến pháp của các nước

3.1 Chế độ bầu cử

3.1.1 Khái niệm bầu cử và chế độ bầu cử

3.1.2 Các nguyên tắc bầu cử

3.1.3 Các giai đoạn bầu cử

3.1.4 Các phương pháp phân ghế đại biểu

3.2 Chế định quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong hiến phápcủa các nước

3.2.1 Khái niệm và vai trò của mối quan hệ cơ bản giữa nhà nước vàcông dân

3.2.2 Các nguyên tắc chung của chế định quyền và nghĩa vụ cơ bảncủa công dân trong hiến pháp của các nước

3.2.3 Phân loại các nhóm quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dântrong hiến pháp của các nước

3.2.4 Cơ chế bảo đảm quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân tronghiến pháp của các nước

Vấn đề 4 Nghị viện và nguyên thủ quốc gia ở các nước

4.1 Nghị viện ở các nước

4.1.1 Vị trí, vai trò của nghị viện trong bộ máy nhà nước

4.1.2 Chức năng, thẩm quyền của nghị viện

4.1.3 Cơ cấu của nghị viện

4.1.4 Quy chế làm việc và thủ tục làm luật

4.2 Nguyên thủ quốc gia ở các nước

4.2.1 Vị trí trong bộ máy nhà nước

5.2.5 Thẩm quyền của toà án ở các nước

5 MỤC TIÊU CHUNG CỦA MÔN HỌC

2 Có thể vận dụng những kiến thức được trang bị để phân tích, giảithích, đánh giá các sự kiện và các vấn đề chính trị, kinh tế, văn hoágiáo dục, khoa học, công nghệ mang tính thời sự, đặc biệt là về tổchức và hoạt động của các cơ quan nhà nước ở trung ương ở cácnước trên thế giới.

* Về kĩ năng

2 Có khả năng vận dụng những kiến thức đã học vào nghiên cứu cáckhoa học pháp lí chuyên ngành tiếp theo trong chương trình đào tạo

3 Có khả năng vận dụng những kiến thức đã học vào công việc thực tiễn

4 Hình thành kĩ năng tìm kiếm, thu thập, tổng hợp và xử lí thông tin

từ nhiều nguồn khác nhau liên quan đến nghiên cứu khoa học pháp

lí chuyên ngành một cách nghiêm túc và khoa học

5 Có khả năng phân tích, đánh giá các vấn đề lí luận và thực tiễn,đưa ra được các ý kiến cá nhân về các vấn đề trong lĩnh vực luậthiến pháp

* Về thái độ

1 Có ý thức đúng đắn, nghiêm túc và khoa học về bản chất của các

mô hình tổ chức bộ máy nhà nước trên thế giới Nhận thức mộtcách khách quan và mang tính xây dựng về các mô hình tổ chức

bộ máy nhà nước trên thế giới

2 Nhận thức được vai trò quan trọng của luật hiến pháp trong hệ

thống pháp luật các nước trên thế giới

3 Ý thức nghiên cứu nghiêm túc, khách quan, khoa học trong đánh

giá các vấn đề lí luận và thực tiễn liên quan đến nội dung của môn học

4 Có ý thức vận dụng kiến thức đã học trong việc nghiên cứu các

môn khoa học tiếp theo

5.2 Các mục tiêu khác

1 Phát triển kĩ năng cộng tác, LVN

2 Phát triển kĩ năng tư duy sáng tạo, khám phá tìm tòi

3 Trau dồi, phát triển năng lực đánh giá và tự đánh giá

4 Rèn kĩ năng bình luận, thuyết trình trước công chúng

4 Rèn kĩ năng lập kế hoạch, tổ chức, quản lí, điều khiển, theo dõikiểm tra hoạt động, LVN, lập mục tiêu, phân tích chương trình

6 MỤC TIÊU NHẬN THỨC CHI TIẾT

1A1 Nêu được

khái niệm chung

về đối tượng điều

chỉnh của ngành

luật hiến pháp của

các nước

1A2 Nêu được đặc

điểm chung về đối

1A4 Nêu được

khái niệm nguồn

của ngành luật hiến

pháp của các nước

1A5 Nêu được các

loại nguồn của

1B2 Phân tích

được đặc điểmcủa đối tượng

ngành luật hiếnpháp của cácnước

1B3 Phân tích

được đặc điểmchung trong

ngành luật hiếnpháp của cácnước

1B4 Lí giải

được vai trò củatừng loại nguồncủa ngành luậthiến pháp

1B5 Phân tích

được đặc điểmcủa các giaiđoạn phát triển

1C1 Phân biệt

được sự khác biệt

về đối tượng củangành luật hiếnpháp với đốitượng điều chỉnhcủa các ngànhluật khác Phântích được mốiliên hệ giữa đốitượng điều chỉnhcủa ngành luậthiến pháp và đốitượng điều chỉnhcủa các ngànhluật khác

1C2 Lí giải được

tại sao có một sốloại nguồn đặcbiệt trong luậthiến pháp ở một

số nước

1C3 Lí giải được

mối liên hệ giữacác giai đoạn pháttriển của ngànhluật hiến pháp ởcác nước và tìnhhình thế giới

1A7 Nêu được các

giai đoạn phát triển

của ngành luật hiến

1A9 Nêu được

khái niệm phổ biến

1B6 Phân tích

được khái niệmphổ biến về hiếnpháp trên thếgiới

1B7 Phân tích

được sự ra đờicủa hiến pháp

1B8 Phân tích

được các tiêuchí cơ chế bảohiến

1B9 Phân tích

được các môhình bảo vệ hiếnpháp trên thếgiới

1B10 Nhận

diện được một

số cơ chế bảo vệhiến pháp quyđịnh trong hiếnpháp một sốnước

trong từng giaiđoạn

1C4 So sánh,

liên hệ đượcnhững đặc điểmcủa ngành luậthiến pháp của cácnước qua các giaiđoạn phát triển

1C5 Phân biệt

được loại nguồnnào là nguồnquan trọng nhất

và phổ biến nhất

So sánh được vớicác loại nguồncủa luật hiến phápViệt Nam

1C6 Phân tích,

nhận xét được ưuđiểm, nhược điểmcủa các mô hìnhbảo vệ hiến pháptrên thế giới

dung, theo thủ tục,

theo thời gian

1A13 Nêu được

khái niệm cơ chế

bảo vệ hiến pháp

1A14 Nêu được các

tiêu chí của cơ chế

bảo vệ hiện pháp

1A15 Nêu được các

loại mô hình cơ chế

2B3 Phân loại

được các hệthống đảng pháichính trị ở cácnước tư sản

2B4 Phân tích

được các quyđịnh về đảngphái chính trị và

hệ thống chínhtrị trong một số

2C1 Phân tích và

nhận diện đượccác hình thứcchính thể thể hiệntrong một số bảnhiến pháp

2C2 Bình luận

được các ưuđiểm, nhược điểmcủa các hình thứcchính thể phổbiến trên thế giới

2C3 Liên hệ

được vai trò củacác cơ quan nhànước trong cáchình thức chínhthể với mức độnổi trội trong hoạtđộng của các cơ

nước trên thế giới.

3A3 Nêu được các

nguyên tắc xác

định kết quả bầu

cử trên thế giới

3A4 Nêu được

khái niệm mối

quan hệ cơ bản

giữa nhà nước và

công dân trên thế

giới

3A5 Nêu được

khái niệm quyền

và nghĩa vụ cơ bản

của công dân

3A6 Nêu được

khái niệm quyền

3B2 Phân tích

nguyên tắc bầu

cử phổ biến ởcác nước trênthế giới

3B3 Phân tích

được khái niệmmối quan hệ cơbản giữa nhànước và côngdân thể hiện quahiến pháp củacác nước

3B4 Phân tích

được khái niệmquyền và nghĩa

vụ cơ bản củacông dân

3C2 Bình luận

được vai trò củacác nguyên tắc bầu

cử phổ biến trênthế giới với việcbảo đảm cho sựcông bằng và dânchủ trong bầu cử

3C3 Bình luận

được vai trò củachế định quyền,nghĩa vụ cơ bảncủa công dân thểhiện qua quy địnhcủa hiến phápmột số nước

3C4 Nhận diện

và phân tích được

cơ chế bảo đảmquyền và nghĩa

vụ công dân trongmột số bản hiến

vụ cơ bản củacông dân tronghiến pháp củamột số nước.

3B7 Phân tích

được khái niệmbảo đảm thựcthi quyền vànghĩa vụ cơ bảncủa công dântrong hiến pháp

3B8 So sánh

được vai trò củaMặt trận Tổquốc Việt Namđược xác địnhtrong Hiến phápnăm 1980 vàHiến pháp năm1992

pháp

3C5 Liên hệ đối

chiếu và bìnhluận được sựtương đồng giữachế định quyền vànghĩa vụ cơ bảncủa công dân ởhiến pháp một sốnước và quyềncon người trongpháp luật quốc tế

3C6 So sánh được

chế định quyền vànghĩa vụ cơ bảncủa công dântrong Hiến phápViệt Nam và hiếnpháp một số nước

3C7 Áp dụng các

phương phápphân ghế đại biểu

để tiến hành phânghế đại biểu trongcác BT thực tiễn

viện trong bộ máy

nhà nước hiện đại

4C1 Liên hệ, bình

luận được vị trí,chức năng, vai tròcủa của nghị việntương ứng vớimột số mô hìnhchính thể phổ

quốc gia trong bộ

máy nhà nước hiện

đại trên thế giới

4A5 Nêu được các

4B3 Phân tích

được quy trìnhlàm việc và thủtục làm luật phổbiến ở một sốnước

4B4 Phân tích

được sự khácbiệt trong chếđịnh nguyên thủquốc gia trongcác mô hìnhchính thể phổbiến

4B5 Phân tích

được các cáchthức hình thànhnguyên thủ quốcgia

4B6 Liên hệ

được giữa cáccách thức hìnhthành nguyênthủ quốc gia vàhình thức chínhthể tương ứng

biến trên thế giới

4C3 So sánh được

sự khác biệt trongvai trò, chức năng,nhiệm vụ quyềnhạn của nghị việntrong các mô hìnhchính thể phổ biến

4C4 Phân tích,

phân loại đượcnguyên thủ quốcgia của một sốnước qua hiếnpháp của cácnước đó

4C5 So sánh

được sự khác biệttrong vai trò,chức năng, nhiệm

vụ, quyền hạn củanguyên thủ quốcgia trong các môhình chính thể phổbiến

4C6 So sánh

được các nội

dung về chế địnhnghị viện vànguyên thủ quốcgia của các nướcvới Việt Nam.

máy nhà nước hiện

đại trên thế giới

5A2 Nêu được

5B2 Phân tích

được chức năng,thẩm quyền phổbiến của chínhphủ

5B3 Phân tích

được các cáchthức hình thànhchính phủ phổbiến trên thếgiới

5B4 Phân tích

được sự khácbiệt trong chếđịnh chính phủ

ở các mô hìnhchính thể phổbiến

5B5 Phân tích

được cơ cấu tổ

5C1 Liên hệ,

bình luận được vịtrí, chức năng, vaitrò của chính phủtương ứng vớimột số mô hìnhchính thể phổbiến trên thế giới

5C2 Phân tích và

phân loại đượcchính phủ củamột số nước quahiến pháp của cácnước đó

5C3 So sánh

được sự khác biệttrong vai trò,chức năng, nhiệm

vụ quyền hạn củanghị viện trongcác mô hìnhchính thể phổbiến

5C4 Bình luận

được các ưuđiểm, nhược điểmcủa từng mô hình

5A9 Nêu và phân

loại được nhân sự

5B6 Phân tích

chung về tổchức và hoạtđộng của các hệthống toà ánphổ biến trênthế giới

5B7 Phân tích

và nhận xétđược về vai tròcủa các loạinhân sự trongtoà án

toà án

5C5 Lí giải được

sự hình thành củatừng mô hình hệthống toà án điểnhình

5C6 Nhận diện,

phân tích và xếploại được hệthống toà án củamột số nước quahiến pháp của cácnước đó

5C7 So sánh

được các nộidung chế địnhchính phủ và toà

án các nước vớiViệt Nam

A GIÁO TRÌNH

1 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình luật hiến pháp nước

ngoài, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2012

2 Khoa luật, Đại học quốc gia Hà Nội, Giáo trình luật hiến pháp

các nước tư bản, Nxb Đại học quốc gia, Hà Nội, 2001.

B TÀI LIỆU THAM KHẢO BẮT BUỘC

* Sách

1 Viện khoa học pháp lí, Thiết chế chính trị và bộ máy nhà nước

một số nước trên thế giới, Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2005

2 Thái Vĩnh Thắng, Nhà nước và pháp luật tư sản đương đại - Lí

luận và thực tiễn, Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2010.

3 Nguyễn Đăng Dung, Luật hiến pháp đối chiếu, Nxb Thành phố

Hồ Chí Minh, 2001

4 Vũ Hồng Anh, Tổ chức và hoạt động của Chính phủ một số

nước trên thế giới, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1997

5 Vũ Hồng Anh, Tổ chức và hoạt động của nghị viện ở một số

nước trên thế giới, Nxb Chính trị quốc gia, 2001.

6 Vũ Hồng Anh, Chế độ bầu cử của một số nước trên thế giới,

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1997

7 Tô Văn Hoà, Tính độc lập của toà án - Nghiên cứu pháp lí về

các khía cạnh lí luận, thực tiễn ở Đức, Mĩ, Pháp, Việt Nam và các kiến nghị đối với Việt Nam, Nxb Lao động, 2007.

8 Tô Văn Hoà (chủ biên), Cơ chế bảo hiến, Kỉ yếu hội thảo bảo

hiến, Nxb Lao động, 2009

9 Đào Trí Úc (chủ biên), Những vấn đề cơ bản của hiến pháp các

nước trên thế giới, Nxb Sự thật, 1992.

10 Nguyễn Hưng Vượng (dịch), Luận về Hiến pháp Hoa Kỳ, Nxb.

Như Nguyện, 1967

11 Lê Hồng Chương (dịch), Giới thiệu nền pháp lí Hoa Kỳ, Nxb.

Oceana Publications Inc., 1963.

12 Văn phòng Quốc hội, Tuyển tập hiến pháp một số nước trên thế

giới, Nxb Thống kê, 2009.

13 Văn phòng quốc hội, Thiết chế Nghị viện – Những khái niệm cơ

bản, Ấn phẩm của UNDP, Hà Nội, 2005.

* Văn bản quy phạm pháp luật

1 Tuyên ngôn toàn cầu về quyền con người (10/12/1948)

2 Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính trị

3 Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hoá

4 Các hiến pháp Việt Nam 1946, 1959, 1980, 1992; 1992 (sửa đổinăm 2001)

5 Hiến pháp Cộng hoà Tiệp Khắc, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1957

6 Hiến pháp nước cộng hoà dân chủ Đức, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1957

7 Hiến pháp của Liên bang cộng hoà XHCN Xô viết, Nxb Sự thật,

Hà Nội, 1957

8 Hiến pháp Hợp chủng quốc Hoa Kỳ

9 Hiến pháp hiện hành của Liên bang Nga

10 Hiến pháp hiện hành của Cộng hoà Pháp

11 Hiến pháp hiện hành của Cộng hoà nhân dân Trung Hoa

12 Hiến pháp hiện hành của Vương quốc Thái Lan

13 Hiến pháp hiện hành của Malaysia

14 Hiến pháp hiện hành của Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào

15 Hiến pháp hiện hành của Cộng hoà Singapore

16 Hiến pháp hiện hành của Cộng hoà Philippines

17 Hiến pháp hiện hành của Liên bang Úc

18 Hiến pháp hiện hành của Vương quốc Thụy Điển

19 Hiến pháp hiện hành của Vương quốc Nhật Bản

20 Hiến pháp hiện hành của Cộng hoà Liên bang Đức

21 Luật nghị viện hiện hành của Vương quốc Anh

C TÀI LIỆU THAM KHẢO LỰA CHỌN