ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC LUẬN VỀ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

Mục tiêu nhận thức: Sau khi kết thúc môn học, người học sẽ: - Hiểu được vấn đề phân loại nhà nước trên cơ sở hình thái kinh tế - xã hội vàcác cơ sở cụ thể để phân định các kiểu nhà nước

Trang 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM KHOA LUẬT HÀNH CHÍNH

BỘ MÔN LÝ LUẬN VỀ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC

LÝ LUẬN VỀ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

TP Hồ Chí Minh - 2009

Trang 2

1 Thông tin về giảng viên

1.1 Giảng viên của Tổ bộ môn

1 Tiến sỹ Đỗ Minh Khôi Đt: 39400989-182Email: dmkhoi@hcmulaw.edu.vn

2

Thạc sỹ Vũ Thị Bích Hường Đt:

Email: vtbhuong@hcmulaw.edu.vnlshuong@yahoo.com

3

Thạc sỹ Phạm Thị Ngọc Huyên Đt: 0908025463

Email: ptnhuyen@hcmulaw.edu.vnhuyenphamngoc@yahoo.com

6 Thạc sỹ Nguyễn Thị Ngọc Mai Đt: 0909371076Email: ntnmai@hcmulaw.edu.vn

7 Thạc sỹ Lê Thị Thanh Nhàn lttnhan@hcmulaw.edu.vn

8 Thạc Sỹ Trần Quang Trung tqtrung@hcmulaw.edu.vn

9 Giảng viên Đặng Thị Thu Trang Đt: 0937231255Email: dtttrang@hcmulaw.edu.vn

Trangdang52@yahoo.com

Trang 3

1.2 Văn phòng bộ môn Lý luận về nhà nước và pháp luật

- Văn phòng Khoa Luật hành chính

- Điện thoại:

- Giờ làm việc:

2 Thông tin chung về môn học

- Tên môn học: Lý luận về Nhà nước và Pháp luật

- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

• Nghe giảng lý thuyết: giờ tín chỉ

• Thảo luận: giờ tín chỉ

• Hoạt động theo nhóm: giờ tín chỉ

• Tự nghiên cứu: giờ tín chỉ

3 Mục tiêu chung của môn học

3.1 Mục tiêu nhận thức: Sau khi kết thúc môn học, người học sẽ:

- Hiểu được vấn đề phân loại nhà nước trên cơ sở hình thái kinh tế - xã hội vàcác cơ sở cụ thể để phân định các kiểu nhà nước và quy luật về sự thay thếcác kiểu nhà nước trong lịch sử;

- Hiểu được khái niệm chức năng nhà nước, phân loại chức năng nhà nước,phân biệt chức năng nhà nước với các hoạt động cụ thể của nhà nước vàchức năng của các cơ quan nhà nước, các phương pháp và hình thức thựchiện chức năng nhà nước và khái quát về chức năng của các nhà nước chủ

nô, phong kiến, tư sản

- Hiểu được khái niệm bộ máy nhà nước và các nguyên tắc chủ yếu chi phốiviệc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước; khái quát bộ máy nhà nướccủa các kiểu nhà nước chủ nô, phong kiến, tư sản

- Hiểu được cách thức tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước thông quahình thức nhà nước và chế độ chính trị; hiểu được những kiến thức chung về

Trang 4

- Hiểu được những vấn đề lý luận chung nhất về nhà nước xã hội chủ nghĩa từ

sự ra đời, bản chất, chức năng, bộ máy và hình thức nhà nước xã hội chủnghĩa

- Hiểu được các cách phân loại và đặc điểm cơ bản của các kiểu pháp luật nóichung và khái niệm, đặc điểm, các nguyên tắc cơ bản của pháp luật xã hộichủ nghĩa

- Hiểu được khái niệm, đặc điểm, cơ cấu của quy phạm pháp luật, các hìnhthức thể hiện của quy phạm pháp luật và một số cách thức xây dựng quyphạm pháp luật trên thực tế

- Hiểu được khái niệm hệ thống pháp luật, cấu trúc của hệ thống pháp luật, hệthống văn bản quy phạm pháp luật, các tiêu chuẩn đánh giá hệ thống phápluật và hoạt động hệ thống hóa pháp luật

- Hiểu được khái niệm, đặc điểm quan hệ pháp luật, thành phần của quan hệpháp luật và khái niệm, và các cách phân loại sự kiện pháp lý

- Hiểu được khái niệm, đặc điểm của các hình thức thực hiện pháp luật

- Hiểu được khái niệm, đặc điểm, cấu thành và phân loại của vi phạm phápluật khái niệm và đặc điểm, phân loại của trách nhiệm pháp lý

- Hiểu được khái niệm, cấu trúc, cách cách phân loại và vai trò của ý thứcpháp luật; Khái niệm, các yêu cầu cơ bản của pháp chế

- Chủ động trang bị những kiến thức lý luận về nhà nước và pháp luật làm cơ

sở cho những môn khoa học pháp lý khác và lý giải những hiện tượng nhànước và pháp luật

- Tích cực nâng cao trình độ nhận thức về nhà nước và pháp luật

- Có thái độ khách quan và khoa học trong nghiên cứu và trao đổi những vấn

đề về nhà nước và pháp luật

Trang 5

3.2 Các mục tiêu khác:

- Góp phần hoàn thiện kỹ năng thu thập và xử lý thông tin

- Góp phần hoàn thiện kỹ năng thuyết trình

- Góp phần phát triển kỹ năng cộng tác, làm việc nhóm

- Góp phần phát triển kỹ năng tư duy sáng tạo, hình thành phương phápnghiên cứu khoa học

- Góp phần trau dồi, phát triển kỹ năng phân tích, đánh giá

- Góp phần rèn kỹ năng lập kế hoạch, tổ chức, quản lý, theo dõi kiểm tra việcthực hiện chương trình học tập

4 Mục tiêu nhận thức chi tiết:

1A1 Nêu được một số

quan điểm điển hình,phi Mác-xít về nhànước

1B1 Phân tích được

nội dung của cácquan điểm phi Mác-xít về nguồn gốc củanhà nước

1C1 Đánh giá các

giá trị một số quanđiểm phi Mác-xít vềnguồn gốc của nhànước

1A2 Nêu được nội

dung cơ bản về nguồngốc nhà nước của quanđiểm Chủ nghĩa Mác-LêNin

những nội dung cơbản của quan điểmMác-LêNin về nguồngốc của nhà nước

1C2 So sánh và đánh

giá được quan điểmcủa Chủ nghĩa Mác-LêNin và quan điểmphi Mác-xít về nguồngốc của nhà nước

1A3 Nêu được đặc

trưng cơ sở kinh tế

-xã hội, quyền lực -xãhội và tổ chức quản lý

xã hội công xã nguyênthuỷ

1A4 Nêu được các

nguyên nhân dẫn đến

sự hình thành nhànước và cơ sở kinh tế -

xã hội cho sự tồn tạicủa nhà nước

các nguyên nhân dẫnđến sự hình thành nhànước; phân tích được

cơ sở kinh tế - xã hộicho sự tồn tại của nhànước

2B1 Nhận diện được

những biểu hiện của tính giai cấp của nhà nước trên thực tế

2C1 Đánh giá được

mức độ tác động quyết định của tính giai cấp đến nhà nước

Trang 6

dung tính xã hội của nhà nước

2B2 Xác định được

những biểu hiện của tính xã hội của nhà nước trên thực tế

mức độ tác động quyết định của tính

xã hội đối với nhà nước

dung mối quan hệ giữatính giai cấp và tính xãhội trong khái niệm bản chất của nhà nước

mối quan hệ giữa tínhgiai cấp và tính xã hộitrong bản chất của nhà nước trên thực tế

dung các đặc trưng cơ bản của nhà nước

nội dung cơ bản các đặc trưng của nhà nước

2A5 Trình bày được

nội dung các mối quan

hệ của nhà nước

2B5 Xác định được

những biểu hiện của các mối quan hệ của nhà nước

3

CHỨC NĂNG

CỦA NHÀ

NƯỚC

khái niệm chức năng,nhiệm vụ nhà nước

được các yếu tốkhách quan và chủquan quy định việcxác lập và thực hiệnchức năng, nhiệm vụnhà nước

khái niệm và các loạihình thức và phươngpháp thức hiện cácchức năng nhà nước

3B3 Cho ví dụ và

phân tích các loạihình thức và phươngpháp thực hiện chứcnăng nhà nước trênthực tế

khái niệm bộ máynhà nước, cách thức

tổ chức bộ máy vàthực hiện quyền lựcnhà nước

vai trò của bộ máynhà nước trong mốiquan hệ với chứcnăng và nhiệm vụnhà nước

4A2 Nêu được khái

niệm cơ quan nhànước và phân loại cơquan nhà nước

các dấu hiệu để nhậnbiết cơ quan nhànước khác

nguyên tắc tổ chức vàhoạt động bộ máy nhànước

Trang 7

dung các nguyên tắcphân quyền và tậpquyền

và thực hiện quyềnlực nhà nước

niệm, phân loại hìnhthức chính thể

5B1 Phân biệt sự

khác nhau giữa cáchình thức chính thể

mỗi loại hình thứcchính thể

niệm hình thức cấutrúc nhà nước

5B2 So sánh được

các hình thức cấu trúcnhà nước cơ bản

niệm chế độ chính trị,phân loại chế độ chínhtrị

5B3 Phân biệt được

6

NHÀ NƯỚC

XÃ HỘI CHỦ

NGHĨA

tiền đề cho sự xuấthiện của nhà nướcXHCN

6B1 Giải thích được

sự ra đời của nhànước xã hội chủnghĩa trong lịch sử

các đặc điểm thể hiệnbản chất của nhà nước

xã hội chủ nghĩa

6B2 Chỉ ra được xự

khác nhau giữa bảnchất nhà nước xã hộichủ nghĩa với bảnchất của các kiểu nhànước khác

6C1 Phân tích và

đánh giá được tính

nửa nhà nước của

nhà nước xã hội chủnghĩa

6A3 Trình bày các

nguyên tắc trong tổchức và hoạt động của

bộ máy nhà nước xãhội chủ nghĩa

7A1.Trình bày được

khái niệm của phápluật

nội dung tính, sự thểhiện của giai cấp củapháp luật

tại sao pháp luật cótính giai cấp

nội dung, sự thể hiệncủa tính xã hội củapháp luật

tại sao pháp luật cótính xã hội

Trang 8

dung cơ bản mối quan

hệ giữa pháp luật vớikinh tế

nội dung mối quan hệgiữa pháp luật với

kinh tế

hệ giữa pháp luật vớichính trị

nội dung mối quan hệgiữa pháp luật vớichính trị

hệ giữa pháp luật vớiNhà nước

nội dung mối quan hệgiữa pháp luật vớiNhà nước

sự tác động qua lạigiữa pháp luật vớiNhà nước

hệ giữa pháp luật vớicác quy phạm xã hộikhác

nội dung mối quan hệgiữa pháp luật với cácquy phạm xã hộikhác

sự tác động qua lạigiữa pháp luật với cácquy phạm xã hộikhác

thuộc tính quy phạmphổ biến của phápluật

7B7.Giải thích được

tại sao pháp luật cótính quy phạm phổbiến

thuộc tính xác địnhchặt chẽ về mặt hìnhthức của pháp luật

7B9.Giải thích được

tại sao pháp luật cótính được đảm bảothực hiện bằng nhànước

khái niệm tập quánpháp

những giá trị và hạnchế của tập quánpháp

khái niệm án lệ

những giá trị và hạnchế của án lệ

nội dung cơ bản hìnhthức nguồn văn bảnquy phạm pháp luậtcủa pháp luật

những giá trị và hạnchế của văn bản quyphạm pháp luật

những ưu điểm vàhạn chế của các hìnhthức nguồn của phápluật

Trang 9

những nội dung cơbản về bộ phận giảđịnh

yêu cầu, vai trò củagiả định trong quyphạm pháp luật

những nội dung cơbản về bộ phận quyđịnh

yêu cầu, vai trò củaquy định trong quyphạm pháp luật

những nội dung cơbản về bộ phận chế tài

yêu cầu, vai trò củachế tài trong quyphạm pháp luật

cách thức phân loạiquy phạm pháp luật

ý nghĩa của các cáchphân loại quy phạmpháp luật

cách thức thể hiện quyphạm pháp luật trongvăn bản quy phạmpháp luật

nội dung các cáchthức thể hiện quyphạm trong văn bảnquy phạm pháp luật

cách thức thiết kế theonội dung, hình thức vàkết cấu của quy phạmpháp luật

8B7 Nhận biết được

những cách thức thiết

kế theo nội dung,hình thức và kết cấuquy phạm trong thựctế

8C1 Xây dựng được

một quy phạm vớimột tình huống giảđịnh

9A2 Trình bày nội

dung, vị trí, vai trò củacác yếu tố trong hệthống cấu trúc phápluật

9B1 Phân tích mối

liên hệ giữa các yếu

tố trong hệ thống cấutrúc của pháp luật

9A3 Trình bày các

căn cứ để phân địnhcác ngành luật

9A4 Nêu các ngành

luật trong hệ thốngpháp luật Việt Nam

9A5 Trình bày khái

niệm hệ thống văn bảnquy phạm pháp luật

9B2 Phân tích mối

liên hệ về nội dung

và hiệu lực pháp lýgiữa các văn bản quyphạm pháp luật

về nội dung và hiệulực pháp lý giữa cácvăn bản quy phạmpháp luật qua một ví

dụ cụ thể

Trang 10

9A6 Trình bày vấn

đề về hiệu lực củavăn bản QPPL

9A7 Nêu tên các loại

văn bản và cơ quanban hành trong hệthống pháp luật ViệtNam

9C2 Nêu một ví dụ

cụ thể và dựa vào cáctiêu chí để đánh giámức độ hoàn thiệncủa hệ thống phápluật

niệm hệ thống hoápháp luật và các hìnhthức của hệ thống hoápháp luật

10

QUAN HỆ

PHÁP LUẬT

10A1 Nêu khái niệm

và đặc điểm của quan

10B3 Phân biệt chủ

thể pháp luật và chủthể quan hệ pháp luật;

các loại chủ thể quan

hệ pháp luật

10A4 Nêu khái niệm

và phân loại sự kiệnpháp lý

10B4 Phân biệt được

sự kiện pháp lý và sựkiện thực tế; phântích sự khác nhaugiữa sự biến pháp lý

và áp dụng pháp luật

khái niệm của cáchình thức thực hiệnpháp luật: tuân theopháp luật, thi hànhpháp luật, sử dụngpháp luật và áp dụngpháp luật

11C1 Đáng giá vai

trò của áp dụng phápluật với các hình thứcthực hiện pháp luậtkhác

Trang 11

trường hợp cần ápdụng pháp luật

các đặc điểm của ápdụng pháp luật

niệm và đặc điểm củavăn bản áp dụng phápluật

khái niệm và đặcđiểm của văn bản ápdụng pháp luật

giai đoạn của quá trình

áp dụng pháp luật

các giai đoạn của quátrình áp dụng phápluật

11C2 Đánh giá vai trò

của các giai đoạn ápdụng pháp luật

niệm và đặc điểm của

áp dụng pháp luậttương tự

khái niệm và đặcđiểm của áp dụngpháp luật tương tự

điều kiện để áp dụngpháp luật tương tự

các điều kiện để ápdụng pháp luật tươngtự

11A9 Nêu được cách

thức áp dụng pháp luậttương tự

cách thức áp dụngpháp luật tương tự

niệm và các yếu tố cấuthành vi phạm phápluật

12B2 Phân tích vai

trò của các yếu tố cấuthành vi phạm phápluật

niệm và các yếu tốmặt khách quan của

vi phạm pháp luật

12B3 Phân tích các

yếu tố trong mặtkhách quan của viphạm pháp luật

12C2 Nhận xét, đánh

giá vai trò của mặtkhách quan trong cấuthành vi phạm phápluật

niệm và các yếu tốtrong Mặt chủ quancủa vi phạm pháp luật

yếu tố trong mặt chủquan của vi phạmpháp luật

12C3 Đánh giá vai

trò của mặt chủ quancủa vi phạm phápluật, trong cấu thành

vi phạm pháp luật

Trang 12

niệm chủ thể, các loạichủ thể của vi phạmpháp luật

điều kiện xác địnhnăng lực trách nhiệmpháp lý của chủ thểVPPL

khái niệm khách thểcủa VPPL

vai trò của khách thểtrong cấu thànhVPPL

12A7 Trình bày căn

cứ phân loại VPPL,các loại VPPL

khái niệm và đặc điểmtrách nhiệm pháp lý

khái niệm và các đạcđiểm trách nhiệmpháp lý

12A9 Nêu căn cứ

phân loại trách nhiệmpháp lý

12B7 Phân biệt trách

nhiệm pháp lý vớichế tài và với cưỡngchế nhà nước

và thực hiện pháp luật

niệm và các nguyêntắc cơ bản của phápchế

và các nguyên tắc cơbản khái niệm phápchế

Trang 14

6 Tóm tắt nội dung môn học

Lý luận về nhà nước và pháp luật là một môn khoa học pháp lý cơ bản, nghiên cứumột cách toàn diện những vấn đề chung nhất, khái quát nhất, thuộc về bản chất và cótính quy luật của nhà nước và pháp luật Môn học gồm 13 nhóm vấn đề chính:

• Nguồn gốc ra đời của nhà nước

• Bản chất, đặc trưng và các mối liên hệ của nhà nước

• Chức năng của nhà nước

7 Nội dung chi tiết môn học

Chương 1: Nguồn gốc của Nhà nước

1.1 Các học thuyết tiêu biểu về nhà nước

1.1.1 Các học thuyết phi Mác-xít về nguồn gốc của Nhà nước

1.1.2 Quan điểm chủ nghĩa Mác-LêNin về nguồn gốc của nhà nước

1.2 Quá trình hình thành nhà nước theo quan điểm Mácxít

2.1.Chế độ Cộng sản nguyên thuỷ, tổ chức thị tộc bộ lạc và quyền lực xã hội 2.2 Sự tan rã của tổ chức thị tộc bộ lạc và sự xuất hiện Nhà nước

1.3 Điểm qua sự ra đời của một số nhà nước điển hình

Trang 15

Chương 2: Bản chất, đặc trưng và các mối liên hệ của Nhà nước

2.1 Bản chất nhà nước

2.1.1 Tính giai cấp nhà nước

2.1.2 Tính xã hội của nhà nước

2.1.3 Mối quan hệ giữa tính giai cấp và tính xã hội

2.2 Đặc trưng của nhà nước

2.2.1 Nhà nước có quyền lực công cộng đặc biệt tách rời khỏi xã hội 2.2.2Nhà nước có chủ quyền

2.2.3 Nhà nước phân chia lãnh thổ và quản lý cư dân theo lãnh thổ 2.2.4 Nhà nước ban hành và quản lý xã hội bằng pháp luật

2.2.5 Nhà nước thu thuế dưới dạng bắt buộc

2.3 Các mối liên hệ cơ bản của nhà nước

2.3.1 Nhà nước với kinh tế

2.3.2 Nhà nước với xã hội có giai cấp

2.3.3 Nhà nước với pháp luật

2.3.4 Nhà nước với chính trị

Chương 3: Chức năng của Nhà nước

3.1 Khái niệm chức năng của nhà nước

3.1.1 Khái niệm chức năng của nhà nước

3.1.2 Khái niệm nhiệm vụ của nhà nước

3.2 Phân loại chức năng nhà nước

3.2.1 Các căn cứ phân loại

3.2.2 Các cách phân loại cụ thể

3.3 Hình thức và phương pháp thực hiện chức năng của nhà nước

3.3.1 Hình thức thực hiện chức năng của nhà nước

3.3.2 Phương pháp thực hiện chức năng của nhà nước

Chương 4: Bộ máy Nhà nước

4.1 Khái niệm bộ máy nhà nước, cơ quan nhà nước

4.1.1 Khái niệm bộ máy nhà nước

4.1.2 Khái niệm cơ quan nhà nước

4.1.3 Các nguyên tắc

4.2 Phân loại cơ quan nhà nước

4.2.1 Các căn cứ phân loại

Trang 16

Chương 6: Nhà nước xã hội chủ nghĩa

6.1 Khái niệm kiểu nhà nước

6.1.1 Nội dung khái niệm kiểu nhà nước

6.1.2 Đặc trưng của sự thay thế các kiểu nhà nước trong lịch sử

6.2 Tính tất yếu và sự ra đời của nhà nước XHCN

6.2.1 Những tiền đề cho sự xuất hiện nhà nước xã hội chủ nghĩa 6.2.2 Sự xuất hiện các nhà nước xã hội chủ nghĩa trong lịch sử

6.3 Bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa

6.3.1 Tính giai cấp

6.3.2 Tính xã hội

6.4 Hình thức của Nhà nước xã hội chủ nghĩa

6.4.1 Hình thức chính thể của Nhà nước xã hội chủ nghĩa

6.4.2 Hình thức cấu trúc của Nhà nước xã hội chủ nghĩa

6.4.3 Chế độ chính trị của Nhà nước xã hội chủ nghĩa

6.4.4 Hình thức nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

6.5 Chức năng của nhà nước xã hội chủ nghĩa

6.5.1 Chức năng đối nội của nhà nước XHCN

6.5.2 Chức năng đối ngoại của nhà nước XHCN

6.6 Bộ máy nhà nước xã hội chủ nghĩa

Chương 7: Những vấn đề chung về pháp luật

7.1 Nguồn gốc của pháp luật

7.2 Bản chất và các mối liên hệ của pháp luật

7.2.1 Khái niệm bản chất của pháp luật

7.2.2 Các mối liên hệ của pháp luật với các hiện tượng xã hội khác

7.3 Thuộc tính của pháp luật

7.3.1 Tính quy phạm phổ biến (tính bắt buộc chung)

7.3.2 Tính xác định chặt chẽ về mặt hình thức

Trang 17

7.3.3 Tính được đảm bảo bằng Nhà nước

7.4 Chức năng của pháp luật

Chương 8: Quy phạm pháp luật

8.1 Khái niệm và đặc điểm của quy phạm pháp luật

8.3 Phân loại các quy phạm pháp luật

8.3.1 Căn cứ vào đối tượng điều chỉnh và phương pháp điều chỉnh

8.3.2 Căn cứ vào nội dung của quy phạm pháp luật

8.3.3 Căn cứ vào hình thức mệnh lệnh nêu trong quy phạm pháp luật

Chương 9: Hệ thống pháp luật

9.1 Khái niệm hệ thống pháp luật

9.2 Hệ thống cấu trúc bên trong của pháp luật

9.2.1 Khái niệm

9.2.2 Quy phạm pháp luật

9.2.3 Chế định luật

9.2.4 Ngành luật

9.3 Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật

9.3.1 Khái niệm hệ thống văn bản quy phạm pháp luật:

9.3.2 Các loại văn bản quy phạm pháp luật trong hệ thống văn bản pháp luật ở Việt Nam hiện nay

9.3.3 Phân loại văn bản quy phạm pháp luật

9.3.4 Hiệu lực của văn bản quy phạm pháp luật

9.3.5 Mối liên hệ giữa hệ thống cấu trúc của pháp luật và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật

9.4 Các ngành luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam

9.5 Các tiêu chuẩn để đánh giá mức độ hoàn thiện của hệ thống pháp luật

9.5.1 Tính toàn diện

9.5.2 Tính đồng bộ

9.5.3 Tính phù hợp

Trang 18

9.5.4 Trình độ kỹ thuật lập pháp

9.6 Hệ thống hoá pháp luật

9.6.2 Các hình thức hệ thống hoá pháp luật

Chương 10: Quan hệ pháp luật

10.1 Khái niệm và đặc điểm của quan hệ pháp luật

10.1.1 Khái niệm quan hệ pháp luật

10.1.2 Đặc điểm của quan hệ pháp luật

10.2 Thành phần của quan hệ pháp luật

10.2.1 Chủ thể

10.2.2 Nội dung của quan hệ pháp luật

10.2.3 Khách thể của quan hệ pháp luật

10.3 Sự kiện pháp lý

10.3.1 Khái niệm sự kiện pháp lý

10.3.2 Phân loại sự kiện pháp lý

Chương 11: Thực hiện pháp luật và áp dụng pháp luật

11.1 Khái niệm các hình thức thực hiện pháp luật

11.1.2 Các hình thức thực hiện pháp luật:

11.2 Áp dụng pháp luật - một hình thức thực hiện pháp luật đặc biệt

11.2.1 Các trường hợp cần áp dụng pháp luật

11.2.2 Đặc điểm của áp dụng pháp luật

11.2.3 Các giai đoạn của quá trình áp dụng pháp luật

11.2.4 Áp dụng pháp luật tương tự

Chương 12: Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý

12.1 Vi phạm pháp luật

12.1.1 Khái niệm và dấu hiệu của vi phạm pháp luật

12.1.2 Cấu thành của vi phạm pháp luật

12.1.3 Phân loại vi phạm pháp luật

12.2 Trách nhiệm pháp lý

12.2.1 Khái niệm, đặc điểm của trách nhiệm pháp lý

12.2.2 Phân loại trách nhiệm pháp lý

Chương 13: Ý thức pháp luật và pháp chế

13.1 Ý thức pháp luật

13.1.1 Khái niệm, đặc trưng của ý thức pháp luật

13.1.2 Cấu trúc của ý thức pháp luật

13.1.3 Chức năng của thức pháp luật

13.1.4 Phân loại ý thức phápluật

13.1.5 Mối quan hệ giữa ý thức pháp luật và pháp luật XHCN

13.1.6 Các biện pháp giáo dục, nâng cao ý thức pháp luật.

Trang 19

13.2 Pháp chế

13.2.1 Khái niệm pháp chế

13.2.2 Các yêu cầu cơ bản của pháp chế

8 Tài liệu học tập

8.1 Tài liệu chung

1.Tập bài giảng Lý luận về nhà nước, Trường Đại học Luật TPHCM

2.Trường Đại học Luật Hà nội, Giáo trình Lý luận về Nhà nước và Pháp luật, Nhà Xuấtbản Tư pháp năm 2004

3.Giáo trình Lý luận chung về Nhà nước và Pháp luật, Khoa luật Đại học Quốc gia HàNội – PGS.TS Hoàng Thị Kim Quế chủ biên, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà nộinăm 2005

4.Đào Trí Úc, Những vấn đề lý luận cơ bản về Nhà nước và Pháp Luật, NXB Chính TrịQuốc Gia, 1995

5.Bàn về khế ước xã hội, Jean- JacquesRousseau, xuất bản Tp.HCM-1992

6.Giáo trình Triết học Mác-Lênin, Bộ Giáo Dục và Đào Tạo NXB Chính Trị Quốc gia,

2004

7.Giáo trình Lịch sử Nhà nước và pháp luật thế giới, Trường Đại học Luật Hà Nội, NXBCông an Nhân Dân, 1997

8.Giáo trình Luật Hiến pháp Việt Nam, Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, 1999

9.Các tạp chí chuyên ngành: Nhà nước pháp luật; Luật học; Khoa học pháp lý; nghiêncứu luật pháp… và tài liệu do giáo viên giới thiệu

8.2 Tài liệu theo nội dung

Nội dung 1: Nguồn gốc của nhà nước

1 Ănghen - “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và Nhà nước”

2 Nhà Nước và Cách Mạng, V.I Lênin – Nhà xuất bản chính trị quốc gia, 2004

3 Robert Lowie, Luận bàn về xã hội học nguyên thuỷ, NXB ĐHQG Hà Nội, 2001

4 TS Lê Trọng Ân, Tìm hiểu tác phẩm Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu vàcủa Nhà nước, NXB CTQG, Hà Nội 2004

Nội dung 2: Bản chất của nhà nước

Lê-nin toàn tập – tập 33

Tuyển tập Mác – Ăng gen – tập 6

Báo cáo Ngân hàng thế giới 1997

Dân chủ kinh tế thị trường và Phát triển từ góc nhìn Châu A

Nội dung 3: Chức năng của nhà nước

1 Chức năng kinh tế của nhà nước lý luận và thực tiễn ở Việt Nam hiện nay Ts TrầnThái Dương NXB Công An Nhân dân năm 2003

2 Nhà nước đang trong thế giới chuyển đổi Ngân hàng thế giới năm 1997

3 Tiến đến xây dựng một nhà nước với vai trò là người hoạch định chiến lược, người bảođảm cho lợi ích chung Diễn đàn kinh tế - tài chính Việt – Pháp năm 2000

4 Về vai trò và chức năng của nhà nước Ts Nguyễn Thị Hồi Tạp chí nhà nước và phápluật số 11 năm 2004

5 Sự thay đổi chức năng xã hội của nhà nước CHXHCN Việt Nam trong quá trìnhchuyển sang kinh tế thị trường Lê Thu Hằng Tạp chí nhà nước và pháp luật số 8năm 2002

Nội dung 4: Bộ máy nhà nước

1 Đổi mới hoàn thiện bộ máy nhà nước trong giai đoạn hiện nay PGS.TS Bùi XuânĐức NXB Tư Pháp năm 2004

Trang 20

2 Nguyễn Thị Hồi, Tư tưởng phân chia quyền lực nhà nước và kinh nghiệm ở một sốnước trên thế giới, Nhà xuất bản Tư pháp năm 2005.

3 Tinh thần pháp luật của Montesquieu (tác giả Thanh Đạm trích dịch)

4 Những luận cứ khoa học của việc hoàn thiện bộ máy nhà nước CHXCH Việt Namtrong thời kỳ CNH, HĐH đất nước GS TS Đào Trí Úc Tạp chí nhà nước và phápluật số 11 năm 2001

5 Tổ chức bộ máy quyền lực nhà nước trong giai đoạn xây dựng nhà nước phápp quyền

ở Việt Nam TS Lê cảm Tạp chí nhà nước và pháp luật số 1 năm 2001

Nội dung 5: Hình thức nhà nước

1 Cao Văn Liên, Tìm hiểu các nước và các hình thức nhà nước trên thế giới, NXB Thanh

Nội dung 6: Nhà nước xã hội chủ nghĩa

1.GS.TS Nguyễn Duy Qúy, Những vấn đề lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đilên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà nội, 1998

2.Viện Khoa học xã hội Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Thông tin những vấn

đề lý luận, số 1 năm 2000 Chuyên đề: Một số vấn đề trước mắt của chủ nghĩa xã hộiđương đại (Ban nghiên cứu, giảng dạy chủ nghĩa xã hội khoa học Trường Đảng Trungương Đảng cộng sản Trung Quốc

3.Thời cơ vàng của chúng ta

4.Tranh luận để đồng thuận

5.Hệ thống xã hội chủ nghĩa

Nội dung 7: Những vấn đề chung về pháp luật

1 Giáo trình Lý luận Nhà nước và Pháp luật – Trường đại học Luật Hà Nội năm 2003,

NXB CAND, trang 375 – 392

2 Quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và Pháp luật –

Trần Nghị - Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 12 năm 2003, trang 3 - 13.

3 Vai trò của Luật tục Tây nguyên trong việc bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc và thực

hiện dân chủ cơ sở – Phan Đăng Nhật - Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 4 năm

2003, trang 10

4 Vai trò của xã hội học lập pháp trong giai đoạn hịên nay ở nước ta – Đào Trí Úc - Tạp

chí Nhà nước và Pháp luật, số 1 năm 2003, trang 8

5 Lợi ích trong lý luận và xã hội học pháp luật – Võ Khánh Vinh - Tạp chí Nhà nước và

Pháp luật, số 6 năm 2002, trang 3

6 Pháp luật cứu trợ xã hội Việt Nam qua các thời kỳ từ 1945 đến nay – Vũ Đình Nam

-Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 10 năm 2002, trang 36

Định dạng
Số trang	41
Dung lượng	457,5 KB