Đề Cương Môn Học Giáo Dục Học

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC: GIÁO DỤC HỌC Đại học Quốc gia Hà Nội THÔNG TIN CHUNG VỀ MÔN HỌC Khóa đào tạo: Cử nhân sư phạm ngoại ngữ Tên môn học: Giáo dục học Số tín chỉ: 3 Các môn học tiên quyết

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC: GIÁO DỤC HỌC

Đại học Quốc gia Hà Nội

THÔNG TIN CHUNG VỀ MÔN HỌC

Khóa đào tạo: Cử nhân sư phạm ngoại ngữ

Tên môn học: Giáo dục học

Số tín chỉ: 3

Các môn học tiên quyết: Tâm lý học

Các môn học kế tiếp: Quản lý hành chính Nhà nước - Quản lý giáo dục và đào tạo

Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

+ Nghe giảng lý thuyết:

+ Làm bài tập trên lớp:

+ Thảo luận:

+ Thực hành, thực tập:

+ Hoạt động nhóm:

+ Tự học:

THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN

Địa chỉ: Phòng 506 – A1, Đại học Ngoại ngữ, ĐH QG HN

STT Họ và tên Chức danh, học hàm, học vị Điện thoại, email

ntthang1010@gmail.com

dangvancuc@gmail.com

ngocgd59@yahoo.com.vn

4 Nguyễn Thị Phương Hoa PGS TS – GVC 0912 238 484

nthiphuonghoa@yahoo.com

nhungle1968@yahoo.com

MỤC TIÊU VÀ CHUẨN ĐÀU RA CỦA MÔN HỌC

MỤC TIÊU CHUNG:

Môn Giáo dục học có nhiệm vụ trang bị cho sinh viên sư phạm những hiểu biết về quá trình giáo dục học sinh, giúp sinh viên bước đầu hình thành và rèn luyện năng lực thực hành nghề (năng lực dạy học và năng lực giáo dục) Bên cạnh đó, quá trình dạy và học môn Giáo dục học còn góp phần giúp sinh viên hình thành được thái độ nghiêm túc với nghề sư phạm và cao hơn nữa là hình thành tình cảm tâm huyết với nghề và đạo đức nghề

CHUẨN ĐẦU RA MÔN HỌC:

Kết thúc môn học, sinh viên đáp ứng được những chuẩn sau:

1 Về kiến thức:

a Có hiểu biết cơ bản về GDH: đối tượng, NV, PPNC, các khái niệm, phạm trù cơ bản; các MĐGD Việt nam

b Nắm được bức tranh tổng quan về lịch sử phát triển các tư tưởng GD cũng như xu thế phát triển GD trong thế kỷ 21

c Nắm được các lý thuyết học tập và các mô hình DH

d Nhận thức rõ vai trò của lý luận dạy học và lý luận giáo dục trong đào tạo GV;

e Hiểu rõ đối tượng, nhịêm vụ, bản chất, cấu trúc, động lực, logic của quá trình dạy học và quá trình giáo dục;

f Hiểu và phân tích được cách thức thực hiện các nguyên tắc dạy học, giáo dục, các ưu nhược điểm cũng như cách thức vận dụng của các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, giáo dục

g Hiểu và phân tích được yêu cầu, nhiệm vụ của người GV và GV chủ nhiệm lớp

2 Về kĩ năng

a Có khả năng lựa chọn và vận dụng các nguyên tắc, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phù hợp với mục tiêu và nội dung dạy học, các hình thức kiểm tra đánh giá

b Có khả năng lựa chọn và áp dụng linh hoạt các nguyên tắc và phương pháp giáo dục phù hợp với đặc điểm đối tượng giáo dục cũng như các tình huống giáo dục cụ thể

c Có năng lực xử lý các tình huống trong dạy học và giáo dục

d Bước đầu hình thành và phát triển kĩ năng nghiên cứu các vấn đề thuộc lĩnh vực dạy học

và giáo dục

e Bên cạnh đó rèn luyện các kỹ năng mềm: KN làm việc nhóm, KN giao tiếp, KN quản lý

và lãnh đạo…

3 Về thái độ

a Hình thành tình yêu nghề sư phạm cũng như rèn luyện các phẩm chất nhân cách của nhà giáo;

b Bồi dưỡng hứng thú học tập và nghiên cứu các vấn đề thuộc lĩnh vực dạy học và giáo dục

NỘI DUNG MÔN HỌC

Chương trình môn GDH cung cấp cho sinh viên hệ sư phạm những hiểu biết cơ bản về Giáo dục học; các kĩ năng cơ bản, cần thiết của nghề sư phạm: kĩ năng dạy học và kĩ năng giáo dục để có thể tiến hành tốt HĐ dạy học và GD sau này Cùng với TLH, GDH góp phần tạo nên nền tảng văn hóa sư phạm cho sinh viên sư phạm Nội dung môn GDH bao gồm: Các vấn đề khái quát chung về GDH với tư cách là một KH; Mục đích, mục tiêu GD, các nhiệm vụ và các con đường GD; Lịch sử phát triển các tư tưởng GD và các xu thế phát triển GD trong thế kỷ 21; Những vấn đề lý luận và thực tiễn cơ bản về công tác dạy học nói chung ở nhà trường phổ thông

(Lý luận dạy học đại cương) và những vấn đề lý luận và thực tiễn cơ bản về công tác giáo dục phẩm chất nhân cách cho học sinh phổ thông (Lý luận giáo dục)

NỘI DUNG CHI TIẾT MÔN HỌC

Chuyên đề 1: Những vấn đề cơ bản của Giáo dục học

1 Giáo dục là một hiện tượng xã biệt đặc biệt

1.1 Sự nảy sinh và phát triển của giáo dục

1.2 Các chức năng xã hội của giáo dục

1.3 Tính qui định của xã hội đối với giáo dục

2 Giáo dục học là một khoa học

2.1 Sự ra đời của giáo dục như là một khoa học độc lập

2.2 Giáo dục học và hệ thống các khoa học giáo dục

2.3 Giáo dục học và các khoa học có liên quan

2.4 Một số khái niệm cơ bản của Giáo dục học

3 Đối tượng, nhiệm vụ và các phương pháp nghiên cứu của Giáo dục học

3.1 Đối tượng nghiên cứu của Giáo dục học

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu của Giáo dục học

3.3 Các phương pháp nghiên cứu Giáo dục học

3.4 Cấu trúc quá trình nghiên cứu các vấn đề Giáo dục học

4 Xu thế phát triển hiện nay của giáo dục học và giáo dục ngoại ngữ ở Việt Nam

Chuyên đề 2: Mục đích, mục tiêu giáo dục, các nhiệm vụ và các con đường giáo dục

1 Mục đích giáo dục, mục tiêu giáo dục

1.1 Mục đích giáo dục

1.2 Mục tiêu giáo dục

1.3 Phân biệt mục đích, mục tiêu giáo dục

2 Phân loại mục đích giáo dục

2.1 Mục đích giáo dục ở cấp độ xã hội

2.2 Mục đích giáo dục ở cấp độ nhà trường

2.3 Mục đích giáo dục ở cấp độ chuyên biệt

3 Mục đích giáo dục Việt Nam, mục tiêu giáo dục Việt Nam đến năm 2020

3.1 Mục đích giáo dục Việt Nam

3.2 Mục tiêu giáo dục đến năm 2020

4 Kỹ thuật xây dựng mục tiêu bài học, vận dụng XD mục tiêu bài học ngoại ngữ

4.1 Kỹ thuật xây dựng mục tiêu bài học

4.2 Xây dựng mục tiêu bài học ngoại ngữ

5 Nhiệm vụ giáo dục của nhà trường phổ thông Việt Nam

5.1 Hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam

5.2 Nhiệm vụ giáo dục của nhà trường phổ thông Việt Nam

6 Khái quát về các con đường giáo dục

6.1 Con đường dạy học

6.2 Con đường hoạt động lao động

6.3 Con đường hoạt động xã hội

6.4 Con đường hoạt động tập thể

6.5 Con đường vui chơi

Chuyên đề 3: Lịch sử phát triển các tư tưởng GD và các xu thế phát triển GD trong thế kỉ 21 Nhũng vấn đề vận dụng trong giáo dục ngoại ngữ ở Việt nam

1 Lịch sử phát triển các tư tưởng GD

1.1 Khổng Tử

1.2 Cômenxki

1.3 Rútxô

1.4 Mác-Angghen-Lênin

1.5 Hồ Chí Minh

2 Các xu thế phát triển giáo dục trong thế kỉ 21

1 1 GD thế kỉ 21 là một nền giáo dục suốt đời, mang tính đại chúng và xã hội hóa mạnh mẽ, hướng vào xã hội học tập

1.2 GD- Sự nghiệp quốc gia hàng đầu trong một XH đang thay đổi nhanh Chất lượng giáo dục hướng vào “phát triển người”, “phát triển nguồn nhân lực”, hình thành những năng lực cơ bản mà thời đại mới đòi hỏi

1.3 Sứ mạng mới của người thầy, quan hệ mới về dạy học

1.4 Yêu cầu đổi mới mạnh mẽ về quản lí giáo dục đòi hỏi một văn hóa đánh giá, văn hóa điều hành,

tự quản, tự chịu trách nhiệm

1.5 Áp dụng sáng tạo và rộng rãi công nghệ thông tin - Một hướng canh tân GD rất hiệu quả

Chuyên đề 4: Những vấn đề cơ bản của Lí luận dạy học

1 Dạy học và ý nghĩa của nó

1.1 Dạy học là gì?

1.2 Ý nghĩa của dạy học

2 Cấu trúc, bản chất, các qui luật của quá trình dạy học

2.1 Cấu trúc của quá trình DH

2.2 Bản chất của quá trình DH

2.3 Các qui luật của quá trình DH

3 Các nhiệm vụ dạy học và nhiệm vụ dạy học ngoại ngữ

3.1 Các căn cứ xác định các nhiệm vụ DH

3.2 Các nhiệm vụ dạy học và nhiệm vụ dạy học ngoại ngữ

3.3 Mối quan hệ giữa các nhiệm vụ DH

4 Động lực và logic của quá trình DH

4.1 Những mâu thuẫn bên trong

4.2 Những mâu thuẫn bên ngoài

4.3 Điều kiện để mâu thuẫn trở thành hiện thực

4.4 Logic của quá trình dạy học

5 Các nguyên tắc dạy học và vận dụng trong dạy học ngoại ngữ

5.1 Nguyên tắc thống nhất giữa tính khoa học và tính giáo trong DH

5.2 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn

5.3 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính vững chắc của tri thức, KN, KX và tính mềm dẻo của tư duy

5.4 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa cái cụ thể và các trừu tượng

5.5 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất sự thống nhất giữa tính vừa sức chung và sức vừa tính riêng

5.6 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa vai trò chủ đạo của người dạy và vai trò tự giác, tích cực, độc lập của HS

6 Nội dung dạy học và nội dung dạy học ngoại ngữ

6.1. Khái niệm về nội dung dạy học

6.2 Cơ sở để lựa chọn, xây dựng nội dung dạy học

6.3 Các bộ phận hợp thành của nội dung dạy học, dạy học ngoại ngữ

6.3.1 Hệ thống kiến thức lý thuyết toàn diện về khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và nhân

văn, kỹ thuật, nghệ thuật, ngôn ngữ…

6.3.2 Hệ thống tri thức văn hóa về các mối quan hệ trong cuộc sống XH

6.3.3 Hệ thống tri thức về phương pháp (PP) nhận thức, PP hoạt động

6.3.4 Hệ thống kỹ năng, kỹ xảo theo chương trình các môn học

6.4 Kế hoạch dạy học, chương trình môn học và sách giáo khoa

6.4.1 Kế hoạch dạy học

6.4.2 Chương trình môn học

6.4.3 Sách giáo khoa

7 Các phương pháp, phương tiện dạy học và việc lựa chọn các PP, PT trong DH ngoại ngữ

7.1. Khái niệm phương pháp

7.2. Khái niệm phương pháp dạy học

7.3. Vai trò của phương pháp dạy học

7.4. Hệ thống các phương pháp dạy học (truyền thống)

7.4.1. Nhóm phương pháp dạy học sử dụng ngôn ngữ

• Phương pháp thuyết trình

• Phương pháp hỏi đáp

• Phương pháp hướng dẫn HS sử dụng sách giáo khoa và tài liệu tham khảo

7.4.2. Nhóm các phương pháp dạy học trực quan

• Phương pháp trình bày trực quan

• Phương pháp quan sát

7.4.3. Nhóm các phương pháp dạy học thực tiễn

• Phương pháp luyện tập

• Phương pháp ôn tập

• Phương pháp làm thí nghiệm

7.4.4. Nhóm các PP kiểm tra, đánh giá mức độ nắm tri thức, KN, KX của HS

• Ý nghĩa của việc kiểm tra, đánh giá mức độ nắm tri thức, KN, KX của HS

• Những yêu cầu cơ bản của kiểm tra, đánh giá mức độ nắm tri thức, KN, KX

• Các phương pháp kiểm tra

• Đánh giá và qui trình đánh giá

7.5. Phương tiện dạy học và sự lựa chọn, vận dụng các PP và PT trong dạy học NN

8 Các hình thức tổ chức dạy học và các hình thức tổ chức DH ngoại ngữ

8.1 Khái niệm chung

8.2 Hệ thống các hình thức tổ chức dạy học

+ Hình thức lên lớp + Tự học

+ Tham quan + Thảo luận + Hoạt động ngoại khóa + Giúp đỡ riêng

Chuyên đề 5: Các lý thuyết học tập và các mô hình, xu thế dạy học hiện đại với việc phát huy tính tích cực của học sinh Vận dụng trong dạy học ngoại ngữ

1 Các lý thuyết học tập và các mô hình dạy học

1.1 Thuyết lien tưởng và mô hình DH thông báo

1.2 Thuyết hành vi và các mô hình DH điều khển hành vi

1.3 Thuyết kiến tạo nhận thức và mô hình DH hành động HT khám phá

1.4 Các mô hình DH dựa trên lý thuyết hoạt động TL

2 Lý luận về tính tích cực và tính tích cực nhận thức

2.1. Tính tích cực

2.2. Tính tích cực nhận thức

3 Các phương hướng phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh (HS)

3.1 Hoàn thiện nội dung dạy học

3.2 Hoàn thiện phương pháp và phương tiện dạy học

4 Một số phương pháp và kỹ thuật dạy học giúp phát huy tính tích cực nhận thức của HS, vận dụng trong dạy học ngoại ngữ

4.1 Phương pháp nghiên cứu tình huống

4.2 Phương pháp project

4.3 Phương pháp học thông qua thực hành dạy

4.4 Phương pháp làm việc hợp tác

4.5 Kỹ thuật công não/ Lược đồ tư duy/ KT khăn trải bàn/ Dạy học góc/…

Chuyên đề 6: Những vấn đề cơ bản của Lý luận giáo dục

1 Khái niệm, bản chất, cấu trúc và các đặc điểm của quá trình giáo dục

1.1. Khái niệm quá trình giáo dục

1.2. Bản chất của quá trình giáo dục

1.3. Cấu trúc của quá trình giáo dục

1.4. Các đặc điểm của quá trình giáo dục

2 Các qui luật của quá trình giáo dục

2.1. Quá trình giáo dục thống nhất biện chứng với môi trường kinh tế - xã hội;

2.2 Hiệu quả quá trình giáo dục phụ thuộc vào việc tổ chức hợp lí những hoạt động có ích cho XH

và qua giao lưu của người được giáo dục;

2.3 Tác động sư phạm của nhà GD và hoạt động tự giác, tích cực của người được GD thống nhất

với nhau, ảnh hưởng qua lại với nhau;

2.4 Các tác động GD có tính toàn vẹn đối với các mặt nhận thức (lí trí), tình cảm (động cơ), và kĩ

năng hành động (hành vi) của người được giáo dục;

2.5. Mục đích GD, nội dung GD và phương pháp GD thống nhất biện chứng với nhau;

2.6 Quá trình giáo dục và quá trình dạy học thống nhất biện chứng với nhau

3 Động lực và logic của quá trình giáo dục

3.1 Động lực của quá trình giáo dục

3.2 Logic của quá trình giáo dục

4 Các nguyên tắc giáo dục

4.1. Khái niệm nguyên tắc giáo dục

4.2. Hệ thống các nguyên tắc giáo dục

4.2.1. Nguyên tắc tính mục đích trong mọi hoạt động giáo dục

4.2.2. Nguyên tắc gắn giáo dục với cuộc sống, với lao động

4.2.3. Nguyên tắc thống nhất giữa giáo dục ý thức với hành vi

4.2.4. Nguyên tắc đảm bảo giáo dục trong tập thể và bằng tập thể

4.2.5 Nguyên tắc đảm bảo thống nhất giữa tôn trọng nhân cách và yêu cầu hợp lý đối với

học sinh

4.2.6 Nguyên tắc đảm bảo mối quan hệ thống nhất biện chứng giữa hoạt động chủ đạo của

nhà GD với việc phát huy tính chủ động, tích cực và sáng tạo của đối tượng GD

4.2.7. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống, tính kế tiếp và tính liên tục của quá trình GD

4.2.8. Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa nhà trường, gia đình và xã hội

4.2.9. Nguyên tắc đảm bảo tính vừa sức và tính cá biệt trong quá trình giáo dục

4.2.10. Nguyên tắc đảm bảo phát huy ưu điểm, khắc phục nhược điểm

5 Các phương pháp giáo dục

5.1. Khái niệm phương pháp giáo dục

5.2. Hệ thống các phương pháp giáo dục

5.2.1. Nhóm các PP hình thành ý thức cá nhân (hay nhóm phương pháp thuyết phục)

5.2.2. Nhóm các phương pháp tổ chức hoạt động và hình thành kinh nghiệm ứng xử

5.2.3. Nhóm các phương pháp kích thích hoạt động và điều chỉnh hành vi ứng xử

Chuyên đề 7: Người giáo viên và việc xây dựng tập thể học sinh

1 Người giáo viên

1.1 Vị trí, chức năng của người GV trong XH và trong nhà trường

1.2 Những đặc điểm của lao động sư phạm

1.3 Những yêu cầu đối với nhân cách người GV

1.4 Quan hệ thầy trò

2 Người giáo viên chủ nhiệm

2.1 Vị trí, chức năng của GV chủ nhiệm lớp

2.2 Nội dung và PP công tác của GV chủ nhiệm l ớp

2.3 Việc lập kế hoạch công tác của GV chủ nhiệm lớp

3 Người giáo viên chủ nhiệm với việc xây dựng tập thể học sinh

3.1 Đặc trưng và chức năng của tập thể học sinh

3.2 Quá trình phát triển của một tập thể HS

3.3 Những con đường và những phương tiện xây dựng tập thể học sinh

Giáo viên nói chuyện về tác phẩm BÀI CA SƯ PHẠM

HỌC LIỆU

1 Học liệu bắt buộc

1.1. Đặng Vũ Hoạt-Hà Thị Đức (1995), Giáo dục học đại cương 1, NXB GD

1.2. Hà Thế Ngữ-Đặng Vũ Hoạt, Giáo dục học T1, T2 NXB Giáo dục, 1987

1.3. Nguyễn Ngọc Quang, Lý luận dạy học đại cương, T1&2, Trường CBQLGDTW, 1989

1.4. Nguyễn Sinh Huy và các tác giả (1995), Giáo dục học đại cương 2, NXB GD, 1999

1.5 Phan Trọng Ngọ, Dạy học và phương pháp dạy học trong nhà trường, NXB ĐHSP,

2006

1.6. Trần Thị Tuyết Oanh (2005) Giáo dục hoc tập 1, 2 NXB ĐHSP

2 Học liệu tham khảo

2.1. Đỗ Ngọc Đạt, Tiếp cận hiện đại hoạt động dạy học, NXB Đại học, 1987

2.2. Hoàng Đức Nhuận, Nhà trường hiện đại trên thế giới, HN 1995

2.3. Lê Nguyên Long, Thử đi tìm những phương pháp dạy học hiệu quả, NXB GD, 1998

2.4. Lecne, I.Ia, Dạy học nêu vấn đề, NXB Giáo dục, 1977

2.5 Nguyễn Kỳ, Phương pháp giáo dục tích cực lấy người học làm trung tâm, NXB Giáo

dục, 1995

2.6. Nguyễn Cảnh Toàn, Quá trình dạy-Tự học, NXB Giáo dục, 1998

2.7 Nguyễn Ngọc Bảo, Nguyễn Đình Chỉnh, Thực hành giáo dục học, NXB Giáo dục,

1989

2.8 Nguyễn Ngọc Bảo, Phát triển tính tích cực, tính tự lực của học sinh trong quá trình dạy

học Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên chu kỳ hè 1993-1996 cho giáo viên THPT, Bộ

GD&ĐT Vụ Giáo viên, Hà nội 1995

2.9. Okôn, V (1976), Những cơ sở của dạy học nêu vấn đề, NXB Giáo dục, 1976

2.10 Vũ Văn Tảo-Trần Văn Hà, dạy học giải quyết vấn đề, một hướng đổi mới trong công

tác giáo dục, đào tạo, huấn luyện, Trường CBQLGD TW, 1996

2.11 Raja Roy Singh, Nền giáo dục của thế kỷ thứ 21 Những triển vọng của Châu Á Thái

bình dương, UNESCO, 1994

2.12 Vũ Văn Tảo – Các xu thế phát triển giáo dục trong thế kỉ 21

2.13 Thái Duy Tuyên, Những vấn đề cơ bản Giáo dục học hiện đại, NXB Giáo dục, 1998 2.14 Phạm Viết Vượng, Phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục, NXB ĐHQGHN,

1996

2.15 Lưu Xuân Mới, Phương pháp luận nghiên cứu khoa học giáo dục, NXB Giáo dục,

HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC MÔN HỌC

Môn Giáo dục học được thực hiện dưới các hình thức tổ chức như sau:

Chuyên đề 1, 3, 4, 6 và 7 do giáo viên trình bày

Chuyên đề 2 và 5 do các nhóm chuẩn bị (các nhóm SV nhận đề tài từ đầu học kì) và lên thuyết trình

Tổng số giờ thực dạy cho môn này là 45 tiết trên lớp và được phân bố cho từng chuyên đề như sau:

Nội dung

Hình thức tổ chức dạy học môn học

Tổng

hành

Tự học,

tự NC

Lý thuyết Bài tập Thảo luận

CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI MÔN HỌC

Đánh giá chuyên cần

o Sinh viên không được phép vào lớp học nếu vào lớp muộn quá 10 phút

o Sinh viên không được vắng mặt trong các buổi thuyết trình Vắng mặt 01 buổi thuyết trình trừ 30% điểm BT chuyên đề, vắng mặt 02 buổi thuyết trình trừ 60% điểm BT chuyên đề; vắng mặt 03 buổi thuyết trình được 0 điểm BT chuyên đề

o Sinh viên trong nhóm thuyết trình mà vắng mặt sẽ bị điểm 0 chuyên đề

o Sinh viên nghỉ quá 3 buổi sẽ không được phép thi cuối kì (kể cả có phép hay không phép)

và được điểm 0 môn học

o Sinh viên có lý do học văn bằng hai, hoặc trùng lịch nếu muốn xin học ở hội trường khác, phải báo cáo với giáo viên từ đầu kì, phải có tên trong danh sách điểm danh của lớp mà

mình học, phải được phân công làm bài tập nhóm