BÀI 1 HÌNH CHIẾU

Trong bản vẽ kỹ thuật , để thể hiện cấu tạo hình Các hình biểu diễn bao gồm: + Các hình chiếu + Hình cắt + Mặt cắt + Hình trích pháp hình chiếu vuông góc... 1- Định nghĩa hình chiếu-H

Bài 1

Hình chiếu

I-Khái quát

Trong bản vẽ kỹ thuật , để thể hiện cấu tạo hình

Các hình biểu diễn bao gồm:

+ Các hình chiếu

+ Hình cắt + Mặt cắt + Hình trích

pháp hình chiếu vuông góc

Phương pháp hình chiếu vuông góc là phép

phẳng hình chiếu.

Mặt phẳng chiếu

Hướng chiếu

II-Hình chiếu

1- Định nghĩa hình chiếu

-Hình chiếu là hình biểu diễn phần thấy của vật thể đối với người quan sát

Những phần thấy của vật thể (bao gồm những giao

tuyến trông thấy, những đường bao thấy) được vẽ bằng

nét liền đậm

Những phần của vật thể bị khuất theo hướng nhìn thì thể hiện bằng các nét đứt

Vật thể đặt ở giữa người quan

Được sử dụng ở các nước châu

III- Các hình chiếu

cơ bản

Hệ A

- Khi so sánh giữa hệ E và hệ A ta thấy có sự hoán

Hệ E

1- Xây dựng hình chiếu cơ bản

1- Hình chiếu từ trước: Hình chiếu đứng

2- Hình chiếu từ trên: Hình chiếu bằng

3- Hình chiếu từ trái: Hình chiếu cạnh

4- Hình chiếu từ phải: Hình chiếu cạnh

5- Hình chiếu từ dưới

6- Hình chiếu từ sau

1

2 3

IV-Hình chiếu phụ và hình chiếu riêng phần

A

A B

Là hình chiếu nhận được trên

mà trên hình chiếu cơ bản tương ứng không thể hiện được rõ

Hướng chiếu là hướng chiếu

cơ bản, mặt phẳng hinh chiếu

Ví dụ 1: Giao của mặt phẳng với trụ

V-Một số dạng giao tuyến cơ bản

Ví dụ 2: Giao của trụ với trụ

Bài 2 Hình chiếu trục đo

I - Khái quát về hình chiếu trục đo

A’ z

A’

Trong không gian : Oxyz : gọi là hệ tọa độ tự nhiên

A(Ax, Ay, Az) bất kỳ trong không gian

Sau khi chiếu lên mặt phẳng:

O’x’y’z’ : gọi là hệ trục trục đo.

A’(A’x, A’y, A’z): hình chiếu trục đo của điểm A

Az

A

A x

A y

2- Các hệ số biến dạng

OAx

xA'

O'x

O' y

O' z

z'

r = =

Hệ số biến dạng theo trục z:

Hệ số biến dạng dùng để so sánh tỉ lệ giữa kích thước

hình thật trong không gian và kích thước hình chiếu trục đo

tương ứng

Π’

O’

y’ x’

A’ z A’

Az

A

A x A y

3- Phân loại hình chiếu trục đo

'

s ⊥ ∏

Có hai cách phân loại:

Phân loại theo góc giữa hướng chiếu s và mặt phẳng Π’ :

+ Hình chiếu trục đo vuông góc

+ Hình chiếu trục đo xiên góc

s ⊥ ∏ '

Phân loại theo hệ số biến dạng p , q , r

+ Hình chiếu trục đo đều: p=q=r

+ Hình chiếu trục đo cân: p=q=2r hoặc q=r=2p hoặc p=r=2q + Hình chiếu trục đo thường: p=q=r

Hình chiếu trục đo có đầy đủ tính chất của phép chiếu song song, bảo toàn từ vật thể thật các tính chất sau đây:

3 điểm thẳng hàng có hình chiếu trục đo là 3 điểm thẳng hàng

2 đường thẳng song song có hình chiếu trục đo là 2 đường thẳng song song

Bảo toàn tỷ số chiếu dài 2 đoạn thẳng thẳng hàng, 2 đoạn

thẳng song song

Bảo toàn bậc của đường cong

Bảo toàn tiếp tuyến của đường cong.

4- Tính chất chung

II- Các loại hình chiếu trục đo thường dùng

1- Hình chiếu trục đo vuông góc đều

Thiết lập hình chiếu trục đo vuông góc đều :

Trên hệ trục tự nhiên Oxyz lấy OA=OB=OC

Lập mặt phẳng hình chiếu Π’(A, B, C), hướng chiếu s vuông góc Π’

z’

O’

Đặc điểm hệ trục trục đo vuông góc đều:

- Trên bản vẽ trục Oz luôn lấy là đường thẳng

đứng

- Hệ số biến dạng bằng nhau trên 3 trục p=q=r

=0,82

( Trong thực tế lấy p=q=r=1)

- Hướng gạch mặt cắt vật liệu trên mặt phẳng cắt

song song với mặt phẳng tọa độ

- Hướng trục dài của elíp (elíp là hình chiếu trục

đo của đường tròn trong mặt phẳng đó)

z’

O’

1

2- Hình chiếu trục đo vuông góc cân 3- Hình chiếu trục đo đứng đều

III- Cách dựng

hình chiếu trục đo

2 Chọn loại hình chiếu trục đo

3 Dựng hình chiếu trục đo của vật thể.

Không vẽ nét khuất và không ghi kích thước trên hình chiếu trục đo

1 Gắn hệ trục tự nhiên vào vật thể trên các hình chiếu vuông góc

Các bước dựng hình chiếu trục đo

Ví dụ 1 : Vẽ hình chiếu trục đo của khối hình hộp chữ nhật

h

A B

F

x

Ví dụ 4

Hình chiếu trục đo của đườngtròn

Hình chiếu trục đo của đường tròn là ellipse.

2 Vẽ hình chiếu trục đo của hình

vuông ngoại tiếp đường tròn (là hình thoi)

.3 Vẽ ellipse nội tiếp hình thoi và tiếp xúc

tại 4 trung điểm của 4 cạnh hình thoi.

3 Xác định 4 tâm của 4 cung tròn

4 Vẽ các cung tròn có tâm vừa

xác định tiếp xúc với 4 cạnh của

hình thoi

Các bước:

Vẽ ellipse bằng thước và compa

2 Vẽ hình chiếu trục đo của

hình vuông ngoại tiếp đường tròn.

1 Xác định tâm ellipse

1 Vẽ hai đường thẳng vuông góc đi qua tâm ellipse

2 Đặt thước ellipse trùng với đường tâm

3 Vẽ ellipse

Vẽ ellipse bằng thước ellipse

Ví dụ 5

Ví dụ 6

1

2 3 4

1 2=

3 4

1

2

3 4

X

X

- Từ hình chiếu trục đo của vật thể đã cho (Đề A, đềB), vẽ:

+Hình chiếu đứng

+ Hình chiếu bằng

+Hình chiếu cạnh

-Dựng lại hình chiếu trục đo của vật thể

(Tình bày trên giấy khổ A3- có kẻ khung tên khung bản vẽ)

Đề A (Cho SV có số thứ tự lẻ)

Đề B (Cho SV có số thứ tự chẵn)

Mẫu khung tên

Bài 3

Hình cắt – Mặt cắt

I- Khái niệm

hình cắt – mặt cắt

II- Hình cắt

Hướng chiếu

Hướng chiếu

Tiêu chuẩn Việt Nam

1- Những quy ước chung

a Ký hiệu vết mặt phẳng cắt, hướng chiếu, hình cắt

A-A

Ký hiệu vật liệu được sử dụng để thể hiện phần vật thể nhận được trên mặt phẳng cắt (Mặt cắt).

Ký hiệu vật liệu

Vẽ bằng nét liền mảnh

b Ký hiệu vật liệu

Vật liệu khác nhau thì ký hiệu vật liệu

khác nhau

Vì yêu cầu thực hành, ký hiệu vật liệu kim loại được sử dụng cho hầu hết các loại vật liệu.

Đường gạch vật liệu (cho kim loại) vẽ bằng nét liền mảnh, nghiêng 450, cách nhau từ 1,5mm (cho mặt cắt nhỏ) đến 3mm (cho mặt cắt lớn).

LỖI THƯỜNG GẶP

Không nên gạch vật liệu song song hoặc vuông góc với đường bao mặt cắt

LỖI THƯỜNG GẶP

Nếu cắt dọc một chi tiết máy qua thành mỏng,

gân trợ lực, các trục đặc, bu lông, đai ốc, vòng

đệm, vít, then, chốt, nan hoa thì các phần đó

coi như không bị cắt

c Quy ước đặc biệt

Nếu dùng hình cắt mà làm mất đi phần tử quan trọng nào đó ở phía trước mặt phẳng cắt thì có thể vẽ ngay lên hình cắt bằng nét chấm gạch đậm

Thành mỏng và gân trợ lực

Thành mỏng và Gân trợ lực là những chi tiết

mỏng , phẳng dùng để hỗ trợ cấu trúc của toàn bộ vật thể.

Gân Trợ lực

Gân trợ lực

Thành mỏng

Nan hoa

Trục

Ví dụ: Cắt dọc qua

gân trợ lực

B

B B-B

Đọc sai

Ví dụ: Cắt dọc qua thành mỏng

C

C

C-C

Ví dụ : Cắt ngang qua thành mỏng

D-D

Ví dụ: Cắt dọc qua nan hoa

E-E

2- Phân loại hình cắt

Có hai cách phân loại:

Phân loại theo vị trí mặt phẳng cắt so với mặt phẳng hình chiếu

cơ bản:

Hình cắt đứng Hình cắt bằng

Hình cắt cạnh

Phân loại theo phần bị cắt bỏ đi của vật thể

Hình cắt bán phần

Hình cắt bán phần là hình cắt được tạo bởi hai mặt

phẳng cắt cắt qua một nửa vật thể và tưởng tượng bỏ

đi ¼ vật thể đó.

Hình cắt bán phần

Lấy trục đối xứng làm đường phân cách giữa phần hình chiếu

và phần hình cắt.

hiện là nét thấy bên phần hình cắt tương ứng thì bỏ đi

Nửa hình cắt thường được đặt ở bên phải của trục đối xứng thẳng đứng

Hình cắt bán phần

hiện là nét thấy bên phần hình cắt tương ứng thì để lại.

Đường phân cách giữa phần hình chiếu và phần hình cắt là

nét lượn sóng nếu vật thể không đối xứng hoặc có một nét

nào đó trùng với trục đối xứng

Chú ý:

Hình cắt bậc

Hình cắt bậc là hình cắt được tạo bởi các mặt

phẳng cắt đặt song song với nhau tạo thành bậc

Không vẽ vết của mặt phẳng cắt chuyển tiếp.

Mặt phẳng cắt chuyển tiếp

G

G G-G

Để thể hiện cấu tạo bên trong của một phần

nhỏ vật thể cho phép chỉ cắt riêng phần đó gọi

là hình cắt riêng phần

Hình cắt riêng phần

giữa phần hình chiếu và hình cắt riêng phần

chiếu và tên hình cắt

III- Mặt cắt

Mặt cắt rời

Mặt cắt rời là mặt cắt được đặt ngoài hình chiếu tương ứng

1 Mặt cắt chập đặt trên phần hình chiếu tương ứng có

đường bao là nét liền mảnh s/2

Đặt trên hình chiếu

Bị ngắt khỏi hình chiếu

2 Mặt cắt chập bị ngắt ra khỏi hình chiếu tương ứng có đường bao là nét liền đậm s

Mặt cắt chập

Mặt cắt chập Mặt cắt rời

2- Quy ước đặc biệt của mặt cắt

trên mặt cắt ta phải vẽ đường

- Yêu cầu: (Đề A, đềB), vẽ:

+Hình cắt đứng thích hợp (câu 1: vẽ hình cắt đứng toàn phần, câu 2 vẽ hình cắt đứng bán phần)

+Hình chiếu bằng

+Hình chiếu cạnh

+Hình chiếu trục đo của vật thể

(Tình bày trên giấy khổ A3- có kẻ khung tên khung bản vẽ)

25

10

Bài tập

Đề A (Cho SV có số thứ tự lẻ)

Đề B (Cho SV có số thứ tự chẵn)

Bài 4

Đọc các hình biểu diễn

Phân tích các bề mă ăt

Cùng măăt phẳng

Môăt vài phương án hình dạng của vâăt thể

A

B C

A

B C

A C

B

HƯỚNG DẪN 2

Những bề măăt mà có hình dạng tương tự nhau ở trên các hình chiếu thì thường nằm trên cùng môăt măăt

phẳng.

Phân tích khối rắn

Có hai cách cấu tạo nên một vật thể :

Các khối hình học cơ bản

Vâăt thể

Kết hợp các khối cơ bản với nhau (Hợp khối )

Xén bớt hoặc đục thủng bớt đi trên khối cơ bản ban đầu

(trừ khối)

Vâăt thể được phân tích thành những khối rắn hình học cơ bản

Ý TƯỞNG BAN ĐẦU

Cho ba hình chiếu

Khối trụ bị khoét lỗ

Các thành phần

Khối hình chữ L bị đánh cong ở đầu

Lỗ trụ

VÍ DU C

Ví dụ 1 Ví dụ 2

Ví dụ về hợp khối

Một số dạng giao tuyến đặc biệt

Một số dạng giao tuyến đặc biệt

- Yêu cầu: (Đề A, đềB), vẽ:

+Hình cắt đứng thích hợp

+Hình chiếu bằng

+Hình chiếu cạnh

+Hình chiếu trục đo của vật thể

(Tình bày trên giấy khổ A3- có kẻ khung tên khung bản vẽ)

Đề A (Cho SV có số thứ tự lẻ)

Đề B (Cho SV có số thứ tự chẵn)