ĐỀ CƯƠNG KHOA HỌC GIỚI VÀ BÌNH ĐẲNG GIỚI

Do đó, cũng đã từ rất lâu, cuộc đấu tranh của phụ nữ giành quyền bình đẳng đối với nam giới, phong trào vận động ủng hộ phụ nữ trong cuộc đấu tranh đó đã xuất hiện và phát triển.. Biện p

ĐỀ CƯƠNG KHOA HỌC GIỚI VÀ BÌNH ĐẲNG GIỚI

Câu 1 Lịch sử Khoa học giới, sự hình thành và phát triển khoa học giới?

Câu 2 Những thuận lợi và khó khăn trong thực hiện bình đẳng giới Liên hệ

Câu 3: Vấn đề đặt ra và giải pháp nhằm thực hiện tốt bình đẳng giới trên một số lĩnh vực ở địa phương?

BÀI LÀM

Câu 1 Lịch sử Khoa học giới, sự hình thành và phát triển khoa học giới?

Lịch sử phát triển của xã hội loài người gắn liền với việc giải quyết bất bình đẳng giữa cá nhân; nhóm xã hội; giữa các dân tộc, chủng tộc; giữa các giai cấp; giữa nam và nữ Bất bình đẳng xã hội thể hiện ở điều kiện sống và thu nhập; địa vị, vai trò; sự hưởng thụ vật chất, tinh thần; giáo dục và tri thức; thái độ và hành vi ứng xử,… Cho đến nay, có thể nói lịch sử phát triển của xã hội loài người là lịch sử của các cuộc đấu tranh nhằm xóa bỏ những sự bất bình đẳng xã hội nêu trên thông qua các cuộc khởi nghĩa vũ trang, đảo chính, đấu tranh nghị trường, thay đổi thể chế kinh tế, chính trị, xã hội Riêng bất bình đẳng giới lại không thể giải quyết chủ yếu bằng các biện pháp nêu trên

Bất bình đẳng giới, nói rõ hơn là địa vị thấp kém của phụ nữ so với nam giới là một trong những bất bình đẳng xã hội, đã xuất hiện từ rất lâu trong lịch sử loài người Do đó, cũng đã từ rất lâu, cuộc đấu tranh của phụ nữ giành quyền bình đẳng đối với nam giới, phong trào vận động ủng hộ phụ nữ trong cuộc đấu tranh đó đã xuất hiện và phát triển Thực tiễn đó làm nảy sinh các lý thuyết nữ quyền và lý thuyết giới Các lý thuyết đó đã phát triển qua nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau

Theo các nhà nghiên cứu về giới trên thế giới và ở Việt Nam thì các mô hình tiếp cận giới trong những năm gần đây như: Phụ nữ trong phát triển (Women in development - WID), Giới và phát triển (Gender and development - GAD), có nguồn gốc từ các phong trào và các lý thuyết nữ quyền ở các nước phương Tây phát triển từ cuối thế kỷ XIX đến những năm 70 thế kỷ XX Tiêu biểu là phong trào và lý thuyết nữ quyền tự do, nữ quyền mác xít và nữ quyền xã hội chủ nghĩa (trong đó, cả chủ nghĩa nữ quyền mácxít kiểu mới

và nữ quyền xã hội chủ nghĩa đều ra đời từ chủ nghĩa Mác)

Nữ quyền là khái niệm ra đời từ tiếng Pháp (féminisme), đề cập đến phong trào phụ

nữ thế kỷ XIX Đây là một khái niệm lỏng, bao gồm các lý thuyết xã hội khác nhau giải thích nguyên nhân của việc phụ nữ bị áp bức trong xã hội và phong trào nữ quyền là một lực lượng xã hội để thay đổi quan niệm giới nhằm nâng cao địa vị của phụ nữ

Phong trào nữ quyền tự do, ra đời từ thế kỷ XVIII và có truyền thống đấu tranh đòi

quyền bình đẳng và cơ hội bình đẳng của phụ nữ được tiếp cận với giáo dục, việc làm, quyền công dân, phúc lợi, sức khoẻ và vị trí chính trị Do đó, nó ảnh hưởng rất lớn tới nhiều quốc gia và được xem là sự đe dọa đối với phái bảo thủ

Phong trào nữ quyền tự do đã thách thức đối với một số quan điểm triết học truyền thống coi phụ nữ không có trí tuệ như nam giới và về bản chất họ là những người phụ thuộc vào nam giới (Aristotle, Aquynas) Đại biểu của phong trào này đã nhấn mạnh: xã hội thường đánh giá năng lực của nam giới với tư cách là cá nhân, còn lợi ích và năng lực của phụ nữ thì lại thường đánh giá theo giới tính Nếu trong xã hội còn có sự phân biệt đối xử chỉ dựa vào giới tính thì quyền bình đẳng của phụ nữ để theo đuổi lợi ích cá nhân của họ sẽ

bị tước đi

Theo các nhà nữ quyền tự do, sự phân biệt đối xử được luật hóa vô hình chung đã cản trở sự tham gia của phụ nữ vào công việc xã hội Họ cũng chỉ ra rằng nghèo đói chính là nguyên nhân làm cho hầu hết phụ nữ không được bình đẳng với nam giới Vì thế, theo họ cuộc đấu tranh chính trị của phụ nữ cần tập trung vào vấn đề độc lập kinh tế

Biện pháp để thay đổi xã hội hiện tại nhằm thực hiện quyền bình đẳng của phụ nữ, theo phái nữ quyền tự do, các công việc có liên quan đến sự tồn tại của con người, trong

đó có công việc gia đình phải chuyên môn hóa, phải coi công việc này là dịch vụ phải trả tiền chứ không phải không công; mặt khác lao động gia đình phải được tính giá trị kinh tế Tuy nhiên, các nhà nữ quyền tự do không thách thức quyền lực của nam giới, không giải thích được nguyên nhân cơ bản của sự áp bức đối với phụ nữ, do đó, tư tưởng của trường phái này thường được gắn với quan điểm phụ nữ trong phát triển (Women In Development - WID)

Phong trào nữ quyền xã hội chủ nghĩa ra đời từ phong trào phụ nữ những năm 70 thế

kỷ XX, cố gắng kết hợp những quan điểm tiến bộ của chủ nghĩa nữ quyền cấp tiến và chủ nghĩa Mác: Trường phái này đã lấy phương pháp duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác để

phân tích những vấn đề mà các nhà nữ quyền cấp tiến đặt ra vì họ nhận ra rằng, các lý thuyết chính trị trước đó đã không đủ khả năng giải thích sự áp bức đối với phụ nữ.

Theo các nhà nữ quyền xã hội chủ nghĩa, chủ nghĩa Mác nhìn thấy vấn đề giải phóng phụ nữ thông qua giải phóng giai cấp, giải phóng con người, bởi vì, theo Mác, sự áp bức đối với phụ nữ là do xã hội có giai cấp Do đó, cuộc đấu tranh của phụ nữ phải phụ thuộc vào cuộc đấu tranh giai cấp Nhưng các nhà nữ quyền xã hội chủ nghĩa cho rằng, phụ nữ là một giai cấp, bởi vì dù họ thuộc giai cấp nào cũng đều có cùng chung một điểm là dưới sự thống trị của nam giới, vì vậy, giải phóng phụ nữ phải diễn ra trước giải phóng giai cấp Sự phân tích của nữ quyền xã hội chủ nghĩa đã chỉ ra các hình thức áp bức đối với phụ nữ là

sự kết hợp chủ nghĩa tư bản chủ nghĩa dân tộc và sự thống trị của nam giới

Nữ quyền xã hội chủ nghĩa đã sử dụng phương pháp duy vật lịch sử để xem xét sự phân công lao động theo giới tính nhằm hiểu rõ hơn cấu trúc của mối quan hệ giới và giới tính cũng như để giải thích sự áp bức đối với phụ nữ Theo họ, sự áp bức đối với phụ nữ là

do sự phân công lao động theo giới tính dưới chủ nghĩa tư bản và sự phân chia giữa thị trường và gia đình Sự tách biệt phạm vi hoạt động của nam giới, và phụ nữ đã loại trừ phụ

nữ ra khỏi sản xuất hàng hóa hay phương thức sản xuất,và đây là nguyên nhân của sự phụ thuộc Sự thống trị của nam giới đối với phụ nữ là do có sự kiểm soát của nam giới đối với việc tái sản xuất sức lao động của phụ nữ (quan hệ tình dục, sinh sản, công việc gia đình ).Khác với quan điểm của các nhà nữ quyền cấp tiến, nữ quyền xã hội chủ nghĩa và nữ quyền mácxít quan niệm rằng, sự áp bức đối với phụ nữ phải được xem xét cả bên trong sự phân công lao động theo giới tính và bên ngoài gia đình, trong vấn đề sinh sản và sản xuất

Nữ quyền xã hội chủ nghĩa cũng đã khẳng định phải xem xét quá trình sinh sản của con người là một quá trình sản xuất hàng hóa, một quá trình thu hút cả nam giới và phụ nữ tham gia Muốn xóa bỏ sự thống trị của nam giới đối với phụnữ cần có sự thay đổi nền tảng kinh tế của xã hội; đồng thời cần phải thay đổi các thể chế khác như mối quan hệ xã hội (quan niệm truyền thống, chuẩn mực truyền thống, thiên kiến )

Những quan niệm của nữ quyền xã hội chủ nghĩa nêu trên cho thấy, quan điểm của

trường phái này gắn liền với tư tưởng của lý thuyết giới và phát triển (Gender And

Development - GAD)

Như vậy, lý thuyết về Phụ nữ trong phát triển hay Giới và phát triển có nguồn gốc từ

các trường phái nữ quyền mà nội dung cốt lõi của các quan điểm này là tìm ra nguyên nhân dẫn tới sự phụ thuộc, thấp kém của phụ nữ đối với nam giới cũng như biện pháp để khắc phục tình trạng này nhằm tạo ra sự bình đẳng giữa nam giới và phụ nữ

Chủ nghĩa Mác-Lênin với sự phát triển khoa học giới

Từ giữa thế kỷ XIX, chủ nghĩa Mác ra đời đã góp phần rất quan trọng đưa sự phát triển lý thuyết nữ quyền, lý thuyết giới sang một giai đoạn phát triển mới

Trên cơ sở kế thừa có phê phán những thành tựu nghiên cứu trước đó, chủ nghĩa Mác

đã đem lại một phương pháp luận mới nghiên cứu sự bất bình đẳng giới và phong trào nữ quyền Đó là phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử - quy sự phát triển của lịch sử, của xã hội về nguyên nhân gốc rễ, cơ bản của nó là nguyên nhân kinh tế, tức là sự phát triển của lực lượng sản xuất, sự tiến bộ của phương thức sản xuất của cải vật chất, phân công lao động trong nền sản xuất xã hội Theo đó, hôn nhân, gia đình, tương quan về mặt địa vị xã hội giữa nam và nữ (quan hệ giới), xét đến cùng đều chịu sự quy định (chi phối) của các nhân tố kinh tế, trước khi chịu sự chi phối của các nhân tố thuộc thượng tầng kiến trúc như chính trị, văn hóa tinh thần, tôn giáo

Khác hẳn những quan điểm cho rằng sự tồn tại và phát triển của các hình thức gia đình, sự bất bình đẳng về mặt xã hội giữa nam và nữ hoặc hoàn toàn là do những yếu tố tự nhiên, sinh vật (chủ nghĩa duy vật tầm thường) hoặc hoàn toàn do yếu tố tôn giáo chi phối (chủ nghĩa duy tâm) chủ nghĩa Mác đã đưa ra sự lý giải có đầy đủ căn cứ khoa học và phù hợp với thực tiễn lịch sử về nguồn gốc của sự bất bình đẳng nam nữ

Ở giai đoạn đầu của lịch sử, loài người sống trong chế độ thị tộc mẫu quyền, phụ nữ

có vai trò quyết định trong gia đình, thị tộc Sự xuất hiện và tồn tại của chế độ thị tộc mẫu quyền là tất yếu trong một giai đoạn lịch sử nhất định, bởi lúc đó lực lượng sản xuất còn rất thấp kém, con người sống chủ yếu dựa vào của cải hái lượm (chiếm đoạt) của tự nhiên Trong các công việc đó phụ nữ có vai trò nổi bật hơn nam giới Ph.Ăngghen viết: “Kinh tế gia đình cộng sản là cơ sở hiện thực của quyền thống trị của người đàn bà, cái quyền thống trị phổ biến khắp mọi nơi trong thời nguyên thủy”

Tương ứng với trình độ sản xuất thời kỳ này là hình thức gia đình quần hôn, con cái chỉ có thể nhận biết mẹ, không thể biết ai là cha Cả hai phương diện đó - tái sản xuất ra của cải vật chất và tái sản xuất ra con người - đều khẳng định uy quyền của người phụ nữ.

Sự phát triển của lực lượng sản xuất làm cho xã hội chuyển từ nền kinh tế hái lượm

và trồng trọt sang nền kinh tế sản xuất với nghề chăn nuôi săn bắn và năng suất lao động cao hơn trước Trong nền sản xuất mới, đàn ông có vai trò nổi trội hơn Cũng lúc đó sản phẩm “dư thừa” và sự chênh lệch về của cải trong xã hội đã làm xuất hiện chế độ tư hữu

và sự phân chia giai cấp Tất cả đưa đến kết quả là “xã hội cũ dựa trên những liên minh thị tộc bị nổ tung do kết quả của sự xung đột giữa các giai cấp xã hội mới hình thành” Lúc này, xã hội chuyển từ chế độ mẫu quyền sang chế độ phụ quyền Đó là “sự thất bại lịch sử

có tính chất toàn thế giới của giới nữ”

Sự tan rã của chế độ công hữu (cộng sản nguyên thủy) và sự thay thế nó bởi chế độ tư hữu cũng kéo theo nó sự thay đổi hình thức gia đình, bởi vì “chế độ gia đình hoàn toàn bị quan hệ sở hữu chi phối Quyền chuyên chế của đàn ông một khi được xác lập thì kết quả đầu tiên của nó thể hiện ra trong hình thức gia đình gia trưởng, trong đó quyền lực hầu như tập trung tuyệt đối vào người đàn ông - chủ gia đình Theo Ph.Ăngghen, gia đình gia trưởng là hình thức trung gian của bước chuyển từ chế độ hôn nhân cặp đôi sang chế độ một vợ một chồng

Trong gia đình gia trưởng việc thực hiện nguyện vọng chuyển giao của cải của người cha cho con trai mà người con này phải đích thực là của mình là một nguyên nhân chính dẫn

đến chế độ một vợ một chồng Ăngghen viết: “chế độ một vợ một chồng sinh ra từ sự tập trung nhiều của cải vào tay một người, vào tay người đàn Ông, - và từ nguyện vọng chuyển của cải ấy lại cho con cái của người đàn ông ấy, chứ không phải của người nào khác”

Gia đình gia trưởng không chỉ xuất hiện và tồn tại trong giai đoạn lịch sử đã qua mà còn xuất hiện và tồn tại cả trong giai đoạn lịch sử hiện nay ở một số nước Chừng nào nền sản xuất xã hội vẫn hoàn toàn hoặc vẫn chủ yếu do đàn ông nắm giữ, chỉ huy và điều hành thì chừng đó vẫn còn gia đình gia trưởng - hoặc dấu vết rõ rệt của gia đình gia trưởng không chỉ

ở trong gia đình mà còn ở trong toàn xã hội Trong thực tế gia đình gia trưởng, chế độ nam trị

- hoặc ảnh hưởng rõ rệt của nó vẫn tồn tại ngay cả trong xã hội công nghiệp hiện đại, có quy

mô lớn và tốc độ tăng trưởng nhanh Bởi vì xã hội đó chỉ dựa hoặc chủ yếu dựa trên sức lao

động của nam giới, còn phụ nữ thì bị đẩy ra khỏi nền sản xuất xã hội và bị gắn chặt vào các công việc gia đình.

Từ việc xác định đúng nguồn gốc nảy sinh và phát triển của sự bất bình đẳng trong quan hệ nam và nữ, chủ nghĩa Mác đã chỉ ra chính xác nguyên nhân của sự bất bình đẳng

ấy Nguyên nhân sâu xa của sự bất bình đẳng đó là sự áp bức của đàn ông đối với đàn bà

về mặt kinh tế Như vậy, kết luận của chủ nghĩa Mác trong vấn đề này là khi cơ sở kinh tế của xã hội biến đổi thì tính chất của mối quan hệ nam - nữ về mặt xã hội cũng sẽ biến đổi.Không dừng lại ở nguyên nhân kinh tế - chủ nghĩa Mác còn chỉ ra nguyên nhân thuộc

về nhận thức, thể chế chính trị, văn hóa (đặc biệt là phong tục tập quán), tôn giáo đối với gia đình và sự bất bình đẳng giữa nam và nữ Ăngghen viết: “Tính ràng buộc vĩnh viễn của hôn nhân, thì một phần là kết quả của các điều kiện kinh tế, trong đó chế độ một vợ một chồng phát sinh, và phần nữa là một truyền thống của thời kỳ trong đó mối liên hệ giữa những điều kiện kinh tế ấy với chế độ một vợ một chồng còn chưa được người ta hiểu một cách đúng đắn, và đã bị tôn giáo thổi phồng lên”

Chủ nghĩa Mác đã đặt vấn để giải phóng phụ nữ, thực hiện bình đẳng nam - nữ như một trong những nội dung của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa nhằm giải phóng xã hội, giải phóng con người Các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác đã phát hiện ra rằng chính sự phát triển của lực lượng sản xuất ở thời kỳ đại công nghiệp sẽ mở ra con đường giải phóng phụ

nữ, xác lập sự bình đẳng lâu dài, vững chắc giữa nam và nữ

Không chỉ thay đổi căn bản sự phân công lao động trong nền sản xuất, xã hội, trong phạm vi gia đình sự phân công lao động cũng phải thay đổi căn bản theo hướng giảm bớt gánh nặng cho phụ nữ trong công việc gia đình, giải phóng họ ra khỏi công việc bếp núc, nội trợ Để làm việc đó, một mặt phải “xã hội hóa” một số chức năng của gia đình; mặt khác phải thực hiện sự phân công hợp lý giữa nam và nữ trong gia đình để cùng nhau chia sẻ.Các điều kiện quan trọng khác cho sự nghiệp giải phóng phụ nữ thực hiện bình đẳng nam nữ đó là xóa bỏ những phong tục, tập quán cũ đối xử bất công, thậm chí, tàn bạo đối với phụ nữ, đặc biệt là xóa bỏ tâm lý coi thường phụ nữ, “trọng nam khinh nữ” còn khá phổ biến trong xã hội…

Cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc nghiên cứu khoa học giới ở Việt Nam

Lý thuyết nữ quyền, lý thuyết giới ra đời từ các nước phương Tây, được nghiên cứu như một khoa học ở nước ta, mới được bắt đầu từ cuối những năm 80 của thế kỷ XX Đến nay vấn đề giới đã được quan tâm nghiên cứu, phát triển cả về chiều sâu và chiều rộng Sự phát triển nhanh chóng trong lĩnh vực này một phần rất lớn là do những nét đặc thù của hoàn cảnh Việt Nam tạo những thuận lợi cho sự phát triển của khoa học này Đó là:

Một là, tôn trọng phụ nữ là một trong những truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta.

Truyền thống tôn trọng phụ nữ được nhắc đến trong truyền thuyết về sự ra đời của dân tộc ta (Âu Cơ và Lạc Long Quân với 50 người con lên rừng, 50 người con xuống biển); được thể hiện ở phong tục thờ Mẫu, thờ các vị nữ anh hùng , các nữ tướng (thờ chúa Liễu Hạnh, thờ bà chúa Sứ, bà chúa Kho…); ở phong tục thờ những người có công với làng, nước được tôn vinh là Thành hoàng mà không phân biệt nam hay nữ Nhiều câu ca dao, ngạn ngữ… của nền văn học dân gian Việt Nam đã ghi lại những hình ảnh và quan niệm tôn trọng phụ nữ, bình đẳng giữa vợ và chồng: “Trên đồng cạn, dưới đồng sâu Chồng cày, vợ cây, con trâu đi bừa”; “Thuận vợ, thuận chồng tát bể đông cũng cạn”; Lệnh ông không bằng cồng bà”…

Hai là, học thuyết Mác-Lênin, hệ tư tưởng, kim chỉ nam của giai cấp công nhân và Đảng Cộng sản là cơ sở lý luận nền tảng để nghiên cứu lý thuyết giới ở nước ta.

Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về giải phóng phụ nữ, về bình đẳng nam – nữ

đã thâm nhập vào Việt Nam từ đầu thế kỷ XX, nghĩa là cùng lúc với việc nhà yêu nước Nguyễn Ái Quốc truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin vào Việt Nam Lớp chiến sĩ cách mạng tiền bối của Việt Nam tiếp thu chủ nghĩa Mác-Lênin nói chung, đồng thời cũng tiếp thu quan điểm giải phóng phụ nữ, thực hiện bình đẳng nam nữ củachủ nghĩa Mác-Lênin nói

riêng Luận cương chính trị của Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1930 là văn bản chính

trị đầu tiên ở nước ta nêu rõ mục tiêu đấu tranh cho sự bình đẳng nam – nữ và nâng cao vị thế của phụ nữ Hiến pháp đầu tiên (năm 1946) và những Hiến pháp sửa đổi sau này (1959, 1980, 1992) đều khẳng định phụ nữ có quyền bình đẳng với nam giới về mọi mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội… Trên cơ sở quan điểm chỉ đạo và văn bản pháp lý tối cao đó nhiều văn bản pháp luật như Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Hình sự, Luật Bảo vệ chăm sóc sức khoẻ bà mẹ, trẻ em, Luật Lao động, Luật Bình đẳng Giới, Luật Phòng chống bạo lực gia đình, đã được ban hành để bảo vệ quyền bình đẳng của phụ nữ đối với nam

giới Ngoài ra còn nhiều văn bản khác như các Chỉ thị, Nghị quyết, Chiến lược, Kế hoạch hành động… của Đảng, Chính phủ, các tổ chức đoàn thể nhằm góp phần vào sự nghiệp giải phóng phụ nữ, thực hiện bình đẳng giới trên mọi phương diện cũng như tăng quyền hạn cho Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam…

Ba là, cùng với chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đóng vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần ở nước ta.

Đường lối cách mạng cơ bản của Đảng ta – độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người bao quát trong nó nội dung giải phóng phụ nữ, thực hiện bình đẳng nam – nữ Tiến trình xây dựng chủ nghĩa

xã hội nhằm mang lại ấm no, tự do, hạnh phúc cho nhân dân sẽ không đi tới mục tiêu triệt

để nếu không hoàn thành sự nghiệp giải phóng phụ nữ, và như thế là mới xây dựng chủ nghĩa xã hội “chỉ một nửa” như Bác Hồ nói Hơn nữa, nếu không có sự tham gia của hơn nửa dân số là phụ nữ với tư cách là những chủ thể tự giác thì không có đầy đủ động lực đưa sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội đến thắng lợi

Bốn là, hiện nay thực hiện bình đẳng giới ở nước ta đã trở thành cam kết của Chính phủ Việt Nam với cộng đồng thế giới Sự hội nhập vào trào lưu chung của thế giới trong sự

nghiệp giải phóng phụ nữ, đem lại cho nước ta những thuận lợi: những kinh nghiệm quí báu, những tri thức và phương tiện hiện đại cùng sự tài trợ về tài chính thông qua các dự

án Chính phủ cam kết với cộng đồng quốc tế thực hiện những công – ước về bình đẳng giới như: Công ước chống mọi hành vi phân biệt đối xử với phụ nữ CEDAW; Cương lĩnh hành động Bắc Kinh; Mục tiêu thiên niên kỷ…

Mặc dù lý thuyết nữ quyền, lý thuyết giới được nghiên cứu như một khoa học ở nước

ta muộn hơn so với nhiều nước khác (châu Âu), nhưng giai đoạn hiện nay – kể từ khi đất nước đổi mới – có những bước đi tương đối mạnh mẽ, chắc chắn và đạt được những thành tựu bước đầu đáng ghi nhận Nó được hỗ trợ từ phía Nhà nước và dần dần trở thành một phong trào quần chúng của phụ nữ, dưới sự chỉ đạo và động viên của Hội Liên hiệp phụ

nữ Việt Nam, của ủy ban quốc gia Vì sự tiến bộ của phụ nữ

Hiện nay ở nước ta đã hình thành khoảng 10 cơ sở nghiên cứu vàgiảng dạy về giới Đó

là các trung tâm nghiên cứu, khoa, bộ môn thuộc Chính phủ và phi chính phủ như: Viện Gia đình và giới thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam; Trung tâm Nghiên cứu phụ nữ, Viện

Khoa học xã hội tại Thành phố Hồ Chí Minh; Khoa Phụ nữ học – Đại học Mở bán công Thành phố Hồ Chí Minh; Bộ môn nghiên cứu giới thuộc Khoa Xã hội học Học viện Báo chí

và Tuyên truyền, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh; Ban Lý luận dân tộc và Giới thuộc Viện Chủ nghĩa xã hội khoa học Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia

Hồ Chí Minh… Ngoài ra một số viện nghiên cứu, trường đại học, một số bộ cũng có các chương trình nghiên cứu có liên quan đến giới.Các cơ quan, chương trình nghiên cứu này đã không chỉ cuốn hút phụ nữ mà còn cả nam giới, không chỉ các nhà khoa học trong nước mà còn cả cácnhà khoa học nước ngoài tham gia

Bên cạnh những thuận lợi cơ bản nêu trên, Việt Nam cũng đầy khó khăn liên quan

đến sự nghiệp giải phóng phụ nữ, thực hiện bình đẳng giới, đó là:

Một là, nền kinh tế nước ta chưa thoát khỏi tình trạng lạc hậu, sản xuất nhỏ hiện vẫn

chiếm ưu thế, năng suất tuy có nhích lên nhưng nhìn chung còn thấp (thậm chí rất thấp) Điều đó có nghĩa lả việc thực hiện sự phân công lao động mới nhằm đưa phụ nữ tham gia vào nền sản xuất xã hội, giải phóng họ ra khỏi bếp núc và công việc nội trợ gia đình còn thiếu điều kiện cơ bản là nền sản xuất đại công nghiệp Ở nhiều gia đình nông dân, sau vụ cày, cấy và gặt hái, người chồng phải đi kiếm công việc làm thuê ở xa trong thời gian dài, người vợ ở nhà phải gánh vác toàn bộ công việc gia đình

Hai là, nước ta đang thực hiện sự chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp

sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Sự bao cấp của Nhà nước được dỡ

bỏ trong nhiều lĩnh vực liên quan đến cuộc sống con người như y tế, chăm lo sức khoẻ, giáo dục làm cho chức năng chăm lo cuộc sống của từng gia đình trở nên nặng nề hơn Điều đó

có nghĩa là việc xã hội hóa một số chức năng của gia đình trong đó có nhiều chức năng mà phụ nữ thường phải đảm nhiệm dường như thực hiện khó hơn Trong thực tế, gánh nặng công việc gia đình của phần đông phụ nữ chưa giảm đi, thậm chí, còn tăng lên

Ba là, trình độ dân trí ở nước ta còn hạn chế, nhất là ở nông thôn, miền núi, vùng sâu,

vùng xa , các phong tục tập quán lạc hậu chưa được khắc phục trong đó có thái độ, hành

vi coi thường, ngược đãi đối với phụ nữ, tư tưởng trọng nam, khinh nữ còn nặng ở một số lớp người Đó thật sự là những trở ngại lớn

Tóm lại, trên đây là những vấn đề mang tính thực tiễn của Việt Nam, vừa có yếu tố thuận

lợi vừa mang những khó khăn, hạn chế đối với việc thực hiện bình đẳng giới Bằng sự nổ lực

của của phụ nữ nói riêng cũng như sự chung tay của cả cộng đồng thì vấn đề giới và bình đẳng giới mới trở thành hiện thực ở Việt Nam, đóng góp chung vào sự phát triển bền vững của đất nước.

Câu 2 Những thuận lợi và khó khăn trong thực hiện bình đẳng giới Liên hệ.

Thực hiện mục tiêu bình đẳng giới, xoá bỏ phân biệt đối xử về giới, tạo cơ hội như nhau cho nam

và nữ trong phát triển kinh tế - xã hội và phát triển nguồn nhân lực, tiến tới bình đẳng giới thực chất giữa nam, nữ và thiết lập, củng cố quan hệ hợp tác, hỗ trợ giữa nam, nữ trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội

và gia đình đang đặt ra những thực trạng cần giải quyết

Điều 5, Luật bình đẳng giới năm 2006 nêu rõ:

- Giới chỉ đặc điểm, vị trí, vai trò của nam và nữ trong tất cả các mối quan hệ xã hội.Giới tính chỉ các đặc điểm sinh học của nam, nữ.

- Bình đẳng giới là việc nam, nữ có vị trí, vai trò ngang nhau, được tạo điều kiện và

cơ hội phát huy năng lực của mình cho sự phát triển của cộng đồng, của gia đình và thụ hưởng như nhau về thành quả của sự phát triển đó

- Hoạt động, biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới là hoạt động do cơ quan, tổ chức, gia

đình, cá nhân thực hiện nhằm đạt mục tiêu bình đẳng giới; biện pháp nhằm bảo đảm bình đẳng giới thực chất, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành trong trường hợp có sự chênh lệch lớn giữa nam và nữ về vị trí, vai trò, điều kiện, cơ hội phát huy năng lực và thụ hưởng thành quả của sự phát triển mà việc áp dụng các quy định như nhau giữa nam và nữ không làm giảm được sự chênh lệch này Biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới được thực hiện trong một thời gian nhất định và chấm dứt khi mục đích bình đẳng giới đã đạt được.Thời gian qua, việc thực hiện luật pháp, chính sách bình đẳng giới ở nước ta đã đạt được những kểt quả thuận lợi, đó là:

1 Nhận thức về bình đẳng giới và trách nhiệm của cả hệ thống chính trị từ lãnh đạo các cơ quan đảng, cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, cán bộ công chức và người dân được nâng lên rõ rệt