ĐỀ CƯƠNG XÃ HỘI HỌC TRONG CÔNG TÁC DÂN VẬN

Câu 1. Xã hội học và phân tích vai trò của xã hội học trong nhận diện và giải quyết các vấn đề xã hội ở Việt Nam Câu 2: Xã Hội học và những vấn đề của xã hội của xóa đói giảm nghèo và bất bình đẳng xã hội ở việt Nam hiện nay! Câu 3: Vai trò của dư luận xã hội trong công tác lãnh đạo, quản lý Câu 4: Vai trò của chính sách xã hội trong giải quyết các vấn đề xã hội.

ĐỀ CƯƠNG XÃ HỘI HỌC TRONG CÔNG TÁC DÂN VẬN

Câu 1 Xã hội học và phân tích vai trò của xã hội học trong nhận diện và giải quyết các vấn đề xã hội ở Việt Nam

Câu 2: Xã Hội học và những vấn đề của xã hội của xóa đói giảm nghèo và bất bình đẳng xã hội ở việt Nam hiện nay!

Câu 3: Vai trò của dư luận xã hội trong công tác lãnh đạo, quản lý

Câu 4: Vai trò của chính sách xã hội trong giải quyết các vấn đề xã hội.BÀI LÀM

Câu 1 Xã hội học và phân tích vai trò của xã hội học trong nhận diện

và giải quyết các vấn đề xã hội ở Việt Nam

1 Về xã hội học

- Sơ lược lịch sử phát triển xã hội học ở Việt Nam Bắt đầu từ thế kỷ XVIII,

đời sống xã hội ở các nước Châu Âu ngày càng trở nên hết sức phức tạp Xuấthiện, tồn tại những mâu thuẫn giai cấp, mâu thuẫn dân tộc, mâu thuẫn tôn giáocăng thẳng, các quan hệ xã hội ngày càng thêm đa dạng và phức tạp Xã hội rơivào trạng thái biến động không ngừng: chiến tranh, khủng hoảng kinh tế, xungđột chính trị, suy thoái đạo đức, phân hoá giàu nghèo, bùng nổ dân số, tan rã hàngloạt các thiết chế cổ truyền, Trước tình hình như thế, xã hội nảy sinh một yêucầu cấp thiết là cần phải có một ngành khoa học nào đó đóng vai trò để theo dõi,

dự báo khuynh hướng phát triển của xã hội, và chỉ ra những giải pháp có tính khảthi.Ngành khoa học mới “Xã hội học” đã được ra đời trong bối cảnh và tình hìnhnhư thế

Sự phát triển của xã hội học gắn liền với sự phát triển của xã hội Xã hộicàng phát triển, thì yêu cầu hiểu biết về xã hội học càng cần thiết, vì nó trang bịtri thức mới cho sự phát triển của nhân loại, của đời sống xã hội loài người,

cùng với mối quan hệ của nó Cùng với các ngành khoa học khác, xã hội học

đã chỉ ra những con đường, những biện pháp, cách thức hoàn thiện, phát triểncác mặt của đời sống xã hội phù hợp với quy luật vận động của xã hội

- Khái niệm xã hội học Thuật ngữ Xã hội học được một nhà Xã hội học

người Pháp - Auguste Comte (1798 - 1857) sử dụng vào năm 1838 Được ghép

từ hai chữ, có hai nguồn gốc khác nhau: “Socius”, từ gốc Latinh và “Logos”, từgốc Hy Lạp

Có nhiều cách tiếp cận khác nhau, thế giới ngày nay có nhiều định nghĩakhác nhau về xã hội học Chẳng hạn như: Theo Inkeles, xã hội học là khoa họcnghiên cứu về con người và sự tương tác xã hội của con người với các cá thểkhác trong các nhóm xã hội và xã hội mà anh ta là một thành viên Nó giảiquyết hệ thống các hoạt động xã hội và mối tương quan của chúng Các hoạtđộng đó bao gồm các quan hệ xã hội, các tổ chức xã hội, thể chế xã hội, cộngđồng và xã hội

Hay nói cách khác XHH là một môn khoa học xã hội, nghiên cứu về tính chỉnh thể của các quan hệ xã hội (tính chất xã hội của đời sống con người) là khoa học về các quy luật phổ biến và đặc thù của hình thái kinh tế xã hội, về các cơ chế hoạt động và các hình thức biểu hiện của các quy luật trong hoạt động của các cá nhân, các tập đoàn xã hội, các giai cấp, các dân tộc.”

- Đối tượng nghiên cứu xã hội học

Đối tượng nghiên cứu của XHH là một vấn đề tranh cãi trong lịch sử pháttriển của XHH Mỗi một trường phái đều có cách nhìn khác nhau về đối tượngnghiên cứu của XHH

Tuy nhiên tựu chung lại, XHH nghiên cứu về XH loài người, trong đó mốiquan hệ XH, các tương quan xã hội được biểu hiện thông qua các hành vi xãhội giữa người với người, hay giữa các nhóm người trong hệ thống cấu trúc xã

hội.Từ đó tìm ra logic, cơ chế vận hành mang tính quy luật của các hình thái vậnđộng và phát triển của các quan hệ và quá trình XH.

Xã hội học nghiên cứu hệ thống cấu trúc xã hội tổng thể nói chung, trên cơ

sở xác lập tính chất hệ giá trị chuẩn mực quy định hoạt động sống của toàn hệthống xã hội

Như vậy, xã hội học là một khoa học dùng phương pháp nghiên cứu địnhlượng và định tính, cũng như áp dụng các lý thuyết để giải thích quy luật của

sự hình thành, vận động, biến đổi xã hội, về mối quan hệ giữa con người và xãhội về các vấn đề xã hội

- Các lĩnh vực quan tâm của xã hội học bao gồm:

Một là, tổ chức xã hội: bao gồm nghiên cứu của các nhóm xã hội, thể chế xã

hội, các quan hệ dân tộc, phân tầng xã hội, biến đổi xã hội Nó bao gồm xã hộihọc nghiên cứu gia đình, kinh tế, nông nghiệp, công nghiệp, tôn giáo, luật, chínhtrị, giáo dục

Hai là, tâm lý xã hội học: lĩnh vực này nghiên cứu bản chất, nhân cách con

người như là sản phẩm của đời sống cộng đồng Nó cũng nghiên cứu các quanđiểm xã hội và hành vi chọn lọc

Ba là, thay đổi và rối loạn về mặt xã hội: nghiên cứu sự thay đổi trong văn

hoá, các quan hệ xã hội và sự rối loạn có thể xảy ra Tái tổ chức xã hội cũng đượcquan tâm nghiên cứu

Bốn là, dân số: phân tích số lượng, thành phần, thay đổi, chất lượng dân

số-các yếu tố này ảnh hưởng và bi ảnh hưởng đến trật tự chính trị, kinh tế và xã hội

Năm là , sinh thái nhân văn: các nghiên cứu trong lĩnh vực này quan tâm đến

hành vi của con người trong một cộng đồng nhất định trong mối quan hệ với môitrường tự nhiên và sự nổi bật trong quan hệ không gian giữa con người và môitrường

Sáu là, lý thuyết và phương pháp xã hội học: bao gồm việc xây dựng lý

thuyết và kiểm tra khả năng ứng dụng làm cơ sở cho việc dự đoán và kiểm soátmôi trường xã hội của con người

Bảy là, xã hội học ứng dụng: sử dụng các kết quả của nghiên cứu xã hội học

thuần tuý vào các khía cạnh, vấn đề khác nhau của đời sống

- Chức năng xã hội học: Chức năng tư tưởng, lý luận nhận thức; Chức

năng thực tiễn (đánh giá, tư vấn, giám sát, phản biện, quản lý); Chức năng giáodục, cung cấp tri thức; Chức năng dự báo tương lai xã hội

- Nhiệm vụ của xã hội học:Nhiệm vụ chung nhất của xã hội học là nghiên

cứu để xây dựng lý luận và phương pháp luận nhận thức xã hội Cụ thể, xã hộihọc có nhiệm vụ:

Nghiên cứu các hình thái biểu hiện và các cơ chế hoạt động của các quyluật hoạt động của xã hội, của phát triển xã hội nói chung; Tìm ra các quy luậtchung của sự vận động và phát triển xã hội Nghiên cứu quy luật tương tác giữacác thành phần cơ bản của hệ thống xã hội Nghiên cứu những quy luật đượchình thành, thông qua quá trình tương tác giữa phân hệ với hệ thống xã hội;Tìm ra và nghiên cứu các quy luật đặc thù, xuất hiện trên các thành phần cơbản của hệ thống xã hội; Nghiên cứu các hình thái kinh tế xã hội, nghiên cứunhững yếu tố đặc thù trong sự phân bố khu vực của các quốc gia Quan sát mô

tả các sự kiện thực nghiệm, xác lập những điều kiện cho thực nghiệm, tái tạolại hiện thực; Phục vụ cho công tác tổ chức và quản lý xã hội một cách trựctiếp và gián tiếp

2 Về vai trò của xã hội học trong nhận diện và giải quyết các vấn đề

xã hội ở VN

Ở Việt Nam, xã hội học còn rất mới mẻ, có khoảng cách cách biệt về thờigian khá xa so với các nước trên thế giới, nhưng nó đã xác định được vị trí và

trong việc nhận thức và ứng dụng vào quản lý xã hội, quản lý đất nước, trong

sự nghiệp công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước trên tất cả các lĩnh vực củađời sống xã hội Xã hội học Việt Nam đã phát triển không chỉ với tư cách mộtkhoa học lý luận mà cả với tư cách là một khoa học ứng dụng Với tư cách mộtkhoa học lý luận, xã hội học góp phần nâng cao nhận thức của conngười về quátrình và hiện tượng xã hội đồng thời nó là một công cụ mạnh mẽ và có hiệu quảtrong cuộc đấu tranh tư tưởng quyết liệt hiện nay trên phạm vi thế giới: tư bảnchủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa Với tư cách là một khoa học ứng dụng, xã hộihọc góp phần to lớn vào các quá trình phức tạp và muôn màu muôn vẻ của sựnghiệp quản lý xã hội

Với tư cách là khoa học ứng dụng, xã hội học đã thể hiện rõ vai trò củamình trong việc nhận diện và giải quyết các vấn đề xã hội nảy sinh ở ViệtNam

- Khái niệm vấn đề xã hội

Trước tiên vấn đề xã hội được hiểu là tất cả những gì liên quan đến conngười, các nhóm người, các cộng đồng người đến sự tồn tại, phát triển của conngười trong một hoàn cảnh xã hội nhất định được nhận thức như một vấn nạncủa xã hội, đụng chạm đến lợi ích của một cộng đồng Đó là sản phẩm của conngười có ảnh hưởng đến một nhóm người nhất định và chỉ có thể được khắcphục thông qua hành động xã hội

Như vấn đề phân hóa giàu nghèo, ma túy, mại dâm, trộm cướp, giết người,

sự xuống cấp đạo đức trầm trọng, thất nghiệp,…

- Vai trò của xã hội học trong nhận diện và giải quyết các vấn đề xã hội:

Trước tiên, XHH giúp chúng ta hiểu được các vấn đề xã hội từ rất nhiều

quanđiểm Xuất phát từ khoa học hiện đại có tính chất liên ngành, mang tínhthực chứng, biện chứng để lý giải thấu đáo từng vấn đề xã hội được đặt trongbối cảnh xã hội như thế nào Hoàn toàn hiển nhiên, nếu chúng ta hiếu biết một

cách đúng đắn cuộc sống của những người khác như thế nào, chúng ta cùng đạtđược sự hiểu biết tốt hơn về những vấn đề xã hội của họ là gì Các chính sáchthực tiễn mà không được dựa trên một sự nhận thức có hiểu biết về những lốisống của con người thì những chính sách đó ít có cơ hội thành công Nói chínhxác hơn, xã hội học cung cấp thông tin (thông qua việc thu thập – xử lý – phântích – sử dụng thông tin theo phương pháp khoa học – có độ chính xác cao) giúpcho nhà hoạch định, quản lý xã hội đưa ra phương án tối ưu nhất để giải quyếtnhững vấn đề xã hội.

Thứ hai, xã hội học giúp cho việc đánh giá các kết quả của chương trình,

chính sách giải quyết vấn đề xã hội Một chương trình cải cách thực tiễn có thể

dễ dàng đạt được thành công theo các nhà hoạch định chính sách, hoặc cũng cóthể tạo ra nhưng kết quả ngoài ý muốn, nhờ nghiên cứu xã hội học người ta cóthể biết được sự phù hợp hay chưa phù hợp của các chính sách xã hội đó đốivới đời sống xã hội

Thứ ba,xã hội học giúp mỗi cá nhân, tổ chức, nhà chức trách có được hiểu

biết nhiều hơn về vấn đề xã hội đang tồn tại ngày nay, vừa trên cơ sở khoa họcvừa trên sự chung tay của sự nhân văn tác động đến tương lai riêng của mỗingười, của xã hội để thực sự giải quyết tốt những vấn đề xã hội đặt ra thúc đẩy

sự phát triển của xã hội

Cuối cùng, xã hội học có thể được xem là lĩnh vực tư vấn công nghiệp,

những người quy hoạch đô thị, những cán sự xã hội và các nhà quản lý nhân

sự, cũng như trong nhiều công việc khác Xã hội học có thể duy trì, bảo tồn trithức độc lập của nó chỉ có thể nếu như các nhà xã hội học nghiên cứu trungtính về đạo đức và những tranh luận chính trị Ngay cả trong trường hợp có sựliên hệ giữa nghiên cứu xã hội học và sự thúc đẩy khoa học xã hội phát triển

Ở Việt Nam, tuy ngành khoa học xã hội mới phát triển nhưng nó đã có

đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, đất nước bước vảo thời kỳ đổi mới, thựctiễn phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiệnđại hóa đất nước, những mặt trái của nền kinh tế thị trường đặt ra nhiều vấn đề

xã hội cần tập trung giải quyết, đây cũng chính làđiều kiện là cơ hội để xã hộihọc nghiên cứu, phát triển Nhưng cũng đồng thời là sức ép không nhỏ đặt ra

để quay lại phục vụ cho sự phát triển của đất nước

Câu2: Xã Hội học và những vấn đề của xã hội của xóa đói giảm nghèo và bất bình đẳng xã hội ở việt Nam hiện nay!

Về xã hội học:

a Khái niệm: Về mặt thuật ngữ, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, XHH

“Sociology” có gốc ghép từ 2 chữ: Societas”+“logos” có nghĩa là học thuyết,nghiên cứu.Như vậy XHH được hiểu là học thuyết về xã hội, nghiên cứu về xãhội

Về mặt lịch sử, thuật ngữ này xuất hiện lần đầu tiên năm 1938 trong cuốn

“Thực chứng luận” của nhà xã hội học Aguste Comte Từ đó, năm 1938 đượclấy làm mốc ra đời của môn xã hội học.A.Comte được coi là cha để của XHH

Nghiên cứu mối quan hệ này XHH chỉ ra đặc điểm tính chất, đk, cơ chếcủa sự hình thành vận động và biến đổi tương tác giữa con người và xh

Hiện có nhiều trường phái XHH với các quan điểm khác nhau nhưng cácđịnh nghĩa về XHH mà họ tìm ra cũng có nhiều điểm tương đồng:

- XHH là một môn khoa học thuộc các khoa học XH, nghiên cứu cáctương tác XH, đặc biệt đi sâu nghiên cứu một cách hệ thống sự phát triển, cấutrúc, mối tương quan XH và các hành vi hoạt động của con người trong các tổchức, nhóm XH

- Theo các nhà XHH Xô viết trước đây thì XHH macxit là khoa học vềcác quy luật phổ biến và đặc thù của sự vận động và phát triển của các hệ thống

XH xác định; là khoa học về các cơ chế hoạt động và các hình thức biểu hiện

của quy luật đó trong hoạt động của các cá nhân, tập đoàn XH, giai cấp, dântộc.v.v

Như vậy xã hội học là một lĩnh vực khoa học xã hội nghiên cứu quy luật,tính quy luật của sự hình thành, vận động, biến đổi mối quan hệ, tương tác qualại giữa con người và xã hội

b Đối tượng nghiên cứu:

XH là một chỉnh thể rộng lớn toàn diện, là khách thể nghiên cứu củanhiều KHXH, trong đó có XHH.Theo đó, đối tượng nghiên cứu của XHH làcác quan hệ Xh, tương tác XH được biểu hiện thông qua các hành vi Xh giữangười với người trong các nhóm, các hệ thống xã hội Xét trong tiến trình pháttriển của XHH, các vấn đề kép : “con người – xã hội”; hành động xã hội – cơcấu xã hội”; và “vi mô - vĩ mô” là chủ đề trung tâm trong nghiên cứu XHH

Quan điểm chính thống được thừa nhận về đối tượng nghiên cứu củaXHH:

- Là giữa một bên là con người với tư cách là các cá nhân, các nhóm, cáccộng đồng XH với một bên là XH với tư cách là các hệ thống XH, các thiết chế

Xh và cơ cấu xh

Nói một cách khaí quát, đối tượng nghiên cứu của XHH là mối quan hệtương tác về hành vi XH của con người, mối quan hệ hữu cơ, sự ảnh hưởng lẫnnhau giữa một bên là con người với tư cách là cá nhân, nhóm, cộng đồng người

và một bên là xã hội với tư cách là hệ thống XH, cơ cấu XH

trung ,chọn lọc loại trừ tất cả những gì là thứ yếu,đóng vai trị những nguyênlý,những chuẩn mực nghiện cứu XH.

* Chức năng thực tiễn: Trên cơ sở phân tích thực trạng, XHH làm sáng tỏtriển vọng phát triển XH trong tương lai gần và tương lai xa,giúp con ngườikiểm soát được các quan hệ XH của mình và điều hồ các quan hệ đó sao chophù hợp với yêu cầu khách quan

- Chức năng thực tiễn của XHH không tách rời những đề xuất,kiến nghị

mà nó đề ra nhằm đáp ứng yều cầu của quản lý XH,nhằm củng cố mối quan hệgiữa KH và thực tiễn.Chức năng thực tiễn biểu hiện ra là chức năng quản lý,Chỉ đạo hoạt động quản lý Những dự báo trong quản lý trên thực tế không thểhiện có hiệu quả nếu không có dự báo XHH

* Chức năng giáo dục (tư tưởng): XHH trang bị những tri thức KH kháchquan ,góp phần hình thành tư duy khoa học, hình thành thói quen,nếp suy nghĩkhoa học và hành động phù hợp quy luật khách quan

- XHH ở nước ta góp phần giáo dục cho quần chúng nhân dân theo địnhhướng XH chủ nghĩa phát huy tích cực, hạn chế tiêu cực trong kinh tế thịtrường giáo dục tư tưởng XHCN

d Nhiệm vụ của XHH

- Nghiên cứu lý luận (thực nghiệm ứng dụng) Đây là nhiệm vụ quantrọng hàng đầu để khẳng định là một khoa học độc lập.Xây dựng hệ thống trithức KH riêng biệt (để tránh phải vay mượn )

- Nghiên cứu thực nghiệm.là một nhiệm vụ quan trọng tập trung nghiêncứu lý luận để có những thông tin bằng chứng mới mẻ,số liệu thực tế và đểkhẳng định và để kiểm chứng giả thuyết KH trên thực tiễn.Để hình thành tưduy XH học đó là tư duy thực nghiệm

- Nghiên cứu ứng dụng để vạch ra cơ chế đ/k giải pháp cho việc vận dụngcác cái phát hiện của ngcứu lý thuyết và nghiên cứu thực nghiệm nhằm giảiquyết các vấn đề thực tiễn đang đặt ra

Những vấn đề xã hội của xóa đói, giảm nghèo và bất bình đẳng xã hội ởViệt Nam hiện nay

Vấn đề đói nghèo, về khách quan, là sản phẩm tất yếu của một mô hìnhkinh tế nhất định.Khi một mô hình kinh tế đã cạn kiệt tiềm năng phát triển, thì

dù có cố gắng của chính quyền cũng không thể giải quyết tốt vấn đề đói nghèo

Nước ta đã chuyển sang mô hình công nghiệp hóa từ nhiều năm nay Đó

là mô hình kinh tế dựa vào khai thác tài nguyên và lao động giá rẻ, dựa vào đầu

tư nước ngoài để xuất khẩu nhằm tăng trưởng nhanh Ở một nước nông nghiệplạc hậu, mô hình ấy có vai trò nhất định ở giai đoạn khởi động nền kinh tế thịtrường, nhưng nếu kéo dài thời gian thực hiện mô hình ấy chỉ lo tăng trưởng sốlượng thì những vấn đề xã hội sẽ phát sinh và tăng lên, thể hiện ở vấn đề đóinghèo trở nên nghiêm trọng, phân hóa giàu nghèo mở rộng khoảng cách nhanhchóng, lối sống trong xã hội xuất hiện nhiều vấn nạn mới

Do kéo dài mô hình công nghiệp hóa chạy theo tăng trưởng số lượng, nênhiện nay nước ta tuy thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo đạt những kếtquả nhất định, nhưng vấn đề đói nghèo trên thực tế ở cả khu vực chính thức lẫnkhu vực phi chính thức vẫn còn nhiều điểm cần quan tâm nghiên cứu

Chính sách tiền lương thấp hiện nay còn được các doanh nghiệp trongnước và đầu tư nước ngoài lấy đó để làm căn cứ để trả lương cho người laođộng, chứ không dựa vào năng suất, chất lượng, hiệu quả công việc Những

nhược điểm trong quản lý nhà nước đã bị các doanh nghiệp khai thác làm chongười lao động ngày càng đói nghèo

Vấn đề đói nghèo hiện nay khác với đói nghèo trước đây ở thôn quê donhịp độ phát triển các dự án chỉ nhằm thu hút đầu tư cho tăng trưởng kinh tế,còn các yêu cầu an sinh xã hội chưa được quan tâm, nhất là trong giải phóngmặt bằng, trong tái định cư đã để lại hậu quả về mất việc làm và đói nghèo tănglên

Tính chất và mức độ "hành chính quan liêu" trong các cấp đã ảnh hưởngđến giải quyết vấn đề đói nghèo, thực hiện những chủ trương, chính sách xóađói, giảm nghèo trong thời gian qua biểu hiện ở các hoạt động:

- Cứu trợ dân nghèo trong các đợt thiên tai bão lụt ở một số nơi rất chậmtrễ, làm diện đói nghèo kéo dài và lan rộng

- Việc xác định diện hộ nghèo theo quy định có những lệch lạc, dựa vàoquan hệ thân quen đưa vào diện nghèo những hộ không nằm trong tiêu chínghèo, thậm chí bớt xén tiền bạc mà đáng lẽ hộ nghèo được hưởng Những saiphạm này thường ở cấp chính quyền cơ sở và huyện

Trong thời gian qua, thực hiện Chương trình 135, Chương trình 30a, cũngnhư hỗ trợ giải quyết đói nghèo ở đồng bằng sông Cửu Long đã góp phần giảm

tỷ lệ nghèo, nhưng con số nghèo ở nông thôn và đô thị vẫn còn cao.Nếu về mặt

tổ chức, quản lý nhà nước không khắc phục tình trạng hành chính quan liêu,lãng phí, tham nhũng thì các mục tiêu giảm nghèo giai đoạn 2011 - 2020 khó

có triển vọng

Bất bình đẳng xã hội là sự không bình đẳng và các cơ hội hay lợi ích đốivới các cá nhân khác nhau trong 1 nhóm xã hội hay nhiều nhóm xã hội.Loài

người chúng ta sinh ra có khá nhiều khác biệt như giới tính, sức khoe, trí tuệ vàsắc đẹp Sự khác biệt về sinh học không phải là sự khác biệt về mặt xã hội,nhưng dựa vào đó dẫn không được coi là bất bình đẳng xã hội mà phải dựa trênnhững tiêu chí khác.

Ví dụ như các tiêu chí về của cải tài sản, quyền lực, học vấn, cơ hội sống,

uy tín mà con người không có sự ngang bằng nhau trong cuộc sống

Bất bình đẳng xã hội là một khái niệm rộng mà trong đó hàm chứa kháiniệm bất công bằng xã hội và công bằng xã hội Bất bình đẳng xã hội có bấtbình đẳng xã hội dựa trên sự hợp lý hợp pháp và cũng có bất bình đẳng xã hộidựa trên sự không hợp lý và không hợp pháp

Vấn đề nóng nhất trong xã hội hiên nay là bất bình đẳng giới, là sự khôngbằng nhau, không giống nhau giữa nam và nữ trong cuộc sống

Ví dụ về mặt chính trị ở nước Mỹ 44 đời tổng thống không có nữ.Vấn đềbất bình đẳng giới chủ yếu trong suy nghĩ của mỗi người

Hay bất bình đẳng trong thu nhập: Đồng bằng sông Hồng là vùng có thunhập BQĐN chỉ đứng sau Đông Nam Bộ, bất bình đẳng thu nhập của vùngnày không cao và thậm chí còn thấp hơn một số vùng Chẳng hạn năm 2012

hệ số Gini của vùng này là 0,393, còn của các vùng Đông Bắc, Tây Bắc vàTây Nguyên là: 0,416, 0,418 và 0,396 Sự chênh lệch thu nhập giữa 20% dân

số giàu với 20% dân số nghèo đạt mức cao nhất ở thời kỳ này là 8 lần (năm2010) Phân hóa giàu nghèo mạnh nhất chủ yếu ở hai thành phố là Hà Nội vàHải Phòng Trước năm 2008 khi chưa ghép Hà Tây với Hà Nội thì cả hai địaphương này có hệ số chênh lệch thu nhập giàu – nghèo xấp xỉ khoảng 7 lần,sau khi ghép Hà Tây vào thì Hà Nội trở thành địa phương có nhiều khu dân cưnghèo đói, mức sống thấp Điều này dẫn đến khoảng cách về thu nhập, mức

sống giữa người giàu với người nghèo càng giãn ra, góp phần làm cho chênhlệch giàu nghèo của vùng Đồng bằng sông Hồng tăng lên.

Cơ sở tạo nên sự bất bình đẳng xã hội.

- Bất bình đẳng xã hội luôn có những nét khác nhau trong những xã hộikhác nhau

- Ở xã hội có qui mô và hoàn thiện hơn thì bất bình đẳng xã hội gây gắthơn so với các xã hội đơn giản

- Bất bình đẳng thường xuyên tồn tại với những nguyên nhân và kết quả

cụ thể

- Nó liên quan đến giai cấp, giới tính, chủng tộc, lãnh thổ,…

- Dù có những nguyên nhân đa dạng và khác nhau, thì người ta vẫn quichúnhg vào ba loại sau:

Một là, những cơ hội trong cuộc sống:

- Đó là những thuận lợi về vật chất mà cá nhân có được, nhờ vào đó màcác nhân có thể cải thiện cuộc sống vật chất của mình

- Ngoài ra nó còn có những điều kiện như lợi ích chăm sóc sức khỏe hay

an sinh xã hội

Hai là, địa vị xã hội: Ngược lại với cơ sở khách quan trên đây, bất bình

đẳng về địa vị xã hội là do những thành viên của các nhóm xã hội tạo nên vàthừa nhận chúng Bất cứ thứ gì trong cuộc sống mà nhóm xã hội cho là ưu việc

và được các nhóm xã hội khác thừa nhận

Những người có uy tín cao, xã hội sẽ dành cho họ sự ưu ái, trân trọng Uy tín

cá nhân đó có được là do sự đánh giá của 1 nhóm người, 1 cộng đồng người,

nó dựa vào bất cứ thứ gì, đó có thể là tuổi tác, trình độ, kinh nghiệm, quyềnlực, tiền bạc hay giới tính,

Ba là, ảnh hưởng chính trị: Bất bình đẳng trong ảnh hưởng chính trị có

thể được nhìn nhận là có được từ những ưu thế vật chất hoặc địa vi cao Bảnthân chức vụ chính trị là cơ sở tạo nên sự khác biệt trong cuộc sống

Các quan điểm về bất bình đẳng xã hội

Aristotle đã nói rằng: “đàn ông bản chất là thống trị, đàn bạ là bị trị, và đó

là 1 luật lệ”

Goldberg thì nói “sự thống trị và thành đạt cao của nam giới là khả năngkhông thể đảo ngược ”

Rousseau thì cho rắng nguồn gốc của bất bình đẳng liên quan đến sở hữu

tư nhân về của cải

Tất cả những quan điểm này đều có những khác biệt so với hai nhà lýluận nổi tiếng là Marx và Weber

Phân tầng xã hội cũng ảnh hưởng đến bất bình đẳng xã hội

Khái niệm Phân tầng xã hội: Là một hiện tượng mang tính hệ thống

(cấu trúc), các cá nhân, các nhóm người được phân chia thành các tầng theo các thang bậc giá trị xã hội về tài sản (địa vị kinh tế), chính trị (địa vị quyền lực), văn hóa và xã hội (uy tín xã hội).

Quan điểm về phân tầng xã hội Có hai loại quan điểm về phân tầng

xã hội:

Thứ nhất, lý thuyết xung đột, những người chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa

Mác đã nhấn mạnh các xung đột xã hội do những bất bình đẳng xã hội gây ra

và chú ý đến quá trình tiến hoá của lịch sử Họ xây dựng nên lý luận về xungđột xã hội, đề xướng việc lấy giai cấp và đấu tranh làm động lực chủ yếu của

sự phát triển của sự phát triển của lịch sử nhân loại trong các xã hội có giai cấp

Thứ hai, lý thuyết chức năng,những người theo lý thuyết này là các nhà

xã hội học ở Mỹ (Moore, Parsons ) theo khuynh hướng bảo thủ đã nhấn mạnh

tới chức năng phân tầng, chú ý tới trạng thái cân bằng xã hội và các cơ cấunhiều hơn là chú ý, quan tâm tới những biến biến đổi xã hội có tính chất cáchmạng Theo lý thuyết này, việc phân tầng xã hội nhằm đáp ứng nhu cầu của xãhội, tức là mỗi tầng lớp xã hội có chức năng xã hội riêng Điều này giải thích vìsao cần phải có các tầng lớp, đẳng cấp, giai cấp xã hội và tổ chức xã hội.Nhưng vấn đề đặt ra là vì sao nhu cầu xã hội nảy sinh, biến đổi Bên cạnh hai

lý thuyết cơ bản nói trên còn có những lý thuyết khái quát về sự phân tầng xãhội trong các xã hội khác nhau dưới dạng một sơ đồ chung mang tính tổng hợp

Có những ý thuyết đóng vai trò dung hoà các lý thuyết nêu trên, mà tiêu biểu là

lý thuyết của Weber, Lenski và của các nhà lý luận về sự tiến hoá xã hội, lýluận phân tầng xã hội khác

Quan điểm của Đảng và giải pháp để giải quyết những vấn đề về xóa đóigiảm nghèo và bất bình đẳng xã hội ở nước ta hiện nay:

Đẩy mạnh xoá đói, giảm nghèo và hạn chế bất bình đẳng, thực hiện tiến bộ

và công bằng xã hội được Đảng ta xác định là nhiệm vụ trọng điểm trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Nghèo đói là tình trạng kiệt quệ bao gồm nhiều khía cạnh, từ thu nhập đếntính dễ bị tổn thương khi gặp phải những tai ương bất ngờ và ít có khả năngtham gia vào các hoạt động xã hội Ngân hàng Thế giới (WB) đưa ra khái niệm

về nghèo đói là tình trạng “không có khả năng để đạt được mức sống tối thiểu,được đo bằng nhu cầu tiêu dùng cơ bản hoặc thu nhập cá nhân cần thiết để thỏamãn các nhu cầu đó”

Bất bình đẳng xã hội là sự không bình đẳng, sự không bằng nhau về các cơhội hoặc lợi ích đối với những cá nhân khác nhau trong một nhóm hoặc nhiều