Bài Giảng Viêm Da Cơ Địa

Nắm được định nghĩa, cơ chế tổn thương, các hình thái lâm sàng của viêm da atopi và viêm da dị ứng tiếp xúc.. Hiểu được các tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh viêm da atopi và viêm da dị ứng ti

VIÊM DA ATOPIC

VIÊM DA TIẾP XÚC

ThS.BSNT Nguyễn Thị Mai Hương

1

Mục tiêu

1. Nắm được định nghĩa, cơ chế tổn thương, các hình thái

lâm sàng của viêm da atopi và viêm da dị ứng tiếp xúc

2. Hiểu được các tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh viêm da atopi

và viêm da dị ứng tiếp xúc

3. Trình bày được các biến chứng , nguyên tắc điều trị viêm

da atopi và viêm da dị ứng tiếp xúc

ĐỊNH NGHĨA

 Theo WAO 2004: Viêm da atopi (viêm da cơ

địa) là tình trạng chàm với những tổn thương đặc trưng liên quan IgE mẫn cảm đặc hiệu

 20-30% bệnh nhân VDCĐ không có IgE mẫn

cảm, gọi là nonatopic (viêm da không cơ địa – viêm da cơ địa nội sinh)

Dịch tễ

 15-30% trẻ em

 2-10% người lớn

 Viêm da atopic tăng gấp 2-3 lần trong 3 thập

kỷ gần đây ở những nước phát triển

 80% bệnh da nghề nghiệp xảy ra trong atopics

 Nó hiếm khi thấy AD sau tuổi 50

Viêm da dị ứng là một bệnh quá

mẫn typ I Nó thường được

gắn liền với tiền sử cá nhân

hoặc gia đình của bệnh da

khô, hen, viêm mũi dị ứng

hoặc viêm xoang

M Grandfather

BABY

 Bergmann (1998, Clin Exp Allergy) nghiên cứu thuần tập sinh, N 1314, 5yo

Nếu AD 3 mos và một bố mẹ / anh chị em dị ứng> 50% nguy cơ của bệnh hen ở 5-6 tuổi

 Castro-Rodriquez (1999, AJRCCM)

Theo chiều dọc, nghiên cứu hồi cứu, N 986

Nếu AD và cha mẹ có bệnh hen > 75% nguy cơ của bệnh hen suyễn trong suốt tiểu học

Viêm da Atopi

Stress

Gen

Dị ứng thức ăn

Dị nguyên qua đường thở

Nhiễm trùng

Tiếp xúc ánh sáng, hóa chất

Di truyền

 Filaggrins là các protein liên kết với các sợi

keratin trong các tế bào biểu mô

 Bệnh nhân có đột biến rút gọn trong gen mã hóa cho filaggrin dễ mắc tình trạng nặng của da khô

và / hoặc bệnh chàm

 Gần 50% của tất cả các trường hợp nghiêm trọng của bệnh chàm có thể có ít nhất một gen đột biến filaggrin

 gen trên NST 5q31-38

Lâm sàng

 Giai đoạn đỏ da: ngứa nhiều, ban đỏ rải rác và phù lớp thượng bì

 Giai đoạn hình thành các bọng nước

 Giai đoạn rỉ nước và bội nhiễm gây ra tổn

thương chốc lở

 Giai đoạn đóng vẩy: tiến triển lâu dài và hình thành mảng liken hoá

CẤP

VIÊM DA

BÁN CẤP

Thường chẩn đoán nhầm là nấm da

VIÊM DA

MẠN TÍNH

Thường chẩn đoán nhầm là bệnh vẩy nến

 Trẻ sơ sinh dưới một năm tuổi thường có phân bố rộng rãi

eczema Da thường khô, có vảy và màu đỏ với dấu hiệu đầu nhỏ được tạo ra bởi móng tay sắc nhọn bé

 Má của trẻ sơ sinh thường là nơi đầu tiên bị ảnh hưởng bởi

bệnh chàm

 Các khu vực ẩm ướt thường xuyên bị ảnh hưởng do việc lưu giữ độ ẩm của tã Có thể phát triển viêm da nếu tã ướt hoặc bẩn còn sót lại quá lâu

 Trẻ lớn hơn tổn thương thường ảnh hưởng đến khuỷu tay và đầu gối nếp gấp Khu vực dễ bị ảnh hưởng khác bao gồm mí mắt, dái tai, cổ

và da đầu

 Nhiều trẻ em phát triển tổn thương dạng đồng xu viêm da dị ứng Khu vực đồng xu nhỏ giống như chàm rải rác trên cơ thể Các chắp nối vòng chàm khô, đỏ và ngứa và có thể nhầm lẫn với nấm ngoài da

(nhiễm nấm)

 Bệnh chàm cải thiện trong những năm tiểu học và nó có thể hoàn toàn hết ở tuổi thanh thiếu niên, mặc dù chức năng bảo vệ của da không bao giờ là hoàn toàn bình thường

Khô da

Liken hóa

Dị ứng thức ăn và viêm da atopi

 Biểu hiện nhanh hơn: sữa, trứng, đậu nành, lúa mì

 Liên tục: đậu phộng, các loại hạt, cá, động vật có vỏ

Hanifin và Rajka (1980) Để chẩn đoán viêm da cơ địa cần có ít

nhất 3 tiêu chuẩn chính + ít nhất 3 tiêu chuẩn phụ

4 tiêu chuẩn chính:

1 Ngứa (Itching)

2 Viêm da mạn tính và tái phát (Chronic or chronically relapsing dermatitis)

3 Hình thái và vị trí thương tổn điển hình (Typical

distribution and morphology of AD rash)

- Trẻ em: Chàm khu trú ở mặt, vùng duỗi

- Trẻ lớn và người lớn: Dày da, Lichen vùng nếp gấp

4 Tiền sử cá nhân hay gia đình có bệnh cơ địa dị ứng

(Personal or family history of atopic diseases) như hen, viêm mũi dị ứng, viêm da cơ địa

Các tiêu chuẩn phụ

 1 Khô da (Dry skin)

 2 Viêm môi (cheilitis)

 3 Đục thủy tinh thể ( Anterior

subcapsular cataract)

 4 Viêm kết mạc mắt và kích thích ở mắt

tái phát

 5 Mặt: Đỏ, tái

 6 Dị ứng thức ăn (Food intolerance)

 7 Chàm ở bàn tay (Hand eczema)

 8 IgE tăng (Elevated IgE levels)

 9 Phản ứng da tức thì týp 1 dương tính

(Immediate skin test type 1 reactivity)

 10 Dễ bị nhiễm trùng da và hay tái phát

 11 Ngứa khi ra mồ hôi (Itching on sweating)

 12 Vẩy phấn trắng (Pityriasis alba)

 18 Nếp dưới mắt Dennie- Morgan

 19 Quầng thâm quanh mắt

Tiêu chuẩn chẩn đoán theo Williams

Tiêu chuẩn chẩn đoán VDCĐ:

Ngứa da và nhiều hơn 3 tiêu chuẩn dưới đây:

 Tiền sử ngứa ở da quanh các khớp và mặt duỗi cẳng tay hoặc quanh cổ (đối với trẻ dưới 10 tuổi)

 Tiền sử hen phế quản hoặc viêm mũi dị ứng (hoặc trong gia đình có tiền sử VDCĐ ở bệnh nhi dưới 4 tuổi)

 Tiền sử da khô trong những năm gần đây

 Viêm da vùng quanh khớp

 Bắt đầu tổn thương da dưới 2 năm (đối với trẻ trên 4 tuổi)

Xét nghiệm chẩn đoán

 IgE đặc hiệu nếu có chỉ định lâm sàng!

 Test lẩy da

 Đánh giá lâm sàng:

 Xoá bỏ chế độ ăn kiêng

 Test kích thích thức ăn bằng miệng

 Bác sĩ giám sát

Biến chứng

 Nhiễm khuẩn

 Nhiễm virus

 Phối hợp bệnh lý khác: Dị ứng thức ăn, HPQ, viêm mũi dị ứng

Chẩn đoán phân biệt

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

Chẩn đoán viêm da dị ứng nói chung là không khó khăn, đặc biệt là ở

những bệnh nhân có tiền sử dị ứng Sau đây cần được xem xét hoặc bị

loại trừ:

Xác định xem bệnh nhân được tiếp xúc với một chất có thể gây viêm da tiếp xúc Các

vị trí của tổn thương có thể liên quan một nguyên nhân bên ngoài

Viêm da tiếp xúc

BỆNH VẢY NẾN

 Tổn thương thường ở vị trí duỗi (khuỷu tay, đầu gối và các

khớp lớn khác) hơn là các nếp gấp cơ gấp Có thể là lòng

bàn tay hoặc bàn chân như đã thấy trong hình ảnh này

 Bệnh nhân thường có tiền sử gia đình của bệnh vẩy nến

Bệnh vẩy nến là ít ngứa hơn eczema, tổn thương có xu hướng được phân định rõ ràng, da xung quanh bình thường, tổn thương bệnh vẩy nến có xu hướng dày hơn Tuy nhiên, bệnh vẩy nến có đôi khi bạn không thể phân biệt lâm sàng với

bệnh viêm da dị ứng

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

Chàm đồng xu

Dày sừng nang lông

Dự phòng

 Loại bỏ các yếu tố

Phù nề, gây dị ứng, kích ứng, nấm men, móng tay dài

 Làm sạch và giữ ẩm hàng ngày

Dove, dầu của Olay, Neutrogena

Khí hậu ôn hòa

chất làm mềm da dạng kem / mỡ

Trị bỏng, kháng nấm ≠ dưỡng ẩm

Điều trị

 Chăm sóc da

Salicylic với tổn thương dày sừng mạn tính

 Loại trừ yếu tố kích thích: tránh dị nguyên nguy

cơ

 Chống viêm:

Corticoid tại chỗ ( không có nhiễm khuẩn)

Thuốc ức chế calci tại chỗ (Tacrolimus 0.03, 0.1%)

 Kiểm soát ngứa: Kháng Histamin H1

 Giảm sự cộng sinh vi khuẩn

ĐIỀU TRỊ

 Dưỡng ẩm / chất làm mềm da (xà phòng thay thế, dầu tắm, dầu bôi)

 Thuốc mỡ - da khô

 Kem hoặc kem dưỡng da - da ướt

 số lượng thích hợp

corticoide tại chỗ

 Mild (Class I)  Hydrocortisone 

 Moderate (Class II)  butyrate  Clobetason-17-butyrate 

Hydrocortison-17- Strong (Class III)  valerate  Fluticasone propionate 

Điều trị

 Thuốc kháng histamin

Chỉ định Viêm da ≠ mày đay

VIÊM DA TIẾP XÚC

 Cơ chế dị ứng muộn: Lympho bào mẫn cảm

 Tổn thương tổ chức học giống viêm da Atopy

 Dày sừng xảy ra sớm

 Tùy thuộc loại dị nguyên

Lâm sàng viêm da tiếp xúc

Viêm da dị ứng tiếp xúc

Viêm da dị ứng tiếp xúc

 Dị ứng với đồ da

Viêm da dị ứng

Căn nguyên viêm da dị ứng tiếp xúc

 Hầu hết viêm da dị ứng tiếp xúc là do chất kích thích trong tự nhiên

 bệnh nghề nghiệp

 Phòng ngừa là chính!

Nhìn vào các lớp biểu

bì

Viêm da do son môi/ liếm môi

Patch test chẩn đoán

ĐIỀU TRỊ

 Tránh tiếp xúc dị nguyên

 Chống viêm

 Chống bội nhiễm