Bài giảng giải phẫu bệnh viêm và loét dạ dày

VIÊM DẠ DÀY CẤP- Viêm dạ dày cấp là một viêm niêm mạc cấp tính, khởi phát bất ngờ, diễn biến nhanh.. BỆNH NGUYÊN BỆNH SINHSinh bệnh học : chưa rõ ràng Viêm dạ dày cấp thường kết hợp với:

VIÊM DẠ DÀY CẤP

- Viêm dạ dày cấp là một viêm niêm mạc cấp tính, khởi phát bất ngờ, diễn biến nhanh

- Viêm có thể dẫn đến xuất huyết, long tróc biểu mô bề mặt

và có thể dẫn tới xuất huyết tiêu hoá

BỆNH NGUYÊN BỆNH SINH

Sinh bệnh học : chưa rõ ràng

Viêm dạ dày cấp thường kết hợp với:

- Dùng nhiều thuốc kháng viêm không steroid, đặc biệt là

aspirin

- Uống quá nhiều rượu, hút thuốc lá nhiều

- ăn chất nóng, lạnh, cay, rắn khó tiêu

- Các strees mạnh (chấn thương, bỏng )

- Tăng urê huyết

- Điều trị ung thư bằng các thuốc hoá trị liệu

- Nhiễm khuẩn toàn thân (cúm, sởi, viêm phổi, thương hàn )

- Sau cắt đoạn dạ dày

- Tự tử bằng acid, kiềm

Mức độ đại thể vi thể

Nhẹ

Niêm mạc dạ dày, phù nề, xung

huyết, bề mặt có phủ lớp chất nhầy hoặc tơ huyết

viêm thanh dịch, viêm tơ huyết :

biểu mô bề mặt còn nguyên vẹn, tế bào tăng chế nhầy, có thoái hoá loạn dưỡng hoặc mất màng

đỉnh ít bạch cầu đa nhân trung tính

Nặng Có những vết trợt

nhỏ, chảy máu, nhiều chất nhày, dịch mủ, sợi huyết

Tổn thương thực thể:

viêm trợt, Viêm long, viêm

mủ với nhiều bạch cầu đa nhân

thân và hang vị

- Sự biến đổi biểu mô có thể dẫn tới dị sản, loạn sản

BỆNH NGUYÊN BỆNH SINH

Về bệnh nguyên, bệnh sinh của viêm dạ dày được đề cập tới các thuyết chính sau:

- Nguyên nhân miễn dịch, kết hợp với thiếu máu ác tính

- Nhiễm khuẩn mạn tính, đặc biệt là HELICOBACTER PYLORI

- Nhiễm độc: nghiện rượu, thuốc lá

- Sau phẫu thuật nối dạ dày-ruột với sự trào ngược dịch mật

- Các trạng thái khác: Giảm trương lực dạ dày; thiểu năng tuần hoàn; giảm oxy; uể huyết cao; rối loạn nội tiết

ĐẠI THỂ :

Năm 1990 tại Sydney đã đưa ra các tiêu chuẩn chia viêm

dạ dày mạn tính thành 7 typ chính:

1 Viêm phù nề, sung huyết

2 Viêm trợt phẳng : Niêm mạc dạ dày có nhiều điểm trợt nông, trên có giả mạc bám

3 Viêm trợt lồi: có những mảng/nột nổi gồ lên trên bề mặt niêm mạc

4 Viêm chảy máu

5 Phì đại nếp gấp niêm mạc: niêm mạc dạ dày mất tính

nhẵn bóng, nổi gồ lên

6 Teo niêm mạc: các nếp niêm mạc teo và mỏng, có thể nhìn thấy các mạch máu bên dưới

7 Viêm trào ngược dịch mật: niêm mạc phù nề, sung huyết

và có nhiều dịch mật trong dạ dày

NHỮNG TỔN THƯƠNG CƠ BẢN

- Biểu mô bề mặt: viêm trợt, viêm long, tăng sinh tạo nhú và có thể hình thành nên các polyp tăng sản.

- Các khe tuyến: Tế bào khe tuyến tăng sinh, biến đổ hình thái: kiềm

tính, kém chế tiết, tế bào từ trụ trở thành vuông… làm khe tuyến bị kéo dài, khúc khuỷu hình “ xoắn nút chai” Tế bào khe tuyên có thể bị dị sản

- Tuyến: Tổn thương cơ bản ở vùng thân vị và hang vị không giống

nhau:

Niêm mạc thân vị:

+Tế bào thành và các tế bào chính giảm, thế vào đó là các tế bào kém biệt hóa, hình khối vuông, tế bào thấp,dẹt và có thể hình thành các nang nhỏ.

+ Dị sản hang vị: làm vùng hang vị mở rộng hơn

Niêm mạc hang vị:

+ Tế bào hang vị giảm về số lượng

+ Tế bào tuyến bị dị sản ruột

- Lớp đệm:

+ Xơ hóa lan tỏa.

+ Xâm nhập viêm: đơn nhân, đa nhân.

BIẾN CHỨNG VIÊM DẠ DÀY MẠN:

THIẾU MÁU: Trong viêm dj dày tự miễn, trường hợp tế bào thành giảm nhiều và teo tuyến sẽ gây nên giảm hoặc thiếu toan dịch vị, tăng gastrin huyết Bệnh thường có tính chất gia đình

LOÉT DẠ DÀY TÁ TRÀNG:

UNG THƯ DẠ DÀY

ĐỊNH NGHĨA

Loét dạ dày là tổn thương mất chất, cấp hay mạn tính, tạo nên lỗ huyết niêm mạc, ăn qua lớp cơ niêm

BỆNH NGUYÊN - BỆNH SINH

- Vai trò của ACID, PEPSIN

- Vai trò của H.PYLORI

- Niêm mạc bờ ổ loét: phù và sung huyết Tế bào biểu mô phủ

và biểu mô tuyến có thể tăng chế tiết nhưng không có hiện

tượng quá sản hay teo đét

LOÉT MẠN

ĐẠI THỂ:

- Vị trí:

+ Thường gặp ở tá tràng hơn ở dạ dày Tỷ lệ 3/1

+ Loét tá tràng thường ở đoạn đầu, thành trước

+ Loét dạ dày thường ở bờ cong nhỏ, chính giữa hoặc xung quanh vùng ranh giới giữa niêm mạc thân và hang vị

- Số lượng:

Thường gặp một ổ loét đơn độc 10-20 % số bệnh nhân loét dạ dày đồng thời với loét tá tràng

- Kích thước: đường kính ổ loét từ 1 tới vài Cm:

> 50% Các ổ loét mạn ở dạ dày và tá tràng có đường kính nhỏ hơn 2Cm

75% Nhỏ hơn 3 Cm 10% nhỏ hơn 4 Cm

Về mặt kích thước không phân biệt được một loét lành tính với ác tính

- Hình thái:

VI THỂ:

NỀN LOÉT: Gồm bốn lớp như sau:

1 Lớp hoại tử: Gồm các mảnh vụn tế bào bị thoái hóa, hoại

tử lẫn với tơ huyết, bạch cầu và hồng cầu

2 Lớp phù dạng tơ huyết: được coi là một tổn thương đặc trưng do tác động của HCl

3 Lớp mô hạt

4 Lớp xơ hóa

VI THỂ:

-Loét đã sẹo hóa cũng có một lớp biểu mô phủ bề mặt,

nhưng mỏng, tế bào không bình thường mà teo đét, nhỏ,

LOÉT ZOLLINGER - ELLISON

-Là một loại loét đặc biệt, không giống loại loét thông thường

-Loét gồm nhiều ổ, tiến triển cấp tính, gặp ở nhiều vị trí

- Tăng Gastrin ( hay gặp trong u đảo Langerhans, tế bào alpha của tụy nội tiết)

BIẾN CHỨNG LOÉT DẠ DÀY:

CÂU HỎI:

1 Định nghĩa loét dạ dày, bệnh nguyên, bệnh sinh?

2 Mô tả hình ảnh đại thể và vi thể của loét dạ dày cấp?

3 Mô tả hình ảnh đại thể và vi thể của loét dạ dày mạn?

4 Biến chứng của loét dạ dày?