Tiết 111: Câu trần thuật đơn

Em hãy cho biết các câu trong đoạn văn trên được dùng để làm gì.. Trả lời: Các câu trong đoạn văn : Câu 1: Được dùng tả hình dáng, kể hành động của Dế Mèn Câu 2: Được dùng để tả, kể h

Trang 1

Giáo viên : Hµ ThÞ Anh Th¬

Bộ môn : Ngữ Văn 6

Trang 2

Kiểm tra bài cũ

Thế nào là thành phần chính của câu?

Cho một ví dụ minh hoạ

Trả lời: Thành phần chính của câu là thành phần bắt

buộc phải có mặt để câu có cấu tạo hoàn chỉnh và diễn

đạt được một ý trọn vẹn

VD : Em / đang học trường Nguyễn Đức Cảnh.

C V

Trang 3

Tiết 111: Câu trần thuậT đơn

I Lý thuyết

1.Câu trần thuật đơn là gì?

a.Ngữ liệu (SGK/ 101)

b Phân tích ngữ liệu

Chưa nghe hết câu, tôi đã

hếch răng lên, xì một hơi rõ dài Rồi, với điệu bộ khinh khỉnh, tôi mắng:

-Hức! Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe nhỉ! Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta nào chịu được Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi Đào

tổ nông thì cho chết!

Tôi về, không một chút bận tâm

Trang 4

I Lý thuyết

a.Ngữ liệu( SGK/101)

?1 Đoạn văn trên được trích từ văn bản nào?

Trả lời: Đoạn văn trên được trích từ văn bản: “Bài học đư ờng đời đầu tiên” của Tô

Hoài

? 2 Đoạn văn trên cho ta biết nội dung gì?

Trả lời: Đoạn văn trên cho biết thái độ, lời nói của Dế Mèn với Dế Choắt khi Choắt nhờ Mèn giúp đỡ

Tiết 111: Câu trần thuật đơn

Chưa nghe hết câu, tôi đã hếch

răng lên, xì một hơi rõ dài Rồi, với

điệu bộ khinh khỉnh, tôi mắng:

-Hức! Thông ngách sang nhà ta? Dễ

nghe nhỉ! Chú mày hôi như cú mèo

thế này, ta nào chịu được Thôi, im

cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi

Đào tổ nông thì cho chết!

Tôi về, không một chút bận tâm

Trang 5

I Lý thuyết

Tiết 111: Câu trần thuật đơn

? 3 Em hãy cho biết các câu trong đoạn văn trên được dùng

để làm gì?

Trả lời: Các câu trong đoạn văn : Câu 1: Được dùng tả hình dáng, kể hành động của Dế Mèn

Câu 2: Được dùng để tả, kể hành động của Dế Mèn Câu 3 Được dùng để bộc lộ cảm xúc của Dế Mèn Câu 4 Được dùng để hỏi

Câu 5 Được dùng để bộc lộ cảm xúc của Dế Mèn Câu 6 Được dùng để nêu ý kiến của Dế Mèn

Câu 7 Được dùng để nêu yêu cầu của Dế Mèn Câu 8 Được dùng để bộc lộ cảm xúc của Dế Mèn Câu 9 Được dùng để kể hành động nêu ý kién của Dế Mèn

Chưa nghe hết câu, tôi đã

hếch răng lên, xì một hơi rõ

dài Rồi, với điệu bộ khinh

khỉnh, tôi mắng

-Hức! Thông ngách sang nhà

ta? Dễ nghe nhỉ! Chú mày

hôi như cú mèo thế này, ta

nào chịu được Thôi, im cái

điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy

đi Đào tổ nông thì cho chết!

Tôi về, không một chút bận

tâm

Trang 6

Câu 1: Tả hình dáng, kể hành

động của Dế Mèn.

Câu2: Tả,kể hành động của Dế

Mèn

Câu3: Bộc lộ cảm xúc của Dế

Mèn.

Câu 4: Câu hỏi của Dế Mèn.

Câu 5: Bộc lộ cảm xúc của Dế

Mèn.

Câu 6: Nêu ý kiến của Dế Mèn.

Câu 7: Nêu yêu cầu của Dế Mèn.

Câu8: Bộc lộ cảm xúc của Dế

Mèn

Câu 9: Kể hành động nêu ý kiến

của Dế Mèn.

? 4 Dựa vào kiến thức ở Tiểu học, hãy gọi tên các kiểu câu

đó

Trả lời:

Các câu kể, tả, nêu ý kiến (câu1, 2, 6, 9) được gọi là các câu kể

Các câu bộc lộ cảm xúc (câu3,

5, 8) được gọi là các câu cảm thán

Câu hỏi (câu 4) được gọi là câu nghi vấn

Câu nêu yêu cầu (câu 7) được gọi là câu cầu khiến

Trang 7

1 Chưa nghe hết câu, tôi/ đã hếch răng lên xì một hơi rõ dài

2 Rồi,với điệu bộ khinh khỉnh, tôi/ mắng.

6 Chú mày/ hôi như cú mèo thế này, ta/ nào chịu được.

9 Tôi/ về, không một chút bận tâm.

I Lý thuyết

? 5 Hãy xác định chủ ngữ, vị ngữ của các câu trần thuật (câu 1, 2, 6, 9) vừa tìm được

Trang 8

? 6 Hãy xếp các câu trên thành 2 loại- câu có một cụm C-V; câu có hai cụm C-V

Trả lời:

- Câu 1, 2, 9 là các câu có một cụm C-V

- Câu 6 là câu có hai cụm C-V

1 Chưa nghe hết câu, tôi/ đã hếch răng lên xì một hơi rõ dài

C V

2 Rồi,với điệu bộ khinh khỉnh, tôi/ mắng

C V

6.Chú mày/ hôi như cú mèo thế này, ta/ nào chịu được

C V C V

9.Tôi/ về, không một chút bận tâm

C V

Trang 9

I Lý thuyết

a.Ngữ liệu(SGK/101)

c Nhận xét:

- Các câu 1, 2, 9 là những câu

chỉ có một cụm C-V được

dùng để kể, tả một sự vật, sự

việc, để nêu một ý kiến Đó

là các câu trần thuật đơn

- Câu 6 : Là câu trần thuật kép

? 7 Qua đó em có nhận xét gì về cấu tạo ngữ pháp và chức năng của các câu 1,

2, 9?

Trả lời: Các câu 1, 2, 9 có :

- Cấu tạo ngữ pháp: Một cụm C-V

- Chức năng: Dùng để tả, kể một sự việc, sự vật, nêu một ý kiến

Trang 10

I Lý thuyết

a.Ngữ liệu(SGK/101)

c Nhận xét:

- Các câu 1, 2, 9 là những câu

chỉ có một cụm C-V được

dùng để kể, tả một sự vật, sự

việc, để nêu một ý kiến Đó

là các câu trần thuật đơn

- Câu 6: Là câu trần thuật kép

? 8 Vậy em hiểu thế nào là câu trần thuật đơn?

Trả lời: Câu trần thuật đơn là câu do một cụm C-V tạo thành, dùng để giới thiệu, tả, kể về một sự việc,sự vật hay để nêu một ý kiến

Trang 11

I Lý thuyết

c Nhận xét:

một sự vật, sự việc, để nêu một ý kiến Đó là các câu trần thuật đơn.

2 Ghi nhớ: ( SGK / 101)

Câu trần thuật đơn là loại câu do một cụm C - V tạo thành, dùng để giới thiệu, tả hoặc kể về một sự việc, sự vật hay để nêu một ý kiến.

Trang 12

Bài tập 1:

Tìm câu trần thuật đơn trong đoạn trích dưới đây Cho biết những câu trần

thuật đơn đó dùng để làm gì?

Bộ và từ khi quần đảo Cô Tô mang lấy dấu hiệu của sự sống con người thì, sau mỗi lần dông bão, bầu trời Cô Tô cũng trong sáng như vậy Cây trên núi đảo lại thêm xanh mượt, nước biển lại lam biếc đặm đà hơn hết cả mọi khi, và cát lại vàng giòn hơn nữa.Và nếu cá

có vắng tăm biệt tích trong ngày động bão, thì nay lưới càng thêm nặng mẻ cá giã đôi.

I Lý thuyết

II Luyện tập

Câu1: Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô / là một ngày trong trẻo sáng sủa.

( được dùng để tả hoặc để giới thiệu vẻ đẹp của Cô Tô)

Câu 2: Từ khi có vịnh Bắc Bộ và từ khi quần đảo Cô Tô mang lấy dấu hiệu của sự sống con người thì, sau mỗi lần giông bão, bao giờ bầu trời Cô Tô/ cũng trong sáng như vậy.

(được dùng để nêu ý kiến nhận xét về vẻ đẹp của bầu trời Cô Tô sau trận bão)

Trang 13

Bài tập 2: Dưới đây là một số câu mở đầu các truyện đã học Chúng thuộc loại câu nào và có tác dụng gì?

a Ngày xưa, ở miền đất Lạc Việt, cứ như bây giờ là Bắc Bộ nư

ớc ta, có một vị thần thuộc nòi rồng, con trai thần Long Nữ, tên là Lạc Long Quân (Con Rồng cháu Tiên)

b Có một con ếch sống lâu ngày trong một giếng nọ

( ếch ngồi đáy giếng)

c Bà đỡ Trần là người huyện Đông Triều

( Vũ Trinh)

Trả lời: Các câu trên đều là câu trần thuật đơn, có tác dụng dùng để:

a Giới thiệu nhân vật Lạc Long Quân

b Giới thiệu con ếch

c Giới thiệu nhân vật bà đỡ Trần

Trang 14

Bài tập 3: Cách giới thiệu nhân vật chính có gì

khác với cách giới thiệu trong bài tập 2?

Trả lời: Cách giới thiệu nhân vật chính trong những truyện trên khác với cách giới thiệu nhân vật trong bài tập 2 là: giới thiệu nhân vật phụ trước, rồi từ những việc làm của nhân vật phụ mới giới thiệu nhân vật chính

(Nhân vật chính ở các truyện này được giới thiệu một

cách gián tiếp, thông qua hành động, việc làm của nhân vật phụ)

Trang 15

Bài tập 4: Ngoài tác dụng giới thiệu nhân vật , những

câu mở đầu sau đây còn có tác dụng gì?

a Xưa có một người thợ mộc dốc hết vốn trong nhà ra mua

gỗ để làm nghề đẽo cày ( Đẽo cày giữa đường)

b Người kiếm củi tên mỗ ở huyện Lạng Giang, đang bổ củi

ở sườn núi, thấy dưới thung lũng phía xa, cây cỏ lay động không ngớt mới vác búa đến xem, thấy một con hổ trán

trắng, cúi đầu cào bới đất, nhảy lên, vật xuống, thỉnh thoảng lấy tay móc họng, mở miệng nhe cái răng, máu me, nhớt

nhãi trào ra ( Vũ Trinh)

Trả lời: Ngoài việc giới thiệu nhân vật, các trên còn được

dùng để:

a Miêu tả hoạt động của nhân vật người thợ mộc

b Miêu tả hoạt động của người tiều phu, hành động của con hổ

Trang 16

Bài tập 5: Đối chiếu với đoạn thơ sau đây

Ngày Huế đổ máu

Chú Hà Nội về

Tình cờ chú cháu

Gặp nhau Hàng Bè

Chú bé loắt choắt

Cái xắc xinh xinh

Cái chân thoăn thoắt

Cái đầu nghênh nghênh

Ca lô đội lệch Mồm huýt sáo vang Như con chim chích Nhảy trên đường vàng…

Trang 17

I Lý thuyết

a.Ngữ liệu

c Nhận xét:

2.Ghi nhớ: (SGK/ 101)

Trang 18

Hoàn chỉnh các bài tập vào vở bài tập

Học thuộc phần ghi nhớ trong SGK/ 101.

Viết một đoạn văn từ 5 đến 7 câu miêu tả cảnh trường em trong đó có sử dụng câu trần thuật

đơn.

Nghiên cứu, trả lời các câu hỏi trong bài:

Câu trần thuật đơn có từ “là”.

Tiêu đề	Câu trần thuật đơn
Người hướng dẫn	Hà Thị Anh Thơ
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở
Chuyên ngành	Ngữ Văn 6
Thể loại	tiết học

Định dạng
Số trang	19
Dung lượng	249 KB