Nêu cấu tạo và ý nghĩa của các bộ phận trong câu sau đây: Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đ ờng phèn,để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ng
Trang 1Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Ngµ
Bé M«n: Ng÷ v¨n 7
Trang 2Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi: Nêu các tr ờng hợp dùng cụm chủ vị để mở
rộng câu?
Trả lời:
- Các thành phần câu nh chủ ngữ, vị ngữ và các phụ ngữ
trong cụm danh từ cụm động từ cụm tính từ đều có thể đ ợc cấu tạo bằng một cụm chủ vị.
? Tác giả Phạm Duy Tốn đã sử dụng nghệ thuật gì trong câu văn sau đây:
Dân phu hàng trăm nghìn con ng ời, từ chiều đến giờ hết sức giữ gìn, ng ời thì thuổng, ng ời thì cuốc, kẻ đội đất, kẻ
vác tre, nào đắp, nào cừ, bì bõm d ới bùn lầy, ngập quá
khuỷu chân, ng ời nào ng ời nấy l ớt th ớt nh chuột lột.
Trang 3Tiết 114 : Liệt kê
A.Lý thuyết
I Thế nào là phép liệt kê?
1 Ngữ liệu( SGK)
Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đ ờng phèn,để
trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ
nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu ,
rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào
dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai,ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt.[…] Ngoài kia tuy m a gió ]
ầm ầm, dân phu rối rít, nh ng trong này nghe chừng tĩnh
mịch lắm[ …] ].
Trang 4Tiết 114 : Liệt kê
A.Lý thuyết
I Thế nào là phép liệt kê?
1 Ngữ liệu( SGK)
2 Phân tích
? Nêu cấu tạo và ý nghĩa của các bộ phận trong câu sau đây:
Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đ ờng phèn,để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu,
rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt.[ …] ]
Trang 5Tiết 114 : Liệt kê
A.Lý thuyết
I Thế nào là phép liệt kê?
1 Ngữ liệu( SGK)
2 Phân tích
Trả lời
*Về cấu tạo:
Các bộ phận trong câu in đậm
Các bộ phận trong câu in đậm chủ yếu là cụm danh từ và danh từ:
bát yến hấp đ ờng phèn
tráp đồi mồi chữ nhật để mở
những trầu vàng,
nào ống thuốc bạc,
nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà
*Về ý nghĩa
Cùng chỉ các đồ vật quý hiếm bày biện xung quanh quan lớn
ngoáy tai
ví thuốc quản bút tăm bông
3 Nhận xét
Trang 6Tiết 114 : Liệt kê A.Lý thuyết.
? Việc tác giả nêu ra hàng loạt sự việc t ơng tự bằng những kết cấu t ơng tự nh trên có tác dụng gì?
3 Nhận xét:
* Tác dụng
- Làm nổi bật sự xa hoa của quan, đối lập với tình cảnh lam
lũ của dân phu ngoài m a gió
I Thế nào là phép liệt kê?
1 Ngữ liệu (SGK).
2 Phân tích:
Trang 7Tiết 114 : Liệt kê A.Lý thuyết.
I Thế nào là phép liệt kê?
1 Ngữ liệu( SGK)
2 Phân tích:
3 Nhận xét:
*Về cấu tạo:
Chủ yếu là các cụm danh từ và
danh từ.
*Về ý nghĩa:
- Cùng miêu tả những đồ vật quý
hiếm, đắt tiền đ ợc bày biện
xung quanh quan lớn.
*Tác dụng:
- Diễn tả đầy đủ hơn sự xa hoa
của quan phụ mẫu, đối lập với
tình cảnh lam lũ của dân phu
ngoài m a gió.
Bên cạnh ngài , mé tay trái, bát yến hấp đ ờng phèn,để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu ,rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai,ví thuốc, quảnbút, tăm bông trông
mà thích mắt.[ …] ] Ngoài kia tuy
m a gió ầm ầm, dân phu rối rít,
nh ng trong này nghe chừng tĩnh mịch lắm [ …] ]
Trang 8A.Lý thuyết.
I Thế nào là phép liệt kê?
1 Ngữ liệu( SGK)
2 Phân tích:
3 Nhận xét:
?? Qua phân tích và nhận xét ngữ liệu trên em hiểu thế nào là phép liệt kê tác dụng của phép liệt kê?
Trả lời: Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại để diễn tả đ ợc đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của t t ởng, tình cảm.
Bài tập ứng dụng:
* Chỉ ra cấu tạo và tỏc dụng phép liệt kê trong câu văn sau:
“ Nhạc công dùng các ngón đàn trau chuốt nh ngón nhấn, mổ, vỗ,vả, ngón bấm, day, chớp, búng, ngón phi ,ngón rãi.”
*Đáp án
- Cấu tạo phép liệt kê: Các từ sắp xếp liên tiếp : Ngón nhấn, mổ, vỗ, vả,
ngón bấm, day, chớp, búng, ngón phi, ngón rãi.
-Tác dụng: Miêu tả tài nghệ chơi đàn của nhạc công:
Tiết 114 : Liệt kê
Trang 93 Nhận xét:
*Xét về cấu tạo:
Câu 1.a : Liệt kê không theo từng
cặp
Câu 1.b: Liệt kê theo từng cặp,
giữa chúng có quan hệ từ
*Xét về ý nghĩa:
Câu 2.a: Có thể thay đổi các bộ
phận liệt kê vì ý nghĩa các bộ phận
này sắp xếp không tăng dần.
Câu 2.b : Không thể thay đổi thứ tự các
bộ phận liệt kê vì ý nghĩa các bộ
phận này sắp xếp tăng tiến dần.
(1)a. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem
tất cả tinh thần, lực l ợng, tính mạng, của
cải để giữ vững quyền tự do, độc lập
(1) b Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem
tất cả tinh thần và lực l ợng, tính mạng và
của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.
(2) a Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nh ng cùng một mầm non măng mọc thẳng
(2) b. Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự
hình thành và tr ởng thành của xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể
nhỏ là gia đình, họ hàng, làng xóm và của
tập thế lớn là dân tộc, quốc gia.
2 Phân tích
1 Ngữ liệu(SGK)
Tiết 114 : Liệt kê
? Cấu tạo, các phép liệt kê trong câu (1.a),
(1 b) có gì khác nhau.
? Thử đảo các bộ phận trong phép liệt kê ở
câu 2.a ; 2.b d ới đây rồi nhận xét về ý nghĩa các phép liệt kê ấy.
A.Lý thuyết.
I Thế nào là phép liệt kê?
II Các kiểu liệt kê
Trang 10A.Lý thuyết.
I Thế nào là phép liệt kê.
II.Các kiểu liệt kê.
1 Ngữ liệu(SGK)
2 Phân tích.
3 Nhận xét:
? Từ phân tích và nhận xét trên hãy trình bày kết quả phân loại phép liệt kê bằng sơ đồ hoặc bảng phân loại?
*Xét về cấu tạo
Câu 1.a : Liệt kê không theo từng
cặp
Câu 1.b: Liệt kê theo từng cặp
*Xét về ý nghĩa:
Câu 2.a: - ý nghĩa các bộ phận liệt
kê sắp xếp không tăng dần.
Câu 2.b : - ý nghĩa các bộ phận liệt
kê sắp xếp tăng tiến dần.
Phân loại liệt kê
Xét về ý nghĩa Xét về cấu tạo
Liệt
kê không theo từng cặp
Liệt
kê theo Từng cặp
Liệt
kê không Tăng tiến
Liệt
kê tăng tiến
Trang 11Tiết 114 : Liệt kê
III Ghi nhớ :(1,2 SGK/105)
* Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt các từ hay cụm từ cùng loại để diễn tả đ ợc đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của t t ởng tình cảm.
* -Xét theo cấu tạo, có thể phân biệt kiểu liệt kê theo từng cặp với kiểu liệt kê không theo từng cặp.
-Xét theo ý nghĩa,có thể phân biệt kiểu liệt kê tăng tiến với liệt kê không tăng tiến
A.Lý thuyết.
I Thế nào là phép liệt kê.
II Các kiểu liệt kê.
Trang 12T iết 114: Liệt Kê
A.Lý thuyết.
I Thế nào là phép liệt kê
II.Các kiểu liệt kê
III Ghi nhớ SGK/105
B Luyện tập
1 Bài tập 1:
Trong bài “Tinh thần yêu n ớc của nhân dân ta”,để chứng minh cho luận điểm:
“yêu n ớc là một truyền thống quý báu của ta”,Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sử dụng phép liệt kê nêu ra nhiều dẫn chứng sinh động, giầu sức thuyết phục Hãy chỉ ra những phép liệt kê ấy?
*Đáp án:
- Đoạn 1: Phép liệt kê: Nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó l ớt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn,nó nhấn chìm tất cả lũ bán n ớc và lũ c ớp n ớc.
- Đoạn 2: Phép liệt kê: Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời
đại Bà Tr ng, Bà Triệu,Trần H ng Đạo, Lê, Lợi, Quang Trung…].
- Đoạn 3: Phép liệt kê: Từ các cụ già tóc bạc đến các cháu nhi đồng trẻ thơ, từ kiều bào ở n ớc ngoài đến những đồng bào ở vùng tạm bị chiếm, từ nhân dân miền ng ợc đến miền xuôi,
Trang 13
T iết 114: Liệt Kê A.Lý thuyết.
I.Thế nào là phép liệt kê
II.Các kiểu liệt kê.
III Ghi nhớ SGK/105
B Luyện tập
Bài tập 2:Tìm phép liệt kê trong đoạn trích sau:
a.Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của ông Va-ren đ
ợc thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố đông D ơng, d ới lòng đ ờng, trên vỉa hè, trong cửa tiệm những cu li xe kéo tay phóng cật lực, đôi chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đ ờng nóng bỏng;những quả d a hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp x ờng lủng lẳng d ới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách tr ng ra giữa trời; một viên quan uể oải b ớc
qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ nhật Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!
* Đáp án: Các phép liệt kê
a* D ới lòng đ ờng, trên vỉa hè, trong cửa tiệm,
* Những cu li kéo xe …] ; những quả d a hấu …] ; những xâu lạp x ờng …] ; Cái rốn một chú khách …] ; một viên quan uể oải …] .
Trang 14
Tiết 114: Liệt Kê
A.Lý thuyết.
I Thế nào là phép liệt kê
II.Các kiểu liệt kê
III Ghi nhớ SGK/105
B Luyện tập
Bài tập 2/ b : Tìm phép liệt kê trong đoạn thơ sau:
Tỉnh lại em ơi qua rồi cơn ác mộngTỉnh lại em ơi qua rồi cơn ác mộng
Em đã sống lại rồi em đã sống!
Điện giật, dùi đâm,dao cắt lửa nung Không giết đ ợc em ng ời con gái anhKhông giết đ ợc em ng ời con gái anh hùng
*Đáp án
Phép liệt kê: Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung
Trang 15Tiết 114: Liệt Kê A.Lý thuyết
I Thế nào là phép liệt kê
II Các kiểu liệt kê
III Ghi nhớ SGK/105
B Luyện tập
Bài tập 3 Hãy đặt câu có sử dụng phép liệt kê để:
a.Tả một số hoạt động trên sân tr ờng em trong giờ ra chơi b.Trình bày nội dung truyện ngắn Những trò lố hay là Va- ren và Phan Bội Châu mà em vừa học
Bài tập 4
Hãy viết đoạn văn ngắn nói lên cảm xúc của em về
hình t ợng nhà cách mạng Phan Bội Châu trong truyện ngắn
Những trò lố hay là Va- ren và Phan Bội Châu
Trang 16Tiết 114: Liệt Kê
I.Thế nào là phép liệt kê
Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại để diễn tả đ ợc
đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của t t ởng, tình cảm.
II.Các kiểu liệt kê
III Ghi nhớ SGK/105
-Xét theo cấu tạo, có thể phân biệt kiểu liệt kê theo từng cặp với kiểu liệt kê
không theo từng cặp.
-Xét theo ý nghĩa,có thể phân biệt kiểu liệt kê tăng tiến với liệt kê không tăng tiến.
Hướngưdẫnưvềưnhà
Học thuộc hai phần ghi nhớ
- Viết một đoạn văn có sử dụng phép liệt kê, chỉ ra kiểu liệt kê.
- Chuẩn bị bài “dấu chấm lửng , dấu chấm phẩy”:
Đọc và nghiên cứu tác dụng của dấu phẩy,dấu chấm phẩy.
Làm các bài tập 1, 2 , 3 (trang 121 SGK).
Triệu,Trần H ng Đạo, Lê, Lợi, Quang Trung…].