→ Nội dung chủ yếu của đoạn trích, như đầu bài đã chỉ rõ là muốn miêu tả tình cảm của con chó Bấc đối với chủ.. Nhưng trước đó, sau đoạn mở đầu, tác giả lại dùng một đoạn nói về tình cảm
Trang 1Tuần 32 Bài 31
CON CHÓ BẤC
(Trích tiểu thuyết Tiếng gọi nơi hoang dã)
G.V Lân-đơn
A Kết quả cần đạt:
1 Kiến thức:
Giúp học sinh hiểu được Lân- đơn đã có những nhận xét tinh tế kết hợp với trí tưởng tượng tuyệt vời khi viết về những con chó trong đoạn trích này
2 Tích hợp: với các văn bản đã học viết về loài vật: Chó sói và cừu non
(lớp 9), Bài học đường đời đầu tiên (lớp 6), Nhớ rừng (lớp 8)… với phần Tiếng Việt ở tiết Kiểm tra, với phần Tập làm văn ở bài Luyện viết Hợp đồng
và Chương trình địa phương.
3 Kĩ năng:
Rèn kĩ năng tìm hiểu và phân tích nghệ thuật miêu tả nhân vật- những con chó, đặc biệt là con chó Bấc
4 Thái độ, tình cảm:
Bồi dưỡng cho học sinh tình yêu thương loài vật
B Thiết kế bài dạy- học:
Hoạt động 1: Tổ chức kiểm tra bài cũ
1 Nhận xét khái quát về diễn biến tình cảm và tâm trạng của 3 nhân vật: Xi-mông, Blăng- sốt, Phi- lip
2 Minh họa theo trí tưởng tượng chân dung một trong ba nhân vật
Hoạt động 2: Dẫn vào bài mới
động của trò
Nội dung cần đạt
<?> Các em hãy kể tên những văn bản
đã học trong chương trình Ngữ văn
THCS viết về loài vật
- GV nhận xét, bổ sung và nói lời dẫn
- Lời dẫn: Đề tài viết về động vật vốn đã xuất
hiện từ lâu trong văn học thế giới Và đặc biệt
là loài chó Điều này cũng dễ hiểu vì chó là
một trong những loài vật sớm được con người
đồng hóa Từ Hôme, hình ảnh con chó trung
thành đã xuất hiện trong sử thi Ôđi xê Con chó
HS nêu tên văn bản và và tác giả
Trang 2đó được Uylitxơ tự tay chăm sóc và nuôi nấng.
Song từ khi ông xa nhà để tham gia cuộc chiến
tranh thành Tơroa thì những người ở nhà đã
quên đi sự hiện diện của con chó Con chó vẫn
trung thành với người chủ cũ, nó vẫn chờ đợi.
Tới khi đã già, hai mắt đã mù, con chó vẫn chờ
cho tới khi Uylitxơ trở về dưới dạng một người
hành khất, thì con chó lúc này đã mù những
vẫn nhận ra chủ Nó chồm lên hôn vào đôi
chân chủ rồi lăn ra chết.
Có thể kể nhiều ví dụ về chó nữa, song có
thể nói chó là một loài vật đặc biệt sống rất có
tình cảm Vì thế nó bước vào văn học như một
nhân vật đặc biệt Con chó Bấc trong tiểu
thuyết của Giắc Lânđơn mà chúng ta sắp học
thuộc loại này.
Hoạt động 3:
Hướng dẫn tìm hiểu tác giả- tác phẩm
Hoạt động của thầy Hoạt động
của trò
Kiến thức cần đạt
<?> Dựa vào phần chú thích
tong SGK, em hãy cô biết
đôi nét về tác giả Giăc
Lơnđơn?
- GV cho HS xem tranh và
bổ sung kiến thức:
Giăc Lơnđơn tên thật là
Giên Griphit Lơnđơn, sinh
ngày 12/1/1876 tại Xan
Phranxixcô Ông có một tuổi
thơ đầy vất vả và phải làm
nhiều việc để kiếm sống nên
sớm có những nhận thức tiến
bộ và sớm nuôi dưỡng niềm
đam mê đối với văn chương
<?> Em cho cô biết văn bản
“Con chó Bấc” được trích từ
tác phẩm nào? Và tóm tắt
HS đọc, trả lời
- HS trả lời
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả:
- Giăc Lơnđơn (1876- 1916)
- Người Mĩ, trải qua cuộc đời vất vả và sớm tiếp cận với tư tưởng CNXH
- Các tác phẩm tiêu biểu:
Tiếng gọi nơi hoang dã
(1903), tiểu thuyết tự thuật
Mactin Eđen (1909), Gấu biển (1904), Nanh trắng (1906)…
2 Tác phẩm:
a Hoàn cảnh sáng tác:
- “Con chó Bấc” trích từ tiểu thuyết “Tiếng gọi nơi hoang dã”
Trang 3ngắn gọn nội dung tác phẩm
đó
- GV hướng dẫn HS cách
đọc
- GV đọc mẫu đoạn 1
- Gọi 2 HS đọc tiếp
- Gọi 1 HS kể tóm tắt
- GV cho HS tự nhận xét và
GV nhận xét
<?> Em hãy cho cô biết tác
phẩm thuộc thể loại gì và vị
trí của đoạn trích trong tác
phẩm?
<?> Theo em, đoạn trích
được chia làm mấy phần và
nêu nội dung chính từng
phần? Vì sao tác giả lại chia
đoạn như vậy?
- GV nói lời chuyển ý: Để
tìm hiểu rõ về tình cảm của
nhân vật đặc biệt này, chúng
ta sẽ cùng nhau phân tích
đoạn trích này theo hệ thống
bố cục vừa xác định
- HS lắng nghe và theo dõi
- HS đọc
- HS kể
- HS nhận xét
- HS trả lời
- HS trả lời
b Đọc:
- Đọc- kể tóm tắt: thể hiện giao lưu tình cảm giữa người
và chó, chó và người nồng nàn, đầy yêu thương
c Chú thích:
d Thể loại:
- Tiểu thuyết (7 chương)
- Đoạn trích thuộc chương 6
“Tình yêu thương đối với con người”
e Bố cục: chia 3 phần
- Đoạn 1: mở đầu
- Đoạn 2: tình cảm của Thooc-tơn đối với Bấc
- Đoạn 3, 4, 5: tình cảm của Bấc đối với Thooc- tơn
→ Nội dung chủ yếu của đoạn trích, như đầu bài đã chỉ rõ là muốn miêu tả tình cảm của con chó Bấc đối với chủ Nhưng trước đó, sau đoạn mở đầu, tác giả lại dùng một đoạn nói về tình cảm của chủ với Bấc Đây là một dụng ý nghệ thuật Bởi đó chính là nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình cảm đặc biệt của chó với người
Trang 4Hoạt động 5:
Hướng dẫn phân tích chi tiết Hoạt động của thầy Hoạt động của
trò
Kiến thức cần đạt
<?> Dựa vào phần mở đầu
đoạn trích các em cho cô biết
Thooc tơn có phải là ông chủ
đầu tiên của Bấc không?
<?> Và với Bấc, đó liệu có
phải là những người chủ lí
tưởng không?
- GV nói lời dẫn: Thooc tơn
không phải ông chủ đầu tiên
của Bấc Trước anh, Bấc đã
qua tay nhiều người như ông
thẩm phán Milơ, Pêrôn,
Phơrăngxoa, anh chàng
người lai Êcôt… Nhưng phải
đến Thooc tơn, Bấc mới gặp
được ông chủ lí tưởng
<?> Tại sao lại có thể khẳng
định như vậy? Tác giả đã
chứng minh anh là ông chủ lí
tưởng của Bấc như thế nào?
- HS trả lời
- HS nghe
- HS tìm, liệt
kê và khái quát
II Tìm hiểu nội dung văn bản:
1 Tình cảm của Thooc-tơn với Bấc:
a Ông chủ lí tưởng:
- Chỉ riêng Thooc tơn với bản tính nhân hậu hiếm có, chẳng những đã cứu sống Bấc, mua lại Bấc, đối xửa với Bấc thật tận tình, kảh ái cho đến khi anh qua đời
- Thooc tơn đối xử với những con chó kéo xe của anh, đặc biệt với Bấc “như thể chúng là con cái của anh vậy”
→ Trong ý nghĩ, trong tình cảm, dường như anh xem xem chúng như người, như
Trang 5<?> Là một con chó thông
minh, Bấc nhận ra tình cảm
của Thooc tơn- ân nhân và
cũng là người chủ lí tưởng
của nó Em hãy tìm những
chi tiết biểu hiện tình cảm
của Thooc tơn với con chó
Bấc?
<?> Tình cảm của Thooc tơn
càng biểu hiện rõ rệt hơn khi
anh kêu lên “Trời đất! Đằng
ấy hầu như biết nói đấy!” Em
có cảm nhận gì khi đọc đến
chi tiết này?
- HS tìm, liệt
kê và nhận xét
- HS nêu cảm nhận
bạn bè, như người thân của anh, cùng làm việc, cùng chịu đựng gian khổ để đạt mục đích cuối đời
- So sánh với những ông chủ khác trước đó:
+ Chăm sóc vì nghĩa vụ (đã nuôi thì phải chăm sóc) + Chăm sóc vì mục đích kinh doanh, lợi nhuận: đó chính là một trong những công cụ đắc lực để tìm vàng nơi tuyết băng lạnh giá (kéo xe trượt tuyết)
→ Thooc tơn không chỉ là
ân nhân cứu mạng mà còn
là ông chủ lí tưởng của Bấc
b Các biểu hiện tình cảm của Thooc tơn:
- Chào hỏi thân mật, nói lời vui vui vẻ, trò chuyện tầm phào với chó (như với con
cái, hay bạn bè mình): túm chặt lấy đầu Bấc, rồi dựa vào đầu mình, rồi đẩy tới đẩy lui.
- Khe khẽ thốt lên tiếng rủa
rủ rỉ, âu yếm như cha mẹ nựng con, chứ không phải
là những tiếng quát tức giận
- Tình cảm này biểu hiện càng rõ khi anh thốt lên, trân trọng: “Trời đất! Đằng
ấy hầu như biết nói!” thể hiện tình cảm ngạc nhiên, yêu thương vô hạn nồng nàn của một ông chủ đối với con chó của mình -Thương yêu, đối xử với
Trang 6- GV nói lời bình:
Tình thương yêu đó đã
tạo ra sức mạnh cảm hóa đàn
chó, biến lũ chó hoang dữ
tợn thành những con vật có
nghĩa có tình, sống thủy
chung, hiền lành, biết giúp
đỡ phụ trợ cho chủ nhân của
nó Tình thương yêu của con
người có sức mạnh chuyển
hóa muôn loài, khiến cho
những loài vật hung dữ nhất
cũng phải quy phục Đồng
thời tình thương yêu đó còn
là sức mnạh để nối kết con
người lại với nhau
- GV nói lời dẫn chuyển ý:
Và chắc chắn, tình cảm và
cách đối xử đặc biệt của
Thooc tơn sẽ được đền đáp
xứng đáng Bởi vì Bấc đặc
biệt tinh khôn và cũng đặc
biệt tình nghĩa
<?> Tại sao trong đoạn đầu,
tác giả lại so sánh những
ngày Bấc sống trong gia đình
thẩm phán Milơ với lúc này
sống với Thooc tơn?
( So sánh để làm nổi bật tình
cảm hiện nay của Bấc)
- GV nói lời bình:
- HS trả lời
Xơ kit và Ních bằng một sự thương yêu chân thành
→Anh là một chỗ nương tựa hoàn toàn đáng tin
→ Đó như tình cảm giữa con người với con người, giữa bạn bè thân thiết với nhau, giữa cha và con
2 Tình cảm của Bấc với Thooc tơn:
* Tình cảm với gia đình Milơ:
- “Tình bạn trịnh trọng và đường hoàng”
- Sống cuộc sống an nhàn,
cô cậu ông bà chủ giàu có,
bệ vệ
→ Bấc cảm thấy ngang
Trang 7Từ trước đến nay nó đã
trải qua nhiều ông chủ, kể từ
khi nó bị bắt cóc để đưa lên
cùng Bắc cực để kéo xe trượt
tuyết song chưa có ai thực sự
yêu thương nó cả Dường
như con chó Bấc cũng hiểu
rằng những tình cảm mà nó
đã gặp kia chỉ là thứ tình bạn
được trả tiền, được đo bằng
tiền, nói cách khác là nó
được trị giá bao nhiêu đấy,
chứ không phải được coi là
một con vật có tình cảm đặc
biệt Tình cảm của nó và các
chủ nhân tước đây là tình
cảm có giới hạn, có khoảng
cách
Nhưng với Thooc tơn, Bấc
có “một tình thương yêu thật
sự nồng nàn, sôi nổi, nồng
cháy, tôn thờ và cuồng
nhiệt” Tình cảm đó được
biểu hiện rất rõ qua đoạn
3,4,5
<?> Hãy so sánh các biểu
hiện tình cảm của Bấc với
Nich và Xơ kit Từ đó rút ra
nhận xét về tình cảm của
Bấc
- Hình thức: thảo luận nhóm,
mỗi tổ 1 nhóm
- Thời gian: 4 phút
- Đại diện nhóm trình bày,
trong nhóm bổ sung, tự nhận
xét và nhóm khác nhận xét
- HS thảo luận
và trả lời
hàng với họ “cùng hội cùng phường”
* Tình cảm với Thooc tơn:
Tên
chó
Xơ kít Thọc mũi vào dưới bàn tay của Thooc
tơn rồi hích, hích mãi cho đến khi
Nũng nụi, vì vốn là một cô nàng chó Đơn giản, đơn
Trang 8được vỗ về điệu.
Ních Chồm lên, tì cái đầu to tướng lên đầu
gối Thooc tơn
Mạnh mẽ nhưng cũng đơn giản, đơn điệu và có phần suồng sã
Bấc - Tỏ tình cảm, sung sướng, ngây ngất
mỗi khi được chủ ôm đầu rủ rỉ rủa
yêu: bật vùng dậy, miệng cười, mắt
long lanh, họng rung lên những âm
thanh không thốt ra lời, cứ như vật
đứng yên bằng hai chân trong tư thế
bất động khoái cảm vô tận
- Há miệng cắn vờ vào tay, ép mạnh
răng vào tay chủ như là cử chỉ vuốt
ve đầy thương mến
- Không săn đón mà tôn thờ chủ một
cách toàn tâm toàn ý, thiêng liêng,
sùng kính, hết lòng hết sức bảo về
Khi thì nằm phục dưới chân chủ hằng
giờ, mắt háo hức, tỉnh táo, ngước
nhìn mặt chủ, chăm chú quan sát từng
nét nhỏ thay đổi trên khuôn mặt chủ:
khi lại nằm xa hơn một quãng quan
sát từng cử động nhỏ của chủ Và mối
giao cảm không lời giữa người chủ và
vật nuôi bộc lộ qua mắt ngời lên và
tỏa rạng
- Sợ ám ảnh bị mất Thooc tơn, anh sẽ
đột nhiên biến mất khỏi cuộc đời nó
như những ông chủ trước đó (và sự
thật đúng như vậy, chỉ ít lâu sau, khi
Bấc mải bỏ đi theo bạn tình mấy
hôm, trở về lều thì Thooc tơn đã bị
chết thảm) Giữa đếm, nó vùng dậy,
trườn qua cái lạnh giá đến đứng trước
lều lắng nghe tiếng thở đều đều của
chủ
- Tình cảm rất phong phú
và đặc biệt sâu sắc vừa thương yêu, vừa tôn thờ vừa kính ngưỡng, biết ơn, thần phục tuyệt đối
- Bấc quả có tâm hồn khác
và hơn hẳn những con chó khác
- Tất nhiên không phải đối với chủ nào Bấc cũng có thái độ, tình cảm như vậy
Hoạt động 6:
Hướng dẫn tổng kết, luyện tập
Hoạt động của thầy Hoạt động
của trò
Kiến thức cần đạt III Tổng kết:
Trang 9<?> Gọi HS đọc ghi nhớ.
Vậy qua bài học ngày hôm
nay, các em rút ra bài học gì
cho bản thân về cách đối xử
với loài vật nào?
<?> Em có nhận xét gì về
việc sử dụng nghệ thuật nhân
hóa trong đoạn trích So sánh
với các tác phẩm của
Laphôngten, Tô Hoài?
- Laphôngten, Tô Hoài: cho
nhân vật- động vật nói tiếng
người, xưng “tôi”
- G Lơnđơn:
+ “họng rung lên những âm
thanh không thốt lên lời”
+ “Hầu như biết nói”
→ Qua nhân vật người kể
chuyện, Bấc như có suy
nghĩ, có tâm hồn, biết lo sợ
- HS đọc và trả lời
- HS trả lời
1 Nội dung:
Đoạn trích bộc lộ những nhận xét tinh tế của tác giả về con chó Bấc đồng thời thể hiện tình cảm của tác giả với loài vật
2 Nghệ thuật:
- Không sử dụng nhân hóa một cách triệt để Chỉ qua lời kể chuyện xũng đã bộc lộ “tâm hồn” của con chó Bấc
- Nhà văn đứng ngoài quan sát miêu tả chứ không nhập vào nhân vật, đống vai nhân vật
- Truyện vẫn rất sinh động, chân thật, nhờ tài năng quan sát, vốn hiểu biết và tình cảm của tác giả với loài vật
Hoạt động 7: Dặn dò
1 Học bài , viết đoạn văn nghị luận về vấn đề cách cư xử với vật nuôi
2 Soạn bài “Bắc Sơn”