Một số vấn đề về lịch sử trung quốc

BỘ CÂU HỎI THI KẾT THÚC HỌC PHẦNDành cho bậc đào tạo đại học hệ chính quy - Tên học phần: Một số vấn đề về lịch sử Trung Quốc I.. PHẦN CÂU HỎI KHỐI 1.. Câu 1.9 5 điểm: Khái quát về nhà Đ

BỘ CÂU HỎI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN

(Dành cho bậc đào tạo đại học hệ chính quy)

- Tên học phần: Một số vấn đề về lịch sử Trung Quốc

I PHẦN CÂU HỎI KHỐI 1.

Câu 1.1 (5 điểm): Khái quát thời Chiến Quốc và cho nhận xét?

Câu 1.2 (5 điểm): Chủ nghĩa bành trướng Đại Hán và các thủ đoạn của nó? Câu 1.3 (5 điểm): Khái quát về Nho gia và cho nhận xét?

Câu 1.4 (5 điểm): Khái quát những thành tựu chủ yếu của Văn minh Trung

Hoa?

Câu 1.5 (5 điểm): Khái quát về nhà Hán và các đặc điểm của nó?

Câu 1.6 (5 điểm): Khái quát về Tôn Trung Sơn và tư tưởng của ông?

Câu 1.7 (5 điểm): Khái quát thời Tam Quốc và những đặc điểm của nó? Câu 1.8 (5 điểm): Tóm tắt lịch sử thôn tính Biển Đông của chủ nghĩa bành

trướng Đại Hán

Câu 1.9 (5 điểm): Khái quát về nhà Đường và những đặc điểm của triều đại

này?

Câu 1.10 (5 điểm): Trình bày hoàn cảnh lịch sử và nêu tóm tắt diễn biến

Cách mạng Tân Hợi

KHỐI 2.

Câu 2.1 (5 điểm): Khái quát về Triều Tống và cải cách của Vương An

Thạch?

Câu 2.2 (5 điểm): Tóm tắt diễn biến cách mạng dân tộc dân chủ ở Trung

Quốc giai đoạn 1919 - 1937?

Câu 2.3 (5 điểm): Khái quát về nhà Minh và những đặc điểm của nó?

Câu 2.4 (5 điểm): Tóm tắt diễn biến lịch sử Trung Quốc giai đoạn 1937

-1949?

Câu 2.5 (5 điểm): Khái quát về Triều Thanh và những đặc điểm của nó? Câu 2.6 (5 điểm): Tóm tắt lịch sử Trung Quốc từ năm 1949 đến năm 1988? Câu 2.7 (5 điểm): Những đặc điểm chủ yếu của chế độ phong kiến Trung

Quốc?

Câu 2.8 (5 điểm): Khái quát về nền văn minh Trung Hoa và những phát

minh làm thay đổi thế giới?

Câu 2.9 (5 điểm): Những dấu ấn lịch sử đặc biệt của nhà nước Trung Quốc

hiện đại (1949 - 2012)?

Câu 2.10 (5 điểm): Chính sách của Trung Quốc đối với Việt Nam trong lịch

sử qua các sự kiện tiêu biểu nhất?

II PHẦN ĐÁP ÁN

KHỐI 1:

Câu 1.1

(5 điểm)

1) Thời Chiến Quốc có nhiều cách quan niệm khác nhau về mốc cụ thể, nhưng ý kiến được chấp nhận nhiều nhất là bắt đầu từ năm 403 bc đến 221 bc (0,5 đ)

2) Có hàng chục nước tranh hùng, xưng bá nhưng tập trung nhất là thất hùng: Tần, Hàn, Triệu, Ngụy, Sở, Yên, Tề (0,5 đ)

3) Năm 230 bc, Tần diệt Hàn, 228 diệt Triệu,

225 diệt Ngụy, 223 diệt Sở, 222 diệt Yên và 221

bc diệt Tề, thống nhất TQ (0,5 điểm) 4) Gây ra rất nhiều mất mát, đau thương, làm hàng vạn người chết… (0,5 đ)

5) Điển hình về âm mưu, thủ đoạn (0,5 đ) 6) Có rất nhiều nhân vật chính trị nổi tiếng lịch

sử như Tô Tần, Trương Nghi, Ngũ Tử Tư… (0,5 đ)

7) Xuất hiện nhiều nhà tư tưởng lớn như Mạnh

Tử, Trang Tử… (0,5 đ) 8) Để lại nhiều bài học lịch sử (0,5 đ) 9) Chiến tranh liên miên làm đảo lộn xã hội (0,5 đ)

10) Là đề tài bất tận cho văn học, nghệ thuật khai thác, phản ánh… (0,5 đ)

Câu 1.2

(5 điểm)

1) Chủ nghĩa bành trướng Đại Hán (CNBTĐH)

là đặc điểm xuyên suốt của lịch sử chính trị TQ (0,5 đ)

2) Từ thời cổ đại đã coi các dân tộc không phải Hán là man, di, mọi, rợ… (0,5 đ)

3) Đồng hóa là chính sách chủ yếu, xuyên suốt (0,5 đ)

4) Thủ đoạn đầu tiên là “kết nghĩa”, hữu nghị,

hôn nhân… (0,5 đ) 5) Mua chuộc về kinh tế… (0,5 đ) 6) Lôi kéo, chia rẽ… (0,5 đ) 7) Kiên nhẫn và có định hướng lâu dài (0,5 đ) 8) Áp đặt văn hóa một cách tinh vi (0,5 đ) 9) Lối ứng xử thiên triều – tiểu quốc là đặc trưng khá xuyên suốt (0,5 đ)

10) Chính sách xâm lược tàn bạo là giải pháp sau cùng (0,5 đ)

…

Câu 1.3

(5 điểm)

1) Nho gia do Khổng Tử sáng lập (551-479bc) (0,5 đ)

2) Tư tưởng xuyên suốt là Nhân trị hay Đức trị (0,5 đ)

3) Các lý luận chủ yếu tập trung trong Tứ Thư, Ngũ Kinh… (0,5 đ)

4) Nho gia có 3 điểm tích cực chủ yếu: a) Đề cao lòng nhân ái, trung nghĩa, chính trực (0,5 đ); b)

Là cái “xương sống” để xây dựng lên tư tưởng chính trị TQ, đặc biệt là bảo đảm sự ổn định (0,5 đ); c) Là “mắt” của con rồng văn minh Trung Hoa (0,5 đ)

5) Những hạn chế: a) Coi thường phụ nữ, người ít học (0,5 đ); b) Bảo thủ (0,5 đ); c) Tạo nên cơ chế

lễ nghĩa phiền hà, tốn kém, quan liêu, mù quáng (0,5 đ)

6) Những mặt tích cực đến nay vẫn còn nhiều giá trị, nhưng phần hạn chế gây nên những hậu quả không nhỏ (0,5 đ)

Câu 1.4

(5 điểm)

1) Thành tựu trước nhất là chữ tượng hình (0,5 đ) 2) Mô hình nhà nước quân chủ điển hình (0,5 đ) 3) Nho gia và nền văn minh Nho giáo (0,5 đ) 4) Nhiều tư tưởng có giá trị khác về chính trị học (0,5 đ)

5) Kiến trúc độc đáo với những công trình vĩ đại (0,5 đ)

6) Những bộ tiểu thuyết nổi tiếng và 40.000 bài thơ Đường (0,5 đ)

7) Phát minh ra giấy, thuốc súng, la bàn, kỹ thuật in chữ rời… (0,5 đ)

8) Phát triển Phật giáo theo Đại Thừa được TQ hóa (0,5 đ)

9) Mở rộng bờ cõi với một nền kinh tế hùng mạnh nhất thế giới cho đến trước thế kỷ XVII (0,5 đ) 10) Tư tưởng quân sự và thủ đoạn chính trị được coi là vĩ đại nhất thời cổ đại (0,5 đ)

Câu 1.5

(5 điểm) 1) Nhà Hán tồn tại qua hai thời kỳ Tây Hán và

Đông Hán (206 bc đến 220), ở giữa bị gián cách bởi Nhà Tân (8-25) (0,5 đ)

2) Đây là triều đại dài nhất trong lịch sử TQ (0,5 đ) 3) Đóng góp đầu tiên – lớn nhất là xây dựng cơ chế chính trị dựa trên nền tảng Nho gia (0,5 đ)

4) Chính từ đây mà Nho gia trở thành quốc giáo với công lao của Đổng Trọng Thư, Hán Vũ Đế (0,5 đ)

5) Đây là thời kỳ của những phát minh quan trọng như thuốc súng, la bàn, kỹ thuật luyện sắt, giấy… (0,5 đ)

6) Đây cũng là thời kỳ nền tảng để tạo thành chủ nghĩa Đại Hán (0,5 đ)

7) Đặc biệt, với Tư Mã Thiên – sử học có vai trò vô cùng quan trọng (0,5 đ)

8) Bộ máy nhà nước quan liêu được thần thánh hóa

cao độ (thiên tử), trở thành kiểu mẫu của mọi nhà nước sau này (0,5 đ)

9) Thời kỳ mà trình độ mỹ thuật, hội họa, điêu khắc… có nét đặc trưng riêng, gọi chung là dấu

ấn của văn minh Trung Hoa (0,5 đ) 10) Có rất nhiều nhân vật nổi tiếng như Lưu Bang, Hạng Võ, Hàn Tín, Trương Lương… (0,5 đ)

Câu 1.6

(5 điểm) 1) Tôn Trung Sơn (TTS) sinh năm 1866, mất 1925,

người Quảng Đông (0,5 đ) 2) Tháng 11.1894, tại Honolunu, thành lập Hưng Trung Hội (0,5 đ)

3) Cương lĩnh là: “Đánh đuổi giặc Thát, khôi phục Trung Hoa, lập chính phủ hợp quần” (0,5 đ) 4) Tháng 9.1905, tại Tokyo, thành lập “TQ Đồng minh Hội” với tư tưởng “Dân tộc độc lập, dân quyền tự do, dân sinh hạnh phúc” (0,5 đ)

5) Ngày 1.1.1912 tuyên bố nhậm chứ TT lâm thời của Trung Hoa Dân quốc (0,5 đ)

6) Tháng Hai, 1912 từ chức Đại TT – đến 1.4.1912 trao hết quyền cho Viên Thế Khải (0,5 đ)

7) Tư tưởng và sự nghiệp của TTS có 4 đặc điểm sau: a) Là người khởi xướng một trào lưu cách mạng mới, tư tưởng tư sản mới (0,5 đ); b) Chủ nghĩa Tam Dân đã trở thành ngọn cờ tác động đến phong trào cách mạng ở nhiều nước Á châu (0,5 đ); c) Yêu nước, tham vọng nhưng ngây thơ

về chính trị (0,5 đ); d) Hạn chế lớn nhất là đánh đuổi giặc Thát – chia rẽ trong khi cần đến đoàn kết (0,5 đ)

Câu 1.7

(5 điểm) 1) Thời Tam Quốc là giai đoạn lịch sử diễn ra từ

220 đến 280, tuy có ý kiến cho rằng nó phải bắt đầu từ năm 190, khi Liên minh chống Đổng Trác được thành lập (0,5 đ)

2) Nước Ngụy ở phía bắc (Hứa Đô), Ngô phía Đông Nam (Kinh Châu = Nam Kinh và Thục ở Tây Nam (Thành Đô) (0,5 đ)

3) Đây là giai đoạn lịch sử đặc biệt; thậm chí chi phối cả lịch sử TQ bằng những huyền thoại của

nó (0,5 đ) 4) Có rất nhiều nhân vật anh hùng mà hầu như người có học nào cũng biết (0,5 đ)

5) Mưu kế, thủ đoạn tàn bạo và những cuộc chiến

dã man… (0,5 đ) 6) Rất nhiều bài học được để lại cho lịch sử… (0,5) 7) Nhiều trận đánh đã đi vào lịch sử chiến tranh như Quan Độ (200), Xích Bích (208), Thất cầm Mạnh Hoạch (225)… (0,5 đ)

8) Bài học lớn nhất là về sự coi thường mạng sống của con người một khi mưu đồ quyền lực làm cho mê muội (0,5 đ)

9) Rất nhiều thành tựu đã nảy sinh từ chiến tranh như kỹ thuật thần y Hoa Đà, người máy, phong thủy trong chiến trận… (0,5)

10) Dân số và tài nguyên là bài học rõ nhất về vai trò của hậu phương khi tỷ lệ giữa Ngụy – Ngô – Thục là 5 triệu dân – 2,5 triệu và 0,9 triệu (0,5 đ)

Câu 1.8

(5 điểm)

1) Biển Đông có diện tích 3,5 triệu km2 là biển lớn thứ 4 thế giới sau biển Philippines, Koral và biển Arab (0,5 đ)

2) Biển Đông rất giàu về tài nguyên, có khoảng 11

tỷ thùng dầu và 190 nghìn tỷ m3 khí đốt (theo EIA, LĐ, 10.2.2013 Trong khi đó, theo Cục Khảo sát Địa chất Mỹ là 28 tỷ thùng; còn theo

TQ là 200 tỷ thùng và 500 tỷ m3 khí – VNN,

21.2.2013) (0,5 đ) 3) Nó có vai trò chiến lược đặc biệt (0,5 đ) 4) Nó là vùng nóng nhất thế giới hiện nay vì là nơi tranh chấp của VN, TQ, Philippines, Malaysia, Đài Loan, Bruney (0,5 đ)

5) Chính sách bành trướng, gây hấn của TQ đối với

BĐ chỉ mới bắt đầu gần đây (1905), trong khi chủ quyền của VN được xác lập từ thế kỷ XVII

và rõ nhất là ở Phủ biên Tạp lục 1776… (0,5 đ) 6) TQ công bố đường lưỡi bò từ 1947, 1956 Đài Loan chiếm Ba Bình, 19.1.1974 TQ chiếm Hoàng Sa, ta hy sinh 74; 14.3.1988 chiếm một phần Trường Sa, ta hy sinh 64 người… (0,5 đ) 7) TQ liên tục gây hấn với ngư dân và bộ đội ta với hàng trăm vụ mối năm… (0,5 đ)

8) Sau khi Quốc hội VN thông qua Luật Biển (21.6.2012), TQ càng trắng trợn tăng cường mở rộng sự chiếm đóng… (0,5 đ)

9) Trong năm 2012, đầu 2013, TQ cho tàu tuần tra, quấy nhiễu, tập trận… (0,5 đ)

10) Việc giải quyết vấn đề BĐ vô cùng phức tạp, đòi hỏi sự cương quyết về chủ quyền, sự không nhân nhượng về nguyên tắc toàn vẹn lãnh thổ…(0,5 đ)

Câu 1.9

(5 điểm)

1) Nhà Đường từ 618-907, là một triều đại điển hình (0,5 đ)

2) Có thể coi đây là thời kỳ hoàn thiện chế độ phong kiến TQ (0,5 đ)

3) Sự phát triển mạnh mẽ của các ngành kinh tế tạo nên sự thịnh đạt ở các giai đoạn như Trinh Quán (627-649), Khai Nguyên (713-741) (0,5 đ)

4) Nhân vật nổi bật của triều đại này là Võ Tắc Thiên, lên ngôi hoàng hậu năm 755, lập nên Nhà Chu năm 690-705… (0,5 đ)

5) Triều đại của Đường Huyền Tông (Minh Hoàng)

có nhiều sự kiện đáng chú ý như vụ loạn An- Sử (754-763), Dương Quý Phi (719-756)… (0,5 đ) 6) Đây là thời kỳ mà các tiến bộ kỹ thuật đạt đến đỉnh cao nhất là đồ sứ, tơ lụa, gấm vóc… (0,5 đ) 7) Thành tựu nổi bật về văn hóa là Thơ Đường với các nhà thơ xuất sắc như Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị,

Lý Bạch, Lý Thương Ẩn… (0,5 đ) 8) Đạo Phật – được TQ hóa, phát triển mạnh mẽ (0,5 đ)

9) Lãnh thổ TQ bắt đầu được mở rộng ra khỏi khu vực Trung Nguyên truyền thống, vươn rộng về phía tây và tây nam (0,5 đ)

10)Thư pháp, cây cảnh, chùa chiền hoàn thiện và phát triển rực rỡ (cả nước có 40.000 ngôi chùa)…

(o,5 đ)

Câu 1.10

(5 điểm)

1) Tình hình TQ đầu thế kỷ XX có rất nhiều biến động… (0,5 đ)

2) Mâu thuẫn dân tộc và các mâu thuẫn kinh tế, xã hội đã đạt đến đỉnh điểm (0,5 đ)

3) Trong khi đó, từ cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, làn sóng mới về tư tưởng cách mạng đã phát triển mạnh mẽ với nhiều nhân vật kiệt xuất…

(0,5 đ) 4) Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự bùng nổ của cách mạng là phong trào đấu tranh đòi thu hồi đường sắt Việt – Hán và Xuyên Hán (do tư bản

Mỹ khống chế từ năm 1898… (0,5 đ) 5) Đầu tháng 11 năm 1911, nhiều cuộc khởi nghĩa

đã bùng nổ trong khi Tôn Trung Sơn đang ở nước ngoài… (0,5 đ)

6) Ngày 2.12, TTS được bầu làm Đại Tổng thống (0,5 đ)

7) Ngày 12.2.1912 Hoàng đế Phổ Nghi từ chức, chấm dứt 2.133 năm cai trị của chế độ phong kiến TQ (0,5 đ)

8) Ngay sau đó, TTS tuyên bố từ chức rồi đến tháng

4.1912, trao hết quyền lực cho Viên Thế Khải

(0,5 đ)

9) Như vậy, cuộc cách mạng đã bị phản bội: Nó chỉ

lật đổ ách thống trị của phong kiến nhưng quyền

lực lại được “chuyển giao” cho thế lực phản cách

mạng (0,5 đ)

10)Có thể nói, cách mạng Tân Hợi còn tiếp tục –

kéo dài suốt 38 năm nữa: đến 1.10.1949 (0,5 đ)

II PHẦN ĐÁP ÁN KHỐI 2:

Câu 2.1

(5 điểm) 1) Triều Tống tồn tại từ 960 đến năm 1279 (0,5)2) Điểm đặc biệt của Triều Tống so với các triều đại khác

là sự lệ thuộc nặng nề vào các bộ tộc người Khiết Đan (0,5)

3) Chẳng hạn, sau cuộc chiến tranh 1003, vua Khiết Đan gọi vua Tống bằng “anh” nhưng vua anh phải “tặng”

vua em mỗi năm 20 vạn tấm lụa và 10 vạn lạng bạc

Đến năm 1043, quà “tặng” lên đến 30 vạn tấm lụa và

30 vạn lạng bạc (0,5) 4) Để cứu vãn sự suy yếu của Nhà Tống, tể tướng Vương

An Thạch (1021-1086), tiến hành cuộc cải cách năm

1069 (0,5)

5) Nội dung chủ yếu của cải cách là: a) Chính sách thanh miêu (0,5); b) Chính sách thị dịch, miễn dịch (nộp tiền

thay cho lao dịch và nhà nước thu mua nông phẩm

không bán được của người dân (0,5); chính sách bảo

mã, bảo giáp (0,5).

6) Để hỗ trợ cho chính sách cải cách, VAT xúi vua Tống đem quân đánh Đại Việt để qua đó gây sức ép với Khiết Đan (0,5)

7) Tuy nhiên, nhà Tống xâm lược Đại Việt sau khi VAT

bị truất khỏi địa vị tể tướng (1076), sau 2 năm (0,5) 8) Thất bại của VAT là tất yếu vì một triều đại chỉ lo bảo

vệ quyền lực, không thể đem lợi ích cho người dân khi

có “ý định” hạn chế của cải của người giàu (0,5)

Câu 2.2

(5 điểm) 1) Ngày 4.5 phong trào đấu tranh phản đối Hội nghị Paris

– sau này gọi là “phong trào Ngũ Tứ” (0,5) 2) Trong hai ngày mồng 3 và 4.6.1919, chính quyền bắt giam 1.300 sinh viên (0,5)

3) 5.1920, Lý Đâị Chiêu thành lập chi bộ cộng sản đầu tiên ở Thượng Hải (0,5)

4) 7.1921, ĐCSTQ ra đời, tổng bí thư là Trần Độc Tú (0,5)

5) Ngày 20.1.1924, Đại hội I QDĐ đề xuất việc Hợp tác Quốc – Cộng, Mao được bầu là Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương của QD đảng (0,5)

6) Ngày 12.4.1927, Tưởng Giới Thạch gây ra cuộc chính biến Thượng Hải, tàn sát hàng ngàn đảng viên cộng sản (0,5)

7) Ngày 1.8.1927, ĐCSTQ lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Nam Xương – được coi là ngày thành lập Quân GPND TQ (0,5)

8) Tháng 10.1934, thực hiện Vạn Lý Trường Chinh, 5.000

km, 300.000 người khi đến nơi sau hơn 1 năm, chỉ còn lại 30.000 người (0,5)

9) Tại Hội nghị Tuân Nghĩa (1.1935) mao chính thức nắm quyền lãnh đạo (0,5)

10)Ngày 7.7.1937, Nhật gây ra vụ Lư Cầu Kiều, lịch sử

TQ bước sang giai đoạn mới (0,5)

Câu 2.3

(5điểm)

1) Nhà Minh tồn tại từ năm 1368-1644 (0,5) 2) Thời Minh Thái Tổ đóng đô ở Kim Lăng (Nam Kinh), đến 1421, Minh Thành Tổ dời đô về Bắc Kinh (0,5) 3) Nhà Minh có nhiều chính sách mới: a) Bỏ chức thừa tướng (1380, 0,5 đ); Áp dụng chính sách “Dĩ di trị di”

và “Viễn giao, cận công” (0,5); Nghiêm trị quan lại tham ô, giảm bớt thuế khóa (0,5); Xây dựng kinh đô Bắc Kinh lớn nhất thế giới (0,5)

4) Kinh đô Bắc Kinh lập nhiều kỷ lục thế giới về mức độ

xa hoa, kỳ công và hùng vĩ của nó… (0,5) 5) Thời Gia Tĩnh (1522-1566) là thời thái bình, thịnh trị

do giảm bớt tô thuế, hạn chế nạn địa chủ cướp đất (0,5) 6) Thời Vạn Lịch (1572-1620), dưới quyền Trương Cư Chính làm thái sư, đất nước yên ổn, thịnh trị cho đến

1582 (Cư Chính mất) (0,5) 7) Thời Vạn Lịch cũng là lúc mà Thiên Chúa giáo xâm nhập vào TQ với giáo sĩ đầu tiên là Matteo Ricci (0,5) 8) Năm 1627, nông dân Thiểm Tây khởi nghĩa, trong đó

lãnh tụ xuất sắc nhất là Lý Tự Thành, lập nên nhà Đại Thuận năm 1644 (0,5)

9) Lý Tự Thành bị liên quân Ngô Tam Quế và người Kim vây đánh, rút chạy về Bắc Kinh Trước đó, người Kim

đã lập nên nhà Thanh (1636) (0,5) 10)Minh thập Tam Lăng và tiểu thuyết thời Minh Thanh

là những thành tựu nổi bật Đặc biệt, Vĩnh Lạc Đại điển làm dưới thời Minh Thành Tổ có11.095 tập (0,5)

5 điểm Câu 2.4

(5 điểm) 1) Ngày 7.7.1937, Nhật gây ra Sự kiện Lư Cầu Kiều,

chính thức phát động cuộc chiến tranh xâm lược trên toàn bộ lãnh thổ TQ (0,5)

2) Ngày 13.7, Quốc - Cộng đàm phán, Liên minh kháng Nhật được thành lập (0,5)

3) Quân đội Công Nông TQ đổi tên là Bát Lộ Quân (0,5)

4) TQ đề nghị thành lập Chính phủ Liên hiệp Dân chủ nhưng Quốc dân đảng từ chối (3.1943) (0,5)

5) Ngày 19.9.1944, Đồng minh Dân chủ TQ do đảng CSTQ làm nòng cốt ra đời (0,5)

6) Mặc dù đã có Hiệp định Song Thập (10.10.1945) nhưng thực ra chỉ là kế hoãn binh, Và, 26.6.1946, QDĐ tấn công Bát Lộ Quân trên tất cả các mặt trận (0,5) 7) Từ tháng 6.1947, Hồng quân phản công (0,5)

8) Đến tháng 9.1948, Hồng quân có quân số trên 3 triệu, còn QDĐ là 2,9 triệu người (0,5)

9) Ngày 21.4.1949, “Vượt sông Trường Giang”, tổng tấn công (0,5)

10)Tưởng rút chạy ra Đài Loan, ngày 1.10.1949, Nước