Giáo dục lòng yêu nớc, tự hào về một dân tộc cho học sinh ngay từ những buổi đầu đến trờng – giai đoạn đầu của việc hình thành quá trình nhận thức, thái độ, hành vi, nhân cách của học si
Trang 1A/ PHẦN MỞ ĐẦU
I Lý do chọn đề tài:
Nh chúng ta đã biết chính sách của đảng và nhà nớc ta hiện nay: Mở cửa để hội nhập và giao lu đón nhận những nền văn minh của nhân loại, những t tởng tiến bộ thành tựu khoa học, kinh tế…trên toàn cầu.trên toàn cầu
Song bất cứ một vấn đề gì đều có tính hai mặt của nó, cuốn theo những tinh hoa văn hoá của nhân loại là những vấn đề mang tính đối lập đó chính là luồng t tởng phản
động nhằm chống lại những gì mà nhân dân ta, nhà nớc ta, Đảng cộng sản Việt Nam
đang xây dng theo con đờng XHCN – tiến lên CNCS Mà ngời tiếp cận cả hai một cách nhanh nhạy nhất, ảnh hởng sâu sắc nhất và cũng có vai trò quyết định nhất đó chính là thế hệ trẻ – tơng lai của đất nớc, chủ nhân của đất nớc này Vậy thì câu hỏi lớn đặt ra ở
đây là:
Bây giờ nhân dân ta, dân tộc ta đang đợc sống trong hoà bình độc lập ấm no hạnh phúc, nhng liệu rồi cái hoà bình đó, độc lập đó liệu có trờng tồn mãi mãi đợc không ? Nếu luôn bị các thù địch, chống phá, dòm ngó, chúng luôn tìm sơ hở, cơ hội để thanh toán, nhảy vào cớp nớc ta
Chính vì vậy giáo dục lòng yên nớc, tự hào về một dân tộc con LạaL, cháu Rồng cho thế
hệ trẻ nói chung và học sinh tiểu học nói riêng là một việc làm vô cùng cần thiết
Thực tế đã chứng minh: Chỉ có lòng yêu nớc, yêu đồng loại mới là động lực thôi thúc, động lực để đấu tranh dành những chiến thắng vang dội của quân và dân ta trong các cuộc chiến tranh của dân tộc
Giáo dục lòng yêu nớc, tự hào về một dân tộc cho học sinh ngay từ những buổi đầu đến trờng – giai đoạn đầu của việc hình thành quá trình nhận thức, thái độ, hành vi, nhân cách của học sinh, các em sẽ đợc cũng cố “chất đề kháng” với những ảnh hởng xấu của thời cuộc, khơi dậy đợc ý chí quật cờng, truyền thống yêu nớc mà mỗi con ngời Việt Nam vốn có trong dòng máu của mình
Giáo dục lòng yêu nớc tự hào dân tộc cho học sinh tiểu học cũng chính là giáo dục một phần quan trọng trong giáo dục đạo đức cho học sinh – bộ phận của quá trình giáo dục tổng thể nhằm hình thành ở học sinh những tình cảm tốt đẹp đối với quê hơng, đất nớc,
từ đó hình thành những hành vi, việc làm cụ thể chứng toả lòng yêu nớc, tự hào về một dân tộc ngàn năm văn hiến, trăm năm văn vật
Một trong ba nhiệm vụ cơ bản của dạy học là giáo dục tức là thông qua “dạy chữ
để dạy ngời” Suy cho cùng thì mục đích cuối cùng của dạy học và giáo dục là “đào tạo
ra những con ngời đa năng, toà diện, có đủ tiêu chuẩn về tri thức, về đạo đức…trên toàn cầu.” giàu lòng nhân ái, yêu nớc, yêu CNXH, sống lành mạnh, đáp ứng nhu cầu phát triển của đất
1
Trang 2nớc những năm 90 và chuẩn bị cho tơng lai…trên toàn cầu.Nh Bác Hồ kính yêu của chúng ta thờng nói “ Non sông việt nam có trở nên tơi đẹp đợc hay không? Dân tộc việt nam có sánh vai
đợc với các cờng quốc năm châu đợc hay không đó chính nhờ vào công học tập của các em” Chính vì thế giáo dục với vai trò chủ đạo trong quá trình hình thành và phát triển nhân các của học sinh phải đảm nhiệm đợc chức năng trội của mình là bồi dỡng những t tởng tình cảm, thói quen, hành vi, nhận thức do đó dạy học phải mang tính giáo dục Mặt khác đào tạo ra những con ngời Việt Nam đi theo lý tởng của Bác Hồ vĩ đại, phải phát huy đợc truyền yêu nớc có trong mỗi con ngời Việt Nam, dần dần phát triển thành chủ nghiã yêu nớc ;tự hào dân tộc cho học sinh là việc làm vô cùng quan trọng vô cùng cần thiết vì “trẻ em hôn nay, thế giới ngày mai” hay “Trẻ em là tơng lai của đất nớc” Song câu hỏi đặt ra là : “ Giáo dục bằng cách nào? giáo dục ở đâu và nh thế nào?” để đat đợc hiệu quả giáo dục cao nhất Có rất nhiều hình thức giáo dục khác nhau đều nhằm mục
đích “giáo dục lòng yêu nớc, tự hào dân tộc” song mỗi một hình thức, một đề tài đều khai thác khả năng giáo dục đó ở nhiều lĩnh vực khác nhau và đều thu đợc những kết quả nhất định Do đó cần phải xác định xem hình thức giáo dục nào là trọng tâm và hiệu quả nhất
Theo nghiên cứu của giáo dục học, lôgíc học và tâm lý học lứa tuổi tiểu học thì trẻ em sẽ
dễ dàng tiếp nhận những vấn đề mang tính cụ thể, phù hợp gần gủi với đời sống thực tế,
đời sống tình cảm của học sinh cho nên những gì tác động lên những điều này trẻ sẽ dễ dàng tiếp nhận
Trong các môn trẻ đợc học ở trờng tiểu học thì phân môn kể chuyện thuôc môn Văn-Tiếng Việt có một vài trò quan trọng trong vấn đề giáo dục lòng yêu nớc, tự hào dân tộc cho học sinh Môn kể chuyện với những đặc trng riêng của nó với nội dung và hình ảnh sinh động lồng ghép vào nhau tạo nên một thế giới li kì hấp dẫn, kích thích sự ham tìm hiểu, tính tò mò của trẻ mà đặc biệt với các truyền thuyết kì diệu nh những huyền thoại, giai thoại về các Bà Trng, Bà Triệu, các vua Hùng…trên toàn cầu.đã dựng nớc và giữ nớc ra sao, những chiến công lẫy lừng với một lòng yêu nớc nồng nàn…trên toàn cầu.Do đó giáo dục lòng yêu n
-ớc tự hào dân tộc cho học sinh tiểu học thông qua giảng dạy phần truyền thuyết chắc chắn sẽ mang lại hiệu quả giáo dục tối u
Song thực tiễn giảng dạy ở các trờng tiểu học hiện nay cha làm rõ đợc, cha nhận thức đợc mối quan hệ giữa dạy học và giáo dục, nghĩa là dạy học cha mang tính giáo dục Tuy rằng một số giáo viên đã biết khai thác khả năng giáo dục của dạy học nhng đang ở mức sơ sài cha chú trọng thực sự Mà nh tôi đã trình bày ở trên khả năng giáo dục học sinh qua các giờ dạy là rất lớn, cụ thể nh giảng dạy các truyền thuyết giáo viên cha khai thác
đúng mức tác dụng của các truyền thuyết đối việc giáo dục lòng yêu nớc, tự hào dân tộc cho học sinh mà mỗi truyền thuyết đều có tác dụng rất lớn
2
Trang 3Từ những thực trạng trên, vấn đề đặt ra vô cùng cấp thiết hiện nay là phải gắn liền giáo dục và dạy học, phải khai thác hết khả năng giáo dục của các môn học để giúp cho quá trình giáo dục đạt hiệu quả cao nhất Đồng thời phải giáo dục lòng yêu nớc, tự hào dân tộc cho học sinh thông qua nhiều hình thức, nhiều môn học khác nhau, trong đó cần chú trọng đúng mức khả năng giáo dục của các truyền thuyết trong quá trình giảng dạy kể chuyện đối với việc giáo dục lòng yêu nớc cho học sinh tiểu học Lòng yêu nớc, tự hào
về dân tộc chính là “động lực” để các em phấn đấu rèn luyện và học tập tch, để sau này xây dựng đất nớc giàu mạnh nh Bác Hồ hằng mong mỏi và đặt niềm tin nơi các em
ở trờng tiểu học, ngoài các hoạt động: sao, đội, hoạt động ngoài giờ, học sinh đợc học
đủ 9 môn: Toán, tự nhiên xã hội, đạo đức, thể dục, hát nhạc, văn, hoạ…trên toàn cầu.trong đó môn Văn – Tiếng Việt đợc chia ra nhiều phân môn khác nhau (tập đọc, chính tả, luyện từ và câu, tập viết, kể truyện, tập làm văn)
Trong các phân môn này thì phân môn nào cũng có khả năng giáo dục học sinh ở một góc độ nào đó nh rèn luyện tính cẩn thận tỉ mĩ(tập viết), rèn luyện tính độc lập ( tập làm văn) …trên toàn cầu.Song giáo dục lòng yêu nớc, yêu nhân loại…trên toàn cầu.chỉ có thể là môn kể chuyện, mà cụ thể là thông qua các truyền thuyết là hoạt động giáo dục lòng yêu nớc tự hào dân tộc cho học sinh một cách nhẹ nhàng, sinh động và hấp dẫn rất phù hợp với đặc điểm nhận thức
và tâm lí của học sinh tiểu học, sẽ đạt đợc hiệu quả cao theo đặc trng riêng của các truyền thuyết
Vì một xã hội phát triển hng thịnh thái bình lâu dài của đất nớc của dân tộc, vì một nhà nớc XHCN, vì lý tởng cộng sản, để góp một phần nhỏ vào công tác giáo dục lòng yêu
n-ớc tự hào cho thế hệ trẻ, và do thực trạng dạy học và giáo dục hiện nay nên tôi đã chọn
đề tài “giáo dục lòng yêu nớc và tự hào dân tộc cho học sinh tiểu học thông qua giảng
dạy các truyện truyền thuyết trong chơng trình Văn - Tiếng Việt ở tiểu học ”
II mục đích nghiên cứu của đề tài
Góp phần nâng cao hiệu quả và chất lợng trong công tác giáo dục lòng yêu nớc, tự hào dân tộc cho học sinh tiểu học
III khách thể và đối tợng
1.Khách thể nghiên cứu
Khả năng giáo dục lòng yêu nớc, tự hào dân tộc của của truyền thuyết trong chơng trình Văn – Tiếng Việt tiểu học
2.Đối tợng nghiên cứu.
Những hình thức và biện pháp giáo dục lòng yêu nớc, tự hào dân tộc cho học sinh thông qua giảng dạy truyền thuyết ở tiểu học
IV nhiệm vụ nghiên cứu
1.Bản chất của khái niệm “dạy học có tính giáo dục” và mối quan hệ giữa việc giảng dạy truyền thuyết với việc giáo dục lòng yêu nớc, tự hào dân tộc cho học sinh tiểu học
3
Trang 42.Thực trạng của việc kết hợp giữa dạy học và giáo dục trong việc giảng dạy ở phân môn
kể chuyện
3.Xây dựng hệ thống, cách thức,biện pháp, giáo dục lòng yêu nớc, tự hào dân tộc cho học sinh tiểu học khi giảng dạy phần truyền thuyết
4 Đề xuất những biện pháp ứng dụng s phạm để nâng cao hiệu quả giáo dục lòng yêu
n-ớc, tự hào dân tộc cho học sinh tiểu hoc
V Các phơng pháp nghiên cứu.
1.Phơng pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết.
2.Phơng pháp điều tra giáo dục.
3.Phơng pháp phân loại lý thuyết.
4.Phơng pháp thực nghiệm s phạm.
5.Phơng pháp text.
6.Phơng pháp thống kê.
B/ NỘI DUNG CHÍNH
Chơng I: cơ sở lý luận của đề tài.
I lịch sử vấn đề nghiên cứu
Trong xã hội hiện nay với sự phát triển chóng mặt của khoa học kỹ thuật và sự hội nhập quốc tế trong những điều kiện mới với những ảnh hởng theo nhiều hớng khác nhau (tích cực và tiêu cực), vấn đề bảo tồn và phát huy tinh hoa văn hoá của dân tộc mà trong đó truyền thống yêu nớc, tự hào dân tộc là tinh hoa quý giá nhất, nó tạo nên sức mạnh để chiến thắng bất kỳ kẻ thù cờng bạo nào, dập tắt mọi ý đồ bạo lực đen tối của bọn thực dân, đế quốc và phong kiến phơng Bắc
Việt Nam một đất nớc có hơn 4 nghìn năm văn hiến mà nh đại thi hào Nguyễn Trãi
đã hùng hồn khẳng định:
Nh
“ nớc đại việt ta ngày trớc Vốn xng nền văn hiến đã lâu”
Việt Nam trải qua bao thăng trầm biến cố của lịch sử vẫn “hiên ngang, bất khuất, kiên c-ờng”
Đó là phẩm chất mang tính truyền thống mà không phải dân tộc nào cũng có đợc mà nó phải đợc hun đúc và rèn luyện nhiều qua năm tháng qua từng thời kỳ, qua giai đoạn của lịch sử Song để bảo tồn đợc những nét văn hoá quý báu đó là vấn đề không phải dễ nhất
là trong tình hình xã hội hiện nay – xã hội theo cơ chế thị trờng với sự chi phối ghê gớm của đồng tiền và những ảnh hởng xấu của các luồng t tởng phản động Vì thế mà những tinh hoa văn hoá của dân tộc đang ngày bị mai mụt và cũng vì những ảnh h ởng nói trên
4
Trang 5mà đạo đức nhân cách con ngời đang bị xuống cấp một cách trầm trọng, tới mức nguy hiểm đến vận mệnh dân tộc tơng lai của đất nớc
Mặt khác trong nhà trờng tiểu học đang diễn ra sự mất cân bằng giữa giáo dục và dạy học, chú trọng dạy kiến thức của các môn học mà cha khai thác đợc khả năng giáo dục con ngời của các môn học, cha chú ý một cách sâu sắc tới việc thông qua “dạy chữ để dạy ngời”
Chính vì những lẽ đó mà để góp phần phát huy những truyền thống quý báu của dân tộc,
“đề phòng, đề kháng” với những t tởng tiêu cực phản động chống phá công cuộc xây dựng CNXH mà nhân dân ta, đất nớc ta đang tiến hành thì phải giáo dục lòng yêu nớc cho học sinh ngay từ khi mới bớc vào ngỡng cửa trờng tiểu học – bậc học nền tảng là rất quan trọng và cần thiết nhiệm vụ này thuộc về nhà trờng, các cấp và toàn xã hội Trong đó nhà trờng tiểu học là cơ sở đặt nền móng đầu tiên trong việc bồi dỡng và phát triển toàn diện nhân cách con ngời Việt Nam – XHCN
Để góp phần vào phát huy truyền thống, tinh hoa văn hoá của dân tộc, góp phần vào mục tiêu đào tạo của nhà trờng tiểu học “ đào tạo ra những con ngời phát triển một cách toàn diện” thì điều tất yếu là phải giáo dục lòng yêu nớc, tự hào dân tộc cho học sinh tiểu học, nh tôi đã nói ở phần lý do tôi chọn đề tài này vì “lòng yêu n ớc, tự hào dân tộc” là động lực thúc đẩy các em phấn đấu rèn luyện và học tập, đó là mục đích cuối cùng của cả một quá trình học tập và rèn luyện của mỗi con ngời “góp phần để xây dựng một đất nớc hoà bình - độc lập – ấm no – hạnh phúc” Trách nhiệm giáo dục này không thuộc về riêng ai, không thuộc về một tổ chức nào mà là trách nhiệm của toàn xã hội, của tất cả mọi ngời Việt Nam yêu nớc muốn xây dựng đất nớc Hơn nữa thời gian học tập rèn luyện của học sinh không chỉ ở trờng mà còn ở cả gia đình và ngoài môi tr-ờng xã hội, gia đình – nhà trtr-ờng – xã hội là 3 mắt xích trong quá trình giáo dục, có mối quan hệ mật thiết, không thể tách bạch, nếu ta xem nhẹ một yếu tố nào đó chắc chắn sản phẩm giáo dục sẽ không toàn diện Trong nghiên cứu về giáo dục tiểu học, ngời ta đã kết luận: Bản chất của giáo dục tiểu học là quá trình tác động có mục đích có kế hoạch
có nội dung và phơng pháp của chủ thể giáo dục đến đối tợng giáo dục nhằm thực hiện các nhiệm vụ giáo dục của nhà trờng tiểu học Quá trình đó không chỉ diễn ra trong phạm vi nhà trờng, với các loại hình giáo dục cơ bản (học tập, lao động vui chơi sinh hoạt tập thể, hoạt động xã hội), mà còn diễn ra trong cuộc sống hàng ngày với những mối quan hệ đa dạng của trẻ theo đúng chuẩn mực đạo đức Cuộc sống đó bao gồm các hoạt động giáo dục tổ chức một cách có mục đích, có kế hoạch, cùng với sự tham gia tích cực, chủ động của trẻ
Sự thống nhất biện chứng giữa tác động s phạm của nhà giáo dục và hoạt động tự giác tích cực của ngời đợc giáo dục phản ánh một trong những nét bản chất của quá trình giáo dục tiểu học giáo dục bao giờ cũng giữ vai trò chủ đạo
5
Trang 6ở đề tài của tôi, cần xét đến mối quan hệ “ dạy học và giáo dục” Vấn đề “dạy học
có tính giáo dục” hay mối liên hệ giữa chúng đã đợc đề cập đến từ lâu trong lịch sử nhà trờng và lịch sử giáo dục, đặc biệt là nhà trờng XHCN và giáo dục macxit
Nh Khổng Tử đã từng nói “nhân bất học bất tri lý”, không học thì không biết đạo lý làm ngời Cổ nhân Trung Hoa cũng đã dạy “văn dĩ tải đạo” văn theo nghĩa hẹp là “chữ viết” nghĩa rộng là kiến thức, kiến thức tri thức phải phục vụ con ngời, chở đạo làm ngời – học kiến thức là phải học đạo làm ngời
Quan điểm cho rằng thông qua “dạy chữ” để “dạy ngời” ra đời từ đó dần nguyên tắc này
đã phát triển trong lịch sử giáo dục
Còn J.Acômenxk – thế kỷ XVI đã công nhận vai trò to lớn của dạy học, trong tác phẩm của mình Ông không phân biệt hai phạm trù dạy học và giáo dục “Lý luận dạy vĩ đại”
là lý luận dạy học thanh niên
Cách nhìn nhận và giải quyết “mối tơng quan giữa dạy học và giáo dục” ở mỗi thời kỳ, mỗi giai đoạn phát triển của giáo dục lại mang tính riêng biệt
Ông RutXô(1712 – 1778) cho rằng “giáo dục tự nhiên” là quan trọng nhất và ông khẳng định rằng không phải dạy cho trẻ những cái có sẵn, theo Ông sự giáo dục ban đầu phải có tính thuần tuý “ phòng ngừa”, nó không phải dạy những kiến thức, sự thật điều tốt, không phải dạy về nguồn gốc của dân tộc Nhiệm vụ của nó là làm cho trái tim của trẻ tránh đợc tội lỗi và trí tuệ của trẻ khỏi sai lầm Chỉ đến khi trởng thành thì ngời học sinh trong quá trình “cuộc sống tự nhiên” của mình, tiếp thu những kiến thức kỹ năng cần thiết cho cuộc sống bản thân Nh vậy theo RutXô sự dạy học hoà tan trong quá trình giáo dục “ tự nhiên” Trong điều kiện thống trị của dạy học giáo điều và giáo dục quý tộc, thì lý thuyết của RutXô có ý nghĩa rất lớn
Trong quá trình dạy học hiện đại thì việc thực hiện chức năng giáo dục của dạy học đợc các nhà s phạm rất chú trọng Việc dạy học không chỉ thuần tuý cung cấp hệ thống tri thức, kỹ năng kỹ xảo, phát triển các năng lực nhận thức mà thông qua quá trình dạy học phải bồi dỡng cho học sinh những cơ sở của thế giới quan khoa học, nhân sinh quan lý tởng niềm tin, thái độ cho học sinh, giúp các em hình thành những giá trị đạo
đức và nhân văn Dạy học là phơng tiện để thực hiện chức năng giáo dục Vì thế nhiều công trình khoa học giáo dục đã nghiên cứu vấn đề mối tơng qua giữa dạy học và giáo dục trong khi giảng dạy các môn học Đặc biệt là khai thác khả năng giáo dục của các môn học và tìm cách chuyển tải các giá trị đạo đức vào tâm hồn trẻ Nh công trình “giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua giảng dạy truyện cổ tích trong chơng trình văn -tiếng việt ở tiểu học”(luận văn tốt nghiệp của Lê Thị Thuỷ – K40)
II bản chất của khái niệm lòng yêu nớc, lòng tự hào dân tộc
và đặc điểm của chủ nghĩa yêu nớc xã hội chủ nghĩa việt nam
6
Trang 71.Các giá trị truyền thống của dân tộc Việt nam.
Dân tộc Việt Nam có một bề dày lịch sử, hơn 4 nghìn năm dựng nớc và giữ nớc những giá trị truyền thống tốt đẹp cũng đợc hun đúc theo dòng lịch sử đó - đó là truyền thống yêu nớc, ý chí xây dựng và bảo vệ đất nớc, những truyền thống nhân văn cao đẹp, với các đức tính tuyệt vời của con ngời Việt Nam nh “ cần cù trong lao động, thơng yêu
đùm bọc lẫn nhau, dũng cảm và gan dạ trong chiến đấu …trên toàn cầu.” Những truyền thống quý báu đó đã tạo nên sức mạnh của mọi thời đại, chiến thắng bao kẻ thù hung tàn
Nh Bác Hồ kính yêu đã từng nói “Dân có một lòng nồng nàn yêu nớc Đó là một truyền thống quý báu của ta Từ xa đến nay, mỗi khi Tổ Quốc bị xâm lăng rhì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, nó lớt qua mọi sự nguy hiểm khó khăn, nó nhấn chìm tất cả bè lủ bán nớc và cớp nớc”
(Lòng yêu nớc của nhân dân ta – Hồ Chí Minh – TV3 – T2 )
Vấn đề đặt ra là làm thế nào để bảo tồn và phát huy đợc các giá trị truyền thống cao đẹp
đó nhất là trong thời kỳ có biết bao nhiêu tác động không tốt của nhiều biến cố lịch sử
Đây thuộc về trách nhiệm của các thế hệ nói chung và từng cá nhân nói riêng “các Vua Hùng đã có công dựng nớc, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ nớc”(Hồ Chí Minh) Phải khơi dậy lòng yêu nớc, lòng tự hào dân tộc ở mỗi con ngời mà nhất là ở lứa tuổi học sinh tiểu học Trong bậc học tiểu học, học sinh đợc giáo dục lòng yêu nớc ở nhiều khía cạnh, lĩnh vực khác nhau nhng thông qua giờ kể chuyện, học sinh sẽ dần hình thành khái niệm
về lòng yêu nớc qua các truyền thuyết
Nội dung của các truyền thuyết phản ánh một cách rõ nét truyền thống yêu nớc chống giặc ngoại xâm, bảo vệ và xây dựng đất nớc Những truyền thống đó đợc hình thành từ những buổi đầu sơ khai và đợc giữ gìn và phát huy từ đời này sang đời khác lịch sử dựng nớc và giữ nớc đã minh chứng hùng hồn truyền thống quý hoá đó
Đối với mỗi học sinh tiểu học, thì truyền thống này phải đợc hiểu cụ thể, bằng những câu truyện cụ thể Lòng yêu nớc đối với học sinh tiểu học đó là : yêu quê hơng, yêu gia đình, yêu nớc là phải gắn với yêu đồng bào “yêu tổ quốc, yêu đồng bào” trớc hết
là yêu ông bà, yêu cha mẹ, thầy cô anh chị em ruột thịt yêu bạn yêu bè, biết yêu quý các gia đình thơng binh liệt sỹ, các bà mẹ Việt Nam anh hùng …trên toàn cầu mà khái quát lên thành tình yêu bao la – tình yêu nhân loại
2 Khái niệm về lòng yêu nớc, lòng tự hào dân tộc.
a Lòng yêu nớc
Lòng yêu nớc là một giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam đợc hun đúc qua 4 nghìn năm lịch sử dựng nớc và giữ nớc Từ khi có Đảng và Bác Hồ lãnh đạo cách mạng thì lòng yêu nớc của nhân dân ta đợc phát triển trong điều kiện lịch sử mới của CMVN
7
Trang 8Lòng yêu nớc là những t tởng, tình cảm đặc biệt đối với đất nớc, dân tộc mình, một thứ tình cảm thiêng liêng cao đẹp, nó thấm trong từng giọt máu của mỗi ngời, xuyên qua mọi thử thách của thời gian phát triển và nâng lên thành chủ nghĩa yêu nớc, biểu hiện của lòng yêu nớc là việc góp phần xây dựng và bảo vệ tổ quốc, làm cho đất nớc hoà bình
độc lập phát triển giàu mạnh
Trong lịch sử dựng nớc và giữ nớc ngàn năm của dân tộc ta đã chứng minh đợc lòng yêu nớc từ các Vua Hùng, các bậc tiền bối cho đến mỗi con ngời thời đại Lịch sử là một tấm gơng chiếu hậu, là sự thật của quá khứ mà con ngời nhận thức đợc Dân tộc ta d-ờng nh sinh ra là để chống chọi với mọi thử thách khắc nghiệt, bởi đất nớc ta từ thuở sơ khai đã phải chống chọi với lực lợng siêu nhiên ( những thử thách khắc nghiệt của thiên nhiên) rồi đến giặc ngoại xâm
Nhng điều khó khăn ác liệt nhất cũng bị đẩy lùi mà thay thế vào đó là cảnh nớc nhà đợc
độc lập, tự do, nhân dân ấm no hạnh phúc Đó chính là nhờ vào lòng yêu nớc - động lự của sự đấu tranh, sức mạnh trờng tồn xuyên qua mọi thời đại
Sử sách đã ghi lại những tấm gơng yêu nớc, tất cả vì dân tộc từ trớc tới nay nh: Thánh Gióng, các Vua Hùng, hai Bà Trng, Bà Triệu, Lý Bí, Mai Thúc Loan, Ngô Quyền, Lê Lợi, Quang Trung …trên toàn cầu Mỗi giai đoạn lịch sử lại có những tấm gơng sáng về lòng yêu nớc
Đến TK XX một loạt các sỹ phu yêu nớc đã ra đi tìm đờng cứu nớc nh Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh…trên toàn cầu ng đều thất bại, chỉ đến khi Chủ Tịch Hồ Chí Minh mới tìm ra connh
đờng cứu nớc đúng đắn đó là con đờng cac CMVS
Truyền thống yêu nớc Việt Nam đúc kết thành chủ nghĩa yêu nớc đợc soi sáng bởi chủ nghĩa Mác – LêNin và t tởng Hồ Chi Minh, chủ nghĩa yêu nớc xã hội chủ nghĩa Việt Nam lại phát triển rực rỡ trong thời đại ngày nay là nhân tố quan trọng đa cợc cách mạng của nhân dân ta đi đến thắng lợi đúc kết thành chân lý độc lập tự do, tạo nên sức sống bất diệt của dân tộc Việt Nam
Qua đây có thể kết luận rằng truyền thống yêu nớc của dân tộc Việt Nam luôn đợc phát huy ở mọi thời đại Lòng yêu nớc của nhân dân ta không bao giờ lu mờ, tinh thần “vì nớc quên thân, vì dân phục vụ” không bao giờ vơi Chủ nghĩa Mác- LêNin và t tởng Hồ Chí Minh luôn là bó đuốc soi đờng chân lý sống và làm việc của mỗi con ngời Việt Nam yêu nớc
b Lòng tự hào dân tộc
Lòng tự hào hiểu một cách khái quát nhất là sự hãnh diện, vui sớng một cách chính đáng Lòng tự hào dân tộc là lòng tự hào về dân tộc đã sinh ra mình tự hào về nguồn gốc tổ tiên Không vui sớng sao đợc khi chúng ta có một nguồn gốc,dòng dõi cao quý: Bố rồng, mẹ tiên Không tự hào sao đợc khi dân tộc ta đã sản sinh ra bao nhiêu anh hùng bất tử, ta có quyền tự hào về bản sắc văn hoá, bề dày của lịch sử, tự hào về dân tộc tuy bé nhỏ nhng sẵn sàng đứng lên đấu tranh dành lại hoà bình, luôn đoàn kết yêu thơng
8
Trang 9đùm bọc lẫn nhau, chúng ta thật vinh dự khi là một công dân của một dân tộc nh vậy-một đất nớc có non sông gấm vóc tuyệt vời Tự hào về đất nớc giàu đẹp, tự hào về nhân dân Việt Nam anh hùng, tự hào về một dân tộc kiên cờng bất khuất đã đấu tranh hàng ngàn năm để tồn tại và phát triển
3 Đặc điểm của chủ nghĩa yêu nớc XHCN Việt Nam.
Theo định hớng phát triển của CMVN đã đợc khẳng định ngay từ những năm 20 của TK XX khi Nguyễn ái Quốc tìm thấy con đờng giải phóng dân tộc theo CMVS
Độc lập dân tộc gắn liền với CNXH là mục tiêu của CMVN đồng thời cũng là cốt lõi của
t tởng Hồ Chí Minh Vì vậy, sau thắng lợi của cách mạng giải phóng dân tộc, xây dựng
đất nớc theo con đờng CNXH là lôgic phát triển tất yếu của CMVN
CNXH ở Việt Nam có nguồn gốc sâu xa từ chủ nghĩa yêu nớc truyền thống nhân
ái và tinh thần cộng đồng làng xã Việt Nam, đợc hình thành lâu đời từ lịch sử dựng nớc
và giữ nớc
Theo chủ nghĩa Mác – LêNin : CNXH là chủ nghĩa nhân đạo cao đẹp trong đó các Ông xây dựng từng bớc luận điểm cơ bản về CNXH, chỉ ra những phơng hớng phát triển chủ yếu và những đặc điểm cơ bản của nó mà đặc trng cơ bản nhất là xoá bỏ về chế độ t hữu
về t liệu sản xuất, giải phóng cho con ngời thoát khỏi tình trạng bị áp bức bóc lột về kinh
tế, nô dịch về văn hoá chính trị, tinh thần Tạo điều kiện cho mọi ngời có điều kiện tận lực để phát triển mọi mặt, mọi khả năng của mình
Còn đến Hồ Chí Minh, Ngời đã tiếp cận CNXH khoa học trên quan điểm duy vật lịch sử Từ chủ nghĩa yêu nớc đến với chủ nghĩa Mác– LêNin, Hồ Chí Minh tiếp cận CNXH từ chủ nghĩa yêu nớc và truyền thống văn hoá dân tộc (theo viện nghiên cứu t t-ởng Hồ Chí Minh) Chính vì vậy mà CNXH ở Việt Nam có bản chất và mục tiêu riêng:
- CNXH là yêu nớc và khát vọng giải phóng dân tộc.
- CNXH là xã hội đạo đức cao, nhân văn cao.
- CNXH gắn với những truyền thống văn hoá ngời Việt Nam
Việt Nam không trải qua thời kỳ chiếm hữu nô lệ, nhng từ ngày lập quốc gia luôn phải chống giặc ngoại xâm, hơn nữa Việt Nam là một nớc nông nghiệp, lấy đất và nớc làm nền tảng Chế độ công điền và công cuộc trị thuỷ sớm gắn kết con ngời Việt Nam lại với nhau là những nhân tố quan trọng hình thành nên tinh thần đoàn kết cộng đồng của dân tộc – một nhân tố thuận lợi để đi vào xây dựng CNXH
Văn hoá Việt Nam lấy nhân nghĩa làm gốc, lấy truyền thống trọng dân, khoan dung hoà mục để hoà đồng là văn hoá trọng trí thức hiền tài Con ngời Việt Nam có tâm hồn trong sáng, giàu lòng vị tha yêu thơng đồng loại, kết hợp đợc cái chung với cái riêng, gia đình với tổ quốc, dân tộc và nhân loại…trên toàn cầu.Chính những truyền thống tốt đẹp về văn hoá và con
9
Trang 10ngời Việt Nam là cơ sở dẫn dắt Hồ Chí Minh hớng con tàu CMVN đến với CNXH – CNCS
Tóm lại, quan niệm của Hồ Chí Minh về CNXH là sự thống nhất biện chứng giữa các nhân tố kinh tế, chính trị, xã hội và nhân tố văn hoá, đạo đức, nhân văn
Chính vì vậy trong quá trình giảng dạy và giáo dục học sinh ngay từ bậc học đầu tiên, nhà giáo dục phải ý thức đợc vai trò và giá trị giáo dục của truyền thống dân tộc trong việc giáo dục nhân cách, quan điểm sống, t tởng cho học sinh, giáo dục lòng yêu nớc, tự hào về một dân tộc đoàn kết trong mọi hoàn cảnh, một dân tộc có nền văn hiến lâu đời, một dân tộc nhân văn cao đẹp…trên toàn cầu.Tất cả những điều đó sẽ tạo ra sức mạnh thời đại là một loại “ kháng thể” để chống lại những ảnh hởng xấu mà các thế lực chống phá đang có âm
mu gieo dắc trên đất nớc ta với những thủ đoạn tinh vi nhất nh “diễn biến hoà bình”…trên toàn cầu
4 Vai trò của giá trị truyền thống yêu nớc, tự hào dân tộc trong sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ.
Từ những phân tích trên về những đặc điểm của CNXH ta phải khẳng định rằng : Cái gốc để nhà nớc ta đi theo con đờng CNXH là bắt nguồn từ những truyền thống yêu nớc lòng tự hào dân tộc với các nhân tố nhân văn đạo đức và văn hoá cao đẹp – mục tiêu và là yêu cầu của một nớc CNXH, CNCS cần phải có
Những giá trị truyền thống đó với những bằng chứng để lại là những chiến thắng lẫy lừng qua các cuộc chiến đấu bảo vệ tổ quốc, chống giặc ngoại xâm của các Vua Hùng các vị thần nh Thánh Gióng, các anh hùng mang tính thần kỳ nh Bà Trng, Bà Triệu…trên toàn cầu.rồi tiếp đến là trong hai cuộc kháng chiến trờng kỳ và gian khổ “ kháng chiến chống Pháp” (1858 – 1954), “kháng chiến chống Mỹ”(1954- 1975) có giá trị rất lớn đối với giáo dục thế hệ trẻ hiện nay
Những giá trị truyền thống này là những chuẩn mực, là tấm gơng sáng cho thế hệ trẻ soi mình vào đó, để thấy đợc việc gì mình cần làm, việc gì không nên làm, góp một phần sức lực bé nhỏ để xây dựng đất nớc phồn vinh, giàu mạnh, sánh vai cùng với năm châu bốn
bể, trách nhiệm này không ai khác ngoài thế hệ trẻ – tơng lai của đất nớc
Do đó nhiệm vụ của giáo dục là phải làm sao cho thế hệ trẻ thấy đợc cái giá trị, thấy đợc sức mạnh của sự đoàn kết, của lòng yêu nớc, coi đó nh động lực để xây dựng cho mình một lối sống lành mạnh, mục đích phấn đấu vì tơng lai đất nớc, vì vận mệnh của dân tộc, cuối cùng là vận dụng những giá trị đó trong thực tế nh thế nào ? Nó giống
nh quy trình giáo dục một bài đạo đức cho học sinh, nhng ở đây ta xem xét vấn đề ở tầm cao hơn đó là giáo dục ý thức hệ t tởng vô sản, t tởng cộng sản cho cả một thế hệ trẻ
5 Mối quan hệ giữa dạy học và giáo dục trong giảng dạy Văn - Tiếng Việt ở Tiểu Học.
10