Tuần 11 ôn tập văn học dân gian việt nam

Đặc điểm của truyện dân gian sử thi, truyền thuyết, cổ tích, truyện cười, truyện thơ 4.. ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM1.Đặc trưng cơ bản + Tính truyền miệng + Tính tập thể 2... ÔN

Trang 1

Tiết 29:

ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM

GIÁO ÁN: NGỮ VĂN 10

Giáo viên thực hiện: Lê Thị Châu Dương

Trang 2

CẤU TRÚC BÀI HỌC

TIẾT 29 : KiẾN THỨC ÔN TẬP TIẾT 30 : BÀI TẬP VẬN DỤNG

1.Đặc trưng cơ bản của văn

học dân gian

2 Các thể loại chủ yếu của

VHDG

3 Đặc điểm của truyện dân

gian (sử thi, truyền thuyết,

cổ tích, truyện cười, truyện

thơ )

4 Đặc điểm nội dung và nghệ

thuật của ca dao

Trang 3

VD1 : Đọc 2 câu ca dao và gọi tên hiện tượng này của văn học dân

gian

(1) Thóc bồ thương kẻ ăn đong

Có chồng thương kẻ nằm không một mình

(2) Dốc bồ thương kẻ ăn đong Góa chồng thương kẻ nằm không một mình”

Trang 4

1.Đặc trưng cơ bản

+ Tính truyền miệng + Tính tập thể

2 Thể loại

Trang 5

1 “Chiến Thắng Mtao – Mxây”

2 An Dương Vương và MC – TT

3 “Lời tiễn dặn”

4 Thân em như tấm lụa đào

Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai

5 Tam đại con gà; Nhưng nó phải

bằng hai mày

6 Tấm Cám

a Truyện thơ b.Ca dao

c Truyện cười d.Sử thi

đ.Cổ tích e.Truyền thuyết

Trang 6

1 Cày trên đồng ruộng trắng phau

Khát xuống uốmg nước giếng sâu đen ngòm?

2 Thuốc đắng dã tật, sự thật mất lòng

3 Quan Âm Thị Kính

4 Thày bói xem Voi

5 Thần tru trời

6 “ Nghe vẻ nghe ve

Nghe vè nói ngược

Non cao đầy nước

Đáy biển đầy cây

Dưới đất lắm mây

Trên trời lắm cỏ …”

a Câu đố b.Thần thoại

c Truyện ngụ ngôn

d Vè

đ Tục ngữ

e Chèo

Trang 7

2.Thể loại của VHDG

1 Sử thi

2 Truyền thuyết

3 Truyện cổ tích

4 Truyện ngụ ngôn

5 Ca dao

6 Truyện cười

7 Câu đố

8 Tục ngữ

9 Vè

10 Truyện thơ

11 Chèo

12 Thần thoại

Truyện dân gian

Câu nói dân gian

Thơ ca dân gian

Sân khấu dân gian Nhóm thể loại Các thể loại

Trang 8

Truyện dân gian Câu nói dân

gian Thơ ca dân gian Sân khấu dân gian

- Sử thi: Là tp tự sự dân gian

lớn, kể việc trọng đại…

- Truyền thuyết: Yếu tố lịch sử,

kết hợp tưởng tượng

- Truyện cổ tích: Cốt truyện và

hình tượng hư cấu

- Truyện ngụ ngôn: Tp tự sự dg

ngắn, kết cấu chặt chẽ, thông

qua ẩn dụ (loài vật) kể việc liên

quan đến con người…

- Truyện cười: kết cấu chặt chẽ,

kết thúc bất ngờ

- Truyện thơ: Tp tự sự dg bằng

thơ, giàu chất trữ tình, p/a số

phận và KV hạnh phúc…

-Thần thoại: TP tự sự dg kể về

các vị thần, giải thích tự

nhiên, p/a quá trình sáng tạo

văn hóa …

- Câu đố: Mô tả

vật đố bằng ản

dụ, hình ảnh khác lạ…

- Tục ngữ: câu

nói ngắn gọn, hàm súc, đúc kết kinh

nghiệm thực tiễn

- Ca dao: Thơ

trữ tình dân gian, môi trường diễn xướng …

- Vè: Tự sự

dân gian bằng văn vần, lối kể mộc

mạc …

- Chèo: Kết hợp yếu tố trữ tình và trào lộng…

Trang 9

3 Đặc trưng các thể loại

Thể loại Mục đích

sáng tác lưu truyền Hình thức phản ánh Nội dung Kiểu nhân vật chính nghệ thuật Đặc điểm

Sử thi

Truyền

thuyết

Cổ tích

Truyện

cười

Trang 10

Mục đích sáng tác Hình

thức LT

Nội dung phản

ánh Kiểu NV chính Đặc điểm nghệ thuật

Sử thi Ghi lại cuộc sống,

ước mơ phát triển cộng đồng của người Tây Nguyên xưa

Hát , kể Xã hội Tây Nguyên

cổ đại đang ở thời công xã thị tộc

Người anh hùng sử thi

Sử dụng biện pháp

so sánh, phóng đại, trùng điệp…

Truyền

thuyết Thể hiện thái độ và

cách đánh giá của nhân dân với các sự kiện, nhân vật lịch sử

Kể, diễn xướng (lễ hội)

Kể về các nhân vật, sự kiện có thật nhưng được khúc xạ qua cốt truyện hư cấu

Nhân vật lịch sử được truyền thuyết hóa

Sự kết hợp “cái lõi lịch sử” và những chi tiết tưởng tượng, hư cấu

Cổ tích Thể hiện ước mơ,

nguyện vọng của nhân dân

Kể Xung đột xã hội,

cuộc đấu tranh Thiện -Ác

Những con người bất hạnh…

Truyện hư cấu…

Truyện

cười Mua vui, giải trí;

châm biếm phê phán

xã hội

Kể Những điều trái tự

nhiên, những thói

hư tật xấu

Người có thói hư tật xấu

Ngắn gọn, tình huống bất ngờ, kết thúc đột ngột…

Thể loại

Trang 11

4 Đặc điểm nội dung và nghệ thuật của ca dao

a Câu hỏi

• Chiến đấu.

• Lao động.

• Nghi lễ.

• Hội hè.

Trang 12

a Câu hỏi

Câu 2: Những bài ca dao nào nói lên số phận bất hạnh của những người lao động xưa, đặc biệt là người phụ nữ?

• Ca dao than thân.

• Ca dao hài hước.

• Ca dao yêu thương, tình nghĩa.

• Cả ba đáp án trên.

Trang 13

Câu 3: Những nhân vật xuất hiện nhiều nhất trong ca dao than thân là ai?

a Câu hỏi

- Người nông dân, người phụ nữ

Trang 14

a Câu hỏi

biểu hiện điều gì trong tâm hồn những người lao động xưa?

• Sự rẻ rúng bản thân.

• Tinh thần phê phán gay gắt những thói

hư tật xấu trong xã hội.

• Tinh thần tự phê bình nghiêm khắc.

• Tinh thần lạc quan, yêu đời.

Trang 15

Đặc

điểm Ca dao than thân Ca dao yêu thương, tình nghĩa Ca dao hài hước

Nôi

dung

Lời người phụ nữ bất hạnh,

thân phận phụ thuộc, giá trị

không được ai biết đến, tương lai mờ mịt

Những tình cảm trong sáng, cao đẹp của người lao động nghèo, ân tình thủy chung mãnh liệt, thiết tha, ước muốn

hạnh phúc

Tâm hồn lạc quan, yêu đời trong cuộc sông còn nhiều lo toan vất vả của người lao động trong xã

hội cũ

Nghệ

thuật

So sánh ẩn dụ, mô típ

“Thân em” Dùng hình ảnh tượng trưng:Khăn, cầu,

đèn, mắt, dòng sông, gừng cay, muối mặn

Cường điệu, phóng đại,

so sánh, đối lập, hình ảnh hài hước , tự trào, châm biếm, đả kích…

Trang 16

Kiến thức cơ bản

1 Đặc trưng cơ bản (2 đặc trưng)

2 Thể loại (nhóm thể loại): 12 thể loại, 4 nhóm

3 Đặc trưng các thể loại

4.Đặc điểm nội dung và nghệ thuật của ca dao

(Ca dao than thân, yêu thương, tình nghĩa; Ca dao hài hước

Trang 17

Đặc điểm VH trung đại VH hiện đại

Nội dung

-Thể thơ

- Hình ảnh, từ

ngữ

- Các biện

pháp ngt …

Hướng dẫn chuẩn bị bài tiết sau

BT 6: Nhóm 4

Định dạng
Số trang	17
Dung lượng	680,5 KB