Bài Giảng Tuyến Yên

 Thùy trước liên hệ với vùng dưới đồi qua hệ tĩnh mạch của Popa và Fielding  Thùy sau liên hệ với vùng dưới đồi bằng đường thần kinh  Thuỳ trước tuyến yên được cấu tạo bởi những t

TUYẾN YÊN

 Tuyến yên gồm thuỳ trước và thuỳ sau

tuyến yên.

 Thùy trước liên hệ với vùng dưới đồi qua

hệ tĩnh mạch của Popa và Fielding

 Thùy sau liên hệ với vùng dưới đồi bằng

đường thần kinh

 Thuỳ trước tuyến yên được cấu tạo bởi

những tế bào chế tiết, bài tiết 1 loại

hormon gồm ACTH và các hormon khác

tham gia điều hoà chức năng tuyến giáp, tuyến sinh dục và tuyến vú.

 Thuỳ sau tuyến yên chứa 2 hormon là ADH

và oxytocin.

1 Các hormon thuỳ trước tuyến yên.

 Thuỳ trước tuyến yên tổng hợp và bài tiết 6 hormon

đó là:

- Hormon phát triển cơ thể – GH.

- Hormon kích thích tuyến giáp TSH.

- Hormon kích thích tuyến vỏ thượng thận – ACTH.

- Hormon kích thích nang trứng – FSH.

- Hormon kích thích hoàng thể – LH.

- Hormon kích thích bài tiết sữa PRL.

1.1 Hormon phát triển cơ thể - GH.

vừa làm tăng kích thước tế bào vừa làm tăng

quá trình phân chia tế bào do đó làm tăng

1.1 Hormon phát triển cơ thể - GH.

+ Giảm sử dụng glucose cho mục đích sinh năng lượng

+ Tăng dự trữ glycogen ở tế bào

+ Giảm vận chuyển glucose vào tế bào và tăng nồng độ glucose trong máu

+ Tăng bài tiết insulin: Nồng độ glucose trong

máu tăng dưới tác dụng của GH đã kích thích tuyến tụy nội tiết bài tiết insulin, đồng thời

chính GH cũng có tác dụng kích thích trực tiếp lên tế bào bêta của tuyến tụy

1.2 Hormon kích thích tuyến vỏ thư

ợng thận -ACTH

sinh tế bào tuyến VTT (bài tiết cortisol và

androgen do đó làm tuyến nở to) Thiếu ACTH tuyến vỏ thượng thận sẽ bị teo lại

tổng hợp và bài tiết hormon

và trí nhớ, tăng cảm xúc sợ hãi

1.2 Hormon kích thích tuyến vỏ thư

ợng thận -ACTH

sắc tố sản xuất sắc tố melanin rồi phân tán sắc

tố này trên bề mặt biểu bì da Thiếu ACTH sẽ làm cho da không có sắc tố (người bạch tạng) Ngược lại thừa ACTH làm cho da có những

mảng sắc tố

vào lỳc sỏng sớm , thấp nhất vào đờm

1.3 Hormon kÝch thÝch tuyÕn sinh

dôc: FSH vµ LH

 T¸c dông lªn tuyÕn sinh dôc nam (tinh hoµn).

- FSH

+ KÝch thÝch èng sinh tinh ph¸t triÓn.

+ KÝch thÝch tÕ bµo Sertoli (ë thµnh èng sinh tinh)

ph¸t triÓn vµ bµi tiÕt c¸c chÊt tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n sinh tinh trïng.

1.3 Hormon kÝch thÝch tuyÕn sinh

+ KÝch thÝch líp tÕ bµo h¹t cña no·n nang vµ hoµng thÓ bµi tiÕt estrogen vµ progesteron

1.4 Hormon kích thích bài tiết sữa -

trên tuyến vú đã chịu tác dụng của estrogen và progesteron

1.5 Hormon kích thích tuyến giáp TSH (Thyroid Stimulating Hormon)

nang giáp , làm tuyến to ra

giáp vào máu

2 Các hormon thuỳ sau tuyến yên.

2.1 Hormon ADH.

tiểu (do ADH có tác dụng làm tăng tái hấp thu nước ở ống lượn xa và ống góp làm cho nước tiểu được cô đặc)

huyết áp ( do gây co mạnh các tiểu động mạch

ở toàn cơ thể) ( cú tờn là Vasopressin )

2 C¸c hormon thuú sau tuyÕn yªn.

bệnh đái tháo nhạt

→

2.2 Oxytocin.

vào những tháng cuối của thời kỳ có thai , đặc biệt khi chuyển dạ

sữa

, kích thích giao cảm , tâm lý thoải

3 Rối loạn hoạt động tuyến yên

3.1 Suy giảm tuyến yên toàn bộ

* Bệnh lùn tuyến yên

thời kỳ niên thiếu Biểu hiện là lùn tương đối,

đứa trẻ 10 tuổi chỉ bằng đứa trẻ 4-5 tuổi, người

20 tuổi chỉ bằng đứa trẻ 7-10 tuổi

sinh dục không được bài tiết đủ do vậy chức

năng sinh dục không phát triển như người trư

ởng thành bình thường

* Bệnh suy tuyến yên ở người lớn.

 Suy tuyến yên toàn bộ ở người lớn thường gặp do tắc mạch máu tuyến yên, đặc biệt hay xuất hiện ở các bà mẹ sau sinh con.

 Các biểu hiện của suy tuyến yên ở người lớn là biểu hiện

của: Suy tuyến giáp, giảm bài tiết hormon chuyển hoá đư ờng của vỏ thượng thận, giảm bài tiết các hormon hướng sinh dục dẫn tới giảm hoặc mất chức năng sinh dục.

 Biểu hiện của bệnh là một tình trạng lờ đờ, chậm chạp do thiếu H tuyến giáp; tăng cân do thiếu tác dụng thoái hoá mỡ của hormon GH, ACTH, vỏ thượng thận và H tuyến giáp; mất tất cả chức năng sinh dục.

 Ngoại trừ chức năng sinh dục, các rối loạn khác có thể được

3.2 Bệnh khổng lồ

xuất hiện khi tình trạng này xảy ra vào lúc còn trẻ (trước tuổi trưởng thành)

nhanh và quá mức của tất cả các mô trong cơ thể bao gồm cả xương và các phủ tạng làm cho người đó to cao quá mức bình thường nên được gọi là người khổng lồ

3.2 Bệnh khổng lồ

thể bị bệnh đái tháo đường, thường chết khi còn trẻ trong tình trạng suy tuyến yên

nhân có thể được ngăn chặn bằng vi phẫu thuật bóc tách khối u hoặc tia xạ

hàm nhô ra, trán nhô ra, mũi to, môi dày, lưỡi

to và dày, bàn tay to, bàn chân to, phủ tạng to,

đôi khi có cả sự biến dạng cột sống làm lưng

gù

3.4 Bệnh đái tháo nhạt

yên sẽ làm giảm lượng bài tiết ADH

nồng độ các chất điện giải trong nước tiểu lại rất thấp nên bệnh được gọi là bệnh đái tháo

nhạt