Bài Giảng Tuyến Thượng Thận

Vá th îng thËn Vỏ thượng thận gồm 3 lớp từ ngoài vào : lớp cầu , lớp bó , lớp lưới  Lớp cầu : bài tiết hormon chuyển hóa muối nước mineralocorticoid  Lớp bó và lớp lưới bài tiết h

TuyÕn th îng thËn

 Tuyến thượng thận gồm 2 tuyến có nguồn gốc phôi thai học khác nhau

 Phần tủy có cùng nguồn gốc với hệ thần kinh được coi như hạch giao cảm

 Phần vỏ là tuyến nội tiết có tính sinh mạng

1 Vá th îng thËn

 Vỏ thượng thận gồm 3 lớp từ ngoài vào : lớp cầu , lớp bó , lớp lưới

 Lớp cầu : bài tiết hormon chuyển hóa

muối nước ( mineralocorticoid )

 Lớp bó và lớp lưới bài tiết hormon

chuyển hóa đường ( glucocorticoid ) , các hormon sinh dục ( androgen )

1.1 Nhóm glucocorticoid : đại diện

là cortisol

đường mới ở gan , giảm tiêu thụ glucose ở tế bào → tăng đường huyết → đái tháo đường

thoái hóa protein , giảm tổng hợp protein

hóa lipid ở các mô mỡ ; tăng oxy hóa acid béo

tự do ở các tế bào để tạo năng lượng

1.1 Nhóm glucocorticoid : đại diện

là cortisol

nhiều → cơ thể huy động được nhiều năng lượng

→tăng cường lượng dịch vào máu → chống lại tình

mạng

viêm do làm bền vững màng lysosom → không giải phóng được các chất gây viêm → ứng dụng nhiều

trong lâm sàng

phóng histamin

1.1 Nhóm glucocorticoid : đại diện

là cortisol

giảm bạch cầu ái toan , bạch cầu lympho ,

giảm kích thước các mô lympho , giảm sản

xuất lympho T , làm tăng sinh hồng cầu

1.2 Nhóm mineralococorticoid : đại

diện là aldosteron

 Tăng tái hấp thu Na và tăng bài xuất Kali ở

ống thận, èng tuyÕn må h«i vµ èng tuyÕn n íc bät → giữ Na → giữ nước → đảm bảo lượng dịch ngoại bào

 Điều hòa bài tiết : nồng độ Kali trong máu

tăng → tăng bài tiết aldoteron Hệ thống

Renin – Angiotensin tăng hoạt động → tăng bài tiết aldosteron Nồng độ Na trong dịch

ngoại bào tăng → giảm bài tiết aldosteron

1.2 Nhúm mineralococorticoid : đại

diện là aldosteron

 Thiếu toàn bộ hormon vỏ th ợng thận sẽ dãn tới chết trong vài ngày đến vài tuần trừ khi ng ời đó

đ ợc tiếp muối liên tục hoặc tiêm hormon vỏ

chuyển hóa muối n ớc Đây là tác dụng có tính sinh mạng của aldosteron

1.3 Tác dụng của androgen

 Với chức năng bình th ờng của tuyến sinh dục thì không gây tác dụng sinh học gì đáng kể nh

ng nếu bài tiết quá nhiều làm phát triển một số

đặc tính sinh dục sớm ở nam và gây ra một số hội chứng đặc biệt ở nữ

1.4 Rối loạn hoạt động vỏ thượng thận

 Nhược năng vỏ thượng thận ( bệnh Addison ) : thiếu các gluococorticoid và mineralocorticoid

→ Na máu ↓ , Kali máu ↑ , giảm thể tích dịch

ngoại bào và lưu lượng tim giảm → tử vong

nếu không được điều trị bằng aldosteron , bù

nước và cân bằng điện giải Bệnh nhân có thể

bị rối loạn sắc tố ở da

1.4 Rối loạn hoạt động vỏ thượng thận

 Ưu năng vỏ thượng thận ( hội chứng Cushing ) : do u vỏ thượng thận , u tế bào bài tiết ACTH của tuyến yên Bệnh nhân có huyết áp cao ,

glucose máu cao ( có thể đái tháo đường ) rối

loạn phân bố mỡ ( ứ đọng ở bụng ngực ) mặt

bị phù , da có những vết nứt rạn

 Hội chứng tăng Aldosteron tiên phát : do u tế

bào lớp cầu : bệnh nhân giảm Kali huyết , tăng

Na huyết , tăng thể tích ngoại bào , tăng huyết

áp

2 Tuỷ th ợng thận

noradrenalin

2.1 Tác dụng của adrenalin

tim

vành, mạch não, thận, cơ vân do đó làm tăng huyết áp tối đa

phế quản, bàng quang, giãn đồng tử

2 Tuỷ th ợng thận

2.2 Tác dụng của Noradrenalin

 Giống tác dụng của adrenalin nh ng tác dụng trên mạch máu thì mạnh hơn làm tăng cả huyết áp tối

đa và tối thiểu

 Tác dụng lên tim, cơ trơn, chuyển hóa thì yếu

hơn

2.3 Rối loạn hoạt động tuyến tủy th ợng thận:

 U cỏc tế bào ưa crom của tủy thượng thận → tăng sản xuất và bài tiết cỏc Catecholamin và gõy tăng huyết ỏp → suy tim cú thể dẫn đến tử vong