Thực hành một số phép tu từ ngữ âm

Bài tập 1: Nhận xét về nhịp điệu, sự phối hợp âm thanh cùng với các phép lặp cú pháp, lặp từ ngữ nhằm tạo ra âm hưởng hùng hồn, đanh thép cho lời tuyên ngôn trong ví dụ SGK.. Bài

Tiết 31- Tiếng Việt

Bài tập 1: Nhận xét về

nhịp điệu, sự phối hợp

âm thanh (cùng với

các phép lặp cú pháp,

lặp từ ngữ) nhằm tạo

ra âm hưởng hùng

hồn, đanh thép cho lời

tuyên ngôn trong ví dụ

SGK Chú ý: sự phối

hợp nhịp ngắn – dài,

sự thay đồi thanh

bằng – trắc cuối mỗi

nhịp, tính chất mở hay

đóng của âm tiết kết

thúc mỗi nhịp.

Bài tập 2: Phân tích tác dụng của âm thanh, nhịp điệu (có sự phối hợp với phép lặp từ ngữ và kết cấu cú pháp) trong việc tạo nên sắc thái hùng hồn, thiêng liêng của lời kêu gọi cứu nước trong đoạn trích SGK (chú ý vần, sự

ngắt nhịp và đối xứng)

Bài tập 3: Nhịp điệu trong đoạn

văn thích hợp với việc khẳng định, ngợi ca sức mạnh

và ý chí kiên cường của cây tre, hình ảnh tượng trưng cho con người Việt Nam Hãy phân tích để làm sáng tỏ điều đó

Học sinh hoạt động theo nhóm:

Chú ý: mỗi nhóm thực hiện bài tập trong vòng 7 phút

Bài 1

- Nhịp điệu:

tranh trường kì của dân tộc

lập

- Về phối hợp thanh:

+ Câu 1:tiếng cuối vế 1,2,3: B (do: âm mở )

+ Câu 2:tiếng cuối : T (lập: tính chất đóng)

- Phép điệp từ ngữ: Một dân tộc đã gan góc (2 lần), dân tộc đó

phải được (2 lần)

âm hưởng mạnh mẽ, dứt khoát khẳng định độc lập

Bài 2

- Vần: câu văn có gieo vần

+ Câu 1: bà-già

+ Câu 2: súng, gươm, cuốc- thuổng

- Nhịp điệu:

+ Vế đầu câu 1, câu 2, câu 3: nhịp ngắn

+ Vế cuối câu 1, câu 4: nhịp dài

- Đối xứng:

+ Số tiếng: 4/2-4/2

+ Nhịp: 3/2-3/2

+ Kiểu câu: ai có …dùng- ai có…dùng

tạo âm hưởng lúc dồn dập, lúc khoan thai  thích hợp lời kêu gọi cứu nước

Bài 3

con người Việt Nam

Bài tập 1: Phân tích

tác dụng tạo hình

tượng của việc điệp

âm đầu trong các câu

thơ trong SGK?

Bài tập 2: Trong đoạn thơ Tiếng hát sang xuân của Tố Hữu SGK, vần nào được lặp lại nhiều nhất? Nêu tác dụng biểu hiện sắc thái ý nghĩa của phép

điệp vần đó?

Bài tập 3: Đoạn thơ Tây Tiến của Quang Dũng trong SGK gợi được khung cảnh hiểm trở của rừng núi

… là nhờ có sự đóng góp của nhiều yếu tố (cả những yếu tố

không thuộc ngữ âm) Hãy phân tích: nhịp

điệu, sự phối hợp

giữa các thanh T – B

ở 3 dòng đầu và cách dùng toàn thanh B ở dòng cuối, các yếu từ

ngữ, phép lặp cú pháp, …

Học sinh hoạt động theo nhóm:

Chú ý: mỗi nhóm thực hiện bài tập trong vòng 7 phút

Bài 1

của hoa lựu (như những đóm lửa)

trăng chiếu trên mặt nước

Bài 2

mang cảm xúc mùa đông đang tiếp diễn, còn kéo dài vậy mà có những lời gọi mùa xuân

Bài 3

- Thanh

vượt qua con đường gian lao

- Từ láy gợi hình: khúc khuỷu, heo hút

- Phép đối: ngàn thước lên cao-ngàn thước xuống

- Điệp từ: dốc, ngàn thước

- Nhân hóa: súng ngửi trời

- Điệp cú pháp: câu 1-câu 3

Câu 1: Câu thơ sau sử dụng biện pháp tu từ ngữ âm nào: “Nhà

ai Pha Luông mưa xa khơi?”

Bài tập củng cố

Câu 2: Tìm biện pháp tu từ ngữ âm trong câu thơ: “Đưa người ta

không đưa qua sông”