THỰC TRẠNG VỆ SINH MÔI TRƯỜNG VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÍ CHẤT THẢI TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN BIA HÀ NỘI HẢI DƯƠNG NĂM 2011

B ăGÍOăD CăV̀ă ̀OăT O KHOAăKHOAăH Că-ăS CăKH E KH́AăLU NăT TăNGHI P ăT̀I: ăV̀ăCÔNGăT́CăQU NăLụăCH TăTH Iă T IăCÔNGăTYăC ăPH Nă Sinhăviênăth căhi năăăăăăăă Chuyên ngành Mã sinh vi

B ăGÍOăD CăV̀ă ̀OăT O

KHOAăKHOAăH Că-ăS CăKH E

KH́AăLU NăT TăNGHI P

ăT̀I:

ăV̀ăCÔNGăT́CăQU NăLụăCH TăTH Iă

T IăCÔNGăTYăC ăPH Nă

Sinhăviênăth căhi năăăăăăăă

Chuyên ngành

Mã sinh viên

: : :

Ph măMinhăThu Yăt ăcôngăc ng A12669

HƠăN iăậ 2012

B ăGÍOăD CăV̀ă ̀OăT O

KHOAăKHOAăH Că-ăS CăKH E

KH́AăLU NăT TăNGHI P

ăT̀I:

ăV̀ăCÔNGăT́CăQU NăLụăCH TăTH Iă

T IăCÔNGăTYăC ăPH Nă

Giáoăviênăh ngăd năăăăăă

Sinhăviênăth căhi năăăăăăăă Chuyên ngành

Mã sinh viên

: : : :

Th.SăV ăV năH i

Ph măMinhăThu Yăt ăcôngăc ng A12669

L IăĆMă N

Sau khi cu n khóa lu n t t nghi p c nhân y t công c ng đ c hoàn thành, t n đáy lòng mình, tôi xin chân thành g i l i c m n đ n:

Các Th y, Cô giáo tr ng i h c Th ng Long đã t n tình gi ng d y,

h ng d n, giúp đ tôi hoàn thành ch ng trình h c t p

ThS V V n H i và th y giáo Nguy n c i n, nh ng ng i th y

v i đ y nhi t huy t đã h ng d n cho tôi t xác đ nh v n đ nghiên c u, xây

d ng đ c ng, chia s thông tin và hoàn thành khóa lu n này

Ban Lãnh đ o và cán b nhân viên Công ty c ph n Bia Hà N i – H i

D ng ; Vi n quan trác Môi tr ng t nh H i D ng n i tôi ti n hành nghiên

c u, đã t o đi u ki n giúp đ và tham gia vào nghiên c u

C ác anh em, b n bè thân h u đã khuy n khích tôi trên con đ ng h c

t p 4 n m qua

Và cu i cùng tôi xin bày t lòng cám n đ i v i gia đình c a tôi, h đã luôn bên đ ng viên, c v và ch m sóc cho tôi trong su t quá trình h c t p và nghiên c u này

Hà N i, ngày 7 tháng 7 n m 2012

Sinh viên

Ph măMinhăThu

M CăL C

CH NGă1 T NGăQUAN 1

1.1 Môiătr ngăvƠăb oăv ămôiătr ng 1

1.2 Ch tăth iăvƠăqu nălỦăch tăth i 2

1.2.1 nh ngh a và phân lo i ch t th i [20, 22, 33, 34, 43] 2

1.2.2 Qu n lý ch t th i 3

1.3 nhăh ngăc aăch tăth iăt iăconăng iăvƠătìnhăhìnhăqu nălỦăch tăth iăt iăcácă KCN ……… 4

1.4 Th cătr ngăqu nălỦăch tăth iăt iăCôngătyăc ăph năBiaăHƠăN i-H iăD ngă 11 1.4.1 Gi i thi u chung 11

1.4.2 Quy trình s n xu t bia 11

1.4.3 Hi n tr ng môi tr ng Công ty c ph n Bia Hà N i – H i D ng 15

1.5 Tìnhăhìnhăx ălỦăch tăth iăt iăCôngătyăc ăph năBiaăHƠăN iă- H iăD ng 17

1.5.1 X lý khí th i 17

1.5.2 X lý n c th i 19

1.5.3 X lý ch t th i r n [2, 5, 15] 21

CH NGă2 IăT NGăV̀ăPH NGăPH́PăNGHIểNăC U 22

2.1 iăt ng,ăđ aăđi m, th i gian nghiên c u 22

2.1.1 i t ng 22

2.1.2 a đi m nghiên c u: 22

2.1.3 Th i gian nghiên c u 22

2.2 Ph ngăphápănghiênăc u 22

2.2.1 Thi t k nghiên c u 22

2.2.2 Ph ng pháp ch n m u 22

2.3 N i dung và các ch s nghiên c u 23

2.3.1 N i dung nghiên c u 23

2.3.2 Các ch s nghiên c u 23

2.4 Ph ngăphápăvƠăk thu t thu th p thông tin 24

2.5 Ph ngăphápăx lý s li u nghiên c u: 27

2.6 T ăch cănghiênăc u 27

2.7 oăđ c nghiên c u 27

CH NGă3 K TăQU ăNGHIểNăC U 28

3.1 K tăqu ăđi uătraăkh oăsátăh ăth ngăn căth i t iăCôngăty 28

Ngu n g c và thành ph n c a n c th i trong quá trình s n xu t bia.28

3.3 C ăs ăh ăt ngăvƠătrangăthi tăb 36

CH NGă4 B̀NăLU N 37

4.1 Nh ngăy uăt ă nhăh ngăt iăcácăch ătiêuăv ăsinhăn căth i 37

4.2 Th cătr ngăv ăcácăch ătiêuăn căth iăt iăCôngătyăBia 37

4.3 Hi uăqu ăc aăh ăth ngăx ălỦăn căth iăc aăCôngăty 40

4.4 Hi uăqu ăt ăvi căcungăc păthi tăb ălaoăđ ngăchoăcôngănhơnăviên 41

CH NGă5 K TăLU N 42

T̀IăLI UăTHAMăKH O 43

PH ăL CăI: 46

PH NGăPH́PăX LụăN C TH I B NG CÔNG NGH PHÂN H Y SINH H C - AEROTEN 46

PH ăL CăII: 49

M T S HÌNH NH TH C T T I CÔNG TY BIA HÀ N I - H IăD NG 49

ĆCăCH ăVI TăT T

KỦăhi uăvi tăt t

HƠ N i – H i D ng Tiêu chu n Vi t Nam

Ch t th i r n công nghi p

Ch t th i r n nguy h i TƠi nguyên vƠ Môi tr ng

n v đo m c đ n (đ xi ben A) Tiêu chu n cho phép

Môi tr ng

DANHăM CăĆCăB NG

B ng 1.1: H u qu b nhi m đ c khí NO2

B ng 1.2: M c tiêu th n c t i Công ty Bia

B ng 1.3: M c đ gơy n trong Công ty Bia HƠ N i – H i D ng

B ng 1.4: Ch t th i r n không nguy h i t i Công ty Bia

B ng 3.1: K t qu phơn tích d̀ng th i t ng tr c khi vƠo h th ng x ĺ n c th i

B ng 3.2 : M c đ tác đ ng c a NH3 đ n c th ng i

B ng 3.3: K t qu phơn tích đ u ra sau khi qua h th ng x ĺ n c th i

B ng 3.4 : K t qu xét nghi m ch tiêu v t ĺ c m quan c a n c th i tr c x ĺ

B ng 3.5 So sánh các ch tiêu ĺ h c c a n c th i tr c vƠ sau x ĺ

B ng 3.6: K t qu phơn tích ch t l ng n c ngu n ti p nh n

B ng 3.7: K t qu phơn tích ch t l ng n c th i sinh ho t

B ng 3.8: Kh i l ng n c th i do ho t đ ng chuyên môn vƠ sinh ho t c a Công ty

B ng 3.9: K t qu phơn tích n c m a ch y trƠn t Công ty

B ng 3.10: K t qu xét nghi m ch tiêu vi sinh v t c a n c th i công nghi p tr c x ĺ

B ng 3.11: So sánh các ch tiêu vi sinh v t c a n c th i tr c vƠ sau x ĺ

B ng 3.12 : Các y u t vi khí h u t i Công ty C ph n bia HN-HD

B ng 3.13 : Hi n tr ng môi tr ng không khí Công ty C ph n bia HN-HD

B ng 3.14: Trang thi t b b o h công nhơn trong quá trình lƠm vi c

DANHăM CăĆCăBI Uă

Bi u đ 1.1 : HƠm l ng BOD5trong n c th i c a m t s KCN n m 2008

Bi u đ 1.2: HƠm l ng Coliform trong n c th i m t s KCN n m 2008

Bi u đ 1.3: T n su t s l n đo v t TCVN c a m t s thông s t i sông ng Nai

Bi u đ 1.4: Di n bi n COD trên các sông qua các n m

Bi u đ 1.5: HƠm l ng NH4+ trên sông C u, đo n ch y qua Thái Nguyên n m 2008

Bi u đ 1.6: N ng đ khí SO2trong khí th i m t s nhƠ máy t i KCN B c Th ng Long

(HƠ N i) vƠ KCN Tiên S n (B c Ninh)

Bi u đ 1.7: N ng đ khí SO2 trong không khí xung quanh m t s KCN mi n B c

TăV Nă

Báo cáo t ng quan môi tr ng ToƠn c u n m 2000 c a Ch ng trình Môi

tr ng Liên H p Qu c (UNEP) vi t t t lƠ "GEO - 2000" là m t s n ph m c a h n 850 tác gi trên kh p Th gi i vƠ trên 30 c quan môi tr ng cùng các t ch c khác c a Liên H p Qu c đư ph i h p tham gia biên so n đ a ra báo cáo đánh giá t ng h p v môi tr ng ToƠn c u khi b c sang m t thiên niên k m i

Th nh t: ó lƠ các h sinh thái vƠ sinh thái nhơn v n ToƠn c u b đe d a b i

s m t cơn b ng sơu s c trong n ng su t vƠ trong phơn b hƠng hoá vƠ d ch v M t t

l đáng k nhơn lo i hi n nay v n đang s ng trong s nghèo khó vƠ xu h ng đ c d báo lƠ s khác bi t s ngƠy cƠng t ng gi a nh ng ng i thu đ c l i ích t s phát tri n kinh t vƠ công ngh vƠ nh ng ng i không b n v ng theo hai thái c c: s ph n

th nh vƠ s cùng c c đang đe d a s n đ nh c a toƠn b h th ng nhơn v n vƠ cùng

v i nó lƠ môi tr ng toƠn c u

Th hai: Th gi i hi n đang ngƠy cƠng bi n đ i, trong đó s ph i h p qu n ĺ môi tr ng quy mô Qu c t luôn b t t h u so v i s phát tri n kinh t - xư h i

Nh ng thƠnh qu v môi tr ng thu đ c nh vƠo công ngh vƠ nh ng chính sách m i đang không theo k p nh p đ vƠ quy mô gia t ng dơn s vƠ phát tri n kinh t M i m t

ph n trên b m t Trái t đ c thiên nhiên ban t ng cho các thu c tính môi tr ng c a riêng mình, m t khác, l i c ng ph i đ ng đ u v i hƠng lo t các v n đ mang tính

ToƠn c u đư vƠ đang n i lên Nh ng khía c nh đ c đ c p t i bao g m: “ Khí h u Toàn c u bi n đ i và t n xu t thiên tai gia t ng, S suy gi m t ng Ôzôn (O3), Tài

nguyên b suy thoái, S gia t ng dân s , S suy gi m tính đa d ng sinh h c trên Trái

t và Tình tr ng ô nhi m môi tr ng đang x y ra quy mô r ng”.[44]

Ph i th y rõ r ng, hi n nay, ô nhi m môi tr ng vƠ b o v môi tr ng s ng đang lƠ m i quan tơm c a toƠn nhơn lo i, nó không ph i lƠ v n đ c a riêng m t ngƠnh hay m t qu c gia nƠo Cùng v i các ho t đ ng phát tri n kinh t con ng i đang lƠm cho tình tr ng ô nhi m môi tr ng s ng ngƠy m t gia t ng tính toƠn c u, nh h ng t i

ch t l ng cu c s ng vƠ s c kh e loƠi ng i n c ta, cùng v i yêu c u phát tri n kinh t xư h i, tình tr ng ô nhi m môi tr ng đư vƠ đang t ng lên m c báo đ ng t i các khu đông dơn c , đô th , các khu công nghi p (KCN), nhƠ máy vƠ xí nghi p [11,

14, 17]

Theo th ng kê, Vi t Nam đư có trên 800 c s s n xu t công nghi p v i kho ng

70 khu ch xu t (KCN t p trung) óng góp c a công nghi p vƠo GDP lƠ r t l n M c

v t ng tr ng khu v c Chơu Á, sau Trung Qu c vƠ n 6 tháng đ u n m 2010, GDP c a Vi t Nam đ t t i m c t ng tr ng 6,4% so v i cùng k n m 2009.[7] Quá trình phát tri n các KCN c ng b c l m t s khi m khuy t trong vi c x ĺ ch t th i

vƠ đ m b o ch t l ng môi tr ng

Kho ng 70% trong s h n m t tri u m3 n c th i/ngƠy t các KCN đ c x

th ng ra các ngu n ti p nh n không qua x ĺ gơy ô nhi m môi tr ng n c m t Có

xu t bia t i Vi t Nam đư có nh ng b c phát tri n m nh m Bia đư đ c s n xu t t i

nhà máy Bia SƠi G̀n, HƠ N i cách đơy trên 100 n m Hi n nay do nhu c u c a th

tr ng, m c tiêu th bia bình quơn theo đ u ng i vƠo n m 2011 lƠ 28 lít/ ng i/ n m, bình quơn l ng bia t ng 20% m i n m.[2] Tuy nhiên, s t ng tr ng c a ngƠnh

s n xu t bia c ng l i kéo theo các v n đ v môi tr ng K t qu kh o sát ch t l ng

c a các c s s n xu t bia trong n c nh HƠ N i, H i D ng, HƠ Tơy, HoƠ Bình… cho th y r ng n c th i t các c s s n xu t bia n u không đ c x ĺ s có COD, nhu c u oxy sinh hoá h c BOD, ch t r n l l ng SS, chúng lƠ nh ng ngu n gơy ô nhi m vƠ nguy hi m, nó có th lƠ y u t nguy c gơy b nh cho nhơn viên trong công ty

vƠ nh ng ng i s ng khu v c xung quanh.[8, 9, 16] V y th c ch t các ngu n th i

đó có nh h ng ra sao, đư đ c x ĺ nh th nƠo?

Xu t phát t nh ng v n đ trên, chúng tôi đư th c hi n nghiên c u tìm hi u v :

“Th c tr ng v sinh môi tr ng và công tác qu n lý ch t th i t i Công ty c ph n Bia Hà N i – H i D ng n m 2011” đ xác th c tình hình môi tr ng t i Công ty

v i m c tiêu:

ă1.ăMôăt ăth cătr ngăv ăsinhămôiătr ngăc aăcôngătyăBiaăHNăậ HD

ă2.ă ánhăgiáăcôngătácăqu nălỦăch tăth iăhi nănayăc aăcôngăty

Ch ngă1.ă T NGăQUAN

1.1 Môi tr ng vƠăb oăv ămôiătr ng

Vi t Nam hi n đang ph i đ i m t v i v n đ ô nhi m môi tr ng do nh h ng

c a quá trình Công nghi p hóa - Hi n đ i hóa vƠ đ c bi t lƠ t c đ t ng dơn s m c cao Ọ nhi m môi tr ng di n ra nhi u l nh v c khác nhau: Ọ nhi m công nghi p, nông nghi p, y t vƠ du l ch

Lu t B o v môi tr ng đ c Qu c h i thông qua ngƠy 27/12/1993 đư nh n

m nh môi tr ng có t m quan tr ng đ c bi t đ i v i đ i s ng c a con ng i, sinh v t

vƠ s phát tri n kinh t , v n hóa xư h i c a đ t n c, dơn t c vƠ nhơn lo i [3]

Môiătr ngălƠăgì?

Môi tr ng bao g m các y u t t nhiên vƠ y u t v t ch t nhơn t o quan h

m t thi t v i nhau, bao quanh con ng i, có nh h ng t i đ i s ng, s n xu t, s t n

t i, phát tri n c a con ng i vƠ thiên nhiên

Hay theo m t cách đ nh ngh a khác: “Môi tr ng là không gian xung quanh

ta, g n nh t lƠ n i ta s ng, n i ta lƠm vi c, sinh ho t hƠng ngƠy, r ng h n lƠ c trên trái

đ t, b u khí quy n (không khí), v tr ” [20, 26, 35, 39]

Ôănhi mămôiătr ngălƠăgì?

LƠ tình tr ng môi tr ng b ô nhi m b i các ch t hóa h c, sinh h c gây

nh h ng đ n s c kh e con ng i, các c th s ng khác Ọ nhi m môi tr ng x y ra

lƠ do con ng i vƠ cách qu n ĺ c a con ng i

chúng ta có th s ng trong môi tr ng trong s ch, không có khói b i, không

có mùi hôi, không có các bƠo t n m gơy b nh, không có vi trùng, vi khu n gơy b nh,

s ng tho i mái h n… chúng ta c n ph i b o v vƠ ch m sóc s s ng, s t n t i cho

môi tr ng ó chính là v ăsinhămôiătr ng

Nh ng ho t đ ng lƠm ô nhi m môi tr ng s ng nh : v t rác vƠ ch t th i trong

s n xu t nông nghi p (thu c sơu, phơn bón, ch n nuôi ); công nghi p; y t (hóa

ch t) b a bưi; ch t đ t phá r ng lƠm t n h i đ n lá ph i c a môi tr ng s ng… n u không đ c kh c ph c, x ĺ s gơy ô nhi m môi tr ng tr m tr ng d n đ n đ i d ch

b nh, hi u ng nhƠ kính t ng thêm, lƠm bi n đ i khí h u, nh h ng đ n s n xu t nông

nghi p vƠ đ i s ng c a con ng i

Môi tr ng s ng c a con ng i theo ch c n ng đ c chia thƠnh các lo i:

a) Môi tr ng t nhiên: bao g m các nhơn t thiên nhiên nh v t ĺ, hoá

h c, sinh h c, t n t i ngoƠi ́ mu n c a con ng i, nh ng c ng ít nhi u ch u tác đ ng

2

cho s n xu t, tiêu th vƠ lƠ n i ch a đ ng, đ ng hoá các ch t th i, cung c p cho ta

c nh đ p đ gi i trí, lƠm cho cu c s ng con ng i thêm phong phú

b) Môi tr ng xã h i: lƠ t ng th các quan h gi a ng i v i ng i ó lƠ

nh ng lu t l , th ch , cam k t, quy đ nh, c đ nh các c p khác nhau nh : Liên

H p Qu c, Hi p h i các n c, qu c gia, t nh, huy n, c quan, lƠng xư, h t c, gia đình, t nhóm, các t ch c tôn giáo, t ch c đoƠn th Môi tr ng xư h i đ nh h ng

ho t đ ng c a con ng i theo m t khuôn kh nh t đ nh, t o nên s c m nh t p th thu n l i cho s phát tri n, lƠm cho cu c s ng c a con ng i khác v i các sinh v t

khác [24]

1.2 Ch tăth iăvƠăqu nălỦăch tăth i

1.2.1 nh ngh a và phân lo i ch t th i [20, 22, 33, 34, 43]

Ch t th i: lƠ nh ng v t ch t đ c th i b sinh ra trong quá trình ho t đ ng s n

xu t, n u ng, sinh ho t c a con ng i L u l ng c a nó nhi u hay ít ph thu c vƠo nhi u y u t nh t ng tr ng, phát tri n kinh t , đ y m nh s n xu t, gia t ng dơn s

vƠ thƠnh ph n nh ng ch t th i nƠy ph c t p khó x ĺ

- Ch t th i nông nghi p: sinh ra trong quá trình tr ng tr t vƠ ch n nuôi…

+ăTheoăm căđ ănguyăhi mă:

- Ch t th i nguy h i (đ c h i): lƠ các ch t th i có th đ c sinh ra do các ho t

ch t công nghi p, th ng nghi p vƠ nông nghi p Nó có th lƠ các ch t r n, ch t l ng,

ch t khí ho c ch t s t

Trong đ nh ngh a ch t th i đ c h i không nói đ n các ch t th i r n sinh ho t,

nh ng th t ra r t khó phơn bi t m t cách toƠn di n ch t th i công nghi p v i ch t th i sinh ho t Ch t th i đ c h i không bao g m ch t th i phóng x vì lo i ch t th i nƠy đư

đ c h u h t các n c phơn cách vƠ t ch c qu n ĺ riêng

đ c h i c a các ch t th i đ c h i r t khác nhau, có ch t gơy nguy hi m cho con ng i nh các ch t cháy có đi m cháy th p, các ch t di t côn trùng, các v t li u clo hoá phơn hu ch m, có ch t gơy tác đ ng nh h n nh ng kh i l ng c a nó l i lƠ

v n đ l n nh các ch t th i h m m , x , th ch cao phosphate c ho c các s t hydroxyt

khác

Nh ng ch t th i có ch a nh ng hoá ch t không t ng h p có th gơy n , b t cháy Ti p xúc v i axít ho c ki m m nh gơy b ng da Da h p th m t s thu c tr sơu

có th gơy ng đ c c p tính Nh ng thùng, h̀m ch a ch t th i hoá ch t n u không

đ c x ĺ, đ b a bưi vƠo n i không đ c b o v t t có th gơy các tai n n ng đ c nghiêm tr ng

Các ch t th i đ c h i có th gơy ô nhi m môi tr ng tr c ti p nh bay h i hoá

ch t trong khí quy n ho c có th gơy ô nhi m gián ti p qua v n chuy n c a gió ho c

b m t n c, rau qu tr ng g n n i ch t th i có th h p th nh ng đ c t c a ch t th i

Ch t th i đ c h i đã đ c quan tâm nh th nào? Các ch t th i đ c h i m i

ch đ c quan tơm t i t 10 đ n 15 n m tr l i đơy Vi c ki m tra ch t th i đ c h i

th ng ch đ c quan tơm sau khi x y ra m t th m ho ho c sau m t đe do th m ho môi tr ng Sau s ki n nh ng ng i dơn ch t do n ph i cá b nhi m thu ngơn trong

n c bi n Minamata, Nh t lƠ n c đ u tiên đ a ra vi c ki m tra đ y đ các ch t th i

đ c h i (1960) N c Anh, sau s b t bình c a công chúng khi phát hi n nh ng thùng

r ng có ch a mu i xyanua trên đ t hoang mƠ tr em đư ch i trên đó thì m t U ban cao c p ki m tra ch t th i đ c h i đ c thƠnh l p vƠ sau đó đư đ c pháp lu t thông

qua N c M , n m 1976, h th ng ki m tra ch t th i đ c h i đ c thƠnh l p do s

ph n đ i c a công chúng vì s ô nhi m gơy nên b i các đ ng rác không đ c ki m

soát Vi c ki m tra ch t th i đ c h i c ng gơy t n kém, nh ng kinh nghi m nhi u

n c phát tri n cho th y vi c d n s ch "các l i l m c a quá kh " c̀n t n ti n c a vƠ

th i gian h n nhi u, có khi g p t 10 đ n 100 l n [14, 34, 35, 37]

- Ch t th i không nguy h i: Ch t th i công nghi p không ch a m t trong

nh ng y u t gơy nguy h i c a ch t th i công nghi p nguy h i, [8] ví d nh : gi y, bao

bì carton các lo i, v i v n… Chúng ta có th ph c h i, tái ch & kinh doanh chúng đ

ph c v cho cu c s ng hay đáp ng cho nhu c u th tr ng Qua th i gian, các ngu n nguyên li u t nhiên ngƠy cƠng c n ki t, n u con ng i không s d ng m t cách ti t

ki m vƠ có hi u qu chúng ta s ph i đ i m t v i nh ng khó kh n khi tƠi nguyên khan

hi m

1.2.2 Qu n lý ch t th i

Qu n ĺ ch t th i (ti ng Anh: Waste management) lƠ vi c thu gom, v n chuy n,

4

tr̀ gi m b t nh h ng c a chúng đ n s c kh e con ng i, môi tr ng hay tính m quan Qu n ĺ ch t th i c ng góp ph n ph c h i các ngu n tƠi nguyên l n trong ch t

th i Qu n ĺ ch t th i có th bao g m ch t r n, ch t l ng, ch t khí ho c ch t phóng x ,

m i lo i đ c qu n ĺ b ng nh ng ph ng pháp vƠ l nh v c chuyên môn khác nhau

Cách qu n ĺ ch t th i có ph n khác nhau t i nh ng qu c gia phát tri n vƠ đang phát tri n, t i khu v c đô th và nông thôn, tùy vƠo lo i hình s n xu t dơn d ng hay công nghi p Qu n ĺ ch t th i vô h i t đ i t ng hƠnh chính vƠ dơn d ng các vùng

đô th th ng lƠ trách nhi m c a c quan chính quy n đ a ph ng, trong khi qu n ĺ

ch t th i vô h i t đ i t ng th ng m i vƠ công nghi p th ng lƠ trách nhi m c a nhƠ s n xu t

1.3 nhăh ngăc aăch t th i t iăconăng iăvƠătìnhăhìnhăqu nălỦăch tăth iă

t iăcácăKCN

Trong t t c các ngƠnh: qu ng cáo, d ch v , công nghi p, nông nghi p, y t , xơy d ng, du l ch… thì vi c s n xu t ra s n ph m đ ng ngh a v i “s n xu t” ra rác th i kèm theo, đó lƠ ch a k t i nh ng ch t th i đ a ra ngoƠi môi tr ng trong su t quá

trình di n ra ho t đ ng

Theo Công trình kh o sát ch t th i toƠn c u c a T ch c HƠng h i Qu c t , c

t o ra t ng s n ph m qu c n i (GDP) 1 t USD s lƠm phát sinh kho ng 4.500 t n ch t

th i công nghi p, trong đó 20% lƠ ch t th i nguy h i (CTNH).[40]

Hi n nay có nhi u lo i công ngh khác nhau đ x ĺ ch t th i r n công nghi p

(CTRCN) vƠ ch t th i nguy h i M c dù v y, m i công ngh ch có kh n ng ng d ng

t t trong m t ph m vi nh t đ nh nhi u n c tiên ti n, ng i ta th ng x ĺ t p trung 2 lo i ch t th i nƠy b ng cách k t h p nhi u quy trình công ngh khác nhau Theo Chi n l c qu n ĺ ch t th i qu c gia, CTRCN vƠ CTNH, ph i đ c x ĺ

t p trung theo quy trình khép kín Tuy nhiên, do đi u ki n ch a cho phép nên hi n t i

m i đ a ph ng đ u ph i t v n đ ng theo cách riêng c a mình, d n đ n vi c m t cơn

đ i, gơy nh h ng t ng h x u

Ch t l ng môi tr ng nhi u KCN đang xu ng c p nghiêm tr ng, tƠi nguyên thiên nhiên có nguy c c n ki t do khai thác quá m c “ ư đ n lúc c n nhìn

nh n l i vƠ thay đ i t duy phát tri n chuy n sang mô hình phát tri n m i, có tính b n

v ng h n” ơy lƠ nh n đ nh c a lưnh đ o B TN & MT t i H i ngh qu c gia v đánh giá tác đ ng môi tr ng vƠ cam k t b o v môi tr ng [5]

Nh n xét c a Phó Giám đ c S TN&MT Lơm ng L ng V n Ng , nhi u n m qua, các nhƠ đ u t h u nh ch chú tr ng đ n hi u qu kinh t , ít quan tơm đ n đ u t các h ng m c công trình x ĺ đ b o v môi tr ng, k c tình tr ng x n c th i tr c

ti p vƠo ngu n n c, ch m tri n khai th c hi n các bi n pháp x ĺ ô nhi m môi

tr ng a s các d án sau khi có quy t đ nh phê duy t đánh giá tác đ ng môi tr ng không xơy d ng các công trình x ĺ môi tr ng, ho c xơy d ng v i hình th c đ i phó không theo quy đ nh vƠ theo cam k t trong báo cáo đánh giá tác đ ng môi tr ng.[24]

N m 2009, B TN & MT đư ban hành Thông t 08/2009/TT-BTNMT quy đ nh

v qu n ĺ vƠ b o v môi tr ng khu kinh t , khu công ngh cao, khu công nghi p vƠ

c m công nghi p Do thông t m i ban hƠnh nên vi c tri n khai th c t c̀n ch a đ y

đ , bên c nh đó, b n thơn Thông t c ng ch a gi i quy t tri t đ các v n đ liên quan

đ n mô hình qu n ĺ môi tr ng KCN.[3][ Thông t 08/2009/TT-BTNMT]

Ph n l n KCN phát tri n s n xu t mang tính đa ngƠnh, đa l nh v c, tính ph c

t p v môi tr ng cao, do v y, yêu c u đ i v i công tác xơy d ng, th m đ nh Báo cáo ánh giá tác đ ng môi tr ng vƠ giám sát môi tr ng các c s s n xu t nói riêng vƠ

ho t đ ng c a c KCN nói chung trong giai đo n ho t đ ng s r t khó kh n C ng chính vì đa ngƠnh, đa l nh v c trong KCN nên ch t l ng công trình vƠ công ngh x ĺ ch t th i c n đ c đ u t mang tính đ ng b T i nhi u KCN, ch t l ng n c th i sau x ĺ v n ch a đ t quy chu n môi tr ng vƠ ch a n đ nh Ngu n th i t KCN

m c dù t p trung nh ng th i l ng l n, trong khi đó công tác qu n ĺ c ng nh x ĺ

ch t th i KCN c̀n nhi u h n ch , do đó ph m vi nh h ng tiêu c c c a ngu n th i t KCN lƠ r t l n

Trong nh ng n m g n đơy, nhi u KCN đư hoƠn thƠnh h ng m c xơy d ng công

trình x ĺ n c th i t p trung Tuy nhiên, t l nƠy c̀n r t th p (kho ng 43,3% các

KCN đang ho t đ ng) vƠ hi u qu ho t đ ng không cao, d n đ n tình tr ng n c th i

c a KCN v n đ c th i ra ngoƠi v i th i l ng ô nhi m cao, đi n hình lƠ l ng BOD5

có m t trong n c th i.[5, 6, 12]

Bi u đ 1.1 : Hàm

l ng BOD5 trong

n c th i c a m t s KCN n m 2008

Ngu n: TCMT, 2009

6

L ng Coliform trong n c th i m c

Bi u đ 1.5: HƠm l ng NH4+

trên sông C u, đo n

ch y quan Thái Nguyên n m 2008

th i ra môi tr ng ch a nhi u ch t đ c h i n u không đ c qu n ĺ, ki m soát t t t i

c s s n xu t s gơy nh h ng nghiêm tr ng t i s c kh e c a c ng đ ng xung

quanh.[18, 25]

Bi u đ 1.6: N ng đ

khí SO2 trong khí th i

m t s nhƠ máy t i KCN B c Th ng Long (HƠ N i) vƠ KCN Tiên

2006-2008

Ngu n: TCMT, 2009

8

Bi u đ 1.8: N ng đ

NH3 trong không khí xung quanh KCN

B c Th ng Long (HƠ

N i) n m 2006-2008

Ngu n:TCMT,2009

NO2c ng là lo i khí r t đ c đ i v i s c kho con ng i, đ c h n c NO

nhi t đ bình th ng, NO2th ng hay đi kèm v i N2O4 t o nên m t h n h p khí m u

đ , khó ng i và c c đ c

C ng gi ng nh CO vƠ NO, NO2 t o liên k t v i hemoglobin làm gi m hi u

su t v n chuy n O2 c a máu đ ng v t i v i con ng i, theo th ng kê ta có b ng s

li u d i đơy.[25, 39]

B ng 1.1: H u qu b nhi m đ c khí NO2

vong n u th i gian nhi m đ c kéo

dài 3 – 5 tu n

500 ppm hay l n h n 2 – 10 ngày gây t vong

Vi c hít ph i NO2 l n trong các h n h p khí khi đ t xenlulozo và phim nitro

xenluloz d n t i t vong ư x y ra s c hai ng i b ch t vƠ 5 ng i b th ng khi

hít ph i NO2 rò r khi phóng tên l a v t đ i d ng Titan II Rock Kansas (Hoa K )

vào ngày 24/8/1978 NO2 l ng đ c dùng trong tên l a nh lƠ ch t oxy hoá N2H2

C ch hoá sinh c th gi i thích tính đ c c a NO2 v n ch a đ c lƠm rõ Ng i ta

cho r ng có th m t s h enzim c a t bào b phá hu b i NO2.[40]

Các ch t nh SO2, NO, NO2, N2O4 do con ng i th i ra là ngu n ch y u gây

l ng đ ng acid trong b u khí quy n Chúng có th k t v i khói hay b i t o thành b i acid l u l i trong khí quy n Chúng có th nh n nguyên t oxygen trong khí quy n và sau đó hoƠ tan vƠo n c m a t o acid sulfuric H2SO4 và acid nitric HNO3, r i xu ng

d i d ng các tr n "m a acid", tác đ ng x u đ n s c kh e con ng i nói riêng vƠ đ i

s ng sinh v t nói chung.[40, 42]

Quá trình thu gom vƠ v n chuy n ch t th i r n đa ph n do tr c ti p t ng doanh nghi p trong KCN th c hi n C̀n nhi u doanh nghi p ch a th c hi n nghiêm túc công

tác phơn lo i ch t th i r n Ch t th i r n công nghi p c̀n b đ l n v i rác th i sinh

ho t, ch t th i nguy h i c̀n ch a phơn lo i vƠ v n chuy n đúng quy đ nh Nhi u KCN

ch a có khu v c l u gi t m th i ch t th i nguy h i vƠ qua kh o sát m t s KCN cho

th y, trong thƠnh ph n ch t th i r n, t l ch t th i nguy h i th ng chi m d i 20%

n u không đ c phơn lo i t t.[2] ThƠnh ph n c a ch t th i r n các KCN ph thu c vƠo lo i hình c a các c s công nghi p trong KCN, không nh ng v y nó c̀n ph thu c vƠo giai đo n phát tri n c a KCN Trong giai đo n xơy d ng KCN, ch t th i r n

ch y u lƠ ph th i xơy d ng: đ t, đá, g ch, xi m ng, s t thép h h ng, bao bì, ph

th i… c̀n trong giai đo n đi vƠo ho t đ ng, ph th i xơy d ng m c dù phát sinh không nhi u nh ng v n đ c thu gom l n v i ch t th i công nghi p

Trong 10 n m tr l i đơy ngƠnh công nghi p s n xu t bia đư có nh ng b c t ng

tr ng nh y v t Bên c nh các nhƠ máy bia m i hình thƠnh có r t nhi u d án đ u t

m r ng nơng công su t bia nh T ng công ty Bia R u n c gi i khát SƠi G̀n, T ng công ty Bia R u n c gi i khát HƠ N i, các nhƠ máy bia đ a ph ng Bên c nh đó,

ch t l ng c a s n ph m bia ngƠy m t đ c nơng cao đáp ng nhu c u tiêu dùng không nh ng trong n c mƠ c̀n có giá tr xu t kh u, các tiêu chu n v ch t l ng v sinh an toƠn th c ph m, ch ng ch ISO 9000, ISO 14000… đang đ c các nhƠ máy

đ a vƠo tri n khai áp d ng.[2]

Tuy nhiên, ngƠnh s n xu t bia nói riêng vƠ ngƠnh đ u ng nói chung đang đ i

m t v i nh ng v n đ v ô nhi m môi tr ng, đ c bi t lƠ ngu n n c th i Do nó ch a hƠm l ng ch t h u c cao nên khi th i vƠo môi tr ng gơy ô nhi m ngu n ti p nh n,

h sinh thái đ t vƠ khu v c ch a n c th i Vì v y, vi c qu n ĺ vƠ giám sát ch t l ng môi tr ng khu v c xung quanh các c s nƠy lƠ m t yêu c u th c t c n thi t vƠ c p bách [33]

1.4.2 Quy tr̀nh s n xu t bia

Mô t quy trình s n xu t [2, 16]

Nguyên li u s n xu t bao g m: malt, đ i m ch, m t ph n lƠ g o, hoa Houblon vƠ

m t s ch t ph gia khác T l c a các thƠnh ph n trong nguyên li u tùy thu c vƠo

ch ng lo i bia s đ c s n xu t

Các công đo n s n xu t chính:

Lên men chính

Hoa Houblon

Chu n b :

Malt vƠ g o (g i t t lƠ nguyên li u) đ c đ a đ n b ph n nghi n nguyên li u thƠnh các m nh nh , sau đó chuy n sang n i g o vƠ n i malt đ ngơm, t o đi u ki n cho quá trình chuy n hóa nguyên li u vƠ trích ly t i đa các ch t h̀a tan trong nguyên li u

- N u-đ ng hóa: Nguyên li u sau khi xay nghi n ti p t c đ c chuy n t i thùng ch a đ chuy n vƠo h hóa vƠ đ ng hóa b ng cách s d ng h p n c gia nhi t cùng v i h enzyme thích h p chuy n hóa các ch t khô h̀a tan thƠnh đ ng, acid amin vƠ các ch t h̀a tan khác sau đó đ c đ a qua l c hèm đ tách đ ng vƠ các ch t h̀a tan kh i bư bia

- L c: D ch đ ng hóa đ c đ a qua b ph n l c khung b n nh m tách bư hèm

ra kh i n c mout T ng th i gian c a quá trình l c (l c, r a, v sinh) kho ng 1h30 phút

- un sôi v i hoa Houblon: D ch đ ng sau khi l c đ c h̀a tr n v i hoa Houblon vƠ đun sôi trong 90 phút (dùng h i n c đ gia nhi t) M c đích c a quá trình nh m n đ nh thƠnh ph n c a d ch đ ng, t o cho s n ph m có mùi th m đ c

tr ng

- L ng: D ch sau khi n u đ c đ a qua b n, l ng xoáy nh m tách c n hoa, t ng

th i gian c a quá trình l ng lƠ 1h30 phút

Lên men:

LƠm l nh vƠ b sung oxy: D ch sau l ng có nhi t đ kho ng 85-95oC đ c đem

h nhi t đ nhanh đ n 10oC vƠ b sung oxy v i n ng đ 0,6-0,8 mg O2/lít

Chu n b men gi ng: N m men gi ng đ c nuôi c y trong ph̀ng thí nghi m,

ti n hƠnh nhơn gi ng trong các đi u ki n thích h p nh m t ng s l ng n m men tr c khi đ a vƠo thùng lên men

- Lên men chính: N c nha đ c c p b sung oxy, lƠm l nh đ n nhi t đ thích

h p đ ti n hƠnh quá trình lên men chính v i th i gian vƠ đi u ki n phù h p Khí CO2

sinh ra trong quá trình lên men đ c thu h i Th i gian lên men chính lƠ 7 ngƠy

- Lên men ph : D ch sau khi k t thúc giai đo n lên men chính đ c chuy n sang giai đo n lên men ph đ hoƠn thi n ch t l ng bia (t o h ng vƠ v đ c tr ng) Quá trình lên men nƠy di n ra ch m, tiêu hao m t l ng đ ng không đáng k , bia

đ c l ng trong vƠ bưo h̀a CO2 Th i gian lên men t 14-18 ngƠy tùy thu c vƠo yêu

c u c a t ng lo i bia

- L c: Bia sau lên men đ c đem l c đ lƠm bia có đ trong theo yêu c u

Quy trình súc r a b n ch a vƠ đ ng ng t i ch (CIP) s d ng trong quá trình

s n xu t bia nh m đ m b o ch t l ng v sinh cao nh t

Các b n vƠ đ ng ng đ c súc r a l n cu i v i dung d ch n c nhi t đ môi

tr ng đ lƠm s ch các ch t t y r a c̀n l i Ph n n c nƠy đ c thu h i vƠ tái s d ng cho khơu súc r a s b

Do v y, ngoƠi kh n ng đ m b o m c đ v sinh th c ph m, quy trình súc r a tái s d ng cho phép ti t ki m tƠi nguyên n c vƠ hóa ch t s d ng

1.4.3 Hi n tr ng môi tr ng Công ty c ph n Bia Hà N i – H i D ng

Hình 1.3: S đ m t b ng Công ty Bia

1.4.3.1 Môi tr ng không khí

Công ty c ph n Bia HƠ N i - H i D ng n m trong vùng có dơn c xen k , g n

đ ng giao thông vƠ nhƠ máy s n xu t Do v y, ch t l ng không khí trong môi

tr ng Công ty b nh h ng do ho t đ ng c a các ph ng ti n giao thông c ng nh các ho t đ ng s n xu t công nghi p Các ch t gơy ô nhi m môi tr ng không khí c a

NHÀ I U HÀNH

LÊN MEN

Ngu n: Báo cáo tác đ ng Môi tr ng

Các k t qu tính toán cho th y t l n c s d ng tính cho 1 lít s n ph m bia lƠ

10 lít n c /lít bia

K t lu n: T ng l ng n c th i s n xu t c a Công ty hi n t i lƠ 210.000

m3/n m khi h th ng m i đi vƠo ho t đ ng t ng kh i l ng n c th i d báo lƠ

360.000 m3/n m t ng ng 1200 m3/ngƠy đêm Không tính đ n l ng n c m a

1.4.3.3 Ti ng n

Ti ng n đ i v i các nhƠ máy bia nói chung vƠ Công ty c ph n Bia HƠ N i -

H i D ng nói riêng đ u m c đ không cao Nh ng do n m g n khu dơn c vƠ ho t

đ ng c ban đêm nên c n xem xét, đánh giá đ y đ nh m h n ch nh ng tác đ ng nh

h ng đ n s c kh e c a công nhơn v n hƠnh, gi m thi u các b nh ngh nghi p.[2]

B ng 1.3: M c đ gơy n trong Công ty Bia HƠ N i - H i D ng

B ph n nghi n malt Máy nghi n v i c c u lƠ đ u

búa, tr c nghi n vƠ đ p

50-58 dbA

Máy nén khí NH3 và nén CO2 Nén khí 61-66 dbA

Ngu n: Báo cáo tác đ ng Môi tr ng, 2006

1.4.3.4 Ch t th i r n

B ng 1.4: Ch t th i r n không nguy h i t i Công ty Bia

Bư men: quá trình lên men m t l ng n m men

nh t đ nh s b ch t vƠ chìm xu ng đáy b n

70 kg/ngƠy đêm

M nh chai v , n p kim lo i h ng, gi y nhưn h ng,

zo ng cao su

243 chai

100-120kg

Các keg bia, lo i xe chuyên dùng c nh , k g 100 k g /n m

1.5 Tìnhăhìnhăx ălỦăch tăth iăt iăCôngătyăc ăph năBiaăHƠăN i - H iăD ng

1.5.1 X lý khí th i

Thu h i toƠn b CO2 nh m ng n ng a ô nhi m môi tr ng không khí vƠ gi m

t i chi phí s n xu t cho Công ty

Ngu n phát th i SO2 ch y u t l̀ h i đ t nhiên li u than có ch a l u hu nh

ho c h p ch t c a l u hu nh Tính trung bình h ng n m, Công ty c ph n Bia HƠ N i – H i D ng tiêu th 4.219 t n than Khi thƠnh ph n l u hu nh trong nhiên li u trung bình chi m 1-3 % thì l ng khí SO2 th i vƠo khí quy n kho ng 63 t n/n m.[2]

18

Cán b nhơn viên đư đ c n m rõ các y u t nguy c khi tham gia lao đ ng qua các ho t đ ng h i di n, h i ngh , th c đ a, th c t p trong Công ty nên h đư t ́ th c

đ c cách ph̀ng tránh t t nh t Và bi n pháp đeo kh u trang, kính b o v , qu n áo vƠ

m b o h ph i đ c th c hi n trong toƠn b quy trình s n xu t, đ c bi t lƠ khu ngoƠi

tr i

Cách x lý SO2:

X ĺ nhiên li u đ u vƠo: dùng ch t ph gia trong khi đ t sao cho ng n c n s

hình thành SO2t khói l̀ Tuy nhiên, giá thƠnh các ph ng pháp nƠy r t cao, ch a th

áp d ng.[25]

S d ng các tác nhơn nh : đá vôi (CaCO3) ho c vôi nung (CaO), amoniac, MgO, ZnO, ch t h p th h u c , ch t h p th th r n, MnO… th ng có ́ ngh a kinh t khi

n ng đ c a SO2nh h n 2%.[16]

X ĺ SO2 b ng vôi: lƠ ph ng pháp áp d ng r t r ng rưi trong công nghi p vì

hi u qu x ĺ cao, nguyên li u r ti n vƠ có s n m i n i

Các ph n ng x y ra trong quá trình x ĺ nh sau:

CaCO3 + SO2 = CaSO3 + CO2

CaO + SO2 = CaSO3

2CaSO3 + O2 = 2CaSO4

Khói sau khi đ c l c s ch tro b i đi vƠo tháp r a 1, trong đó x y ra quá trình

h p th khí SO2 b ng dung d ch s a vôi t i lên l p đ m b ng v t li u r ng N c

ch a acid ch y ra t tháp đ c b sung th ng xuyên b ng s a vôi m i Trong n c

ch y ra t tháp r a có ch a nhi u sunfit vƠ canxisunfat d i d ng tinh th : CaSO3.0,5

H2O; CaSO4.2H2O vƠ 1 l ng tro b i c̀n sót l i sau b l c tro b i, do đó c n tách các

tinh th nói trên ra kh i dung d ch b ng b ph n tách tinh th 2 Thi t b s 2 lƠ 1 bình

r ng cho phép dung d ch l u l i 1 th i gian đ đ hình thƠnh các tinh th sunfit vƠ sunfatcanxi Sau b ph n tách tinh th 2, dung d ch 1 ph n đi vƠo t i cho tháp t,

ph n c̀n l i đi qua bình l c chơn không 3, t i đơy các tinh th b gi l i d i d ng cacbon vƠ đ c th i ra ngoƠi, đá vôi đ c đ p v n vƠ đ c nghi n thƠnh b t qua các thi t b 6, 7 r i cho vƠo thùng 5 đ pha tr n dung d ch loưng ch y t b ph n l c chơn không s 3 cùng v i 1 l ng n c b sung đ đ c dung d ch s a vôi m i

Công ty đư ch n h th ng x ĺ theo ph ng pháp sinh h c hi u khí k t h p v i

k khí (UASB) đ x ĺ n c th i đ t TCVN 5945-2005 (c t B) vƠ th a mưn các y u

t : công ngh x ĺ hi n đ i, chi phí đ u t th p, hi u qu x ĺ cao, giá thƠnh x ĺ

th p, di n tích xơy d ng nh , quy trình v n hƠnh đ n gi n [2]

H th ng x ĺ n c th i có đ ô nhi m h u c cao, sau khi x ĺ đ đ t đ c

lo i A thì Công ty đư áp d ng quy trình sau:

20

Hình 1.5: S đ công ngh x ĺ n c th i

Tính n ng c a các b đ c Công ty s d ng:

- H b m: đ t n d ng h t th tích c a b cơn b ng, thi t k c a ph ng th c trên đư

ch n ph ng án dùng h b m thu n c th i t nhƠ máy v sau đó dùng b m b m lên

b cơn b ng Tr c h b m m t song ch n rác đ c đ t đ thu gom rác trong d̀ng

- Tháp l c n c nh gi t: dùng đ đánh bóng n c th i

- B l ng: sau khi phơn h y hi u khí thì bùn ho t tính sinh ra l n, đ tách bùn ra kh i

n c th i thì m t h th ng l ng lƠ c n thi t Th ng sau m t th i gian kho ng 6 tháng