BÀI GIẢNG các dây thần kinh sọ

 NGUYEĐN UYÛ THAÔT NUT : ỉôê òïÛgt íđÛùt ìÛ dÛđó TK ỉđÛđỉ òÛùm tìïỉg ö ôỉg ỉegï ưÛø vÛôỉ ñĩôỉg , đÛïcđ ỉgĩÛïê bêeđỉ ỉegï ưÛø cÛûm gêÛùc..  Ñöôøng ñi : tö ø ỉđÛđỉ cđÛïó voøng ra sau

PGS TS Lê Văn Cường Bộ môn Giải Phẫu Học Đại Học Y Dược TP.HCM

 NGUYEĐN UYÛ THAÔT ( NUT ) : ỉôê òïÛgt íđÛùt ìÛ dÛđó

TK ( ỉđÛđỉ òÛùm tìïỉg ö ôỉg ỉegï ưÛø vÛôỉ ñĩôỉg , đÛïcđ

ỉgĩÛïê bêeđỉ ỉegï ưÛø cÛûm gêÛùc )

 NGUYEĐN UYÛ HÖ ( NUH ) : ỉôê TK tđĩÛùt ìÛ đÛó vÛøĩ ỉÛõĩ , tđÛđỉ ỉÛõĩ

4 NÂÉÙM :

1.1 THAĂN KINH KHÖÙU GIAÙC :

 NUT : CÛùc teg bÛøĩ ơđö ùï gêÛùc 2 cö ïc

ôû vïøỉg ơđö ùï ỉêeđm mÛïc mïõê

 NUH : ĐÛøỉđ ơđö ùï

 Ñöôøng ñi : TđÛđỉ teg bÛøĩ cĩù 2 ưĩÛïê ỉđÛùỉđ :

◦ CÛùc íôïê ỉgĩÛïê bêeđỉ : ôû vïø ỉg ỉêeđm mÛïc ơđö ùï

◦ CÛùc íôïê tìïỉg ö ôỉg ñÛỉ cđÛỉỉg cđòt > ñÛùm ìĩgê TK dö ôùê ỉêeđm mÛïc > 20 íôïê

TK ơđö ùï ñê ịïÛ ưĩê mÛûỉđ íÛø ỉg > đÛø ỉđ ơđö ùï

1.2 THAĂN KINH THÒ GIAÙC :

 NUT : TÛăỉg đÛïcđ TK tđò gêÛùc ưôùí

vĩõỉg mÛïc mÛĩt íôïê ỉgĩÛïê bêeđỉ teg bÛøĩ

2 cö ïc têegí đôïí vôùê 2 ưĩÛïê teg bÛøĩ :

◦ Đìỉđ ỉĩùỉ

◦ Đìỉđ ịïe

 NUH : Tđeơ gĩgê ỉgĩÛøê vÛø ưĩăê ỉÛõĩ tìeđỉ

 Ñöôøng ñi : Tö ø cÛùc teg bÛøĩ tÛăỉg đÛïcđ đĩôê tïï ôû ñóÛ tđò gêÛùc > TK tđò gêÛùc , ưôùỉ ỉđÛgt > ĩgỉg tđò gêÛùc > đĩg íĩï gề õÛ 2 dÛđó bÛĩt cđeùĩ > gêÛĩ tđò >

2 dÛûê tđò > tđeơ gĩgê ỉgĩÛøê vÛø ưĩăê ỉÛõĩ tìeđỉ

1.3 TK TIEÀN ÑÌNH OÁC TAI (VIII , THEÁ-THÍNH)

 NUH : ìÛõèâ âÛøèâ cÛàï

1.3 TK TIỀN ĐÌNH ỐC TAI ( VIII , THẾ-THÍNH )

 Đường đi : cÛùc íợã tìïèg ư ơèg cïûÛ 2

◦ NâÛâè tãềè đìèâ tìéèg

◦ NâÛâè tãềè đìèâ ègéÛø ã

◦ NâÛâè tãềè đìèâ tìêè

◦ NâÛâè tãềè đìèâ dư ớã

2.1 THẦN KINH VẬN NHÃN ( III )

 NUT : cÛùc èâÛâè TK vÛäè èâÛõè

 Áéàm cÛùc èâÛùèâ :

◦ Ơ Û bờ íÛï âÛïcâ géàm cÛùc íợã

tìư ớc âÛïcâ :

 Ìễ vÛäè èâÛõè èégã vớã èâÛùèâ

cơ câéé dư ớã

mÛét

 NUT : èâÛâè TK ìéøèg ìéïc dư ớã èâÛâè TK vÛäè èâÛõè ở

mư ùc ỉéàã èÛõé dư ớã

 NUH : bờ cïûÛ âÛõm mÛøèg tïĩû tìêè ( íÛï tìïèg èÛõé )

 Ñöôøng ñi : tö ø ỉđÛđỉ cđÛïó voøng ra sau vÛøĩ tìĩỉg bÛĩt cđeùĩ vôùê íôïê ñĩgê dêeôỉ ( bÛĩt cđeùĩ ìĩøỉg ìĩïc ) ôû mÛùê

tìïỉg ỉÛõĩ tđĩÛùt ìÛ ôû 2 beđỉ đÛõm mÛøỉg tïóû tìeđỉ , cđÛïó vĩøỉg ịïÛỉđ cïĩgỉg têeớ ỉÛõĩ tìeđỉ vÛø cïĩgỉg ñÛïê ỉÛõĩ ìÛ tìö ôùc > tđÛøỉđ ỉgĩÛøê òĩÛỉg TM đÛỉg > ơđe ĩơ mÛĩt tìeđỉ , cđÛïó ỉgĩÛøê vĩøỉg gÛđỉ cđïỉg > vÛôỉ ñĩôỉg cô cđeùĩ tìeđỉ : ưêegc òïĩgỉg dö ôùê ìÛ ỉgĩÛøê

 NUT :ỉđÛđỉTK vÛôỉ ỉđÛõỉ ỉgĩÛøê ôû cÛăï ỉÛõĩ ỉgÛó dö ôùê ưĩăê mÛịt ỉeăỉ ỉÛõĩ tđÛgt ÊV

 NUH : ìÛõỉđ đÛøỉđ cÛăï tìeđỉ tđÛùí đÛø ỉđ

 Ñöôøng ñi : tö ø ìÛõỉđ đÛø ỉđ cÛăï ìÛ tìö ôùc > vÛø ĩ òĩÛỉg ( gề õÛ tđÛø ỉđ ỉgĩÛø ê vÛø ñĩôỉg mÛïcđ cÛûỉđ tìĩỉg ) > ơđe ĩơ mÛĩt tìeđỉ > cđïê vÛø ĩ vĩø ỉg gÛđỉ cđïỉg > vÛôỉ ñĩôỉg cô tđÛúỉg ỉgĩÛø ê

 3.1 THAĂN KINH SINH BA (V)

 Ìeê vÛôỉ ñĩôỉg

 NUT :

◦ Ìeê vÛôỉ ñĩôỉg : ỉđÛđỉ vÛôỉ ñĩôỉg TK íêỉđ bÛ ôû cÛăï ỉÛõĩ

◦ Ìeê cÛûm gêÛùc : cÛùc teg bÛø ĩ đÛïcđ íêỉđ

 CÛùc íôïê tìïỉg ö ôỉg vÛøĩ tđÛđỉỉÛõĩ ôû mÛịt tìö ôùc beđỉ cÛăï ỉÛõĩñegỉ tÛôỉ đegtôûcÛùc ỉđÛđỉ :

◦ NđÛđỉ bĩù gÛê TK íêỉđ bÛ : tö øcÛăï ỉÛõĩ òïĩgỉg tÛôỉ cđÛgt ơeĩ íö ø ỉg íÛï tïóûcĩơ, ỉđÛôỉ cÛûm gêÛùc ỉĩđỉg vïø ỉg mÛịt.

◦ NđÛđỉ cÛûm gêÛùc cđíỉđ TK íêỉđ bÛ :

ôû cÛăï ỉÛõĩ , cÛûm gêÛùc íÛđï cĩù óù tđö ùc vïø ỉg mÛịt , cÛûm gêÛùc vĩđóù tđö ùc tö øcÛùc cô ỉđÛê ñê tđeĩ ìeêvÛôỉ ñĩôỉg tÛôỉ đegt ôû ỉđÛđỉ bĩù tìïỉg ỉÛõĩ

TK íêỉđ bÛ ( ìeê vÛôỉ ñĩôỉg = dÛđó đĩêỉ đôïí )

 SỰ PHÂN NHÁNH :

tìư ớc âÛïcâ íãèâ bÛ céù 3 èâÛùèâ

◦ TâÛàè åãèâ mÛét V 1

◦ TâÛàè åãèâ âÛø m tìêè V 2

◦ TâÛàè åãèâ âÛø m dư ớã V 3

ưĩê tìeđỉ ĩơ mÛĩt

òĩÛỉg TM đÛỉg > ơđe ĩơmÛĩttìeđỉ

 Nhaùnh beđn : ỉđÛùỉđ ưeăï têeớ ỉÛõĩ

 Caùc nhaùnh taôn :

◦ TK ưeô > tïóegỉ ưeôỉĩgêvôùê ỉđÛùỉđ gĩø mÛù tđïĩôc V 2 > cÛûm gêÛùc ơegt mÛïc

CÛùc ỉđÛùỉđ tÛôỉ (tt) :

 TK muõi mi : cđÛïó tìeđỉ TK tđò gêÛùc

◦ NđÛùỉđ ỉĩgê đÛïcđ mê , TK mê dÛø ê > cÛûm gêÛùc ỉđÛõỉ cÛăï

◦ TK íÛø ỉg íÛï > cÛûm gêÛùc ỉêeđm mÛïc òĩÛỉ bö ôùm vÛø íÛø ỉg íÛï

 Tìeõ gề õÛ ịïÛ ưĩê tìĩøỉ > đĩg cđÛđỉ

bö ôùm ơđÛớ cÛùê ìÛ ỉgĩÛøê tìĩỉg ơđe ĩơ mÛĩt dö ôùê ìÛ ỉgĩÛøê ñĩơê teđỉ TK dö ôùê ĩơ mÛĩt ñê tìĩỉg ìÛõỉđ , ĩgỉg vÛø đegt ôû ưĩê

 NÛèm tìéèg âégcïøèg têè , tìêè đư ờèg TK V2

Tö ø đÛïcđ cđĩ ìÛ cÛùc ỉđÛùỉđ :

 TK ơđÛớ cÛùê ưôùỉ > íđÛăỉ íÛï vĩøm ơđÛớ cÛùê cö ùỉg

 TK ơđÛớ cÛùê ỉđĩû > ơđÛớ cÛùê meăm , đÛïcđ ỉđÛđỉ

 NđÛùỉđ đÛăï > mïõê , đÛăï

TđÛø ỉđ beđỉ mïõê

 DÛđó TK đĩêỉ đôïí vÛôỉ ñĩôỉg , cÛûm gêÛùc.

Tö ø tâÛâè câïèg > cÛùc èâÛùèâ :

◦ CÛùc èâÛùèâ tâÛùã dö ôèg èéâèg

Cô tâÛùã dö ôèg

Tö ø tâÛâè câïèg > cÛùc èâÛùèâ (tt) :

 HÁCH TAI : ỉgÛó dö ôùê ưĩê bÛăï dïïc , tìeđỉ ñö ôøỉg ñê TK đÛøm

dö ôùê ưÛø tìÛïm tìïỉg gêÛỉ ñö ôøỉg bÛøê têegt tïóegỉ mÛỉg tÛê Tö øđÛïcđ > cÛùc ỉđÛùỉđ :

◦ TK ñÛù ỉđĩû

◦ TK cÛíỉg mÛø ỉg ơđÛớ cÛùê

◦ TK cÛíỉg mÛø ỉg ỉđó

◦ NđÛùỉđ ỉĩgê vôùê mÛø ỉg ỉÛõĩ

◦ NđÛùỉđ ỉĩgê vôùê tđö ø ỉg ỉđó

 HÁCH DÖÔÙI HAØM : ỉÛỉm cÛïỉđ tïóegỉ dö ôùê đÛøm tìeđỉ

ñö ôøỉg ñê dÛđó ưö ôõê , ưÛø tìÛïm tìïỉg gêÛỉ ñö ôøỉg bÛøê têegt tïóegỉ

ỉö ôùc bĩït dö ôùê đÛøm , dö ôùê ưö ôõê Tö ø đÛïcđ > 2 ỉđÛùỉđ :

◦ CÛùc ỉđÛùỉđ ỉĩgê vôùê TK ưö ôõê

◦ CÛùc ỉđÛùỉđ tïóegỉ

◦ Nö ôùc bĩït tìeđỉ (đeô tö ï cđïû)

 TK tìïỉg gêÛỉ ( VÊÊ’ ) : cÛùc teg bÛøĩ đÛïcđ gĩgê cĩù cÛùc íôïê ỉgĩÛïê bêeđỉ > tđö øỉg ỉđó vÛø cÛùc íôïê tìïỉg ö ôỉg tÛôỉ đegt

ôû 1/3 tìeđỉ ỉđÛđỉ bĩù ñôỉ ñĩôc

2 REÊ : VAÔN ÑOÔNG , TK TRUNG GIAN

Đư ờèg đã : 3 đéÛïè

 ĐéÛïè tìéèg íéï : tư ø ìÛõèâ âÛøèâ

cÛàï cïøèg TK VÃÃÃ > ỉéã égèg tÛã tìéèg

bư ớm

◦ NâÛùèâ èégã vớã đÛùm ìégã èâĩ

◦ Tâư ø èg èâĩ : đã ëïÛ êâÛàè tìêè mÛët tìéèg mÛø èg èâĩ ịïégèg èégã vớã TK

ỉư ỡã

SỰ PHÂN NHÁNH (tt) :

 CÛùc èâÛùèâ bêè ègéÛøã íéï :

◦ TK tÛã íÛï : cơ tÛã , èâÛùèâ bïïèg câÛåm

◦ NâÛùèâ cơ 2 tâÛâè (bïïèg íÛï) , èâÛùèâ cơ tìÛâm méùèg vÛø èâÛùèâ èégã TK ÃX

◦ NâÛùèâ ỉư ỡã (céù tâể céù)

CAÙC SÔÏI TÖÏ CHỤ :

 Ñö ôø ỉg bÛø ê têegt tïóegỉ ỉđÛø ó :

đÛïcđ cđÛđỉ bö ôùm ơđÛớ cÛùê > ỉêeđm mÛïc mïõê , mêeôỉg , đÛăï

CAÙC SÔÏI TÖÏ CHỤ :

têegt tïóegỉ ỉö ôùc bĩït dö ôùê

đÛøm , dö ôùê ưö ôõê ) = ñĩgê gêÛĩ cÛûm

◦ Sôïê tìö ôùc đÛïcđ : ỉđÛđỉ ỉö ôùc bĩït tìeđỉ , tđö ø ỉg ỉđư , TK ưö ôõê , đÛïcđ

dö ôùê đÛø m

◦ Sôïê íÛï đÛïcđ : đÛïcđ dö ôùê đÛø m , tïóegỉ dö ôùê đÛø m , dö ôùê ưö ôõê

Ñö ôøỉg cÛûm gêÛùc vò gêÛùc 2/3 tìö ôùc ưö ôõê :

 Sôïê ỉgĩÛïê bêeđỉ : cÛùc ỉđÛùỉđ ưö ôõê , TK

ưö ôõê , tđö øỉg ỉđó , đÛïcđ gĩgê

gêÛỉ , 1/3 tìeđỉ ỉđÛđỉ bĩù ñôỉ ñĩôc

ÊX , X , XÊ

NUT :

 VÛôỉ ñĩôỉg :

◦ NđÛđỉ đĩÛø ê ỉgđê

◦ NđÛđỉ ưö ỉgTK tđêeôt đÛăï

◦ NđÛđỉ ỉö ôùc bĩït dö ôùê

 CÛûm gêÛùc vÛø vò gêÛùc teg bÛøĩ 2

đÛïcđ tìeđỉ vÛø dö ôùê , íôïê tìïỉg ö ôỉg > ỉđÛđỉ bĩù ñôỉ ñĩôc

NUH : ìÛõỉđ beđỉ íÛï đÛøỉđ ỉÛõĩ

Ñöôøng ñi : íđÛăỉ tìö ôùc ưĩê

òïĩgỉg tÛôỉ đegt ôû gĩgc ưö ôõê

◦ Cơ tìÛâm âÛàï

◦ CÛùc èâÛùèâ âÛïcâ èâÛâè

 NâÛùèâ tÛäè : cÛùc èâÛùèâ ỉư ỡã ( 1/3 íÛï ỉư ỡã )

CAÙC SÔÏI TÖÏ CHỤ :

 Ñö ôøỉg bÛøê têegt ỉö ôùc bĩït

tïóegỉ mÛỉg tÛê :

◦ Sôïê tìö ôùc đÛïcđ : ỉđÛđỉ ỉö ôùc bĩït

dö ôùê , TK ỉđó , TK ñÛù ỉđĩû ,

đÛïcđ tÛê

◦ Sôïê íÛï đÛïcđ : TK tÛê tđÛùê

dö ôỉg > tïóegỉ mÛỉg tÛê

 Vò gêÛùc : 1/3 íÛï ưö ôõê

NUT :

◦ NđÛđỉ đĩÛø ê ỉgđê (1/3 gề õÛ )

◦ NđÛđỉ ưö ỉg TK ưÛỉg tđÛỉg ( tö ï cđïû )

 CÛûm gêÛùc : đÛïcđ tìeđỉ , đÛïcđ dö ôùê > tÛôỉ đegt ỉđÛđỉ bĩù ñôỉ ñĩôc

NUH : ìÛõỉđ beđỉ íÛï đÛøỉđ ỉÛõĩ

ĐƯỜNG ĐI :

 ĐéÛïè tìéèg âég íéï íÛï ( gãégèg ÃX )

Ơ Û èềè céå céù íư ï åâÛùc èâÛï 2 bêè :

véøèg dư ớã ëïÛã ĐM dư ớã đéøè

 Bêè tìÛùã đã ịïégèg ègư ïc > TK ëïÛët ègư ợc véøèg dư ớã cïèg ĐM câïû

* ĐéÛïè tâư ïc ëïÛûè ègư ïc : TK câÛïĩ íÛï 2 êâeg ëïÛûè gégc > đÛùm ìégã tâư ïc ëïÛûè

* ĐéÛïè tìéèg bïïèg : đÛùm ìégã > 2 íợã TK X tìư ớc vÛø íÛï dÛï dÛøĩ

SÖÏ PHAĐN NHAÙNH :

 CAÙC NHAÙNH BEĐN :

 NđÛùỉđ mÛøỉg ỉÛõĩ : tö ø đÛïcđ tìeđỉ ịïÛ ưĩê TM cÛûỉđ > đĩg têeớ ỉÛõĩ

 TK THANH QUẠN TREĐN :

◦ NđÛùỉđ ỉgĩÛø ê :

 VÛôỉ ñĩôỉg cô ỉđÛêỉ gêÛùí Ậưưê Cïìcê

 CÛûm gêÛùc íđÛăỉ dö ôùê tđÛỉđ ịïÛûỉ

◦ NđÛùỉđ tìĩỉg òïóeđỉ mÛø ỉg gêÛùí mĩùỉg , cÛûm gêÛùc ñÛùó ưö ôõê , ỉÛĩí tđÛỉđ mĩđỉ , tđÛỉđ ịïÛûỉ

 TK THANH QUẠN QUAỊT NGÖÔÏC :

◦ Ñê tìĩỉg ìÛõỉđ ơđí tđö ïc ịïÛûỉ ñegỉ tđÛỉđ ịïÛûỉ ñĩơê teđỉ > TK tđÛỉđ ịïÛûỉ dö ôùê vÛôỉ ñĩôỉg cÛùc cô tđÛỉđ ịïÛûỉ

 CÛùc èâÛùèâ tÛïé èêè đÛùm ìégã tãm :

◦ Tãm céå tìêè

◦ Tãm céå dư ớã

◦ Tãm ègư ïc

 CÛùc èâÛùèâ êâeg ëïÛûè > đÛùm ìégã êâéåã

 CÛùc èâÛùèâ tâư ïc ëïÛûè > đÛùm ìégã tâư ïc ëïÛûè

 TâÛâè X tìư ớc vÛø íÛï

CÁC NHÁNH TẬN :

 TK ỉÛèg tâÛèg tìư ớc > cÛùc èâÛùèâ vị tìư ớc vÛø

èâÛùèâ gÛè

bởã cÛùc èâÛùèâ vị íÛï , cÛùc èâÛùèâ tâÛâè tÛïèg vÛø tâÛäè

TOÙM LÁI :

 TđÛăỉ ơêỉđ X dÛøê ỉđÛgt :

◦ CÛùc íôïê vÛôỉ ñĩôỉg cô đÛăï , tđÛỉđ ịïÛûỉ

◦ CÛùc íôïê ñĩgê gêÛĩ cÛûm íđÛđỉ íđĩgê cđĩ tÛgt cÛû cÛùc tÛïỉg ỉgö ïc bïïỉg (tìö ø ỉêeôï dïïc)

◦ NđÛùỉđ ưĩÛ tÛê ( ỉgĩÛùê tÛê > đĩ )

 Almelita Galli-Curci :

cÛ íó gêĩïỉg SĩíìÛỉĩ tđÛôí ỉêeđỉ 1920 cÛĩt

tïóegỉ gêÛùí > mÛgt

cđö ùc ỉÛíỉg cô ỉđÛêỉ

gêÛùí

4.1 THẦN KINH PHỤ XI :

 NUH : 2 èâéùm ìễ

◦ CÛùc ìễ íéï > ìÛõèâ bêè íÛï

◦ CÛùc ìễ gÛã céät bêè tïĩû gÛã céå ëïÛ ỉéã ỉớè ịư ơèg câÛåm âợê ìễ íéï ở ỉéã

TM cÛûèâ

◦ NâÛùèâ ègéÛø ã : géàm cÛùc íợã ìễ gÛã ịïégèg bÛét câéé TM cÛûèâ tìéèg > mÛët íÛâï cơ ư ùc đéø è câïûm , 1 íợã tãegê tïïc > cơ tâÛèg

NUT :

 NđÛđỉ TK đÛï tđêeôt gÛăỉ ñö ôøỉg

gề õÛ tìö ôùc cđÛgt òÛùm ỉeăỉ ỉÛõĩ tđÛgt

tìĩỉg ưö ôõê

◦ NđÛùỉđ cô gêÛùí mĩùỉg

 CÛùc ỉđÛùỉđ tÛôỉ : cÛùc ỉđÛùỉđ ưö ôõê ( tđö ïc cđÛgt ưÛø cïûÛ TK XÊÊ ) > vÛôỉ ñĩôỉg cô ưö ôõê