Giáo án bài Bếp lửa

Giáo án bài Bếp lửa tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh tế,...

BẾP LỬA

-Bằng

Việt-I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:Giúp Hs:

- Cảm nhận được những tình cảm, cảm xúc chân thành của nhân vật trữ tình – người cháu và hình ảnh người bà giàu tình thương, giàu đức hy sinh trong bài thơ

- Thấy được nghệ thuật diễn tả cảm xúc thông qua hồi tưởng kết hợp với miêu tả, tự sự, bình luận của tác giả trong bài thơ

II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

* Giáo viên: SGK – sách tham khảo, giáo án.

* Học sinh: SGK, vở soạn.

III KIỂM TRA BÀI CŨ:

- Đọc thuộc lòng và phân tích 1 đoạn thơ em thích trong bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá”?

IV TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới

Trong bài thơ “Tiếng gà trưa” – Xuân Quỳnh, anh lính trẻ trên đường hành

quân, nghe tiếng gà gáy trưa lại chợt nhớ tới bà mình khum khum soi trứng và mắng yêu cháu đừng nhìn gà đẻ mà lang mặt Tình cảm bà cháu thật cảm động Tiết học hôm nay các em sẽ cảm nhận tình cảm thiêng liêng bà cháu qua hình ảnh bếp lửa

Hoạt động 2: Đọc – tìm hiểu

chung

-GV hướng dẫn đọc – đọc mẫu cho

các em Bài thơ là dịng cảm xúc của

người cháu nhớ về bà qua hình ảnh

bếp lửa Giọng đọc thể hiện sự thiết

tha nhớ nhung

Hs đọc chú thích

I Đọc – tìm hiểu chung

1.Tác giả:

? Em hãy giới thiệu đôi nét về tác

giả Bằng Việt?

? Bài thơ được sáng tác trong hoàn

cảnh nào?

? Bài thơ được sáng tác theo thể thơ

gì

? Em hiểu như thế nào là “đinh

ninh, ấp iu”?

Gv hướng dẫn đọc: giọng tình cảm,

chậm rãi, tha thiết, xúc động

? Hình ảnh nào khơi nguồn cảm xúc

để tác giả viết bài thơ ? Đoạn thơ

nào nói lên điều này?

? Khổ thơ 2,3,4,5 tác giả tâm tình

với chúng ta điều gì?

? Khổ thơ 6 nói gì?

? Khổ thơ cuối cho em hiểu gì về

tình cảm của tác giả

Hoạt động 3 : Đọc – hiểu văn bản

? Hình ảnh nào khơi nguồn cho cảm

xúc nỗi nhớ của tác giả?

-GV chiếu hình ảnh bếp lửa

? Hình ảnh ấy lặp lại mấy lần? Hình

ảnh bếp lửa được hình dung trong trí

nhớ của tác giả ntn?

- Em hiểu thế nào là “chờn vờn, ấp

iu? (Tích hợp: Tiếng Việt)

 Chờn vờn là từ láy tượng hình

vừa giúp ta hình dung làn sương

sớm đang bay nhè nhẹ quanh bếp

lửa vừa gợi cái mờ nhòa của hình

ảnh kí ức theo thời gian Từ ấp iu là

một sang tạo mới mẻ của tác giả Đó

không phải là từ láy, từ ghép đơn

Cá nhân

Cá nhân

Hs đọc

Hình ảnh bếp lửa – khổ 1

Hồi tưởng những

kỉ niệm bên bà, những suy nghĩ về

bà thời kháng chiến Hình ảnh bếp lửa

và những suy ngẫm

về bà trong hiện tại

Hs đọc khổ thơ đầu Bếp lửa

- chờn vờn: là mờ

ảo lúc to, lúc nhỏ, lúc lên, lúc

xuống …

ấp iu: là nâng niu, vén khéo

Sinh năm:1941 -Quê: Thạch Thất - Hà Tây

-Là nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến

-Hiện chủ tịch hội nhà văn

2 Tác phẩm:

- Sáng tác năm 1963, khi tác giả là sinh viên học ở nước ngoài

- Thể thơ: 8 chữ

II Đọc – hiểu văn bản:

1 Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho cảm xúc hồi tưởng về bà:

Một bếp lửa : -chờn vờn

- ấp iu -> Điệp ngữ,từ láy “chờn vờn”

thuần mà là sự kết hợp và biến thể

của hai từ ấp ủ, nâng niu, ấp iu gợi

đến bàn tay kiên nhẫn, khéo léo và

tấm lòng chi chút của người nhóm

bếp

? Chính vì thế mà tác giả bày tỏ

điều gì

? Hình ảnh “ biết mấy nắng mưa”

biểu tượng cho điều gì

? Hình ảnh đó đã khơi nguồn cảm

xúc gì của người cháu

Gv chuyển ý: Và rồi biết bao kỉ

niệm tuổi thơ và hình ảnh về người

bà sống lại

-HS đọc khổ 2->5 Chiếu đoạn thơ

? Nhớ lại quá khứ, tác giả nhớ lại

những tháng năm cuộc sống ntn

Hình ảnh, chi tiết nào ám ảnh mãi

trong tâm trí của tác giả đến nỗi bây

giờ mỗi lần nghĩ lại vẫn xúc động

vô cùng? Vì sao?

-GV chiếu đoạn thơ

?Biện pháp nghệ thuật nào được sử

dụng trong đoạn thơ trên

?”Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi”

cho em liên tưởng đến thời gian nào

của cuộc kháng chiến (Tích hợp

môn lịch sử).

?Tác giả dùng phương thức biểu đạt

nào (Tích hợp: Tập làm Văn)

?Tác dụng của phương thức biểu đạt

đó

? Bếp lửa không chỉ đánh thức kỉ

niệm của tuổi thơ lên 4 mà còn đánh

- Cuộc đời vất vả nhiều lo toan của bà

Hs đọc khổ 2 -> 5

Hs tìm chi tiết đầy khó khăn vất vả khi Pháp xâm lược

-Hs trả lời

-Những năm đầu của cuộc kháng chiến

-Tự sự , miêu tả, biểu cảm

Hs đọc đoạn

“ Tám … xa”

- Tiếng chim quen

Cháu thương bà biết mấy nắng mưa

=> Hình ảnh khơi nguồn cho dòng hồi tưởng, nỗi nhớ thương về bà

2 Hình ảnh bếp lửa và những kỉ niệm về bà tuổi

ấu thơ:

Lên 4 tuổi …quen mùi khói

…đói mòn, đói mỏi

….khô rạc ngựa gầy -> thành ngữ, từ ngữ gợi hình

=> tuổi thơ đói khổ Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt …

… sóng mũi cay -> Tả thực

=> Tuổi ấu thơ thiếu thốn, nhọc nhằn nhưng đậm bóng hình bếp lửa của bà Tám năm … cùng bà

thức them kỉ niệm nào nữa? Kỉ niệm

ấy gắn liền với âm thanh nào

-GV chiếu

? Sau hình ảnh chi tiết “mùi

khói …khói” còn hình ảnh nào gợi

sự liên tưởng của nhân vật trữ tình

?Tìm các biện pháp nghệ thuật và

nêu tác dụng của bpnt đó (Tích

hợp :Tiếng việt)

? Tiếng chim tu hú vang vọng trong

trí nhớ của tác giả, giúp tác giả nhớ

lại những gì về bà?

?Tìm các biện pháp nghệ thuật và

nêu tác dụng của bpnt đó

 Bà không chỉ là người bà mà còn

là người cha, người mẹ luôn hiện

diện bên cạnh sự lớn lên của cháu

Vẫn cứ liên quan đến bếp lửa và bà

nhưng giờ đây còn vấn vít tiếng

chim tu hú Nhà thơ như đắm chìm

trong suy tưởng để trò chuyện với tu

hú, trách nó sao không ở bên bà để

bà đỡ cô đơn

? Tuổi thơ của cháu luôn có bà bên

cạnh Hai con người một già, một

trẻ sống gần nhau nên rất hiểu nhau

Những năm tháng bên bà, cháu nhận

ra điều gì đáng quý ở người bà than

yêu của mình?

? Lời dặn của bà với cháu cho ta

cảm nhận điều gì ở người phụ nữ

tưởng chừng như yếu đuối này?

? Bà là hình ảnh của những người

mẹ Việt Nam anh hùng yêu nước,

thuộc của đồng quê bỗng trở thành phần tình thương không thể thiếu của

kỉ niệm Cháu nhớ tiếng “tu

hú … xa”

-Hs đọc khổ thơ

“ Năm … dai dẳng”

- Vững vàng vượt qua thử thách khốc liệt của chiến tranh làm tròn nhiệm vụ hậu phương để người đi xa yên lòng

- Bếp lửa của bà đâu chỉ có ngọn lửa

nhóm lửa

Tu hú kêu …bà nhớ không bà

Điệp ngữ -> gợi nhớ kỉ niệm

Bà : - kể chuyện

- bảo cháu nghe

- dạy cháu làm

- chăm cháu học -> điệp ngữ

=> Bà là thế giới tình thương của cháu luôn hiện diện bên cạnh sự lớn lên của cháu, tình bà ấm áp bên “ bếp lửa”

- Giặc đốt làng -> nhà cháy -> bà vững long, đinh ninh -> dặn “ Bố … bình yên”

-> giọng thơ tâm tình

=> Bà là hiện than của người phụ nữ Việt Nam truyền thống với những phẩm chất đáng quí hi sinh, chịu thương chịu khó, tần tảo

giàu lòng hi sinh.

? Chính vì vậy mà từ hình ảnh bếp

lửa cụ thể giờ đã chuyển đổi sang

một biểu tượng khác Đó là gì?

? Từ “bếp lửa” bình dị, quen thuộc

người cháu nhận ra bao điều “kì

diệu và thiêng liêng”?

?Câu thơ đó gợi cho em suy nghĩ gì

về bà

Gv chuyển ý:

?Kỉ niệm bên bà đã in sau trong kí

ức của cháu Giờ trong hiện taị đã

được tác giả suy ngẫm qua những

hình ảnh thơ nào

-Giáo viên chiếu đoạn thơ

? Có từ ngữ được lặp đi lặp lại

nhiều lần trong khổ thơ, đó là từ

nào?

? Điệp từ “nhóm” trong từng câu

thơ có những ý nghĩa giống và khác

nhau ntn

? Mỗi lần từ nhóm được lặp lại là

mỗi lần bà thắp lên điều gì trong

cháu

? Chính vì thế mà tác giả đã phải

thốt lên điều gì

Gv : Từ “bếp lửa” bình dị, quen

thuộc người cháu nhận ra bao điều

“ kì diệu và thiệng liêng” Ngọn lửa

cụ thể được nhen lên bằng rơm, bằng củi ở đó còn có ngọn lửa thiêng liêng trong long bà, ngọn lửa của long yêu thương, niềm tin, sức sống thầm lặng mà mãnh liệt

Hs đọc khổ thơ

“ Lận đận … mưa”

- Điểm chung đều gắn với hành động nhóm bếp, nhóm lửa nhưng khác nhau ở ý nghĩa cụ thể

- Nhóm bếp lửa ấp

iu để sưởi ấm cho

bà qua cái lạnh buốt của sương sớm

-Hs trả lời

Bếp lửa – ngọn lửa : ủ sẵn

- niềm tin

-> điệp ngữ , chuyển đổi hình tượng thơ

=> Bà không chỉ là người nhóm lửa mà còn là người giữ lửa, truyền lửa, ngọn lửa của lòng yêu thương, niềm tin

3 Hình ảnh bếp lửa và những suy ngẫm về bà trong hiện tại:

Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa

Mấy chục ……….bây giờ

-Nhóm : - bếp lửa ấp iu

- niềm yêu thương

- khoai sắn

- xôi gạo

- tâm tình tuổi nhỏ

-> hình ảnh cụ thể đan xen trừu tượng

=> Bếp lửa của bà thắp lên trong cháu những giá trị của tình người, nuôi lớn cháu cả tâm hồn và thể chất

-Ôi kì lạ - thiêng liêng bếp lửa

-> Câu thơ cảm than, bình luận

từ bàn tay bảo bọc yêu thương của

bà đã nuơi lớn tuổi thơ cháu khơng

chỉ về thể chất mà cịn cả tâm hồn

Gv chuyển

?Giờ ở phương xa nghĩ về bà, về

bếp lửa của bà, cháu cĩ tâm sự gì

-GV chiếu

?Emcĩ suy nghĩ gì về tâm sự ấy của

người cháu

?Lớn hơn tình yêu thương đĩ là tình

cảm thiêng liêng gì

-GV chiếu câu hỏi thảo luận:

(3phút)

?Qua hình ảnh bếp lửa thấy được

tinh cảm bà cháu Em rút ra bài học

gì về cách ứng xử với ơng bà, cha

mẹ người thân trong gia đình (Tích

hợp: Nếp sống văn minh thanh

lịch?

?Bài thơ đã thành cơng gì về nội

dung và nghệ thuật

-HS đọc 3 câu cuối

-Tình yêu quê hương

-HS thảo luận nhĩm

-HS trả lời

=> Bếp lửa của bà là tâm hồn, là phần khơng thể thiếu trong đời sống tinh thần của cháu, đem đến cho cháu bao điều thiêng liêng và kì diệu

4 Hình ảnh bếp lửa niềm thương nhớ khơn nguơi về bà:

Cháu đi xa … Vẫn chẳng quên nhắc nhở

“ Sớm mai này bà nhĩm bếp lên chưa”?

=> Bà, bếp lửa của bà hiện thân của nghĩa tình, của cội nguồn, nâng đỡ cháu trên bước đường đời

=> Bà là quê hương

III Tổng kết

1 Nghệ thuật: Kết hợp miêu tả, biểu cảm, tự sự và bình luận

2 Nội dung: Những kỷ niệm xúc động về bà và tình bà cháu

4 Củng cố: Biểu hiện Nêu cảm nhận của em khi học xong văn bản, những cụ thể.

5 Hướng dẫn về nhà

1 Học thuộc lịng bài thơ

2 Làm bài

3 Chuẩn bị , soạn bài: Ánh trăng